భారత సమాజం, సామాజిక సమస్యలు మరియు సంక్షేమం · Chapter 9

కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర సంక్షేమ విధానాలు మరియు కార్యక్రమాలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

ప్రతి పథకాన్ని ఒకే విధంగా చదవండి: లక్ష్యం, లబ్ధిదారుల వర్గం, అర్హత, ప్రయోజనం, నిధుల విధానం, అమలు చేసే సంస్థ మరియు పర్యవేక్షణ.
నిధుల రకం ముఖ్యం: కేంద్ర రంగ పథకాలకు కేంద్రం పూర్తిగా నిధులు ఇస్తుంది; కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలను కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాలు పంచుకుంటాయి; రాష్ట్ర పథకాలకు రాష్ట్రం నిధులు ఇస్తుంది.
అమలు విధానం మారుతోంది: ప్రత్యక్ష లబ్ధి బదిలీ (DBT), ఆధార్ మరియు మొబైల్ ఫోన్లు, గ్రామ మరియు వార్డు సచివాలయాలు, సామాజిక తనిఖీ మరియు మూడవ పక్ష మూల్యాంకనం ఇప్పుడు అమలులో కీలకం.

సంక్షేమ పథకాన్ని ఎలా చదవాలి

సంక్షేమ పథకం అంటే లక్ష్య వర్గానికి డబ్బు, వస్తువులు లేదా సేవలను అందించే ప్రణాళికాబద్ధ కార్యక్రమం. ఈ చెక్‌లిస్ట్‌ను ఉపయోగించండి.

ప్రశ్న	గమనించాల్సినది
ఎందుకు?	ఆకలి లేదా గృహ కొరత వంటి పథకం పరిష్కరించే సమస్య
ఎవరికి?	లక్ష్య వర్గం: పేదలు, మహిళలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, SC/ST, దివ్యాంగులు
ఎలా ఎంపిక చేస్తారు?	కుటుంబాల జాబితా లేదా ఆదాయ పరిమితి వంటి అర్హత పరీక్ష
ఏమి ఇస్తారు?	నగదు, ఆహార ధాన్యాలు, బీమా, ఇల్లు, ఉద్యోగం, సేవ
ఎవరు చెల్లిస్తారు?	కేంద్రం, రాష్ట్రం లేదా ఇద్దరూ, ఏ నిష్పత్తిలో
ఎవరు అందిస్తారు?	మంత్రిత్వ శాఖ, రాష్ట్ర శాఖ, పంచాయతీ, బ్యాంకు, స్వయం సహాయక సంఘం
ఎలా తనిఖీ చేస్తారు?	ఆడిట్, సామాజిక తనిఖీ, మూల్యాంకనం, ఫిర్యాదుల వ్యవస్థ

పరీక్షా సూచన: పథకాలను తరచుగా రంగాల వారీగా అడుగుతారు. మాతృ చట్టం లేదా మంత్రిత్వ శాఖ, లక్ష్య వర్గం మరియు ప్రధాన ప్రయోజనాన్ని గుర్తుంచుకోండి. బడ్జెట్ అంకెలు లేదా ఏటా మారే సంఖ్యలను కంఠస్థం చేయవద్దు, ఎందుకంటే అవి మారతాయి.

పథకాల రకాలు

కేంద్ర రంగ పథకం: కేంద్రం పూర్తిగా నిధులు ఇచ్చి నడుపుతుంది.
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (CSS): కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాలు ఖర్చును పంచుకుంటాయి; సాధారణంగా రాష్ట్రం అమలు చేస్తుంది.
రాష్ట్ర పథకం: రాష్ట్రం రూపొందించి నిధులు ఇస్తుంది.
సార్వజనీన vs. లక్ష్యిత: సార్వజనీన పథకం అందరినీ కవర్ చేస్తుంది (ఉదాహరణకు ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్య), లక్ష్యిత పథకం గుర్తించిన వర్గాలను మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది (ఉదాహరణకు పేదలకు పింఛన్లు).
హక్కు ఆధారిత vs. విచక్షణాధార: హక్కు ఆధారిత పథకం చట్టంపై ఆధారపడుతుంది (MGNREGA లేదా ఆహార భద్రత చట్టం వంటివి), కాబట్టి వ్యక్తి చట్టబద్ధంగా దాన్ని కోరవచ్చు.

రంగాల వారీగా ప్రధాన పథకాలు

ఉపాధి మరియు జీవనోపాధి

MGNREGA (2005): అడిగిన ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఏడాదికి 100 రోజుల వరకు నైపుణ్యం అవసరం లేని కూలీ పనికి చట్టబద్ధ హక్కు. దీని స్థానంలో వికసిత్ భారత్-గ్యారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్) (VB-G RAM G) చట్టం, 2025 వచ్చింది; ఇది హామీని 125 రోజులకు పెంచుతుంది. పని డిమాండ్ ఆధారితం, గ్రామ పంచాయతీ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది, సామాజిక తనిఖీ తప్పనిసరి. కార్మికులలో మూడో వంతు మహిళలు ఉండాలి.
జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (NRLM) మరియు జాతీయ పట్టణ జీవనోపాధి మిషన్: పేద మహిళలను పొదుపు, రుణం మరియు వ్యాపారం కోసం స్వయం సహాయక సంఘాలుగా (SHGs) సంఘటితం చేస్తాయి.

సామాజిక భద్రత

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (NSAP): పేద కుటుంబాల్లోని వృద్ధులు, వితంతువులు మరియు దివ్యాంగులకు పింఛన్లు.
బీమా మరియు పింఛను పథకాలు: ప్రధాన మంత్రి జీవన్ జ్యోతి బీమా యోజన మరియు సురక్ష బీమా యోజన (జీవిత మరియు ప్రమాద బీమా) మరియు అటల్ పెన్షన్ యోజన (అసంఘటిత రంగ కార్మికులకు పింఛను).
ప్రధాన మంత్రి జన్ ధన్ యోజన: ప్రతి కుటుంబాన్ని బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి తీసుకువస్తుంది.

ఆహారం మరియు పోషణ

జాతీయ ఆహార భద్రత చట్టం (NFSA) 2013: ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ (PDS) ద్వారా రాయితీ ఆహార ధాన్యాలకు చట్టబద్ధ హక్కును ఇస్తుంది. గ్రామీణ జనాభాలో 75 శాతం వరకు మరియు పట్టణ జనాభాలో 50 శాతం వరకు కవర్ చేస్తుంది. అంత్యోదయ అన్న యోజన అత్యంత పేద కుటుంబాలను కవర్ చేస్తుంది. ఈ చట్టం గర్భిణీలు, బాలింతలు మరియు పిల్లలకు భోజనాన్ని కూడా హామీ ఇస్తుంది.
ICDS (1975లో ప్రారంభం): అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా అనుబంధ పోషకాహారం, టీకాలు, ఆరోగ్య పరీక్షలు మరియు ప్రీ-స్కూల్ విద్యను అందిస్తుంది. పోషణ్ అభియాన్ పొట్టితనం మరియు పోషకాహార లోపాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
PM పోషణ్ (పూర్వం మధ్యాహ్న భోజన పథకం): పాఠశాలల్లో వండిన భోజనం.

గృహ నిర్మాణం

ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన (PMAY) గ్రామీణ మరియు పట్టణ భాగాలను కలిగి ఉంది. పేదలకు పక్కా ఇళ్లు ఇవ్వడం దీని లక్ష్యం. గ్రామీణ గృహాల కోసం ఉన్న పాత ఇందిరా ఆవాస్ యోజనను ఇది అనుసరిస్తుంది.

ఆరోగ్యం

జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ (NHM): గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యవస్థలను బలోపేతం చేస్తుంది, ఆశా కార్యకర్తలతో సహా.
ఆయుష్మాన్ భారత్: దీనికి రెండు భాగాలు ఉన్నాయి: ప్రాథమిక సంరక్షణ కోసం ఆరోగ్య మరియు సంక్షేమ కేంద్రాలు (2023లో ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్‌గా పేరు మార్చబడ్డాయి) మరియు పేద, బలహీన కుటుంబాలకు ఆసుపత్రి బీమా కోసం PM-JAY. ఆయుష్మాన్ భారత్ నగదు రహిత పథకం, ఎంపానెల్ చేసిన ఆసుపత్రులతో అనుసంధానించబడింది.
జననీ సురక్ష యోజన: ఆసుపత్రి ప్రసవాలను ప్రోత్సహిస్తుంది.

విద్య

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (21A అధికరణం): 6-14 సంవత్సరాల వారికి ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్య; ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాని పాఠశాలల్లో వెనుకబడిన పిల్లలకు 25 శాతం సీట్లు.
సమగ్ర శిక్ష: ప్రాథమిక, మాధ్యమిక మరియు ఉపాధ్యాయ విద్య కోసం గతంలోని పాఠశాల పథకాలను ఒకే కార్యక్రమంగా విలీనం చేస్తుంది.
ఉపకార వేతనాలు: SC, ST, BC మరియు మైనారిటీ విద్యార్థులకు ప్రీ-మెట్రిక్ మరియు పోస్ట్-మెట్రిక్ ఉపకార వేతనాలు.

అమలు యంత్రాంగం

కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ పథకాన్ని రూపొందించి నిధులు విడుదల చేస్తుంది. రాష్ట్ర శాఖ మరియు జిల్లా అధికారులు (కలెక్టర్, జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ లేదా సమానమైనది) దానిని అమలు చేస్తారు. పంచాయతీలు మరియు పట్టణ స్థానిక సంస్థలు లబ్ధిదారులను గుర్తించి పనులు నిర్వహిస్తాయి. బ్యాంకులు, పోస్టాఫీసులు, SHGలు మరియు ప్రభుత్వేతర సంస్థలు పంపిణీలో సహాయపడతాయి. నిధులు ఇప్పుడు ప్రత్యక్ష లబ్ధి బదిలీ ద్వారా బ్యాంకు ఖాతాల్లోకి వెళ్తాయి; గుర్తింపు కోసం ఆధార్, సమాచారం కోసం మొబైల్ ఫోన్లు ఉపయోగిస్తారు. ఫిర్యాదులను హెల్ప్‌లైన్లు, ఆన్‌లైన్ పోర్టల్స్ మరియు గ్రామ సభ సమావేశాల ద్వారా పరిష్కరిస్తారు.

మూల్యాంకనం మరియు పర్యవేక్షణ

సాధనం	పాత్ర
నీతి ఆయోగ్	ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చిన విధాన మేధో సంస్థ; విధానానికి మార్గదర్శనం చేస్తుంది
అభివృద్ధి పర్యవేక్షణ మరియు మూల్యాంకన కార్యాలయం (DMEO)	నీతి ఆయోగ్ కింద పథకాలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది
CAG ఆడిట్	ఖర్చు మరియు ఖాతాలను తనిఖీ చేస్తుంది
సామాజిక తనిఖీ	గ్రామ సభలో సమాజం రికార్డులను పరిశీలిస్తుంది
మూడవ పక్ష మూల్యాంకనం	ప్రభావంపై స్వతంత్ర అధ్యయనం
పార్లమెంటరీ కమిటీలు	నిధుల డిమాండ్లను మరియు పనితీరును పరిశీలిస్తాయి
సమాచార హక్కు	పౌరులు రికార్డులను కోరవచ్చు

సాధారణ సమస్యలు: లీకేజీలు, అర్హులను మినహాయించడం, అనర్హులను చేర్చడం, నిధుల ఆలస్యం మరియు అవగాహన లేమి. పరిష్కారాలు: మెరుగైన లక్ష్యీకరణ, DBT, డిజిటల్ రికార్డులు, సామాజిక తనిఖీ మరియు ఫిర్యాదుల పరిష్కారం.

మహిళలు, పిల్లలు మరియు బలహీన వర్గాల కోసం పథకాలు

ప్రత్యేక ప్రమాదాలను ఎదుర్కొనే వర్గాలను కూడా సంక్షేమం లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. మహిళలకు స్వయం సహాయక సంఘాలు, ప్రసూతి ప్రయోజనాలు, రక్షణ చట్టాలు మరియు హింసను ఎదుర్కొనే మహిళల కోసం వన్ స్టాప్ సెంటర్ల ద్వారా మద్దతు లభిస్తుంది. పిల్లలకు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు, పాఠశాల భోజనాలు, టీకాలు మరియు బాల రక్షణ సేవలు అందుతాయి. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు, వెనుకబడిన తరగతులు మరియు మైనారిటీలు ప్రత్యేక కార్పొరేషన్ల ద్వారా ఉపకార వేతనాలు, వసతి గృహాలు, నైపుణ్య శిక్షణ మరియు రుణాలు పొందుతారు. వృద్ధులు మరియు దివ్యాంగులు పింఛన్లు, సహాయ పరికరాలు మరియు అడ్డంకులు లేని అందుబాటు పొందుతారు. ఒక వర్గం కోసం పథకం గురించి ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు, ముందుగా వర్గాన్ని, తర్వాత రంగాన్ని, ఆపై దానిని నడిపే సంస్థను గుర్తించండి.

రంగాల సంక్షిప్త పటం

రంగం	ప్రధాన పథకం లేదా చట్టం	ప్రధాన ఆలోచన
ఉపాధి	MGNREGA	చట్టబద్ధ హక్కుగా కూలీ పని
ఆహారం	NFSA మరియు PDS	చట్టబద్ధ హక్కుగా రాయితీ ధాన్యం
పోషణ	ICDS, పోషణ్ అభియాన్, PM పోషణ్	అంగన్‌వాడీ మరియు పాఠశాల భోజనాలు
గృహ నిర్మాణం	PMAY	పేదలకు పక్కా ఇల్లు
ఆరోగ్యం	NHM, ఆయుష్మాన్ భారత్	ప్రభుత్వ ఆరోగ్యం మరియు బీమా
విద్య	RTE, సమగ్ర శిక్ష	ఉచిత పాఠశాల విద్య మరియు పాఠశాలలకు మద్దతు
సామాజిక భద్రత	NSAP, APY, బీమా పథకాలు	పింఛను మరియు బీమా
జీవనోపాధి	NRLM	SHGలు, పొదుపు మరియు రుణం

అమలు ఎందుకు విఫలమవుతుంది, ఎలా మెరుగుపడుతుంది

లబ్ధిదారులను తప్పుగా ఎంపిక చేస్తే లేదా వారికి తమ హక్కులు తెలియకపోతే మంచి పథకం కూడా విఫలమవుతుంది. సరైన రికార్డులు లేకపోవడం, చెల్లింపుల ఆలస్యం మరియు దళారులు లీకేజీకి దారితీస్తాయి. స్పష్టమైన లబ్ధిదారుల జాబితాలు, ఆధార్‌తో అనుసంధానమైన బ్యాంకు ఖాతాలు, జాబితాల బహిరంగ ప్రదర్శన, క్రమం తప్పని సామాజిక తనిఖీ మరియు పనిచేసే హెల్ప్‌లైన్ ద్వారా మెరుగైన ఫలితాలు వస్తాయి. గ్రామస్థులు అధికారులను ప్రశ్నించగల వేదికగా గ్రామ సభకు ప్రత్యేక పాత్ర ఉంది. పర్యవేక్షణ ఫలితాలను (నిర్మించిన ఇళ్లు, అందించిన భోజనాలు) మాత్రమే కాకుండా పర్యవసానాలను (మెరుగైన ఆరోగ్యం, తగ్గిన ఆకలి, పెరిగిన హాజరు) కూడా చూడాలి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ సంక్షేమ నిర్మాణం

రాష్ట్రంలో సంక్షేమాన్ని సాంఘిక సంక్షేమం, వెనుకబడిన తరగతుల సంక్షేమం, గిరిజన సంక్షేమం, మైనారిటీ సంక్షేమం, మహిళా మరియు శిశు సంక్షేమం, దివ్యాంగులు మరియు వయోవృద్ధులు, ఆరోగ్యం మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖలు అందిస్తాయి. గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన సంస్థ (SERP) మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలకు తోడ్పడుతుంది. 2019లో గ్రామ మరియు వార్డు వాలంటీర్లతో పాటు ఏర్పాటు చేసిన గ్రామ మరియు వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ ప్రభుత్వ సేవలను ఇంటి ముంగిటకు చేరుస్తుంది. రాష్ట్ర పింఛన్లు, రాష్ట్ర ఆరోగ్య హామీ పథకం, గృహ నిర్మాణం, ఉపకార వేతనాలు మరియు SC, ST, BC విద్యార్థుల కోసం సంక్షేమ వసతి గృహాలు ఈ నిర్మాణంలో భాగం. పథకాల పేర్లు ప్రభుత్వాలతో మారతాయి, కాబట్టి ముందుగా నిర్మాణం మరియు ఉద్దేశ్యాన్ని నేర్చుకోండి, పేర్ల కోసం తాజా అధికారిక జాబితాను చూడండి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

కేంద్ర రంగ పథకం పూర్తిగా కేంద్రానిది; కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం పంచుకునేది.
MGNREGA ఒక్కో కుటుంబానికి 100 రోజుల వరకు నైపుణ్యం అవసరం లేని పని ఇచ్చింది (దాని స్థానంలో వచ్చిన VB-G RAM G చట్టం, 2025 కింద 125 రోజులు); ఇది పట్టణ పథకం కాదు.
NFSA హక్కు ఆధారితం; PDS పంపిణీ వ్యవస్థ.
ICDS అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా పనిచేస్తుంది; PM పోషణ్ పాఠశాలల ద్వారా పనిచేస్తుంది.
PM-JAY ఆసుపత్రి బీమా ఇస్తుంది; ఆరోగ్య మరియు సంక్షేమ కేంద్రాలు ప్రాథమిక సంరక్షణ ఇస్తాయి.
సమగ్ర శిక్ష పాఠశాల పథకాలను విలీనం చేసింది; RTE చట్టం, పథకం కాదు.
నీతి ఆయోగ్ ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చింది; ప్రణాళికా సంఘం మాదిరిగా కాకుండా, ఇది రాష్ట్రాలకు ప్రణాళిక నిధులను కేటాయించదు.
సామాజిక తనిఖీని ప్రజలు చేస్తారు; CAG ఆడిట్‌ను రాజ్యాంగబద్ధ ఆడిటర్ అయిన భారత కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ చేస్తారు (148వ అధికరణం).

ఒక్కవాక్య సూత్రాలు

1. MGNREGA 2005 ఒక్కో గ్రామీణ కుటుంబానికి 100 రోజుల వరకు కూలీ పని ఇచ్చింది; VB-G RAM G చట్టం, 2025 దాని స్థానంలో 125 రోజులను ఇచ్చింది.
2. NFSA 2013 PDS ద్వారా గ్రామీణ మరియు పట్టణ జనాభాను కవర్ చేస్తుంది.
3. ICDS 1975లో ప్రారంభమైంది మరియు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలను ఉపయోగిస్తుంది.
4. PMAY పేదలకు గృహ నిర్మాణాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
5. PM-JAY పేద కుటుంబాలకు నగదు రహిత ఆసుపత్రి రక్షణ ఇస్తుంది.
6. 21A అధికరణం RTE చట్టానికి ఆధారం.
7. DBT డబ్బును నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాలకు పంపుతుంది.
8. SHGలు పొదుపు మరియు రుణం పాటించే మహిళల చిన్న సంఘాలు.
9. నీతి ఆయోగ్ ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చింది.
10. సామాజిక తనిఖీ అంటే రికార్డులను బహిరంగంగా పరిశీలించడం.
11. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో SHGలకు SERP తోడ్పడుతుంది.
12. గ్రామ మరియు వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ 2019లో ఏర్పడింది.

సాధన ప్రశ్నలు

MGNREGA గ్రామీణ కుటుంబానికి సంవత్సరంలో గరిష్ఠంగా ఎన్ని రోజుల నైపుణ్యం అవసరం లేని వేతన పనికి హామీ ఇస్తుంది?
1. 50 రోజులు
2. 100 రోజులు
3. 150 రోజులు
4. 200 రోజులు
సమాధానం
B. 100 రోజులు
MGNREGA guarantees up to how many days of unskilled wage work per rural household in a year?
1. 50 days
2. 100 days
3. 150 days
4. 200 days
ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ (PDS) ద్వారా రాయితీ ఆహారధాన్యాలపై చట్టబద్ధ హక్కును ఇచ్చే చట్టం ఏది?
1. మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణ చట్టం 2017
2. MGNREGA 2005
3. విద్యా హక్కు చట్టం 2009
4. జాతీయ ఆహార భద్రత చట్టం 2013
సమాధానం
D. జాతీయ ఆహార భద్రత చట్టం 2013
Which Act gives a legal right to subsidised food grain through the Public Distribution System?
1. Mental Healthcare Act 2017
2. MGNREGA 2005
3. Right to Education Act 2009
4. National Food Security Act 2013
ICDS తన సేవలను ప్రధానంగా ఏ కేంద్రాల ద్వారా అందిస్తుంది?
1. చౌక ధరల దుకాణాలు
2. అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు
3. తపాలా కార్యాలయాలు
4. ప్రాథమిక పాఠశాలలు
సమాధానం
B. అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు
ICDS provides its services mainly through which centres?
1. Fair price shops
2. Anganwadi centres
3. Post offices
4. Primary schools
విద్యా హక్కు చట్టానికి ఆధారమైన రాజ్యాంగ అధికరణం ఏది?
1. అధికరణం 32
2. అధికరణం 19
3. అధికరణం 45A
4. అధికరణం 21A
సమాధానం
D. అధికరణం 21A
Which Article of the Constitution is the base of the Right to Education Act?
1. Article 32
2. Article 19
3. Article 45A
4. Article 21A
ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన ప్రధానంగా వీటిలో దేన్ని అందించడం లక్ష్యంగా కలిగి ఉంది?
1. వృద్ధులకు పింఛను
2. పేదలకు పక్కా ఇళ్లు
3. పాఠశాల యూనిఫాంలు
4. పంటల బీమా
సమాధానం
B. పేదలకు పక్కా ఇళ్లు
Pradhan Mantri Awas Yojana mainly aims to provide which of these?
1. Pension for the old
2. Pucca houses for the poor
3. School uniforms
4. Crop insurance
కేంద్రమే పూర్తిగా నిధులు సమకూర్చి అమలు చేసే పథకాన్ని ఏమంటారు?
1. కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం
2. కేంద్ర రంగ పథకం
3. స్థానిక ప్రాంత పథకం
4. రాష్ట్ర పథకం
సమాధానం
B. కేంద్ర రంగ పథకం
A scheme fully funded and implemented by the Centre is called what?
1. Centrally Sponsored Scheme
2. Central Sector Scheme
3. Local Area Scheme
4. State Scheme
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకంలో ఖర్చును ఎవరు పంచుకుంటారు?
1. కేంద్రం మాత్రమే
2. పంచాయతీ మాత్రమే
3. బ్యాంకులు మాత్రమే
4. కేంద్రం, రాష్ట్రాలు
సమాధానం
D. కేంద్రం, రాష్ట్రాలు
In a Centrally Sponsored Scheme, who shares the cost?
1. Only the Centre
2. Only the Panchayat
3. Only the banks
4. The Centre and the States
ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చిన సంస్థ ఏది?
1. ఎన్నికల సంఘం
2. నీతి ఆయోగ్
3. జాతీయ అభివృద్ధి మండలి
4. ఆర్థిక సంఘం
సమాధానం
B. నీతి ఆయోగ్
Which body replaced the Planning Commission?
1. Election Commission
2. NITI Aayog
3. National Development Council
4. Finance Commission
సంక్షేమ పంపిణీలో DBT అంటే ఏమిటి?
1. డిజిటల్ బ్యాంక్ ట్రాన్సాక్షన్
2. డైరెక్ట్ బడ్జెట్ టాక్స్
3. డిస్ట్రిక్ట్ బ్లాక్ ట్రెజరీ
4. ప్రత్యక్ష లబ్ధి బదిలీ (Direct Benefit Transfer)
సమాధానం
D. ప్రత్యక్ష లబ్ధి బదిలీ (Direct Benefit Transfer)
What does DBT stand for in welfare delivery?
1. Digital Bank Transaction
2. Direct Budget Tax
3. District Block Treasury
4. Direct Benefit Transfer
ఆయుష్మాన్ భారత్ కింద PM-JAY ప్రధానంగా ఏమి అందిస్తుంది?
1. గృహ రుణాలు
2. పేద కుటుంబాలకు ఆసుపత్రి బీమా రక్షణ
3. పంట రుణాలు
4. ఉచిత పాఠశాల భోజనం
సమాధానం
B. పేద కుటుంబాలకు ఆసుపత్రి బీమా రక్షణ
PM-JAY under Ayushman Bharat mainly provides what?
1. Housing loans
2. Hospital insurance cover for poor families
3. Crop loans
4. Free school meals
పాఠశాల పిల్లలకు వండిన భోజనాన్ని అందించే పథకం ఏది?
1. NSAP
2. PMAY
3. అటల్ పెన్షన్ యోజన
4. PM POSHAN
సమాధానం
D. PM POSHAN
Which scheme provides cooked meals to school children?
1. NSAP
2. PMAY
3. Atal Pension Yojana
4. PM POSHAN
జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (National Social Assistance Programme) ఏమి అందిస్తుంది?
1. రాయితీ వంటగ్యాస్
2. వృద్ధులు, వితంతువులు, దివ్యాంగులకు పింఛన్లు
3. ఉచిత మొబైల్ ఫోన్లు
4. రైతులకు విత్తనాలు
సమాధానం
B. వృద్ధులు, వితంతువులు, దివ్యాంగులకు పింఛన్లు
The National Social Assistance Programme provides what?
1. Subsidised cooking gas
2. Pensions to the old, widows and persons with disabilities
3. Free mobile phones
4. Seeds to farmers
అటల్ పెన్షన్ యోజన ప్రధానంగా ఏ వర్గం కోసం ఉద్దేశించింది?
1. అసంఘటిత రంగ కార్మికులు
2. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు
3. పెద్ద కంపెనీలు
4. విద్యార్థులు మాత్రమే
సమాధానం
A. అసంఘటిత రంగ కార్మికులు
Atal Pension Yojana is mainly meant for which group?
1. Workers in the unorganised sector
2. Government employees
3. Large companies
4. Only students
గతంలోని పాఠశాల విద్యా పథకాలను ఒకే సమగ్ర కార్యక్రమంగా విలీనం చేసిన పథకం ఏది?
1. PM POSHAN
2. NRLM
3. NHM
4. సమగ్ర శిక్ష
సమాధానం
D. సమగ్ర శిక్ష
Which scheme merged earlier school education schemes into one integrated programme?
1. PM POSHAN
2. NRLM
3. NHM
4. Samagra Shiksha
జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (National Rural Livelihoods Mission) ప్రధానంగా దేని ద్వారా పనిచేస్తుంది?
1. ప్రైవేట్ పాఠశాలలు
2. మహిళా స్వయం సహాయక బృందాలు
3. కోర్టులు
4. చౌక ధరల దుకాణాలు
సమాధానం
B. మహిళా స్వయం సహాయక బృందాలు
The National Rural Livelihoods Mission mainly works through what?
1. Private schools
2. Women's self-help groups
3. Courts
4. Fair price shops
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మహిళా స్వయం సహాయక బృందాలకు తోడ్పడే సంస్థ ఏది?
1. APPSC
2. APSRTC
3. AP జెన్‌కో
4. SERP
సమాధానం
D. SERP
Which agency in Andhra Pradesh supports women's self-help groups in rural areas?
1. APPSC
2. APSRTC
3. AP Genco
4. SERP
గ్రామ, వార్డు వాలంటీర్ల ద్వారా ప్రభుత్వ సేవలను ఇంటి వద్దకే చేర్చే ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవస్థ ఏది?
1. మండల పరిషత్ వ్యవస్థ
2. జిల్లా కోర్టు వ్యవస్థ
3. గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ
4. జిల్లా పరిషత్ వ్యవస్థ
సమాధానం
C. గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ
Which Andhra Pradesh system takes government services to the doorstep through village and ward volunteers?
1. Mandal Parishad system
2. District Court system
3. Village and Ward Secretariat system
4. Zilla Parishad system
గ్రామసభలో గ్రామస్థులు పథకాల రికార్డులను తనిఖీ చేయడాన్ని ఏమంటారు?
1. సామాజిక తనిఖీ (Social audit)
2. స్టాక్ ఆడిట్
3. ఆదాయ ఆడిట్
4. CAG ఆడిట్
సమాధానం
A. సామాజిక తనిఖీ (Social audit)
Checking of scheme records by villagers in a Gram Sabha is called what?
1. Social audit
2. Stock audit
3. Income audit
4. CAG audit
హక్కు ఆధారిత సంక్షేమ పథకాన్ని ఏ ప్రకటన ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
1. ఇది అధికారి ఇష్టానుసారం ఇచ్చే దయ
2. ఇది ధనికులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది
3. ఇది దాతల నిధులతో మాత్రమే నడుస్తుంది
4. ఇది ప్రజలు కోరగలిగే చట్టంపై ఆధారపడి ఉంటుంది
సమాధానం
D. ఇది ప్రజలు కోరగలిగే చట్టంపై ఆధారపడి ఉంటుంది
Which statement best describes a rights-based welfare scheme?
1. It is a favour given at the officer's will
2. It is open only to the rich
3. It is funded only by donors
4. It rests on a law that people can claim
అనేక పథకాలలో వస్తు రూపంలో పంపిణీ కంటే DBTకి ఎందుకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు?
1. ఇది పత్రాల పనిని పెంచుతుంది
2. ఇది లీకేజీని, మధ్యవర్తులను తగ్గిస్తుంది
3. దీనికి బ్యాంకు ఖాతా అవసరం లేదు
4. ఇది ఎలాంటి రికార్డు అవసరాన్నైనా తొలగిస్తుంది
సమాధానం
B. ఇది లీకేజీని, మధ్యవర్తులను తగ్గిస్తుంది
Why is DBT preferred over in-kind distribution in many schemes?
1. It increases paperwork
2. It reduces leakage and middlemen
3. It needs no bank account
4. It removes the need for any record
ఒక పథకం "లక్ష్య వర్గం" (target group), "అర్హత" (eligibility)లను పేర్కొంటుంది. ఈ రెండింటి ఉద్దేశం ఏమిటి?
1. మంత్రుల పేర్లు తెలపడం
2. బడ్జెట్‌ను చూపడం
3. లబ్ధి ఎవరు పొందవచ్చో నిర్ణయించడం
4. ఆడిట్ తేదీని నిర్ణయించడం
సమాధానం
C. లబ్ధి ఎవరు పొందవచ్చో నిర్ణయించడం
A scheme lists "target group" and "eligibility". What is the purpose of these two items?
1. To name the ministers
2. To show the budget
3. To decide who can receive the benefit
4. To fix the audit date
ఒక గ్రామీణ మహిళ స్వయం సహాయక బృందంలో సభ్యురాలు. ఆ బృందం ప్రధానంగా ఏ విధిని నిర్వర్తిస్తుంది?
1. గ్రామంలో పోలీసింగ్
2. కోర్టు నడపడం
3. చిన్న వ్యాపారాల కోసం పొదుపు, రుణం
4. పన్నులు వసూలు చేయడం
సమాధానం
C. చిన్న వ్యాపారాల కోసం పొదుపు, రుణం
A village woman is a member of a self-help group. Which function does the group mainly serve?
1. Policing the village
2. Running a court
3. Thrift and credit for small enterprise
4. Collecting taxes
సంక్షేమ పథకాలలో "మినహాయింపు లోపం" (exclusion error) అనే సమస్య కింది వాటిలో ఏది?
1. అనర్హుడిని జాబితాలో చేర్చడం
2. అర్హుడిని జాబితా నుంచి వదిలివేయడం
3. డబ్బు ఆలస్యంగా చేరడం
4. పథకం పేరు మార్చడం
సమాధానం
B. అర్హుడిని జాబితా నుంచి వదిలివేయడం
Which of these is a problem called "exclusion error" in welfare schemes?
1. An ineligible person is added
2. An eligible person is left out of the list
3. Money arrives late
4. A scheme is renamed
వడ్డించిన భోజనాల సంఖ్యను మాత్రమే కాకుండా, మెరుగైన ఆరోగ్యం, తగ్గిన ఆకలిని కొలిచే మూల్యాంకనం ఏ అంశాన్ని చూస్తుంది?
1. ఇన్‌పుట్‌లు
2. అవుట్‌పుట్‌లు మాత్రమే
3. ప్రకటనలు
4. ఫలితాలు (Outcomes)
సమాధానం
D. ఫలితాలు (Outcomes)
An evaluation that measures better health and less hunger, not just meals served, looks at which aspect?
1. Inputs
2. Outputs only
3. Advertising
4. Outcomes
నీతి ఆయోగ్ కింద ప్రభుత్వ పథకాలను మూల్యాంకనం చేసే సంస్థ ఏది?
1. అభివృద్ధి పర్యవేక్షణ, మూల్యాంకన కార్యాలయం (Development Monitoring and Evaluation Office)
2. భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్
3. లా కమిషన్
4. ఎన్నికల సంఘం
సమాధానం
A. అభివృద్ధి పర్యవేక్షణ, మూల్యాంకన కార్యాలయం (Development Monitoring and Evaluation Office)
Which institution under NITI Aayog evaluates government schemes?
1. Development Monitoring and Evaluation Office
2. Reserve Bank of India
3. Law Commission
4. Election Commission
కింది వాటిలో పథకం, రంగం సరిగ్గా జతచేసినది ఏది?
1. MGNREGA - గృహనిర్మాణం
2. NFSA - విద్య
3. PMAY - ఆరోగ్యం
4. ఆయుష్మాన్ భారత్ - ఆరోగ్యం
సమాధానం
D. ఆయుష్మాన్ భారత్ - ఆరోగ్యం
Which scheme combination is correctly matched with its sector?
1. MGNREGA with housing
2. NFSA with education
3. PMAY with health
4. Ayushman Bharat with health
సంక్షేమ నగదును నేరుగా పంపడానికి ఏ గుర్తింపు, బ్యాంకు ఖాతా అనుసంధానం ఉపయోగిస్తారు?
1. రేషన్ కార్డు మాత్రమే
2. డ్రైవింగ్ లైసెన్స్
3. ఆధార్‌తో అనుసంధానమైన బ్యాంకు ఖాతా
4. ఓటరు స్లిప్
సమాధానం
C. ఆధార్‌తో అనుసంధానమైన బ్యాంకు ఖాతా
Which ID and bank account link is used to send welfare money directly?
1. Ration card only
2. Driving licence
3. Aadhaar-linked bank account
4. Voter slip
జననీ సురక్ష యోజన ఏ రంగానికి చెందుతుంది?
1. ఆరోగ్యం
2. గృహనిర్మాణం
3. ఉపాధి
4. బ్యాంకింగ్
సమాధానం
A. ఆరోగ్యం
Which sector would the Janani Suraksha Yojana belong to?
1. Health
2. Housing
3. Employment
4. Banking
గ్రామ స్థాయిలో లబ్ధిదారులను గుర్తించి, పనులను అమలు చేసే సంస్థ సాధారణంగా ఏది?
1. ప్రణాళికా సంఘం
2. గ్రామ పంచాయతీ
3. సుప్రీంకోర్టు
4. రిజర్వ్ బ్యాంక్
సమాధానం
B. గ్రామ పంచాయతీ
Which agency usually identifies beneficiaries and executes works at the village level?
1. Planning Commission
2. Gram Panchayat
3. Supreme Court
4. Reserve Bank
MGNREGAపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాలలో వేతన ఉపాధిని కల్పిస్తుంది. 2. ఇది డిమాండ్ ఆధారిత కార్యక్రమం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on MGNREGA. 1. It provides wage employment in rural areas. 2. It is a demand-driven programme.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ICDSపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది పిల్లలకు, తల్లులకు అనుబంధ పోషకాహారాన్ని అందిస్తుంది. 2. ఇది అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల ద్వారా పనిచేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on ICDS. 1. It provides supplementary nutrition to children and mothers. 2. It works through Anganwadi centres.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
విద్యా హక్కు చట్టంపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలను కవర్ చేస్తుంది. 2. ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలలో వెనుకబడిన పిల్లల కోసం 25 శాతం సీట్లను రిజర్వ్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on the Right to Education Act. 1. It covers children aged 6 to 14. 2. It reserves 25 per cent seats in private unaided schools for disadvantaged children.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
నీతి ఆయోగ్‌పై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో వచ్చింది. 2. ఇది ప్రధాన ఖజానాగా రాష్ట్రాలకు పథకాల నిధులను విడుదల చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on NITI Aayog. 1. It replaced the Planning Commission. 2. It releases scheme funds to States as the main treasury.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆహార భద్రత చట్టంపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది హక్కు ఆధారిత చట్టం. 2. ఇది పట్టణ ప్రాంతాలను మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the Food Security Act. 1. It is a rights-based law. 2. It covers only urban areas.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఖర్చులను కేంద్రం, రాష్ట్రాలు పంచుకుంటాయి. 2. వీటిని సాధారణంగా రాష్ట్రం అమలు చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Centrally Sponsored Schemes. 1. Costs are shared by Centre and States. 2. The State usually implements them.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సామాజిక తనిఖీపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది లబ్ధిదారుల భాగస్వామ్యంతో జరుగుతుంది. 2. ఇది కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ మాత్రమే చేస్తారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on social audit. 1. It is done with the participation of beneficiaries. 2. It is done only by the Comptroller and Auditor General.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆయుష్మాన్ భారత్‌పై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇందులో ఆరోగ్య, సంక్షేమ కేంద్రాలు (Health and Wellness Centres) ఉన్నాయి. 2. ఇందులో ఆసుపత్రి బీమా అంశం ఉంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Ayushman Bharat. 1. It has Health and Wellness Centres. 2. It has a hospital insurance component.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సంక్షేమ పంపిణీపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. DBT లీకేజీని తగ్గించగలదు. 2. ఆధార్‌తో అనుసంధానమైన ఖాతాలు లబ్ధిదారులను గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on welfare delivery. 1. DBT can reduce leakage. 2. Aadhaar-linked accounts help identify beneficiaries.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
PM POSHAN గురించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది మధ్యాహ్న భోజన పథకానికి కొత్త పేరు. 2. ఇది వృద్ధులకు పింఛన్ అందిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements about PM POSHAN. 1. It is the new name of the Mid-Day Meal scheme. 2. It provides pension to the elderly.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆంధ్రప్రదేశ్ సంక్షేమ నిర్మాణంపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. SERP స్వయం సహాయక బృందాలకు తోడ్పడుతుంది. 2. గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ సేవలను పౌరులకు దగ్గర చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Andhra Pradesh welfare structure. 1. SERP supports self-help groups. 2. The Village and Ward Secretariat system brings services closer to citizens.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సంక్షేమ పథకాలపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. లక్ష్యిత పథకం (targeted scheme) గుర్తించిన వర్గాలను మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది. 2. సార్వత్రిక పథకం (universal scheme) పేదలను మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on welfare schemes. 1. A targeted scheme covers only identified groups. 2. A universal scheme covers only the poor.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
గృహనిర్మాణ పథకాలపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. PMAYకి గ్రామీణ, పట్టణ విభాగాలు ఉన్నాయి. 2. ఇందిరా ఆవాస్ యోజన అంతకుముందు ఉన్న గ్రామీణ గృహనిర్మాణ పథకం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on housing schemes. 1. PMAY has Gramin and Urban components. 2. Indira Awas Yojana was an earlier rural housing scheme.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
మూల్యాంకనంపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. పార్లమెంటరీ కమిటీలు శాఖల పనితీరును పరిశీలిస్తాయి. 2. సమాచార హక్కు చట్టం పౌరులు పథకాల రికార్డులను కోరడానికి సహాయపడుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on evaluation. 1. Parliamentary committees examine the performance of departments. 2. Right to Information can help citizens seek scheme records.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆహార భద్రత చట్టంపై కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. అంత్యోదయ అన్న యోజన అత్యంత పేద కుటుంబాలను కవర్ చేస్తుంది. 2. గర్భిణులకు భోజనం కల్పించే నిబంధన ఈ చట్టంలో లేదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the Food Security Act. 1. Antyodaya Anna Yojana covers the poorest households. 2. The Act has no provision for meals to pregnant women.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
SHG అంటే ఏమిటి?
1. స్కూల్ హెల్ప్ గేదరింగ్
2. సోషల్ హౌసింగ్ గ్రాంట్
3. స్టేట్ హెల్త్ గ్రూప్
4. స్వయం సహాయక బృందం (Self-Help Group)
సమాధానం
D. స్వయం సహాయక బృందం (Self-Help Group)
What does SHG stand for?
1. School Help Gathering
2. Social Housing Grant
3. State Health Group
4. Self-Help Group

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice