←
భారత సమాజం, సామాజిక సమస్యలు మరియు సంక్షేమం · Chapter 3

భారతదేశంలో గిరిజనులు మరియు జాతిత్వం

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • షెడ్యూల్డ్ తెగలు ఆర్టికల్ 342 కింద జాబితా చేయబడతాయి. రాష్ట్రపతి ప్రతి రాష్ట్రానికి వాటిని ప్రకటిస్తారు. ఐదవ షెడ్యూల్ చాలా రాష్ట్రాలలోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు, ఆరవ షెడ్యూల్ అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరంలలోని గిరిజన ప్రాంతాలకు వర్తిస్తాయి.
  • గిరిజన విధానం ఏకాంతం నుండి సమైక్యత వైపు మారింది. నెహ్రూ గిరిజన పంచశీల, గిరిజన ఉప ప్రణాళిక, PESA (1996), అటవీ హక్కుల చట్టం (2006) ముఖ్యమైన అడుగులు.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అనేక గిరిజన సమూహాలు ఉన్నాయి. చెంచు, కొండ రెడ్డి, సవర, గదబ, కోయ, ఎరుకల, లంబాడా (సుగాలి), జాతపు పరీక్షలలో తరచూ వచ్చే పేర్లు. వీటిలో అనేకం ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలు (PVTGలు).

తెగ అంటే ఎవరు? అర్థం మరియు లక్షణాలు

ఉమ్మడి భూభాగం, భాష, సంస్కృతి, పేరు పంచుకునే ప్రజా సమూహమే తెగ. వీరికి తరచుగా సొంత ఆచార చట్టం, ఒక పెద్ద లేదా మండలి ఉంటాయి. తెగలను ఆదివాసీలు ("అసలు నివాసులు") అని కూడా అంటారు. రాజ్యాంగం తెగను నిర్వచించలేదు. ఏ సముదాయాలు షెడ్యూల్డ్ తెగలో చెప్పడం మాత్రమే చేస్తుంది.

గిరిజన జీవనం యొక్క సాధారణ లక్షణాలు:

  • జీవనం అడవి, కొండలు, భూమికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
  • బంధుత్వ, వంశ సంబంధాలు బలంగా ఉంటాయి.
  • భూమి తరచుగా సముదాయ యాజమాన్యంలో ఉంటుంది.
  • సంప్రదాయ మండళ్లు వివాదాలను పరిష్కరిస్తాయి.
  • పండుగలు, పాటలు, నృత్యం రోజువారీ జీవితంలో భాగం.

గిరిజనులు భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో నివసిస్తారు. అత్యధిక సంఖ్యలో మధ్య భారతదేశంలో (మధ్యప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఝార్ఖండ్, ఒడిశా, మహారాష్ట్రలోని "గిరిజన పట్టీ") ఉన్నారు. ఈశాన్య ప్రాంతంలో స్థానిక జనాభాలో గిరిజనుల వాటా ఎక్కువ.

తెగల వర్గీకరణ

పండితులు తెగలను వేర్వేరు విధాలుగా వర్గీకరిస్తారు.

ఆధారంరకాలు లేదా ఉదాహరణలు
జాతి (రిస్లీ, గుహ)నీగ్రిటో, ప్రోటో-ఆస్ట్రలాయిడ్, మంగోలాయిడ్, ద్రావిడ, పశ్చిమ బ్రాకీసెఫాల్, నార్డిక్
ప్రాంతంఈశాన్య, మధ్య, పశ్చిమ, దక్షిణ, దీవుల తెగలు
భాషఆస్ట్రిక్, ద్రావిడ, టిబెటో-బర్మన్, ఇండో-ఆర్యన్ కుటుంబాలు
ఆర్థిక వ్యవస్థవేట-సేకరణ చేసేవారు, పోడు వ్యవసాయదారులు, స్థిర రైతులు, పశుపాలకులు, చేతివృత్తుల వారు

ప్రాంతాల వారీ ఉదాహరణలు:

  • ఈశాన్యం: నాగా, మిజో, ఖాసీ, గారో, బోడో.
  • మధ్య భారతదేశం: గోండు, సంతాల్, ముండా, ఓరాఁవ్, హో, బైగా.
  • పశ్చిమ భారతదేశం: భిల్, వార్లీ, మీనా.
  • దక్షిణ భారతదేశం: తోడా, ఇరుల, కురుంబ, చెంచు, కోయ.
  • అండమాన్, నికోబార్ దీవులు: గ్రేట్ అండమానీస్, ఓంగే, జరావా, సెంటినెలీస్, షోంపెన్.

గోండులు భారతదేశంలోని అతిపెద్ద గిరిజన సముదాయాలలో ఒకరు; భిల్లులు మరొక చాలా పెద్ద సమూహం. పోడు వ్యవసాయాన్ని ఈశాన్యంలో జుమ్ అని, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశాలలో పోడు అని అంటారు.

ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలు (PVTGలు)

షెడ్యూల్డ్ తెగలలో అత్యంత వెనుకబడినవారు PVTGలు. వ్యవసాయ పూర్వ స్థాయి సాంకేతికత, తగ్గుతున్న లేదా నిలిచిపోయిన జనాభా, చాలా తక్కువ అక్షరాస్యత, జీవనాధార ఆర్థిక వ్యవస్థ గల సమూహాలను ధేబర్ కమిషన్ (1960-61) మొదట గుర్తించింది. వీటిని మొదట ఆదిమ గిరిజన సమూహాలు (Primitive Tribal Groups) అనేవారు. తరువాత పేరును ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలుగా మార్చారు.

PVTGలకు పరిరక్షణ-కమ్-అభివృద్ధి ప్రణాళికలు అనే ప్రత్యేక ప్రణాళికలు ఇస్తారు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కేంద్ర ప్రభుత్వం PVTG అభివృద్ధికి ప్రత్యేక మిషన్‌ను కూడా ప్రకటించింది (వివరాలకు తాజా అధికారిక ప్రకటన చూడాలి).

గుర్తుంచుకోవలసిన AP PVTG సమూహాలు:

  • చెంచు (నల్లమల కొండల అటవీ ప్రాంతాలు)
  • కొండ రెడ్డి
  • కొండ సవర
  • గుటోబ్ గదబ, బోడో గదబ
  • పోర్జ సమూహాలు
  • కుటియా, డోంగ్రియా ఖోండ్ (తూర్పు కనుమల ప్రాంతాలు)
  • తోటి, కోలామ్ (ప్రధానంగా తెలంగాణలో ఉన్నారు)

జాతిత్వం మరియు గిరిజన గుర్తింపు

జాతిత్వం (Ethnicity) అంటే ఉమ్మడి వంశం, భాష, ఆచారాలు, గుర్తింపు భావన గల సమూహానికి చెందినవారై ఉండటం. భారతదేశంలో అనేక జాతి సమూహాలు ఉన్నాయి; గిరిజన సముదాయాలు వాటిలో అత్యంత ప్రాచీనమైనవి. జాతి భావన గర్వానికి, సాంస్కృతిక సంపదకు మూలం కావచ్చు. ఒక సమూహం అధికారం, భూమి, ఉద్యోగాలలో తనకు చోటు లేదని భావిస్తే ఘర్షణకు కూడా దారితీయవచ్చు.

పరీక్షలకు ఉపయోగపడే మూడు భావనలు:

  • సమ్మిళనం (Assimilation): తెగ క్రమంగా పెద్ద సమాజంలో కలిసిపోయి తన సంస్కృతిని కోల్పోతుంది.
  • సమైక్యత (Integration): తెగ జాతీయ జీవనంలో చేరుతూనే తన సంస్కృతిని నిలుపుకుంటుంది. ఇదే భారత విధాన లక్ష్యం.
  • సంస్కృతి మార్పిడి (Acculturation): రెండు సంస్కృతులు కలిసి, ఒక్కొక్కటి మరొకదాని నుండి దుస్తులు, ఆహారం, పండుగలు వంటివి తీసుకుంటాయి.

మార్కెట్లు, రోడ్లు, పాఠశాలలు, మతంతో సంపర్కం గిరిజన జీవనాన్ని మార్చింది. కొన్ని తెగలు ఇప్పుడు స్థిర రైతులు; చాలా మంది గిరిజన యువత పట్టణాలలో పని చేస్తున్నారు. గిరిజనులు తమ సొంత భాషలను వాడతారు, కానీ వాటిలో చాలా వాటికి లిపి లేదు; అందువల్ల బోధన కేవలం రాష్ట్ర భాషలో ఉంటే పిల్లలకు పాఠశాల కష్టం. తొలి సంవత్సరాలలో మాతృభాషలో బోధన ఒక ప్రధాన డిమాండ్.

రాజ్యాంగ నిబంధనలు

నిబంధనఏం చెబుతుంది
ఆర్టికల్ 342ప్రతి రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితా
ఆర్టికల్ 244(1), ఐదవ షెడ్యూల్నాలుగు ఈశాన్య రాష్ట్రాలు కాక ఇతర రాష్ట్రాలలో షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు, తెగల పరిపాలన, నియంత్రణ
ఆర్టికల్ 244(2), ఆరవ షెడ్యూల్అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరంలలో స్వయం పాలిత జిల్లాలు, ప్రాంతాలు
ఆర్టికల్ 46బలహీన వర్గాల, ముఖ్యంగా SCలు, STల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను రాష్ట్రం ప్రోత్సహించాలి
ఆర్టికల్ 330, 332లోక్‌సభ, రాష్ట్ర శాసనసభలలో STలకు రిజర్వు సీట్లు
ఆర్టికల్ 338Aజాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్ (89వ సవరణ, 2003 ద్వారా చేర్చబడింది)
ఆర్టికల్ 275గిరిజన సంక్షేమం కోసం కేంద్రం నుండి గ్రాంట్లు
ఆర్టికల్ 15(4), 16(4)ఉద్యోగాలు, విద్యలో ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు, రిజర్వేషన్

ఐదవ షెడ్యూల్: గిరిజనుల నుండి గిరిజనేతరులకు భూమి బదిలీని ఆపడానికి గవర్నర్ నిబంధనలు చేయవచ్చు. గిరిజన సలహా మండలి గవర్నర్‌కు సలహా ఇస్తుంది. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతానికి కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర చట్టాన్ని వర్తింపజేయాలా వద్దా అనేది గవర్నర్ నిర్ణయించవచ్చు.

ఆరవ షెడ్యూల్: స్వయం పాలిత జిల్లా మండళ్లు, ప్రాంతీయ మండళ్లకు భూమి, అడవులు, గ్రామ పరిపాలన, కొన్ని సామాజిక ఆచారాలపై చట్టాలు చేసే అధికారాలు ఉంటాయి. గిరిజన వివాదాలకు కోర్టులు నడుపుతాయి, కొన్ని పన్నులు వసూలు చేస్తాయి.

గిరిజన విధానం మరియు అభివృద్ధి

  • 1. ఏకాంతం (వలస కాలం): తెగలను వేరుగా ఉంచడానికి కొన్ని ప్రాంతాలను "మినహాయించిన ప్రాంతాలు"గా పరిగణించారు.
  • 2. సమైక్యత విధానం: 1947 తరువాత, తెగలు తమ సంస్కృతితో అభివృద్ధి చెందేలా చేయడం విధాన లక్ష్యం. దీనిని వెరియర్ ఎల్విన్ ప్రభావితం చేశారు.
  • 3. గిరిజన పంచశీల: నెహ్రూ ఐదు సూత్రాలు. తెగలు తమ సొంత ప్రతిభతో అభివృద్ధి చెందాలి. భూమి, అడవిలో వారి హక్కులను గౌరవించాలి. పరిపాలనకు గిరిజనుల బృందాలకు శిక్షణ ఇవ్వాలి. అభివృద్ధిని వారిపై బలవంతంగా రుద్దకూడదు. విజయాన్ని ఖర్చు చేసిన డబ్బుతో కాక, మానవ స్వభావంతో కొలవాలి.
  • 4. గిరిజన ఉప ప్రణాళిక (TSP): ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో (1974-75) ప్రారంభమైంది. గిరిజన జనాభా నిష్పత్తిలో గిరిజన ప్రాంతాలకు నిధులు కేటాయించేలా చూస్తుంది. AP లో గిరిజన ప్రాంతాలలో సమగ్ర గిరిజన అభివృద్ధి సంస్థలు (ITDAలు) పనులు నిర్వహిస్తాయి.
  • 5. PESA, 1996: పంచాయతీలు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో వనరులు, చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులు, భూ అన్యాక్రాంతం, స్థానిక ప్రణాళికలపై గ్రామసభకు బలమైన అధికారాలు ఇస్తుంది.
  • 6. అటవీ హక్కుల చట్టం, 2006: షెడ్యూల్డ్ తెగలకు, ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసులకు వ్యక్తిగత, సముదాయ అటవీ హక్కులను గుర్తిస్తుంది. చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులను సేకరించే, సముదాయ అటవీ వనరులను రక్షించి నిర్వహించే హక్కులను కూడా గుర్తిస్తుంది.
  • 7. ఇతర సంస్థలు: గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (1999లో ఏర్పడింది), TRIFED (గిరిజన ఉత్పత్తుల విక్రయం), ఏకలవ్య ఆదర్శ నివాస పాఠశాలలు, ఆశ్రమ పాఠశాలలు. AP లో గిరిజన సహకార సంస్థ (GCC) గిరిజన సేకరణదారుల నుండి చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేస్తుంది.

గిరిజన సమస్యలు

సమస్యకారణం లేదా ప్రభావం
భూ అన్యాక్రాంతంగిరిజనేతరులు అప్పులు లేదా మోసం ద్వారా భూమిని తీసుకుంటారు; భూ బదిలీ నియంత్రణ దీనిని ఆపడానికి ప్రయత్నిస్తుంది
నిర్వాసితులవడంఆనకట్టలు, గనులు, పరిశ్రమలు గిరిజన భూమిని తీసుకుంటాయి
అడవి నష్టంఅటవీ వినియోగంపై ఆంక్షలు జీవనోపాధిని తగ్గిస్తాయి
అప్పులువడ్డీ వ్యాపారులు, వర్తకులు గిరిజనులను దోపిడీ చేస్తారు
ఆరోగ్య లోపంపోషకాహార లోపం, సికిల్-సెల్ వ్యాధి, మలేరియా, సేవల కొరత
తక్కువ అక్షరాస్యతమారుమూల గూడేలు, భాషా అంతరం, బడి మానేయడం
గుర్తింపు, అశాంతిపరాయీకరణ కొన్ని ప్రాంతాలలో తీవ్రవాద హింసకు ఊతమివ్వవచ్చు

గిరిజన ప్రాంతాలకు AP కి ప్రత్యేక భూ చట్టం ఉంది: ఆంధ్రప్రదేశ్ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల భూ బదిలీ నియంత్రణ (సాధారణంగా LTR 1/70 అంటారు); ఇది షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో గిరిజన భూమిని గిరిజనేతరులకు బదిలీ చేయడాన్ని నిషేధిస్తుంది.

గుర్తుంచుకోవలసిన AP తెగలు

  • చెంచు: నల్లమల కొండల అటవీ నివాస PVTG; వేటగాళ్లు, సేకరణదారులు, ఇప్పుడు అటవీ ఉత్పత్తులతో కూడా పని చేస్తారు.
  • సవర (సోర): ఈశాన్య తీరపు కొండ ప్రజలు; గోడ చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి.
  • కొండ రెడ్డి: గోదావరి ప్రాంత కొండ తెగ; PVTG.
  • కోయ: గోదావరి ప్రాంతంలోని పెద్ద తెగ; కోయ నృత్యానికి ప్రసిద్ధి.
  • ఎరుకల: AP లో షెడ్యూల్డ్ తెగ; బుట్టల అల్లిక, సోదె చెప్పడానికి ప్రసిద్ధి.
  • లంబాడా (సుగాలి, బంజారా): ఒకప్పుడు ధాన్యం, ఉప్పు వర్తకులు; రంగురంగుల దుస్తులు, ఎంబ్రాయిడరీ.
  • జాతపు, గదబ, కొండ దొర, ఖోండ్: విశాఖపట్నం, శ్రీకాకుళం కొండ ప్రాంతాల తెగలు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

  • షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు ఐదవ షెడ్యూల్ కిందకు వస్తాయి; నాలుగు ఈశాన్య రాష్ట్రాల స్వయం పాలిత జిల్లాలు ఆరవ షెడ్యూల్ కింద. వీటిని తారుమారు చేయకండి.
  • ఆర్టికల్ 342 షెడ్యూల్డ్ తెగలకు; ఆర్టికల్ 341 షెడ్యూల్డ్ కులాలకు.
  • PESA 1996; అటవీ హక్కుల చట్టం 2006. రెండూ గిరిజన ఉప ప్రణాళిక (1974-75) కంటే భిన్నమైనవి.
  • గిరిజన పంచశీల నెహ్రూ నుండి వచ్చింది; ఇది అంతర్జాతీయ ఒప్పందం కాదు (మరొక "పంచశీల" 1954 భారత-చైనా సూత్రాలు).
  • ధేబర్ కమిషన్ ఆదిమ గిరిజన సమూహాలను గుర్తించింది; ఇది షెడ్యూల్డ్ కులాల గురించి కాదు.
  • జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్ ఆర్టికల్ 338A; SC కమిషన్ ఆర్టికల్ 338.
  • జుమ్ ఈశాన్యంలో పోడు వ్యవసాయం; AP, ఒడిశాలలో దీని పేరు పోడు.
  • చెంచులు నల్లమల అడవులలో ఉన్నారు; తోడాలు నీలగిరిలో ఉన్నారు.

ఒక్క వాక్యంలో

  • ఆర్టికల్ 342 షెడ్యూల్డ్ తెగలను జాబితా చేస్తుంది.
  • ఐదవ షెడ్యూల్: నాలుగు ఈశాన్య రాష్ట్రాల వెలుపలి షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు.
  • ఆరవ షెడ్యూల్: అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరంల స్వయం పాలిత మండళ్లు.
  • PESA 1996లో ఆమోదించబడింది.
  • అటవీ హక్కుల చట్టం 2006లో ఆమోదించబడింది.
  • గిరిజన ఉప ప్రణాళిక ఐదవ ప్రణాళికలో ప్రారంభమైంది.
  • గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ 1999లో ఏర్పడింది.
  • 89వ సవరణ ప్రత్యేక ST కమిషన్‌ను సృష్టించింది.
  • ధేబర్ కమిషన్: 1960-61.
  • TRIFED గిరిజనులు తమ ఉత్పత్తులను అమ్ముకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
  • చెంచులు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని PVTG.
  • LTR 1/70 AP లోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో గిరిజన భూమిని కాపాడుతుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితాను గురించి చెప్పే రాజ్యాంగ అధికరణ ఏది?

    1. అధికరణ 338
    2. అధికరణ 244
    3. అధికరణ 341
    4. అధికరణ 342
    సమాధానం

    D. అధికరణ 342

    Which Article of the Constitution deals with the list of Scheduled Tribes?

    1. Article 338
    2. Article 244
    3. Article 341
    4. Article 342
  2. ఆరో షెడ్యూల్ ఏ రాష్ట్రాల గిరిజన ప్రాంతాలకు వర్తిస్తుంది?

    1. ఒడిశా, జార్ఖండ్, బిహార్, గుజరాత్
    2. అరుణాచల్ ప్రదేశ్, సిక్కిం, బిహార్, పంజాబ్
    3. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కేరళ, తమిళనాడు
    4. అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం
    సమాధానం

    D. అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం

    The Sixth Schedule applies to tribal areas of which set of states?

    1. Odisha, Jharkhand, Bihar and Gujarat
    2. Arunachal Pradesh, Sikkim, Bihar and Punjab
    3. Andhra Pradesh, Telangana, Kerala and Tamil Nadu
    4. Assam, Meghalaya, Tripura and Mizoram
  3. పంచాయతీలు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం (PESA) ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

    1. 1974
    2. 1996
    3. 1986
    4. 2006
    సమాధానం

    B. 1996

    The Panchayats (Extension to Scheduled Areas) Act was passed in

    1. 1974
    2. 1996
    3. 1986
    4. 2006
  4. షెడ్యూల్డ్ తెగలు, ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసుల (అటవీ హక్కుల గుర్తింపు) చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

    1. 1980
    2. 2006
    3. 1992
    4. 1996
    సమాధానం

    B. 2006

    The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act was passed in

    1. 1980
    2. 2006
    3. 1992
    4. 1996
  5. తరువాత PVTGలుగా పిలవబడిన గిరిజన సమూహాలను మొదట గుర్తించిన కమిషన్ ఏది?

    1. సర్కారియా కమిషన్
    2. కాలేల్కర్ కమిషన్
    3. మండల్ కమిషన్
    4. ధేబర్ కమిషన్
    సమాధానం

    D. ధేబర్ కమిషన్

    Which commission first identified tribal groups later called PVTGs?

    1. Sarkaria Commission
    2. Kalelkar Commission
    3. Mandal Commission
    4. Dhebar Commission
  6. గిరిజన ఉప-ప్రణాళిక (Tribal Sub-Plan) వ్యూహం ఏ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ప్రారంభమైంది?

    1. మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
    2. మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక
    3. ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
    4. ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
    సమాధానం

    C. ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక

    The Tribal Sub-Plan strategy began in the

    1. Third Five Year Plan
    2. First Five Year Plan
    3. Fifth Five Year Plan
    4. Seventh Five Year Plan
  7. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నల్లమల అడవుల్లో కనిపించే PVTG ఏది?

    1. లంబాడా
    2. యెరుకల
    3. కోయ
    4. చెంచు
    సమాధానం

    D. చెంచు

    Which of the following is a PVTG found in the Nallamala forests of Andhra Pradesh?

    1. Lambada
    2. Yerukala
    3. Koya
    4. Chenchu
  8. ఈశాన్య భారతదేశంలో 'జూమ్' (Jhum) అనేది దేనికి పేరు?

    1. థార్ ఎడారిలో
    2. కేరళ వెనుక జలాల్లో
    3. ఈశాన్య భారతదేశంలో షిఫ్టింగ్ సాగుకు
    4. పంజాబ్ మైదానాల్లో
    సమాధానం

    C. ఈశాన్య భారతదేశంలో షిఫ్టింగ్ సాగుకు

    Jhum is the name for shifting cultivation in

    1. Thar desert
    2. Kerala backwaters
    3. North-east India
    4. Punjab plains
  9. జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్‌ను ఏ అధికరణ కింద ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సంస్థగా చేశారు?

    1. అధికరణ 342A
    2. అధికరణ 338A
    3. అధికరణ 338
    4. అధికరణ 340
    సమాధానం

    B. అధికరణ 338A

    The National Commission for Scheduled Tribes was made a separate constitutional body under which Article?

    1. Article 342A
    2. Article 338A
    3. Article 338
    4. Article 340
  10. గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పడింది?

    1. 1986
    2. 1952
    3. 1974
    4. 1999
    సమాధానం

    D. 1999

    The Ministry of Tribal Affairs was created in

    1. 1986
    2. 1952
    3. 1974
    4. 1999
  11. నీలగిరి కొండల్లోని తెగ కింది వాటిలో ఏది?

    1. నాగా
    2. భిల్
    3. తోడా
    4. గోండ్
    సమాధానం

    C. తోడా

    Which of these is a tribe of the Nilgiri hills?

    1. Naga
    2. Bhil
    3. Toda
    4. Gond
  12. మధ్య భారతదేశంలోని అతిపెద్ద గిరిజన సముదాయాల్లో ఒకటైన తెగ ఏది?

    1. ఓంగే
    2. గోండ్
    3. సెంటినెలీస్
    4. జరావా
    సమాధానం

    B. గోండ్

    Which tribe is among the largest tribal communities of central India?

    1. Onge
    2. Gond
    3. Sentinelese
    4. Jarawa
  13. ఐదవ షెడ్యూల్ గవర్నర్‌కు ఏ అధికారం ఇస్తుంది?

    1. లోక్‌సభకు గిరిజన సభ్యులను నామినేట్ చేయడం
    2. షెడ్యూల్డ్ తెగలను నోటిఫై చేయడం
    3. గిరిజన భూమి గిరిజనేతరులకు బదిలీ కాకుండా నిరోధించే నియమాలు చేయడం
    4. స్వయం పాలిత జిల్లా మండళ్లను రద్దు చేయడం
    సమాధానం

    C. గిరిజన భూమి గిరిజనేతరులకు బదిలీ కాకుండా నిరోధించే నియమాలు చేయడం

    The Fifth Schedule empowers the Governor to

    1. Nominate tribal members to the Lok Sabha
    2. Notify Scheduled Tribes
    3. Make regulations to stop transfer of tribal land to non-tribals
    4. Dissolve autonomous district councils
  14. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గిరిజన భూమిని ప్రధానంగా ఏది రక్షిస్తుంది?

    1. మండల్ చట్టం
    2. జమీందారీ రద్దు చట్టం
    3. పంచశీల ఒప్పందం
    4. భూ బదిలీ నియంత్రణ (LTR 1/70)
    సమాధానం

    D. భూ బదిలీ నియంత్రణ (LTR 1/70)

    In Andhra Pradesh, tribal land in Scheduled Areas is protected mainly by

    1. Mandal Act
    2. Zamindari Abolition Act
    3. Panchsheel Agreement
    4. Land Transfer Regulation (LTR 1/70)
  15. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గిరిజన సేకర్తల నుంచి చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసే సంస్థ ఏది?

    1. పాల సమాఖ్య
    2. గిరిజన సహకార సంస్థ (Girijan Cooperative Corporation)
    3. మార్కెట్‌ఫెడ్
    4. చేనేత నేత కార్మికుల సంఘం
    సమాధానం

    B. గిరిజన సహకార సంస్థ (Girijan Cooperative Corporation)

    Which agency buys minor forest produce from tribal collectors in Andhra Pradesh?

    1. Dairy Federation
    2. Girijan Cooperative Corporation
    3. Marketfed
    4. Handloom Weavers Society
  16. తెగ, ప్రాంతం సరిగ్గా జతచేసిన జత ఏది?

    1. భిల్ - అండమాన్ దీవులు
    2. జరావా - రాజస్థాన్
    3. నాగా - ఈశాన్య భారతదేశం
    4. తోడా - పంజాబ్
    సమాధానం

    C. నాగా - ఈశాన్య భారతదేశం

    Which pair of tribe and region is correctly matched?

    1. Bhil - Andaman Islands
    2. Jarawa - Rajasthan
    3. Naga - North-east
    4. Toda - Punjab
  17. గిరిజన పంచశీల ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?

    1. సర్దార్ పటేల్
    2. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్
    3. మహాత్మా గాంధీ
    4. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
    సమాధానం

    D. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

    Tribal Panchsheel is associated with

    1. Sardar Patel
    2. B.R. Ambedkar
    3. Mahatma Gandhi
    4. Jawaharlal Nehru
  18. గిరిజన విధానంలో 'సమైక్యత' (integration) అంటే

    1. గిరిజనులను అన్ని సంబంధాల నుంచి వేరుగా ఉంచడం
    2. గిరిజనులు తమ సంస్కృతిని కాపాడుకుంటూ జాతీయ జీవనంలో కలవడం
    3. గిరిజనులు తమ సంస్కృతిని పూర్తిగా కోల్పోవడం
    4. గిరిజనులను నగరాలకు తరలించడం
    సమాధానం

    B. గిరిజనులు తమ సంస్కృతిని కాపాడుకుంటూ జాతీయ జీవనంలో కలవడం

    In the context of tribal policy, 'integration' means

    1. Tribes are kept apart from all contact
    2. Tribes join national life while keeping their own culture
    3. Tribes lose their culture fully
    4. Tribes are moved to cities
  19. ఏకలవ్య మోడల్ రెసిడెన్షియల్ స్కూళ్లు ప్రధానంగా ఎవరి కోసం?

    1. పట్టణ మురికివాడల పిల్లలు
    2. మైనారిటీ బాలికలు
    3. షెడ్యూల్డ్ తెగల విద్యార్థులు
    4. రక్షణ సిబ్బంది పిల్లలు
    సమాధానం

    C. షెడ్యూల్డ్ తెగల విద్యార్థులు

    The Eklavya Model Residential Schools are meant mainly for

    1. Urban slum children
    2. Minority girls
    3. Scheduled Tribe students
    4. Children of defence staff
  20. అండమాన్, నికోబార్ సమూహంలోని ద్వీప తెగ కింది వాటిలో ఏది?

    1. ముండా
    2. ఓంగే
    3. బైగా
    4. ఓరాఁవ్
    సమాధానం

    B. ఓంగే

    Which of the following is an island tribe of the Andaman and Nicobar group?

    1. Munda
    2. Onge
    3. Baiga
    4. Oraon
  21. గిరిజన సమాజంతో సాధారణంగా ముడిపడని లక్షణం కింది వాటిలో ఏది?

    1. బంధుత్వం, వంశ బంధాలు
    2. భూమిపై సామూహిక యాజమాన్యం
    3. సొంత సంప్రదాయ మండళ్లు
    4. ఆచార శుద్ధి ఆధారంగా బలమైన కుల సోపానక్రమం
    సమాధానం

    D. ఆచార శుద్ధి ఆధారంగా బలమైన కుల సోపానక్రమం

    Which of the following is NOT a feature usually linked to tribal society?

    1. Kinship and clan ties
    2. Community ownership of land
    3. Own traditional councils
    4. Strong caste hierarchy based on ritual purity
  22. ఆనకట్టలు, గనులు గిరిజన భూమిని తీసుకున్నప్పుడు అత్యంత ప్రత్యక్షంగా తలెత్తే సమస్య ఏది?

    1. గ్రామాల్లో పట్టణ రద్దీ
    2. నిర్వాసితులు కావడం (Displacement)
    3. ద్రవ్యోల్బణం
    4. ద్రవ్యసంకోచం
    సమాధానం

    B. నిర్వాసితులు కావడం (Displacement)

    Which problem arises most directly when dams and mines take tribal land?

    1. Urban crowding in villages
    2. Displacement
    3. Inflation
    4. Deflation
  23. PESA ప్రధానంగా ఎవరికి ప్రత్యేక అధికారాలు ఇస్తుంది?

    1. గవర్నర్ మంత్రి మండలి
    2. లోక్‌సభ
    3. గ్రామసభ
    4. సుప్రీంకోర్టు
    సమాధానం

    C. గ్రామసభ

    PESA gives special powers mainly to the

    1. Governor's council of ministers
    2. Lok Sabha
    3. Gram Sabha
    4. Supreme Court
  24. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తూర్పు కనుమల్లో కనిపించే PVTG కింది వాటిలో ఏది?

    1. గుజ్జర్
    2. మీనా
    3. అహోం
    4. కొండరెడ్డి
    సమాధానం

    D. కొండరెడ్డి

    Which of the following is a PVTG found in the Eastern Ghats of Andhra Pradesh?

    1. Gujjar
    2. Meena
    3. Ahom
    4. Konda Reddi
  25. కొండ సవర, గుటోబ్ గదబ ఏ వర్గానికి చెందినవి?

    1. ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు
    2. ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలు (PVTGs)
    3. విముక్త తెగలు
    4. షెడ్యూల్డ్ కులాలు
    సమాధానం

    B. ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలు (PVTGs)

    Konda Savara and Gutob Gadaba are classified as

    1. Other Backward Classes
    2. Particularly Vulnerable Tribal Groups
    3. Denotified Tribes
    4. Scheduled Castes
  26. ఒకప్పుడు ధాన్యం, ఉప్పు వ్యాపారులుగా పేరొందిన, ఇప్పుడు షెడ్యూల్డ్ తెగగా ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్ సముదాయం ఏది?

    1. కోయ
    2. సవర
    3. చెంచు
    4. లంబాడా (సుగాలి)
    సమాధానం

    D. లంబాడా (సుగాలి)

    Which community of Andhra Pradesh was once known as traders of grain and salt and is now a Scheduled Tribe?

    1. Koya
    2. Savara
    3. Chenchu
    4. Lambada (Sugali)
  27. కొండ గ్రామాల్లో గోడ చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ తెగ ఏది?

    1. యెరుకల
    2. చెంచు
    3. సవర
    4. లంబాడా
    సమాధానం

    C. సవర

    Which tribe of Andhra Pradesh is known for wall paintings in its hill villages?

    1. Yerukala
    2. Chenchu
    3. Savara
    4. Lambada
  28. గిరిజన సంక్షేమం కోసం కేంద్రం నుంచి రాష్ట్రాలకు గ్రాంట్లు ఇవ్వడానికి అందించే అధికరణ ఏది?

    1. అధికరణ 275
    2. అధికరణ 112
    3. అధికరణ 266
    4. అధికరణ 280
    సమాధానం

    A. అధికరణ 275

    Which Article provides for grants-in-aid from the Union to states for tribal welfare?

    1. Article 275
    2. Article 112
    3. Article 266
    4. Article 280
  29. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను రక్షించాలని రాజ్యాన్ని కోరే అధికరణ ఏది?

    1. అధికరణ 39
    2. అధికరణ 48
    3. అధికరణ 44
    4. అధికరణ 46
    సమాధానం

    D. అధికరణ 46

    Which Article asks the State to protect the educational and economic interests of Scheduled Castes and Scheduled Tribes?

    1. Article 39
    2. Article 48
    3. Article 44
    4. Article 46
  30. ఒక తెగ దుస్తులు, ఆహారం వంటి కొన్ని బాహ్య ఆచారాలను స్వీకరిస్తూ తన గుర్తింపును నిలుపుకుంటుంది. ఈ ప్రక్రియను ఉత్తమంగా ఏమంటారు?

    1. పట్టణీకరణ
    2. సాంస్కృతిక సమ్మేళనం (Acculturation)
    3. వలసీకరణ
    4. విలీనం (Annexation)
    సమాధానం

    B. సాంస్కృతిక సమ్మేళనం (Acculturation)

    A tribe takes up some outside customs such as dress and food but keeps its own identity. This process is best called

    1. Urbanisation
    2. Acculturation
    3. Colonisation
    4. Annexation
  31. గిరిజన ఉప-ప్రణాళిక సృష్టికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి ఏది?

    1. గిరిజన పాఠశాలలను మూసివేయడం
    2. గిరిజనులను నగరాలకు తరలించడం
    3. గిరిజన జనాభా నిష్పత్తిలో నిధులు అందేలా చూడటం
    4. రిజర్వేషన్‌ను అంతం చేయడం
    సమాధానం

    C. గిరిజన జనాభా నిష్పత్తిలో నిధులు అందేలా చూడటం

    Which of the following was a main reason for the creation of the Tribal Sub-Plan?

    1. To close tribal schools
    2. To shift tribes to cities
    3. To ensure funds in proportion to the tribal population
    4. To end reservation
  32. వెరియర్ ఎల్విన్ ఏ పాత్రకు ఎక్కువగా ప్రసిద్ధి?

    1. ఐదవ షెడ్యూల్ స్థాపన
    2. గిరిజన విధానంలో సమైక్యత విధానాన్ని రూపొందించడం
    3. అటవీ హక్కుల చట్టం రాయడం
    4. TRIFED ప్రారంభించడం
    సమాధానం

    B. గిరిజన విధానంలో సమైక్యత విధానాన్ని రూపొందించడం

    Verrier Elwin is best known for his role in

    1. Founding the Fifth Schedule
    2. Shaping the integration approach to tribal policy
    3. Writing the Forest Rights Act
    4. Starting TRIFED
  33. గిరిజన భూమి పరాయీకరణ (alienation) అంటే ప్రధానంగా

    1. రాజ్యం గిరిజనులకు భూమి ఇవ్వడం
    2. గిరిజనులు పట్టణ భూమిని కొనడం
    3. గిరిజనులు గిరిజన భూమిని పార్కులుగా మార్చడం
    4. గిరిజన భూమి గిరిజనేతరుల చేతుల్లోకి వెళ్లడం
    సమాధానం

    D. గిరిజన భూమి గిరిజనేతరుల చేతుల్లోకి వెళ్లడం

    Tribal land alienation mainly means

    1. Land given to tribes by the State
    2. Tribal people buying urban land
    3. Tribal land turned into parks by tribes
    4. Passing of tribal land into the hands of non-tribals
  34. ఈశాన్య రాష్ట్రమైన మిజోరంతో ముడిపడిన గిరిజన సమూహం కింది వాటిలో ఏది?

    1. ముండా
    2. ఇరులా
    3. మిజో
    4. గోండ్
    సమాధానం

    C. మిజో

    Which of the following tribal groups is associated with the north-eastern state of Mizoram?

    1. Munda
    2. Irula
    3. Mizo
    4. Gond
  35. షెడ్యూళ్ల గురించిన ప్రకటనలు: 1. ఐదవ షెడ్యూల్ ఆరవ షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న నాలుగు ఈశాన్య రాష్ట్రాలు కాకుండా ఇతర రాష్ట్రాల్లోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది. 2. స్వయం పాలిత జిల్లా మండళ్లు ఐదవ షెడ్యూల్ లక్షణం. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statements about Schedules: 1. The Fifth Schedule covers Scheduled Areas in states other than the four north-eastern states named in the Sixth Schedule. 2. Autonomous District Councils are a feature of the Fifth Schedule. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
  36. PVTGల గురించిన ప్రకటనలు: 1. వారు ఎక్కువగా పట్టణ పారిశ్రామిక కార్మికులు. 2. వారి జనాభా స్థిరంగా లేదా తగ్గుతూ ఉంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements about PVTGs: 1. They are mostly urban industrial workers. 2. They have a stagnant or falling population. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
  37. అటవీ హక్కుల చట్టం, 2006 గురించిన ప్రకటనలు: 1. ఇది వ్యక్తిగత అటవీ హక్కులను గుర్తిస్తుంది. 2. ఇది సామూహిక అటవీ వనరుల హక్కులను గుర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statements about the Forest Rights Act, 2006: 1. It recognises individual forest rights. 2. It recognises community forest resource rights. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
  38. గిరిజన పంచశీల గురించిన ప్రకటనలు: 1. ఇది 1954లో సంతకం చేసిన భారత్-చైనా ఒప్పందం. 2. గిరిజనులపై అభివృద్ధిని బలవంతంగా రుద్దకూడదని అది చెప్పింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements about Tribal Panchsheel: 1. It was an India-China agreement signed in 1954. 2. It said development should not be forced on tribes. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
  39. రాజ్యాంగం, గిరిజనుల గురించిన ప్రకటనలు: 1. అధికరణ 342 షెడ్యూల్డ్ తెగలను జాబితా చేస్తుంది. 2. అధికరణ 338A జాతీయ షెడ్యూల్డ్ తెగల కమిషన్‌ను అందిస్తుంది. 3. అధికరణ 341 షెడ్యూల్డ్ తెగలను జాబితా చేస్తుంది. ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మరియు 2 మాత్రమే
    2. 2 మరియు 3 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 3 మాత్రమే
    4. 1, 2 మరియు 3
    సమాధానం

    A. 1 మరియు 2 మాత్రమే

    Statements about the Constitution and tribes: 1. Article 342 lists Scheduled Tribes. 2. Article 338A provides for a National Commission for Scheduled Tribes. 3. Article 341 lists Scheduled Tribes. Which are correct?

    1. 1 and 2 only
    2. 2 and 3 only
    3. 1 and 3 only
    4. 1, 2 and 3
  40. ఆరవ షెడ్యూల్ గురించిన ప్రకటనలు: 1. ఇది ఒడిశా, జార్ఖండ్‌లకు వర్తిస్తుంది. 2. జిల్లా మండళ్లు భూ వినియోగం, గ్రామ పరిపాలనపై చట్టాలు చేయగలవు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements about the Sixth Schedule: 1. It applies to Odisha and Jharkhand. 2. District councils can make laws on land use and village administration. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2
  41. తెగను దాని ప్రాంతంతో జతచేయండి. 1. భిల్ a. పశ్చిమ భారతదేశం 2. నాగా b. ఈశాన్య భారతదేశం 3. చెంచు c. నల్లమల అడవులు

    1. 1-a, 2-c, 3-b
    2. 1-b, 2-a, 3-c
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-b, 3-c
    సమాధానం

    D. 1-a, 2-b, 3-c

    Match the tribe with its region. 1. Bhil a. Western India 2. Naga b. North-east 3. Chenchu c. Nallamala forests

    1. 1-a, 2-c, 3-b
    2. 1-b, 2-a, 3-c
    3. 1-c, 2-b, 3-a
    4. 1-a, 2-b, 3-c
  42. పదాన్ని దాని అర్థంతో జతచేయండి. 1. పోడు a. AP, ఒడిశాలో షిఫ్టింగ్ సాగు 2. TRIFED b. గిరిజన ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్ సంస్థ 3. PESA c. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో గ్రామసభ అధికారాలు

    1. 1-c, 2-b, 3-a
    2. 1-b, 2-a, 3-c
    3. 1-a, 2-b, 3-c
    4. 1-a, 2-c, 3-b
    సమాధానం

    C. 1-a, 2-b, 3-c

    Match the term with its meaning. 1. Podu a. Shifting cultivation in AP and Odisha 2. TRIFED b. Tribal produce marketing body 3. PESA c. Gram Sabha powers in Scheduled Areas

    1. 1-c, 2-b, 3-a
    2. 1-b, 2-a, 3-c
    3. 1-a, 2-b, 3-c
    4. 1-a, 2-c, 3-b
  43. గిరిజన పిల్లలకు మాతృభాషలో విద్యకు అత్యంత ప్రత్యక్ష మద్దతు ఇచ్చేది కింది వాటిలో ఏది?

    1. కేవలం విదేశీ భాషలో బోధన
    2. కుగ్రామ పాఠశాలలను మూసివేయడం
    3. పిల్లల సొంత భాషలో ప్రారంభ విద్య
    4. అన్ని పాఠ్యపుస్తకాలను తొలగించడం
    సమాధానం

    C. పిల్లల సొంత భాషలో ప్రారంభ విద్య

    Which of these gives tribal children education in their mother tongue the most direct support?

    1. Teaching only in a foreign language
    2. Closing hamlet schools
    3. Early education in the child's own language
    4. Removing all textbooks
  44. గిరిజన సమూహాలకు అటవీ ఉత్పత్తులకు న్యాయమైన ధరలు ఇవ్వడానికి ప్రధానంగా ఏ పథకం లేదా సంస్థ సృష్టించబడింది?

    1. TRIFED
    2. FCI
    3. NABARD
    4. SEBI
    సమాధానం

    A. TRIFED

    Which scheme or body was created mainly to give tribal groups fair prices for forest produce?

    1. TRIFED
    2. FCI
    3. NABARD
    4. SEBI
  45. సెంటినెలీస్, జరావా, ఓంగే అనేవి ఏ ప్రాంతపు తెగలు?

    1. నీలగిరి కొండలు
    2. ఛోటా నాగ్‌పూర్ పీఠభూమి
    3. లక్షద్వీప్
    4. అండమాన్, నికోబార్ దీవులు
    సమాధానం

    D. అండమాన్, నికోబార్ దీవులు

    Sentinelese, Jarawa and Onge are tribes of

    1. Nilgiri hills
    2. Chhota Nagpur plateau
    3. Lakshadweep
    4. Andaman and Nicobar Islands
Page 1 of 1
‹
›