Chapter 5 of 11 · 28 min read

అధ్యాయం 3: ద్విఫలదీకరణం మరియు ఫలదీకరణానంతర సంఘటనలు (Double Fertilisation and Post-fertilisation Events)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • పిండకోశం లోపల రెండు పురుష సంయోగబీజాలకు ఏమి జరుగుతుంది: సంయోగం (syngamy), త్రిసంయోగం (triple fusion).

  • త్రిస్థితిక అంకురచ్ఛదం ఎలా ఏర్పడుతుంది; స్వేచ్ఛా కేంద్రక, కణయుత దశలు.

  • సంయుక్తబీజం ద్విదళ లేదా ఏకదళ పిండంగా ఎలా పెరుగుతుంది, దాని భాగాల పేర్లు.

  • అండం విత్తనంగా, అండాశయం ఫలంగా ఎలా మారుతాయి.

  • ప్రత్యేక విధానాలు: అసంయోగజననం, అనిషేకఫలనం, బహుపిండత.

  • విత్తనం, ఫలం ఏర్పడటం మొక్కలకు, రైతులకు ఎందుకు ముఖ్యం.

3.1 ద్విఫలదీకరణం

పరాగనాళం ఒక సహాయకణంలోకి ప్రవేశించి తన రెండు పురుష సంయోగబీజాలను సహాయకణం కణద్రవ్యంలోకి విడుదల చేస్తుంది. ఇప్పుడు ప్రతి సంయోగబీజానికీ దాని జత ఉంటుంది.

  1. సంయోగం (Syngamy): ఒక పురుష సంయోగబీజం అండకణం వద్దకు వెళ్లి దాని కేంద్రకంతో కలుస్తుంది. ఫలితం ద్వయస్థితిక సంయుక్తబీజం (zygote, 2n).

  2. త్రిసంయోగం (Triple fusion): రెండో పురుష సంయోగబీజం కేంద్రకణంలోని రెండు ధ్రువ కేంద్రకాల వద్దకు వెళుతుంది. మూడు కేంద్రకాలూ కలిసి త్రిస్థితిక ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం (PEN, 3n) ఏర్పడుతుంది. ఇప్పుడు కేంద్రకణాన్ని ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కణం (PEC) అంటారు.

male gamete (n)+egg (n)→zygote (2n)\text{male gamete } (n) + \text{egg } (n) \rightarrow \text{zygote } (2n)
male gamete (n)+2 polar nuclei (n+n)→PEN (3n)\text{male gamete } (n) + 2 \text{ polar nuclei } (n + n) \rightarrow \text{PEN } (3n)

ఒకే పిండకోశంలో రెండు సంయోగాలు జరుగుతాయి. అందుకే దీనిని ద్విఫలదీకరణం (Double fertilisation) అంటారు. ఇది పుష్పించే మొక్కలకే ప్రత్యేకమైన లక్షణం. సంయుక్తబీజం పిండంగా, PEC అంకురచ్ఛదంగా పెరుగుతాయి.

ఫలదీకరణం తర్వాత సాధారణంగా సహాయకణాలు, ప్రతిపాదకణాలు క్షీణిస్తాయి.

చిత్రం 3.1 · ద్విఫలదీకరణం: సంయోగం మరియు త్రిసంయోగం
చిత్రం 3.1 · ద్విఫలదీకరణం: సంయోగం మరియు త్రిసంయోగం

సంయోగబీజం 1 అండంతో కలిసి ద్వయస్థితిక సంయుక్తబీజాన్ని, సంయోగబీజం 2 రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలతో కలిసి త్రిస్థితిక ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకాన్ని ఇస్తాయి.

3.2 ఫలదీకరణానంతర సంఘటనలు: సాధారణ అవలోకనం

ద్విఫలదీకరణం తర్వాత నాలుగు మార్పులు ఒకేసారి జరుగుతాయి:

ఫలదీకరణానికి ముందు భాగంఫలదీకరణం తర్వాత భాగం
సంయుక్తబీజంపిండం
ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కణంఅంకురచ్ఛదం
అండంవిత్తనం
అండకవచాలువిత్తన కవచం
అండాశయంఫలం
అండాశయ కుడ్యంఫలకవచం (pericarp)

3.3 అంకురచ్ఛదం అభివృద్ధి

అంకురచ్ఛదం (Endosperm) పిండం కంటే ముందే అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఇది సహజమే: లేత పిండం పెరగడం మొదలుపెట్టే ముందే ఆహారం సిద్ధంగా ఉండాలి.

PEC పదే పదే విభజించి ఆహారంతో నిండిన త్రిస్థితిక కణజాలాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. అతి సాధారణ రకం స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం (free-nuclear endosperm).

  • PEN కణకవచాలు లేకుండా అనేకసార్లు విభజించి అధిక సంఖ్యలో స్వేచ్ఛా కేంద్రకాలను ఇస్తుంది.

  • తర్వాత వాటి చుట్టూ కణకవచాలు ఏర్పడి, అంకురచ్ఛదం కణయుతం (cellular) అవుతుంది.

  • కణకవచాలు ఏర్పడే ముందు ఎన్ని స్వేచ్ఛా కేంద్రకాలు ఏర్పడతాయనేది జాతిని బట్టి చాలా మారుతుంది.

రోడ్డు పక్కన అమ్మే లేత కొబ్బరిబోండాం దీనికి చక్కని ఉదాహరణ. కొబ్బరి నీళ్లు వేలాది కేంద్రకాలతో కూడిన స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం. దాని చుట్టూ ఉండే తెల్లని కొబ్బరి (kernel) కణయుత అంకురచ్ఛదం.

విత్తనం పరిపక్వమయ్యే ముందే పెరుగుతున్న పిండం అంకురచ్ఛదాన్ని పూర్తిగా వాడుకోవచ్చు (బఠాణీ, వేరుశెనగ, చిక్కుడు). లేదా అది పరిపక్వ విత్తనంలో నిలిచి ఉండి (ఆముదం, కొబ్బరి) అంకురణ సమయంలో ఉపయోగపడవచ్చు.

3.4 పిండం అభివృద్ధి

సంయుక్తబీజం ఉండే పిండకోశం అండద్వార చివరలో పిండం ఏర్పడుతుంది. చాలా సంయుక్తబీజాలు కొంత అంకురచ్ఛదం ఏర్పడిన తర్వాతే విభజిస్తాయి. పిండానికి మొదటి నుంచే ఆహారం అందేలా చూసే అనుకూలనం ఇది.

ఏకదళ, ద్విదళ బీజాల్లో మొదటి దశలు ఒకేలా ఉంటాయి:

zygote→proembryo→globular embryo→heart-shaped embryo→mature embryo\text{zygote} \rightarrow \text{proembryo} \rightarrow \text{globular embryo} \rightarrow \text{heart-shaped embryo} \rightarrow \text{mature embryo}
చిత్రం 3.2 · ద్విదళ పిండాభివృద్ధి దశలు
చిత్రం 3.2 · ద్విదళ పిండాభివృద్ధి దశలు

సంయుక్తబీజం విభజించి చిన్న సస్పెన్సర్‌పై ప్రోఎంబ్రియోగా మారి, గుండ్రంగా గోళాకార పిండంగా మారుతుంది; తర్వాత రెండు బీజదళ తమ్మెలు (హృదయాకారం) ఏర్పడి, చివరకు ప్రాంకురం, బీజదళాధోభాగం, మూలాంకురం ఉన్న అక్షంగా పరిపక్వమవుతుంది.

ద్విదళ పిండం. సాధారణ ద్విదళ పిండంలో పిండాక్షం (embryonal axis), రెండు బీజదళాలు (cotyledons) ఉంటాయి.

  • బీజదళాపరిభాగం (Epicotyl): బీజదళాల స్థాయికి పైన ఉండే అక్ష భాగం. ఇది ప్రాంకురం (plumule – కాండం కొన) తో ముగుస్తుంది.

  • బీజదళాధోభాగం (Hypocotyl): బీజదళాల స్థాయికి కింద ఉండే భాగం. ఇది మూలాంకురం (radicle – వేరు కొన) తో ముగుస్తుంది.

  • వేరు కొనను మూలతొడుగు (root cap) కప్పి ఉంటుంది.

ఏకదళ పిండం (గడ్డి కుటుంబం). ఏకదళ పిండంలో ఒకే బీజదళం ఉంటుంది.

  • గడ్డి మొక్కల్లో బీజదళాన్ని స్కుటెల్లం (scutellum) అంటారు. ఇది పిండాక్షానికి ఒక పక్కగా (పార్శ్వంగా) ఉంటుంది.

  • అక్షం కింది చివరలో మూలాంకురం, మూలతొడుగు ఉంటాయి; వాటిని మూలాంకుర కంచుకం (coleorhiza) అనే తొడుగు ఆవరిస్తుంది.

  • స్కుటెల్లం అతుక్కునే చోటుకు పైన ఉండే అక్ష భాగం బీజదళాపరిభాగం. దానిలో కాండ కొన, కొన్ని ఆకు ప్రారంభకాలు ఉంటాయి; వాటిని బోలుగా, ఆకు లాంటి ప్రాంకుర కంచుకం (coleoptile) ఆవరిస్తుంది.

లక్షణంద్విదళ పిండంఏకదళ (గడ్డి) పిండం
బీజదళాలురెండుఒకటి (స్కుటెల్లం)
మూలాంకురంపై తొడుగుఉండదుమూలాంకుర కంచుకం
కాండ కొనపై తొడుగుఉండదుప్రాంకుర కంచుకం

3.5 విత్తనం

ఆవృతబీజాల్లో లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి యొక్క చివరి ఉత్పత్తి విత్తనం (Seed). దీన్ని తరచుగా ఫలదీకరించిన అండం అంటారు. విత్తనంలో మూడు ముఖ్య భాగాలు: విత్తన కవచం, బీజదళాలు, పిండాక్షం.

బీజదళాలు సరళ నిర్మాణాలు. పప్పుధాన్యాల్లో (legumes) అవి నిల్వ ఆహారంతో మందంగా, ఉబ్బి ఉంటాయి.

అంకురచ్ఛదం ఎంత మిగిలిందనే దానిని బట్టి విత్తనాలను వర్గీకరిస్తారు:

రకంపరిపక్వ విత్తనంలో అంకురచ్ఛదంఉదాహరణలు
అంకురచ్ఛదరహిత (Non-albuminous / ex-albuminous)మిగలదు; అభివృద్ధిలోనే వాడబడుతుందిబఠాణీ, వేరుశెనగ, చిక్కుడు
అంకురచ్ఛదయుత (Albuminous)నిలిచి ఉంటుంది, అంకురణంలో వాడబడుతుందిగోధుమ, మొక్కజొన్న, బార్లీ, ఆముదం, కొబ్బరి

కొన్ని విత్తనాల్లో అండాంతఃకణజాలంలో కొంత భాగం కూడా మిగిలి ఉంటుంది. ఈ నిలిచి ఉండే అండాంతఃకణజాలాన్ని పరిస్పెర్మ్ (perisperm) అంటారు. ఉదా: నల్ల మిరియాలు, బీట్‌రూట్.

విత్తనం పరిపక్వమయ్యేకొద్దీ:

  • అండకవచాలు గట్టిపడి దృఢమైన రక్షణ విత్తన కవచంగా మారతాయి.

  • అండద్వారం విత్తన కవచంలో చిన్న రంధ్రంగా మిగులుతుంది. అంకురణ సమయంలో ఆక్సిజన్, నీరు లోపలికి రావడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది.

  • విత్తనం ఎండిపోతుంది. దానిలో నీటి శాతం దాని ద్రవ్యరాశిలో సుమారు 10–15% కు తగ్గుతుంది.

  • జీవక్రియా చర్యలు నెమ్మదిస్తాయి. పిండం సుప్తావస్థ (dormancy) అనే నిష్క్రియ స్థితిలోకి వెళ్లవచ్చు.

  • తేమ, ఆక్సిజన్, ఉష్ణోగ్రత అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు విత్తనం అంకురిస్తుంది.

విత్తనాలు చాలా కాలం జీవంతో ఉండగలవు. ఆర్క్టిక్ టండ్రా నుంచి తవ్వి తీసిన లుపిన్ (Lupinus arcticus) విత్తనాలు సుమారు 10,000 సంవత్సరాల సుప్తావస్థ తర్వాత అంకురించి పుష్పించాయి. మృత సముద్రం (Dead Sea) సమీపంలోని హెరోడ్ రాజు రాజభవనం తవ్వకాల్లో దొరికిన సుమారు 2,000 సంవత్సరాల నాటి ఖర్జూరం విత్తనం (Phoenix dactylifera) కూడా అంకురించింది.

కొన్ని మొక్కలు అతి చిన్న విత్తనాలను భారీ సంఖ్యలో తయారుచేస్తాయి. ప్రతి ఆర్కిడ్ ఫలంలో వేలాది విత్తనాలు ఉంటాయి. Orobanche, Striga వంటి పరాన్నజీవి మొక్కలు కూడా అనేక చిన్న విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

3.6 ఫలం

అండాలు విత్తనాలుగా పరిపక్వమయ్యేకొద్దీ అండాశయం ఫలం (Fruit) గా అభివృద్ధి చెందుతుంది. అండాశయ కుడ్యం ఫల కుడ్యమైన ఫలకవచం (pericarp) గా మారుతుంది.

  • ఫలాలు కంకిమయంగా (జామ, నారింజ, మామిడి) లేదా ఎండినవిగా (వేరుశెనగ, ఆవాలు) ఉండవచ్చు.

  • చాలా ఫలాలకు విత్తనాలను విసర్జించే (dispersal) ఏర్పాట్లు ఉంటాయి.

రకందేని నుంచి అభివృద్ధిఉదాహరణలు
నిజ ఫలం (True fruit)అండాశయం మాత్రమేమామిడి, జామ, నారింజ
అసత్య ఫలం (False fruit)అండాశయంతో పాటు పుష్పాసనం లేదా ఇతర పుష్ప భాగాలుఆపిల్, స్ట్రాబెర్రీ, జీడిమామిడి

3.7 ప్రత్యేక విధానాలు: అనిషేకఫలనం, అసంయోగజననం, బహుపిండత

అనిషేకఫలనం (Parthenocarpy). కొన్ని ఫలాలు ఫలదీకరణం లేకుండానే అభివృద్ధి చెందుతాయి. వాటిని అనిషేక ఫలాలు అంటారు; అవి విత్తనాలు లేనివి. అరటి ప్రామాణిక ఉదాహరణ. పెరుగుదల హార్మోన్లను చల్లి అనిషేకఫలనాన్ని ప్రేరేపించి విత్తనాలు లేని ఫలాలను పొందవచ్చు.

అసంయోగజననం (Apomixis). కొన్ని మొక్కలు ఫలదీకరణం లేకుండానే విత్తనాలను ఏర్పరుస్తాయి. ఇదే అసంయోగజననం. ఇది లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తిని అనుకరించే అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి విధానం. Asteraceae, గడ్డి కుటుంబాలలోని కొన్ని జాతుల్లో ఇది కనిపిస్తుంది.

అసంయోగజనన విత్తనాలు ముఖ్యంగా రెండు విధాలుగా ఏర్పడతాయి:

  • క్షయకరణ విభజన (సంఖ్యాక్షీణ విభజన) లేకుండానే ద్వయస్థితిక అండకణం ఏర్పడి, ఫలదీకరణం లేకుండానే పిండంగా పెరుగుతుంది.

  • ఎక్కువగా, అనేక Citrus, మామిడి రకాల్లో లాగా, పిండకోశం చుట్టూ ఉన్న కొన్ని అండాంతఃకణజాల కణాలు విభజన మొదలుపెడతాయి. అవి పిండకోశంలోకి చొచ్చుకుపోయి పిండాలుగా పెరుగుతాయి.

బహుపిండత (Polyembryony). ఒక విత్తనంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పిండాలు ఉండటాన్ని బహుపిండత అంటారు. నారింజ (Citrus) విత్తనాలు ప్రామాణిక ఉదాహరణ. ఈ అదనపు పిండాలలో చాలావరకు అండాంతఃకణజాల కణాల నుంచి వస్తాయి. అండాంతఃకణజాల కణాలు తల్లి మొక్కలో భాగం కాబట్టి ఈ పిండాలు జన్యుపరంగా తల్లి మొక్కకు సరిగ్గా సమానం.

విత్తన సంస్థలకు అసంయోగజననంపై ఆసక్తి ఎందుకు. అధిక దిగుబడి కోసం రైతులు సంకర రకాలు (hybrid varieties) పండిస్తారు. కానీ సంకర పంట నుంచి వచ్చిన విత్తనాలలో సంకర లక్షణాలు నిలవవు, ఎందుకంటే తర్వాతి తరంలో ఆ లక్షణాలు వేరుపడతాయి (segregate). కాబట్టి రైతులు ప్రతి సీజన్‌లో కొత్త సంకర విత్తనాలు కొనాలి; ఇది ఖరీదైనది. సంకరాలను అసంయోగజననం చెందేవిగా చేస్తే సంకర లక్షణాలు వేరుపడవు. రైతులు స్వంత విత్తనాలను ఏళ్ల తరబడి వాడుకోవచ్చు. అసంయోగజననాన్ని నియంత్రించే జన్యువులను కనుగొని, వాటిని సంకర రకాలలోకి బదిలీ చేయడానికి శాస్త్రవేత్తలు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

విధానంఫలదీకరణం లేకుండా ఏర్పడేదివిత్తనాలు ఉంటాయా?ఉదాహరణ
అనిషేకఫలనంఫలంఉండవుఅరటి
అసంయోగజననంవిత్తనం (పిండం)ఉంటాయికొన్ని Asteraceae, గడ్డి మొక్కలు; Citrus, మామిడి
బహుపిండతఒకే విత్తనంలో అదనపు పిండాలు (తరచుగా అండాంతఃకణజాలం నుంచి)ఉంటాయినారింజ (Citrus)

3.8 విత్తనాలు, ఫలాల ప్రాముఖ్యత

  • పరాగసంపర్కం, ఫలదీకరణాలకు నీరు అవసరం లేదు; కాబట్టి తక్కువ స్థాయి మొక్కల కంటే విత్తన ఏర్పాటు ఎక్కువ నమ్మదగినది.

  • కొత్త ప్రదేశాలకు విసర్జన కోసం విత్తనాలకు అనుకూలన వ్యూహాలు ఉంటాయి; దాంతో జాతులు వ్యాపిస్తాయి.

  • నిల్వ ఆహారం మొలక స్వయంగా ఆహారం తయారుచేసుకోగలిగే వరకు పోషిస్తుంది.

  • గట్టి విత్తన కవచం లేత పిండాన్ని రక్షిస్తుంది.

  • విత్తనాలు లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి వల్ల ఏర్పడతాయి కాబట్టి కొత్త జన్యు సమ్మేళనాలను, వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

  • సుప్తావస్థ వల్ల విత్తనాలు ప్రతికూల పరిస్థితులు గడిచే వరకు ఎదురుచూడగలవు.

  • విత్తనాలను చాలా కాలం నిల్వ చేయవచ్చు; ఇదే వ్యవసాయానికి ఆధారం. ఫలాలు విత్తనాలను రక్షిస్తాయి, విసర్జనకు సహాయపడతాయి, మనకు ఎక్కువ ఆహారాన్ని ఇస్తాయి.

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 3.1: 2n = 14 ఉన్న మొక్కలో ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకంలో క్రోమోసోమ్ సంఖ్య ఎంత?

సాధన: PEN 3n. ఇక్కడ n = 7, కాబట్టి 3n = 21.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.2: ద్విఫలదీకరణంలో ఎన్ని పురుష సంయోగబీజాలు పాల్గొంటాయి, మొత్తం ఎన్ని కేంద్రకాలు కలుస్తాయి?

సాధన: రెండు పురుష సంయోగబీజాలు పాల్గొంటాయి. సంయోగంలో 2 కేంద్రకాలు (పురుష సంయోగబీజం + అండం), త్రిసంయోగంలో 3 కేంద్రకాలు (పురుష సంయోగబీజం + రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు) కలుస్తాయి. మొత్తం = 5 కేంద్రకాలు.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.3: లేత కొబ్బరిబోండాంలో ఏ భాగం స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం, ఏది కణయుతం?

సాధన: వేలాది కేంద్రకాలు ఉన్న కొబ్బరి నీళ్లు స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం. దాని చుట్టూ ఉండే తెల్లని కొబ్బరి కణయుత అంకురచ్ఛదం.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.4: ఈ విత్తనాలను అంకురచ్ఛదయుత లేదా అంకురచ్ఛదరహితంగా వర్గీకరించండి: బఠాణీ, గోధుమ, ఆముదం, వేరుశెనగ.

సాధన: బఠాణీ, వేరుశెనగ అంకురచ్ఛదాన్ని వాడేసుకుంటాయి కాబట్టి అంకురచ్ఛదరహితాలు. గోధుమ, ఆముదం దానిని నిలుపుకుంటాయి కాబట్టి అంకురచ్ఛదయుతాలు.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.5: ద్విదళ పిండంలో పిండాక్షం యొక్క ఏ చివర ప్రాంకురాన్ని కలిగి ఉంటుంది?

సాధన: ప్రాంకురం బీజదళాలకు పైన ఉండే అక్ష భాగమైన బీజదళాపరిభాగం కొనలో ఉంటుంది. మూలాంకురం బీజదళాలకు కింద ఉండే బీజదళాధోభాగం కొనలో ఉంటుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.6: 100 విత్తనాలు ఏర్పడాలంటే కనీసం ఎన్ని క్షయకరణ విభజనలు అవసరం?

సాధన: ప్రతి విత్తనానికి ఒక క్రియాశీల స్థూలసిద్బీజం (ఒక్కో క్షయకరణ విభజన) = 100 విభజనలు. ఫలదీకరణానికి ప్రతి విత్తనానికి ఒక పరాగరేణువు కూడా కావాలి. ఒక క్షయకరణ విభజన నాలుగు పరాగరేణువులను ఇస్తుంది, కాబట్టి 100 ÷ 4 = 25 విభజనలు. మొత్తం = 100 + 25 = 125.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.7: ఒక మొక్కలో 2n = 24. విత్తన కవచం, పిండం, అంకురచ్ఛదం, పరిస్పెర్మ్‌లలో క్రోమోసోమ్ సంఖ్యలు ఇవ్వండి.

సాధన: విత్తన కవచం అండకవచాల నుంచి (తల్లి కణజాలం, 2n) = 24. పిండం సంయుక్తబీజం నుంచి (2n) = 24. అంకురచ్ఛదం 3n = 36. పరిస్పెర్మ్ మిగిలిన అండాంతఃకణజాలం (2n) = 24.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.8: ఒక నారింజ విత్తనంలో నాలుగు పిండాలు ఉన్నాయి. మూడు తల్లి మొక్కకు జన్యుపరంగా సరిగ్గా సమానం, ఒకటి కాదు. వివరించండి.

సాధన: మూడు సమాన పిండాలు తల్లి మొక్కకు చెందిన అండాంతఃకణజాల కణాల నుంచి ఏర్పడ్డాయి. నాల్గోది అండం, పురుష సంయోగబీజం కలిసి ఏర్పడిన సంయుక్తబీజం నుంచి వచ్చింది; దానిలో రెండు జనకాల జన్యువులు ఉంటాయి.

సాధించిన ఉదాహరణ 3.9: అరటి, అసంయోగజనన గడ్డి మొక్కలు రెండూ "ఫలదీకరణం లేకుండా ప్రత్యుత్పత్తి" చూపుతాయి కాబట్టి అవి ఒకే అని ఒక విద్యార్థి అంటాడు. తేడాను చెప్పండి.

సాధన: అరటి అనిషేకఫలనం: ఫలదీకరణం లేకుండా ఫలం ఏర్పడుతుంది, విత్తనాలు ఉండవు. అసంయోగజనన గడ్డి మొక్కలు ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనాలను ఏర్పరుస్తాయి. అనిషేకఫలనం విత్తనాలు లేని ఫలానికి సంబంధించినది; అసంయోగజననం అలైంగికంగా ఏర్పడే విత్తనాలకు సంబంధించినది.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • సంయోగం: పురుష సంయోగబీజం + అండం → సంయుక్తబీజం (2n). త్రిసంయోగం: పురుష సంయోగబీజం + రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు → PEN (3n).

  • ద్విఫలదీకరణం ఆవృతబీజాలకే ప్రత్యేకం.

  • అంకురచ్ఛదం పిండం కంటే ముందు అభివృద్ధి చెందుతుంది. మొదట స్వేచ్ఛా కేంద్రక, తర్వాత కణయుతం. కొబ్బరి నీళ్లు = స్వేచ్ఛా కేంద్రకం.

  • పిండ దశలు: సంయుక్తబీజం → ప్రోఎంబ్రియో → గోళాకార → హృదయాకార → పరిపక్వ పిండం.

  • గడ్డి పిండం: స్కుటెల్లం (బీజదళం), మూలాంకుర కంచుకం (మూలాంకురంపై), ప్రాంకుర కంచుకం (కాండ కొనపై).

  • అంకురచ్ఛదరహితం: బఠాణీ, వేరుశెనగ. అంకురచ్ఛదయుతం: గోధుమ, మొక్కజొన్న, బార్లీ, ఆముదం. పరిస్పెర్మ్: నల్ల మిరియాలు, బీట్‌రూట్.

  • అండకవచాల నుంచి విత్తన కవచం, అండాశయ కుడ్యం నుంచి ఫలకవచం. అసత్య ఫలాలు: ఆపిల్, స్ట్రాబెర్రీ, జీడిమామిడి.

  • అనిషేకఫలనం = విత్తనాలు లేని ఫలం (అరటి). అసంయోగజననం = ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనాలు. బహుపిండత = అనేక పిండాలు (Citrus).

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • త్రిసంయోగం అంటే మూడు కేంద్రకాలు కలవడం, మూడు సంయోగబీజాలు కాదు. ఒక్క పురుష సంయోగబీజమే పాల్గొంటుంది.

  • అంకురచ్ఛదం 3n, కానీ పరిస్పెర్మ్ 2n; ఎందుకంటే పరిస్పెర్మ్ మిగిలిన అండాంతఃకణజాలం.

  • విత్తన కవచ కణాలు తల్లి కణాలు (2n). అవి సంయుక్తబీజం నుంచి ఏర్పడవు.

  • మూలాంకుర కంచుకం మూలాంకురాన్ని, ప్రాంకుర కంచుకం కాండ కొనను కప్పుతాయి. విద్యార్థులు తరచుగా వీటిని తారుమారు చేస్తారు.

  • అసంయోగజననం విత్తనాలను ఇస్తుంది. అనిషేకఫలనం విత్తనాలు లేని ఫలాన్ని ఇస్తుంది. వీటిని కలిపివేయకండి.

  • అండాంతఃకణజాల పిండాలు తల్లి మొక్క క్లోన్‌లు; అవి ఫలదీకరణ ఫలితాలు కావు.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3

స్థాయి 1: భావన పరిశీలన

1. త్రిసంయోగం అంటే (a) పురుష సంయోగబీజం అండంతో కలవడం (b) పురుష సంయోగబీజం రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలతో కలవడం (c) రెండు పురుష సంయోగబీజాలు అండంతో కలవడం (d) సహాయకణం ధ్రువ కేంద్రకాలతో కలవడం

2. ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం స్థితికత (a) n (b) 2n (c) 3n (d) 4n

3. లేత కొబ్బరిబోండాంలో స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం (a) కొబ్బరి నీళ్లు (b) తెల్లని కొబ్బరి (c) పీచు పైపొర (d) గట్టి చిప్ప

4. విత్తన కవచం దేని నుంచి అభివృద్ధి చెందుతుంది? (a) అండాంతఃకణజాలం (b) అండాశయ కుడ్యం (c) అండకవచాలు (d) అండవృంతం

5. పరిస్పెర్మ్ ఉండే విత్తనాలు (a) గోధుమ (b) బఠాణీ (c) ఆముదం (d) నల్ల మిరియాలు

6. గడ్డి పిండంలో ప్రాంకుర కంచుకం దేనిని ఆవరిస్తుంది? (a) మూలాంకురం (b) కాండ కొన, ఆకు ప్రారంభకాలు (c) స్కుటెల్లం (d) అంకురచ్ఛదం

7. వీటిలో అసత్య ఫలం ఏది? (a) మామిడి (b) జామ (c) ఆపిల్ (d) ఆవాలు

8. బహుపిండత సాధారణంగా కనిపించేది (a) Citrus (b) గోధుమ (c) బఠాణీ (d) అరటి

9. అనిషేక ఫలం ఏది? (a) మామిడి (b) వేరుశెనగ (c) ఆపిల్ (d) అరటి

10. అండాశయ కుడ్యం దేనిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది? (a) ఫలకవచం (b) విత్తన కవచం (c) పరిస్పెర్మ్ (d) అంకురచ్ఛదం

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. అంకురచ్ఛదయుత విత్తనం ఏది? (a) బఠాణీ (b) వేరుశెనగ (c) ఆముదం (d) చిక్కుడు

12. స్కుటెల్లం అంటే (a) మూలాంకురం చుట్టూ ఉండే తొడుగు (b) గడ్డి పిండంలోని ఒకే బీజదళం (c) కాండ కొనపై తొడుగు (d) నిలిచి ఉండే అండాంతఃకణజాలం

13. 2n = 16 ఉన్న మొక్కలో అంకురచ్ఛదం, పిండం, విత్తన కవచంలో క్రోమోసోమ్ సంఖ్యలు (a) 24, 16, 16 (b) 16, 24, 8 (c) 24, 8, 16 (d) 8, 16, 24

14. 100 విత్తనాలు ఏర్పడాలంటే కనీసం అవసరమైన క్షయకరణ విభజనలు (a) 100 (b) 125 (c) 200 (d) 50

15. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. మూలాంకుర కంచుకం B. ప్రాంకుర కంచుకం C. బీజదళాపరిభాగం D. బీజదళాధోభాగం
కాలమ్ II: i. గడ్డి పిండంలో కాండ కొనను ఆవరిస్తుంది ii. మూలాంకురం, మూలతొడుగును ఆవరిస్తుంది iii. బీజదళాల పైన ఉండే అక్షం, ప్రాంకురంతో ముగుస్తుంది iv. బీజదళాల కింద ఉండే అక్షం, మూలాంకురంతో ముగుస్తుంది
(a) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iii, D-iv

16. పిండాభివృద్ధి సరైన క్రమం
(a) సంయుక్తబీజం → గోళాకార → ప్రోఎంబ్రియో → హృదయాకార → పరిపక్వ పిండం
(b) సంయుక్తబీజం → హృదయాకార → గోళాకార → ప్రోఎంబ్రియో → పరిపక్వ పిండం
(c) సంయుక్తబీజం → ప్రోఎంబ్రియో → గోళాకార → హృదయాకార → పరిపక్వ పిండం
(d) సంయుక్తబీజం → ప్రోఎంబ్రియో → హృదయాకార → గోళాకార → పరిపక్వ పిండం

17. చాలా పుష్పించే మొక్కల్లో అంకురచ్ఛద అభివృద్ధి (a) పిండాభివృద్ధి తర్వాత జరుగుతుంది (b) పిండాభివృద్ధి కంటే ముందు జరుగుతుంది (c) విత్తన విసర్జన తర్వాత మొదలవుతుంది (d) జరగదు

18. పరిపక్వ, ఎండిన విత్తనంలో నీటి శాతం సుమారు (a) 10–15% (b) 40–50% (c) 60–70% (d) 1–2%

19. అసంయోగజననం అంటే (a) ఫలదీకరణం లేకుండా ఫలం ఏర్పడటం (b) విత్తనంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పిండాలు ఉండటం (c) పురుష సంయోగబీజం ధ్రువ కేంద్రకాలతో కలవడం (d) ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనం ఏర్పడటం

20. ఆర్క్టిక్ టండ్రా నుంచి తీసిన Lupinus arcticus విత్తనాలు సుమారు ఎంత కాలం సుప్తావస్థ తర్వాత అంకురించాయి? (a) 100 సంవత్సరాలు (b) 2,000 సంవత్సరాలు (c) 10,000 సంవత్సరాలు (d) 10,00,000 సంవత్సరాలు

21. తప్పుగా జతపరిచినది ఏది? (a) అంకురచ్ఛదరహిత విత్తనం – బఠాణీ (b) అంకురచ్ఛదయుత విత్తనం – గోధుమ (c) పరిస్పెర్మ్ – బీట్‌రూట్ (d) అనిషేక ఫలం – మామిడి

22. పరిపక్వ విత్తనంలో అండద్వారం (a) అంకురణ సమయంలో ఆక్సిజన్, నీరు లోపలికి రావడానికి చిన్న రంధ్రంగా మిగులుతుంది (b) పూర్తిగా మూసుకుపోతుంది (c) అండహారంగా మారుతుంది (d) మూలాంకురంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది

స్థాయి 3: సవాలు

23. 2n = 18 ఉన్న మొక్కలో పరిస్పెర్మ్, అంకురచ్ఛదం, సంయుక్తబీజం, ప్రతిపాదకణంలో క్రోమోసోమ్ సంఖ్యలు వరుసగా (a) 9, 27, 18, 9 (b) 18, 27, 18, 9 (c) 18, 18, 27, 9 (d) 27, 18, 18, 9

24. Citrus విత్తనంలోని అండాంతఃకణజాల పిండాలు (a) ఏకస్థితికాలు (b) త్రిస్థితికాలు (c) తల్లి మొక్కకు జన్యుపరంగా సరిగ్గా సమానం (d) రెండు అండాల సంయోగం వల్ల ఏర్పడినవి

25. 40 విత్తనాలు ఏర్పడాలంటే కనీసం అవసరమైన క్షయకరణ విభజనలు (a) 40 (b) 80 (c) 45 (d) 50

26. సంకర విత్తన ఉత్పత్తికి అసంయోగజననం విలువైనది, ఎందుకంటే (a) సంకర లక్షణాలు వేరుపడవు, కాబట్టి రైతులు స్వంత విత్తనాలను మళ్లీ వాడవచ్చు (b) ప్రతి సీజన్‌లో జన్యు వైవిధ్యం పెరుగుతుంది (c) విత్తనాల అవసరమే ఉండదు (d) ఫలాలు విత్తనాలు లేనివిగా అవుతాయి

27. ఒక పరిపక్వ విత్తనంలో అంకురచ్ఛదం లేదు, ఆహారంతో నిండిన రెండు పెద్ద బీజదళాలు ఉన్నాయి. ఇది బహుశా దేని విత్తనం? (a) ఆముదం (b) వేరుశెనగ (c) మొక్కజొన్న (d) గోధుమ

28. విత్తన ఏర్పాటు వల్ల కలిగే ప్రయోజనం కానిది ఏది? (a) విత్తనాలు విసర్జనకు సహాయపడతాయి (b) విత్తనాలు మొలకకు నిల్వ ఆహారాన్ని తీసుకెళతాయి (c) ఫలదీకరణం నీటిపై ఆధారపడుతుంది (d) విత్తనాలు ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో సుప్తావస్థలో ఉండగలవు

29. ప్రతిపాదన (A): కొబ్బరి నీళ్లు స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం.
కారణం (R): స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదంలో మొదటి కేంద్రక విభజనల తర్వాత కణకవచం ఏర్పడదు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: అనిషేక ఫలాలు విత్తనాలు లేనివి.
వాక్యం II: అసంయోగజననం విత్తనాలు లేని ఫలాలను ఇస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bఒక పురుష సంయోగబీజం + రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు
2cn + n + n = 3n
3aకొబ్బరి నీళ్లలో స్వేచ్ఛా కేంద్రకాలు ఉంటాయి
4cఅండకవచాలు గట్టిపడి విత్తన కవచంగా మారతాయి
5dనల్ల మిరియాలు అండాంతఃకణజాలాన్ని పరిస్పెర్మ్‌గా నిలుపుకుంటుంది
6bప్రాంకుర కంచుకం కాండ కొనను కప్పుతుంది
7cఆపిల్‌లో పుష్పాసనం కూడా భాగమవుతుంది
8aCitrus విత్తనాల్లో అండాంతఃకణజాల పిండాలు ఉంటాయి
9dఅరటి ఫలదీకరణం లేకుండా ఏర్పడుతుంది
10aఅండాశయ కుడ్యం ఫలకవచంగా మారుతుంది
11cఆముదం అంకురచ్ఛదాన్ని నిలుపుకుంటుంది
12bస్కుటెల్లం గడ్డి బీజదళం
13a3n = 24, 2n = 16, 2n = 16
14b100 + 100 ÷ 4 = 125
15dమూలాంకుర కంచుకం–మూలాంకురం, ప్రాంకుర కంచుకం–కాండ కొన
16cప్రోఎంబ్రియో, గోళాకార, హృదయాకార, పరిపక్వ
17bపిండం పెరగక ముందే ఆహారం సిద్ధంగా ఉంటుంది
18aవిత్తనాలు 10–15% తేమకు ఎండిపోతాయి
19dఅలైంగికంగా ఏర్పడే విత్తనాలు
20cసుమారు 10,000 సంవత్సరాలు
21dమామిడిలో విత్తనం ఉంటుంది; అది అనిషేక ఫలం కాదు
22aఅండద్వారం రంధ్రంగా మిగులుతుంది
23bపరిస్పెర్మ్ 2n, అంకురచ్ఛదం 3n, సంయుక్తబీజం 2n, ప్రతిపాదకణం n
24cఅండాంతఃకణజాలం తల్లి కణజాలం
25d40 + 40 ÷ 4 = 50
26aఅసంయోగజనన సంకరాల్లో లక్షణాలు వేరుపడవు
27bవేరుశెనగ అంకురచ్ఛదరహితం
28cవిత్తన మొక్కలకు ఫలదీకరణానికి నీరు అవసరం లేదు
29aకణకవచాలు లేకపోవడం వల్ల స్వేచ్ఛా కేంద్రక భాగం ద్రవంగా ఉంటుంది
30cఅసంయోగజననం విత్తనాలను ఇస్తుంది

అధ్యాయం 3 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • పరాగనాళం రెండు పురుష సంయోగబీజాలను ఒక సహాయకణంలోకి విడుదల చేస్తుంది.

  • సంయోగం: ఒక పురుష సంయోగబీజం + అండం → ద్వయస్థితిక సంయుక్తబీజం. త్రిసంయోగం: రెండో పురుష సంయోగబీజం + రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు → త్రిస్థితిక ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం (PEN).

  • ఒకే పిండకోశంలో రెండు సంయోగాలు = ద్విఫలదీకరణం; ఇది ఆవృతబీజాల లక్షణం.

  • ఫలదీకరణం తర్వాత: సంయుక్తబీజం → పిండం, PEN → అంకురచ్ఛదం, అండం → విత్తనం, అండకవచాలు → విత్తన కవచం, అండాశయం → ఫలం, అండాశయ కుడ్యం → ఫలకవచం.

  • అంకురచ్ఛదం పిండం కంటే ముందు అభివృద్ధి చెందుతుంది. సాధారణ రకం – ముందు స్వేచ్ఛా కేంద్రక, తర్వాత కణయుతం.

  • కొబ్బరి నీళ్లు స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం; తెల్లని కొబ్బరి కణయుత అంకురచ్ఛదం.

  • పిండం అండద్వార చివరలో అభివృద్ధి చెందుతుంది: సంయుక్తబీజం → ప్రోఎంబ్రియో → గోళాకార → హృదయాకార → పరిపక్వ పిండం.

  • ద్విదళ పిండం: రెండు బీజదళాలతో పిండాక్షం; బీజదళాపరిభాగం ప్రాంకురంతో, బీజదళాధోభాగం మూలతొడుగు ఉన్న మూలాంకురంతో ముగుస్తాయి.

  • ఏకదళ (గడ్డి) పిండం: స్కుటెల్లం అనే ఒకే పార్శ్వ బీజదళం; ప్రాంకుర కంచుకం కాండ కొనను, మూలాంకుర కంచుకం మూలాంకురం, మూలతొడుగును కప్పుతాయి.

  • అంకురచ్ఛదరహిత విత్తనాలు (బఠాణీ, వేరుశెనగ, చిక్కుడు) అంకురచ్ఛదాన్ని వాడేసుకుంటాయి. అంకురచ్ఛదయుత విత్తనాలు (గోధుమ, మొక్కజొన్న, బార్లీ, ఆముదం, కొబ్బరి) దానిని నిలుపుకుంటాయి.

  • పరిస్పెర్మ్ మిగిలిన అండాంతఃకణజాలం: నల్ల మిరియాలు, బీట్‌రూట్.

  • పరిపక్వ విత్తనాలు సుమారు 10–15% తేమకు ఎండి, సుప్తావస్థలోకి వెళ్లవచ్చు. సుమారు 10,000 సంవత్సరాల లుపిన్ విత్తనం, సుమారు 2000 సంవత్సరాల ఖర్జూరం విత్తనం అంకురించాయి.

  • అసత్య ఫలాల్లో (ఆపిల్, స్ట్రాబెర్రీ, జీడిమామిడి) పుష్పాసనం కూడా ఉంటుంది. అనిషేక ఫలాలు (అరటి) ఫలదీకరణం లేకుండా ఏర్పడతాయి, విత్తనాలు ఉండవు.

  • అసంయోగజననం: ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనం (Asteraceae, గడ్డి మొక్కలు). బహుపిండత: ఒక విత్తనంలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పిండాలు; ఉదా: నిమ్మజాతి, మామిడిలో అండాంతఃకణజాల కణాల నుంచి.

  • సంకరాల్లో అసంయోగజననం ఉంటే సంకర లక్షణాలు వేరుపడవు కాబట్టి రైతులు విత్తనాలను మళ్లీ వాడుకోవచ్చు.

male gamete (n) + egg (n)→zygote (2n)male gamete (n) + 2 polar nuclei (n + n)→PEN (3n)\text{male gamete (n) + egg (n)} \rightarrow \text{zygote (2n)} \qquad \text{male gamete (n) + 2 polar nuclei (n + n)} \rightarrow \text{PEN (3n)}

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

పదంఉదాహరణముఖ్య వాస్తవం
స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదంకొబ్బరి నీళ్లుఅనేక కేంద్రకాలు, కణకవచాలు లేవు
కణయుత అంకురచ్ఛదంకొబ్బరి కెర్నల్ (తెల్లని భాగం)కణకవచాలు ఏర్పడినవి
అంకురచ్ఛదరహిత విత్తనంబఠాణీ, వేరుశెనగ, చిక్కుడుఅంకురచ్ఛదాన్ని పిండం వాడేసుకుంటుంది
అంకురచ్ఛదయుత విత్తనంగోధుమ, మొక్కజొన్న, బార్లీ, ఆముదం, కొబ్బరిఅంకురచ్ఛదం నిలిచి ఉంటుంది
పరిస్పెర్మ్నల్ల మిరియాలు, బీట్‌రూట్నిలిచిన అండాంతఃకణజాలం (2n)
స్కుటెల్లంగడ్డి పిండంఒకే పార్శ్వ బీజదళం
అసత్య ఫలంఆపిల్, స్ట్రాబెర్రీ, జీడిమామిడిపుష్పాసనం కూడా భాగమవుతుంది
అనిషేకఫలనంఅరటిఫలదీకరణం లేకుండా ఫలం; పెరుగుదల హార్మోన్లతో ప్రేరేపించవచ్చు
అండాంతఃకణజాల బహుపిండతCitrus, మామిడిఅదనపు పిండాలు తల్లి మొక్క క్లోన్‌లు
చాలా పాత జీవ విత్తనంLupinus arcticus (సుమారు 10,000 సంవత్సరాలు), Phoenix dactylifera (సుమారు 2000 సంవత్సరాలు)దీర్ఘ విత్తన సుప్తావస్థను చూపుతుంది

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "PGB ate the endosperm" (బఠాణీ–వేరుశెనగ–చిక్కుడు అంకురచ్ఛదాన్ని తినేశాయి): P = Pea (బఠాణీ), G = Groundnut (వేరుశెనగ), B = Beans (చిక్కుడు) – అంకురచ్ఛదరహిత విత్తనాలు.

  • "Black Beet keeps Perisperm" (నల్ల మిరియాలు, బీట్ పరిస్పెర్మ్‌ను ఉంచుకుంటాయి): Black pepper (నల్ల మిరియాలు), Beet (బీట్‌రూట్).

  • "Scutellum Sits sideways, CO-leoptile COvers the shoot, coleo-RHIZA covers the root": స్కుటెల్లం పక్కగా ఉంటుంది; ప్రాంకుర కంచుకం (coleoptile) కాండాన్ని, మూలాంకుర కంచుకం (coleorhiza) వేరును కప్పుతాయి (rhiza = వేరు).

  • "అనిషేకఫలనం = జత లేని ఫలం; అసంయోగజననం = జత లేని విత్తనం": రెండింటికీ ఫలదీకరణం అవసరం లేదు, కానీ ఒకటి విత్తనాలు లేని ఫలాన్ని, మరొకటి విత్తనాలను ఇస్తాయి.

  • "త్రిసంయోగానికి 3, అంకురచ్ఛదానికి 3": విత్తనంలో ఉన్న ఏకైక 3n కణజాలం త్రిసంయోగం నుంచే వస్తుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • సంకర విత్తనాలను ప్రతి సంవత్సరం ఎందుకు కొనాలో లక్షణాల వేరుపాటు (segregation) వివరిస్తుంది (పుస్తకం 7: జన్యుశాస్త్రం మరియు పరిణామం).

  • విత్తన సుప్తావస్థ, హార్మోన్లతో ప్రేరేపించే అనిషేకఫలనం – పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మశాస్త్రం) లోని మొక్కల పెరుగుదల నియంత్రకాలతో అనుసంధానమై ఉంటాయి.

  • ప్రతి కణజాలం స్థితికత పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు లోని సమవిభజన, క్షయకరణ విభజనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)

31. జాబితా I (విత్తనం లేదా ఫల భాగం) ను జాబితా II (ఉద్భవం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. విత్తన కవచం B. ఫలకవచం C. పరిస్పెర్మ్ D. అంకురచ్ఛదం
జాబితా II: i. అండాశయ కుడ్యం ii. ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం iii. అండకవచాలు iv. అండాంతఃకణజాల అవశేషాలు
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii

32. జాబితా I (పిండ భాగం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. స్కుటెల్లం B. ప్రాంకుర కంచుకం C. మూలాంకుర కంచుకం D. బీజదళాధోభాగం
జాబితా II: i. మూలాంకురం, మూలతొడుగుపై తొడుగు ii. పార్శ్వంగా ఉండే ఒకే బీజదళం iii. బీజదళాల కింద ఉండే పిండాక్ష భాగం iv. కాండ కొనపై బోలుగా ఉండే ఆకు లాంటి తొడుగు
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

33. జాబితా I (మొక్క) ను జాబితా II (లక్షణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. నల్ల మిరియాలు B. అరటి C. Citrus D. ఆముదం
జాబితా II: i. అంకురచ్ఛదయుత విత్తనం ii. పరిస్పెర్మ్ ఉంటుంది iii. అండాంతఃకణజాల పిండాలు iv. అనిషేక ఫలం
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii

34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. Lupinus arcticus B. Phoenix dactylifera C. Orobanche D. ఆపిల్
జాబితా II: i. ఫలంలో పుష్పాసనం కూడా భాగం ii. సుమారు 10,000 సంవత్సరాల విత్తనం అంకురించింది iii. వేలాది చిన్న విత్తనాలు ఉన్న ఫలం iv. సుమారు 2000 సంవత్సరాల విత్తనం అంకురించింది
(a) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (b) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. అంకురచ్ఛద అభివృద్ధి పిండాభివృద్ధి కంటే ముందు జరుగుతుంది.
B. కొబ్బరి నీళ్లు స్వేచ్ఛా కేంద్రక అంకురచ్ఛదం.
C. కొబ్బరి తెల్లని కెర్నల్ కణయుత అంకురచ్ఛదం.
D. బఠాణీ, వేరుశెనగల్లో పరిపక్వ విత్తనంలో అంకురచ్ఛదం నిలిచి ఉంటుంది.
E. ప్రాథమిక అంకురచ్ఛద కేంద్రకం ద్వయస్థితికం.
(a) రెండు (b) మూడు (c) నాలుగు (d) ఐదు

36. అసంయోగజననం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఇది లైంగిక ప్రత్యుత్పత్తిని అనుకరించే అలైంగిక ప్రత్యుత్పత్తి విధానం.
B. ఇది Asteraceae, గడ్డి మొక్కల్లో సాధారణం.
C. సంఖ్యాక్షీణ విభజన లేకుండా ఏర్పడిన ద్వయస్థితిక అండం నుంచి అసంయోగజనన పిండం ఏర్పడవచ్చు.
D. దీనికి అండం ఫలదీకరణం అవసరం.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) A, B, C మాత్రమే

37. విత్తనాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. పరిపక్వ విత్తనాలు సాపేక్షంగా ఎండినవి; ద్రవ్యరాశిలో సుమారు 10–15% తేమ.
B. అండకవచాలు గట్టిపడి రక్షణ విత్తన కవచంగా మారతాయి.
C. పరిపక్వ విత్తనంలో అండద్వారం పూర్తిగా మూసుకుపోతుంది.
D. అండాశయం ఫలంగా, అండాలు విత్తనాలుగా మారతాయి.
(a) A, B, D మాత్రమే (b) A, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) C, D మాత్రమే

38. ద్విఫలదీకరణం గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. రెండు పురుష సంయోగబీజాలు పాల్గొంటాయి.
B. సంయోగం ద్వయస్థితిక సంయుక్తబీజాన్ని ఇస్తుంది.
C. త్రిసంయోగంలో రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు, ఒక పురుష సంయోగబీజం పాల్గొంటాయి.
D. రెండు సంయోగాలూ పిండకోశం లోపలే జరుగుతాయి.
E. త్రిసంయోగం పిండాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
(a) ఐదు (b) మూడు (c) నాలుగు (d) రెండు

39. 2n = 24 ఉన్న మొక్కలో ఒక విద్యార్థి సంయుక్తబీజం, PEN, అండాంతఃకణజాల కణం, ఫలకవచ కణం (ఈ క్రమంలో) క్రోమోసోమ్ సంఖ్యలను పట్టికగా రాశాడు. ఏ వరుస సరైనది? (a) 24, 36, 12, 24 (b) 24, 36, 24, 24 (c) 12, 36, 24, 24 (d) 24, 24, 24, 12

40. ఒక ఫలంలో 40 విత్తనాలు ఉన్నాయి. వాటిని ఏర్పరచడానికి కనీసం ఎన్ని క్షయకరణ విభజనలు (పురుష, స్త్రీ కలిపి) అవసరం? (a) 40 (b) 80 (c) 45 (d) 50

41. ద్విదళ పిండాభివృద్ధి చిత్రంలో పైభాగంలో రెండు తమ్మెలతో హృదయం లాంటి ఆకారంలో ఉన్న పిండం కనిపిస్తుంది. దానికి వెంటనే ముందు దశ ఏది? (a) గోళాకార పిండం (b) పరిపక్వ పిండం (c) విత్తనం (d) పూర్తిగా ఏర్పడిన ప్రాంకురం ఉన్న పిండం

Q42–43 కోసం సందర్భం: ఒక రైతు అధిక దిగుబడి ఇచ్చే సంకర మొక్కజొన్నను పండిస్తాడు. తన పంట నుంచి దాచిన విత్తనాలు వేర్వేరు ఎత్తు, దిగుబడి ఉన్న మొక్కలను ఇస్తాయి కాబట్టి అతను ప్రతి సంవత్సరం కొత్త సంకర విత్తనాలు కొంటాడు. ఇలాంటి సంకరాలలోకి అసంయోగజనన జన్యువులను తేవడానికి శాస్త్రవేత్తలు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

42. దాచిన విత్తనాలు ఎందుకు వేర్వేరు మొక్కలను ఇస్తాయి? (a) మొక్కజొన్న విత్తనాలు ఒక సంవత్సరంలోనే జీవనక్షమత కోల్పోతాయి (b) అంకురచ్ఛదం వాడబడిపోయింది (c) తర్వాతి తరంలో సంకర లక్షణాలు వేరుపడతాయి (d) మొక్కజొన్న ద్విలింగాశ్రయం

43. అసంయోగజననం ఈ రైతుకు ఎలా సహాయపడుతుంది? (a) మొక్కజొన్నను స్వ-అననుకూలంగా చేస్తుంది (b) ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనాలు ఏర్పడతాయి కాబట్టి సంకర లక్షణాలు మారవు (c) విత్తనాన్ని అంకురచ్ఛదయుతంగా చేస్తుంది (d) త్రిసంయోగాన్ని పెంచుతుంది

44. సరైన వాక్యం ఏది? (a) అనిషేక ఫలంలో అసంయోగజనన విత్తనాలు ఉంటాయి. (b) నిమ్మజాతిలో బహుపిండత ప్రతిపాదకణాల నుంచి వస్తుంది. (c) గోధుమ విత్తనం అంకురచ్ఛదరహితం. (d) ఆపిల్ వంటి అసత్య ఫలంలో పుష్పాసనం కూడా ఫలంలో భాగమవుతుంది.

45. ఒక నిమ్మజాతి విత్తనంలో ఒక సంయుక్తబీజ పిండం, మూడు అండాంతఃకణజాల పిండాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఎన్ని తల్లి మొక్కకు జన్యుపరంగా సరిగ్గా సమానం? (a) 3 (b) 4 (c) 1 (d) 0

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31dఅండకవచాలు → విత్తన కవచం; అండాశయ కుడ్యం → ఫలకవచం; అండాంతఃకణజాలం → పరిస్పెర్మ్; PEN → అంకురచ్ఛదం.
32bస్కుటెల్లం పార్శ్వ బీజదళం; ప్రాంకుర కంచుకం కాండాన్ని, మూలాంకుర కంచుకం వేరును కప్పుతాయి; బీజదళాధోభాగం బీజదళాల కింద ఉంటుంది.
33cనల్ల మిరియాల్లో పరిస్పెర్మ్; అరటి అనిషేక ఫలం; నిమ్మజాతిలో అండాంతఃకణజాల పిండాలు; ఆముదం అంకురచ్ఛదాన్ని నిలుపుకుంటుంది.
34aలుపిన్ సుమారు 10,000 సంవత్సరాలు; ఖర్జూరం సుమారు 2000 సంవత్సరాలు; Orobanche అనేక చిన్న విత్తనాలు; ఆపిల్ అసత్య ఫలం.
35bA, B, C సరైనవి; బఠాణీ అంకురచ్ఛదం వాడబడుతుంది, PEN 3n.
36dఅసంయోగజననంలో ఫలదీకరణం లేకుండా విత్తనాలు ఏర్పడతాయి, కాబట్టి D తప్పు.
37aఅంకురణ సమయంలో నీరు, ఆక్సిజన్ లోపలికి రావడానికి అండద్వారం చిన్న రంధ్రంగా మిగులుతుంది.
38cA నుంచి D వరకు సరైనవి; త్రిసంయోగం PEN ను ఇస్తుంది, పిండాన్ని కాదు.
39bసంయుక్తబీజం 2n = 24, PEN 3n = 36, అండాంతఃకణజాలం, ఫలకవచం 2n = 24.
40d40 MMC క్షయకరణ విభజనలు + 10 PMC విభజనలు (40 పరాగరేణువులు ÷ 4) = 50.
41aక్రమం: ప్రోఎంబ్రియో → గోళాకార → హృదయాకార → పరిపక్వ.
42cదాచిన సంకర విత్తనాలు F2 రకపు సంతానం; వాటిలో లక్షణాలు వేరుపడతాయి.
43bఅసంయోగజనన విత్తనాలు సంకర జనక మొక్క క్లోన్‌లు.
44dఅనిషేక ఫలాల్లో విత్తనాలు ఉండవు; నిమ్మజాతి అండాంతఃకణజాల పిండాలు అండాంతఃకణజాలం నుంచి వస్తాయి; గోధుమ అంకురచ్ఛదయుతం.
45aమూడు అండాంతఃకణజాల పిండాలే క్లోన్‌లు; సంయుక్తబీజ పిండం ఫలదీకరణం నుంచి వచ్చింది.
28 min left
‹
›