అధ్యాయం 4: మానవ ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థలు, ముష్కం మరియు స్త్రీబీజకోశాల సూక్ష్మ నిర్మాణం (Human Reproductive Systems and Microscopic Anatomy of Testis and Ovary)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
పురుష ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థలోని అవయవాలు, శుక్రకణాలు శరీరం నుంచి బయటకు వెళ్లే మార్గం.
పురుష అనుబంధ గ్రంథులు, వాటి స్రావాలు చేసే పని.
స్త్రీ ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థలోని అవయవాలు, అండవాహిక భాగాలు, గర్భాశయ కుడ్య పొరలు.
క్షీరగ్రంథి నిర్మాణం, పాలు ప్రయాణించే మార్గం.
ముష్కం సూక్ష్మ నిర్మాణం: శుక్రోత్పాదక నాళికలు, సెర్టోలి కణాలు, లీడిగ్ కణాలు.
స్త్రీబీజకోశం సూక్ష్మ నిర్మాణం: స్ట్రోమా, వివిధ దశల్లోని పుటికలు.
4.1 పురుష ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ: సాధారణ అవలోకనం
పురుష ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ (Male reproductive system) శ్రోణి (pelvis) ప్రాంతంలో ఉంటుంది. దీనిలో నాలుగు రకాల భాగాలు ఉంటాయి:
ఒక జత ముష్కాలు (Testes) – ఇవి ప్రాథమిక లైంగిక అవయవాలు.
శుక్రకణాలను మోసుకెళ్లే అనుబంధ నాళాలు.
శుక్రకణాలకు ద్రవాన్ని కలిపే అనుబంధ గ్రంథులు.
బాహ్య జననేంద్రియం (శిశ్నం – Penis).
4.2 ముష్కాలు మరియు ముష్కగోణి
ముష్కాలు ఉదర కుహరం బయట, ముష్కగోణి (Scrotum) అనే చర్మపు సంచిలో ఉంటాయి. ముష్కగోణి ముష్కాలను శరీర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు 2–2.5°C తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉంచుతుంది. శుక్రకణోత్పత్తికి (Spermatogenesis) ఈ తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం.
ప్రౌఢ వ్యక్తిలో ప్రతి ముష్కం అండాకారంలో ఉంటుంది; పొడవు సుమారు 4–5 cm, వెడల్పు 2–3 cm. దీని చుట్టూ దట్టమైన ఆవరణం ఉంటుంది.
ప్రతి ముష్కం లోపల సుమారు 250 అరలు ఉంటాయి; వీటిని ముష్క లంబికలు (Testicular lobules) అంటారు. ప్రతి లంబికలో బాగా చుట్టుకుని ఉన్న ఒకటి నుంచి మూడు శుక్రోత్పాదక నాళికలు (Seminiferous tubules) ఉంటాయి. శుక్రకణాలు ఈ నాళికల్లోనే తయారవుతాయి.
4.3 అనుబంధ నాళాలు
శుక్రకణాలు ఒక నిర్దిష్ట వరుసలోని నాళాల ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి. గ్రామంలోని చిన్న చిన్న పైపులు కలిసి పెద్ద ప్రధాన పైపుగా మారి, చివరకు ఒకే కుళాయి ద్వారా నీరు బయటకు వచ్చినట్లుగా దీన్ని ఊహించుకోండి.
శుక్రోత్పాదక నాళికలు: ముష్కం లోపల ఉంటాయి.
ముష్కజాలకం (Rete testis): నాళికలు తెరుచుకునే నాళాల జాలం.
శుక్రనాళికలు (Vasa efferentia): ముష్కం నుంచి బయటకు వచ్చే చిన్న నాళాలు.
అధిముష్కం (Epididymis): ప్రతి ముష్కం వెనుక (పృష్ఠ) తలంపై ఉండే చుట్టుకున్న నాళం. శుక్రకణాలు ఇక్కడ నిల్వ ఉంటాయి.
శుక్రవాహిక (Vas deferens): ఉదరంలోకి పైకి వెళ్లి, మూత్రాశయం పైనుంచి చుట్టు తిరుగుతుంది. శుక్రాశయం నుంచి వచ్చే నాళం దీనిని కలుస్తుంది.
స్ఖలన నాళం (Ejaculatory duct): శుక్రవాహిక శుక్రాశయ నాళంతో కలిసినప్పుడు ఏర్పడుతుంది. ఇది ప్రసేకంలోకి తెరుచుకుంటుంది.
ప్రసేకం (Urethra): మూత్రాశయం నుంచి మొదలై, శిశ్నం గుండా ప్రయాణించి, ప్రసేక రంధ్రం (Urethral meatus) ద్వారా బయటకు తెరుచుకుంటుంది.
ప్రసేకం మూత్రాన్ని, వీర్యాన్ని రెండింటినీ మోసుకెళ్తుంది; కానీ ఒకేసారి కాదు.
4.4 అనుబంధ గ్రంథులు మరియు శిశ్నం
| గ్రంథి | సంఖ్య | పాత్ర |
|---|---|---|
| శుక్రాశయాలు (Seminal vesicles) | జత | శుక్ర ప్లాస్మాకు స్రావాలను కలుపుతాయి |
| పౌరుష గ్రంథి (Prostate) | ఒక్కటే | శుక్ర ప్లాస్మాకు స్రావాలను కలుపుతుంది |
| బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు (Bulbourethral glands) | జత | వీటి స్రావాలు శిశ్నానికి జారుడుతనం (lubrication) ఇస్తాయి |
ఈ గ్రంథుల స్రావాలన్నీ కలిసి శుక్ర ప్లాస్మా (Seminal plasma) అవుతాయి. దీనిలో ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, కొన్ని ఎంజైములు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. శుక్రకణాలకు శక్తి వనరు ఫ్రక్టోజ్. వీర్యం (Semen) = శుక్రకణాలు + శుక్ర ప్లాస్మా.
శిశ్నం పురుష బాహ్య జననేంద్రియం. దీనిలో ఉండే ప్రత్యేక కణజాలం స్తంభనను (erection) సాధ్యం చేస్తుంది; ఇది వీర్య నిక్షేపణకు (insemination) సహాయపడుతుంది. దీని ఉబ్బిన కొనను శిశ్నాగ్రం (Glans penis) అంటారు; దానిని ముందోలు (Foreskin) అనే వదులైన చర్మపు మడత కప్పి ఉంటుంది.

నీలం మార్గాన్ని అనుసరించండి: నాళికలు, ముష్కజాలకం, శుక్రనాళికలు, అధిముష్కం; తర్వాత శుక్రవాహిక మూత్రాశయం పైనుంచి చుట్టు తిరిగి, శుక్రాశయ నాళంతో కలిసి, పౌరుష గ్రంథి లోపల ప్రసేకంలోకి తెరుచుకుంటుంది.
4.5 ముష్కం సూక్ష్మ నిర్మాణం
ముష్కం అడ్డుకోతలో అడ్డంగా కోయబడిన అనేక శుక్రోత్పాదక నాళికలు, వాటి మధ్య ఖాళీ స్థలాలు కనిపిస్తాయి.
ప్రతి శుక్రోత్పాదక నాళిక లోపల గోడను రెండు రకాల కణాలు ఆవరించి ఉంటాయి:
పురుష బీజకణాలు (శుక్రకణజనకాలు – Spermatogonia): ఇవి ఆధారత్వచం (basement membrane) దగ్గర ఉండి, విభజన చెంది శుక్రకణాలను ఏర్పరుస్తాయి. లోపలి వైపు వెళ్లే కొద్దీ ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలు (primary spermatocytes), ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలు (secondary spermatocytes), శుక్రకణ పూర్వకాలు (spermatids), చివరగా కుహరంలో (lumen) శుక్రకణాలు కనిపిస్తాయి.
సెర్టోలి కణాలు (Sertoli cells): అభివృద్ధి చెందుతున్న బీజకణాలకు ఆధారం ఇచ్చి, పోషణ అందించే పొడవైన కణాలు.
నాళికల బయట, మధ్యాంతర స్థలాల్లో (interstitial spaces) ఇవి ఉంటాయి:
చిన్న రక్తనాళాలు.
మధ్యాంతర కణాలు లేదా లీడిగ్ కణాలు (Leydig cells): ఇవి టెస్టోస్టిరాన్ వంటి పురుష హార్మోన్లైన ఆండ్రోజన్లను (androgens) తయారుచేసి స్రవిస్తాయి.
రోగనిరోధక సామర్థ్యం గల ఇతర కణాలు.
| కణం | ఎక్కడ | విధి |
|---|---|---|
| శుక్రకణజనకాలు | నాళిక లోపల, ఆధారత్వచం వెంబడి | విభజన చెంది శుక్రకణాలను ఏర్పరుస్తాయి |
| సెర్టోలి కణాలు | నాళిక లోపల, బీజకణాల మధ్య | బీజకణాలకు పోషణ |
| లీడిగ్ కణాలు | నాళికల బయట, మధ్యాంతర స్థలంలో | ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి |
4.6 స్త్రీ ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ: సాధారణ అవలోకనం
స్త్రీ ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థ (Female reproductive system) శ్రోణి ప్రాంతంలో ఉంటుంది. దీనిలో ఇవి ఉంటాయి:
ఒక జత స్త్రీబీజకోశాలు (Ovaries) – ప్రాథమిక లైంగిక అవయవాలు.
అనుబంధ నాళాలు: ఒక జత అండవాహికలు, గర్భాశయం, గర్భాశయ ద్వారం (cervix), యోని.
బాహ్య జననేంద్రియాలు.
ఒక జత క్షీరగ్రంథులు; విధి పరంగా ఇవి కూడా ఈ వ్యవస్థలో భాగమే.
అండోత్సర్గం, ఫలదీకరణం, గర్భధారణ, ప్రసవం, శిశువు సంరక్షణ కోసం ఈ భాగాలన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి.
4.7 స్త్రీబీజకోశాలు
స్త్రీబీజకోశాలు స్త్రీ సంయోగబీజాన్ని (అండం – ovum), అనేక స్టిరాయిడ్ హార్మోన్లను (స్త్రీబీజకోశ హార్మోన్లు) తయారుచేస్తాయి. ప్రతి స్త్రీబీజకోశం పొడవు సుమారు 2–4 cm. స్నాయుబంధనాలు (ligaments) దీనిని శ్రోణి గోడకు, గర్భాశయానికి కలుపుతాయి.
ప్రతి స్త్రీబీజకోశం చుట్టూ పలుచని ఉపకళ (epithelium) ఉంటుంది; అది స్త్రీబీజకోశ స్ట్రోమాను (ovarian stroma) ఆవరిస్తుంది. స్ట్రోమాలో రెండు మండలాలు ఉంటాయి: బయటి వల్కలం (cortex), లోపలి దవ్వ (medulla).
4.8 అండవాహికలు
ప్రతి అండవాహిక (Oviduct లేదా ఫెలోపియన్ నాళం) పొడవు సుమారు 10–12 cm. ఇది స్త్రీబీజకోశం దగ్గర నుంచి గర్భాశయం వరకు ఉంటుంది. దీనిలో మూడు భాగాలు ఉంటాయి:
| భాగం | స్థానం | లక్షణం |
|---|---|---|
| గరాటు భాగం (Infundibulum) | స్త్రీబీజకోశానికి అతి దగ్గర | గరాటు ఆకారం; దీని అంచున వేళ్లలాంటి ఫింబ్రియేలు (fimbriae) ఉంటాయి, అండోత్సర్గం తర్వాత అవి అండాన్ని సేకరిస్తాయి |
| ఆంపుల్లా (Ampulla) | మధ్య భాగం | వెడల్పైన భాగం |
| ఇస్తమస్ (Isthmus) | చివరి భాగం | కుహరం సన్నగా ఉంటుంది; గర్భాశయాన్ని కలుస్తుంది |
4.9 గర్భాశయం, గర్భాశయ ద్వారం మరియు యోని
గర్భాశయం (Uterus లేదా womb) తలకిందులుగా ఉన్న బేరి పండు ఆకారంలో ఉండే ఒకే అవయవం. శ్రోణి గోడకు అతుక్కున్న స్నాయుబంధనాలు దీనిని స్థిరంగా ఉంచుతాయి.
గర్భాశయం సన్నని గర్భాశయ ద్వారం (Cervix) ద్వారా యోనిలోకి (Vagina) తెరుచుకుంటుంది. గర్భాశయ ద్వారం కుహరాన్ని గర్భాశయ ద్వార కాలువ (cervical canal) అంటారు. గర్భాశయ ద్వార కాలువ, యోని కలిసి జనన మార్గం (birth canal) ఏర్పడుతుంది.
గర్భాశయ గోడలో మూడు పొరలు ఉంటాయి:
| పొర | స్థానం | లక్షణం |
|---|---|---|
| పెరిమెట్రియం (Perimetrium) | బయటి | పలుచని, త్వచంలాంటిది |
| మయోమెట్రియం (Myometrium) | మధ్య | మందమైన నునుపు కండరం; ప్రసవ సమయంలో బలంగా సంకోచిస్తుంది |
| ఎండోమెట్రియం (Endometrium) | లోపలి, కుహరాన్ని ఆవరిస్తుంది | గ్రంథియుతం; ప్రతి నెలా చక్రీయ మార్పులు చెందుతుంది |
4.10 బాహ్య జననేంద్రియాలు
మోన్స్ ప్యూబిస్ (Mons pubis): చర్మం, జఘన రోమాలతో కప్పబడిన కొవ్వు కణజాలపు దిండు.
పెద్ద పెదవులు (Labia majora): మోన్స్ ప్యూబిస్ నుంచి కిందికి విస్తరించి, యోని రంధ్రాన్ని చుట్టి ఉండే కండగల కణజాల మడతలు.
చిన్న పెదవులు (Labia minora): పెద్ద పెదవుల కింద ఉండే జత కణజాల మడతలు.
కన్యాపటలం (Hymen): యోని రంధ్రాన్ని తరచుగా పాక్షికంగా కప్పి ఉంచే త్వచం. అకస్మాత్తుగా పడిపోవడం, కుదుపు, టాంపన్ వాడకం లేదా చురుకైన క్రీడల వల్ల ఇది చిరిగిపోవచ్చు. కొందరు స్త్రీలలో సంభోగం తర్వాత కూడా ఇది అలాగే ఉంటుంది. కాబట్టి ఇది ఉండటం లేదా లేకపోవడం కన్యత్వానికి గానీ లైంగిక అనుభవానికి గానీ నమ్మదగిన సూచన కాదు.
స్త్రీశిశ్నిక (Clitoris): రెండు చిన్న పెదవులు పైభాగంలో కలిసే చోట, ప్రసేక రంధ్రానికి పైన ఉండే చిన్న వేలు లాంటి నిర్మాణం.

గరాటు భాగంలోని ఫింబ్రియేలు అండాన్ని పట్టుకుంటాయి; అది ఆంపుల్లా, ఇస్తమస్ దాటి గర్భాశయం చేరుతుంది; గర్భాశయ గోడలో మూడు పొరలు ఉంటాయి, గర్భాశయ ద్వారం యోనిలోకి దారితీస్తుంది.
4.11 క్షీరగ్రంథులు
పనిచేసే క్షీరగ్రంథి (Mammary gland) అన్ని ఆడ క్షీరదాల లక్షణం. రెండు గ్రంథుల్లోనూ గ్రంథి కణజాలం, మారుతూ ఉండే పరిమాణంలో కొవ్వు ఉంటాయి.
ప్రతి స్తనంలోని గ్రంథి కణజాలం 15–20 క్షీర లంబికలుగా (mammary lobes) విభజించబడి ఉంటుంది. ప్రతి లంబికలో కోశికలు (Alveoli) అనే కణాల గుత్తులు ఉంటాయి. కోశికా కణాలు పాలను స్రవిస్తాయి; ఆ పాలు కోశికల కుహరాల్లో నిల్వ ఉంటాయి.
ప్రతి లంబికలోని క్షీర నాళికలు (mammary tubules) కలిసి క్షీరనాళం (mammary duct) ఏర్పడుతుంది. అనేక క్షీరనాళాలు కలిసి వెడల్పైన క్షీర ఆంపుల్లా (mammary ampulla) ఏర్పడుతుంది. ఆంపుల్లా పాలనాళానికి (Lactiferous duct) కలుస్తుంది; దాని ద్వారానే శిశువు పాలు పీలుస్తుంది.
4.12 స్త్రీబీజకోశం సూక్ష్మ నిర్మాణం
ప్రౌఢ స్త్రీబీజకోశం కోతలో, వివిధ దశల్లో ఉన్న స్త్రీబీజకోశ పుటికలతో (ovarian follicles) నిండిన స్ట్రోమా కనిపిస్తుంది. ప్రతి పుటిక అంటే ఒక అండకణం (oocyte), దాని చుట్టూ ఉన్న కణాలు.
| పుటిక | ముఖ్య లక్షణాలు |
|---|---|
| ప్రాథమిక పుటిక (Primary follicle) | ప్రాథమిక అండకణం చుట్టూ ఒక పొర గ్రాన్యులోసా కణాలు |
| ద్వితీయ పుటిక (Secondary follicle) | గ్రాన్యులోసా కణాల పొరలు ఎక్కువ; కొత్తగా బయటి పొర థీకా (theca) ఏర్పడుతుంది |
| తృతీయ పుటిక (Tertiary follicle) | ద్రవంతో నిండిన ఆంట్రం (antrum) అనే కుహరం కనిపిస్తుంది; థీకా లోపలి థీకా ఇంటర్నా, బయటి థీకా ఎక్స్టర్నాగా విడిపోతుంది |
| గ్రాఫియన్ పుటిక (Graafian follicle) | పరిపక్వ పుటిక; జోనా పెల్లూసిడాతో ఆవరించిన ద్వితీయ అండకణం ఉంటుంది; పగలడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది |
| పీతదేహం (Corpus luteum) | అండోత్సర్గం తర్వాత పగిలిన పుటిక నుంచి ఏర్పడుతుంది |
పుట్టినప్పటి నుంచి యుక్తవయస్సు వరకు చాలా పుటికలు క్షీణిస్తాయి. యుక్తవయస్సు నాటికి ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో సుమారు 60,000–80,000 ప్రాథమిక పుటికలు మాత్రమే మిగులుతాయి. లోపలి అండకణం ఎలా మారుతుందో అధ్యాయం 5 లో చూస్తాం.
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: ముష్కాలు ఉదరం బయట ఎందుకు ఉంటాయి?
సాధన: శుక్రకణోత్పత్తికి శరీర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు 2–2.5°C తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం. ముష్కగోణి ముష్కాలను ఈ తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఉంచుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: ఒక ముష్కంలో గరిష్ఠంగా సుమారు ఎన్ని శుక్రోత్పాదక నాళికలు ఉండవచ్చు?
సాధన: సుమారు 250 లంబికలు, ఒక్కోదానిలో ఒకటి నుంచి మూడు నాళికలు. గరిష్ఠంగా 250 × 3 = 750 నాళికలు. కనిష్ఠంగా సుమారు 250.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: ఒక కణజాల కోతలో శుక్రోత్పాదక నాళికల మధ్య ఖాళీల్లో, చిన్న రక్తనాళాల పక్కన కొన్ని కణాలు కనిపిస్తున్నాయి. వాటి పేరు, అవి తయారుచేసే పదార్థం చెప్పండి.
సాధన: ఇవి లీడిగ్ (మధ్యాంతర) కణాలు. ఇవి టెస్టోస్టిరాన్ వంటి ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: అధిముష్కం దాటిన వెంటనే శుక్రకణం ప్రవేశించే నాళం ఏది, దాని తర్వాత చేరే నాళం ఏది?
సాధన: అధిముష్కం తర్వాత శుక్రవాహిక వస్తుంది. శుక్రవాహిక శుక్రాశయ నాళంతో కలిసి స్ఖలన నాళం ఏర్పడుతుంది; అది ప్రసేకంలోకి తెరుచుకుంటుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: అండవాహికలో అండాన్ని సేకరించే భాగం, అతి సన్నని కుహరం ఉన్న భాగం ఏవి?
సాధన: ఫింబ్రియేలతో కూడిన గరాటు భాగం అండాన్ని సేకరిస్తుంది. ఇస్తమస్కు అతి సన్నని కుహరం ఉంటుంది; అది గర్భాశయాన్ని కలుస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: ఋతుస్రావంలో రాలిపోయే గర్భాశయ పొర ఏది? ప్రసవ సమయంలో శిశువును బయటకు నెట్టే పొర ఏది?
సాధన: ఎండోమెట్రియం నెలవారీ మార్పులు చెంది ఋతుస్రావంలో రాలిపోతుంది. మయోమెట్రియం ప్రసవ సమయంలో బలంగా సంకోచిస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: స్త్రీబీజకోశ కోతలో ద్రవంతో నిండిన కుహరం, రెండు థీకా పొరలు ఉన్న పుటిక కనిపిస్తోంది. ఇది ఏ దశ?
సాధన: ఆంట్రం, థీకా ఇంటర్నా–థీకా ఎక్స్టర్నాగా విభజన మొదటిసారి తృతీయ పుటికలో కనిపిస్తాయి. అది పూర్తిగా పరిపక్వమై, విడుదలకు సిద్ధంగా ఉన్న ద్వితీయ అండకణం కలిగి ఉంటే అది గ్రాఫియన్ పుటిక.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.8: ఒక వ్యక్తి వీర్యంలో ఫ్రక్టోజ్ చాలా తక్కువగా ఉంది. ఏ గ్రంథి సరిగా పనిచేయకపోయే అవకాశం ఎక్కువ? దాని ప్రభావం ఏమిటి?
సాధన: శుక్రాశయాలు (పౌరుష గ్రంథితో కలిసి) ఫ్రక్టోజ్ అధికంగా ఉండే శుక్ర ప్లాస్మాను ఏర్పరుస్తాయి. శుక్రకణాలు ఈదడానికి ఫ్రక్టోజ్ను శక్తి వనరుగా వాడతాయి; కాబట్టి ఫ్రక్టోజ్ తగ్గితే శుక్రకణాల చలనం తగ్గవచ్చు.
త్వరిత పునశ్చరణ
ముష్కగోణి ముష్కాలను శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే 2–2.5°C తక్కువగా ఉంచుతుంది.
ముష్కం: సుమారు 250 లంబికలు, ఒక్కోదానిలో ఒకటి నుంచి మూడు శుక్రోత్పాదక నాళికలు.
సెర్టోలి కణాలు (నాళికల లోపల) బీజకణాలకు పోషణ ఇస్తాయి. లీడిగ్ కణాలు (నాళికల బయట) ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి.
శుక్రకణ మార్గం: శుక్రోత్పాదక నాళికలు → ముష్కజాలకం → శుక్రనాళికలు → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం → ప్రసేకం.
శుక్ర ప్లాస్మా: ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, ఎంజైములు. పౌరుష గ్రంథి ఒక్కటే; శుక్రాశయాలు, బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు జతలు.
అండవాహిక: గరాటు భాగం (ఫింబ్రియేలు) → ఆంపుల్లా → ఇస్తమస్ → గర్భాశయం.
గర్భాశయ గోడ: పెరిమెట్రియం, మయోమెట్రియం, ఎండోమెట్రియం. గర్భాశయ ద్వార కాలువ + యోని = జనన మార్గం.
పాల మార్గం: కోశికలు → క్షీర నాళికలు → క్షీరనాళం → క్షీర ఆంపుల్లా → పాలనాళం.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
ముష్కజాలకం శుక్రనాళికల కంటే ముందు వస్తుంది, తర్వాత కాదు.
సెర్టోలి కణాలు శుక్రోత్పాదక నాళికల లోపల ఉంటాయి. లీడిగ్ కణాలు వాటి బయట ఉంటాయి.
స్ఖలన నాళం శుక్రవాహిక, శుక్రాశయ నాళం కలిసి ఏర్పడుతుంది; పౌరుష గ్రంథి నుంచి కాదు.
ఆంపుల్లా అండవాహికలో వెడల్పైన మధ్య భాగం. ఇస్తమస్ సన్నగా ఉండి గర్భాశయాన్ని కలుస్తుంది.
ముందు క్షీరనాళం, తర్వాత క్షీర ఆంపుల్లా, ఆ తర్వాత పాలనాళం – ఈ క్రమం గుర్తుంచుకోండి.
ఆంట్రం మొదటిసారి తృతీయ పుటికలో కనిపిస్తుంది, ద్వితీయ పుటికలో కాదు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. ముష్కగోణి ముష్కాలను శరీర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు ఎంత తక్కువగా ఉంచుతుంది? (a) 2–2.5°C (b) 5–6°C (c) 0.5°C (d) 10°C
2. ప్రతి ముష్కంలో ఉండే ముష్క లంబికల సుమారు సంఖ్య (a) 25 (b) 250 (c) 2,500 (d) 3
3. లీడిగ్ కణాలు స్రవించేది (a) ఫ్రక్టోజ్ (b) పాలు (c) ఆండ్రోజన్లు (d) శ్లేష్మం
4. ఫింబ్రియేలు దేని అంచున ఉంటాయి? (a) గర్భాశయం (b) గరాటు భాగం (c) గర్భాశయ ద్వారం (d) యోని
5. గర్భాశయంలోని మందమైన మధ్య కండర పొర (a) ఎండోమెట్రియం (b) పెరిమెట్రియం (c) గర్భాశయ ద్వారం (d) మయోమెట్రియం
6. శుక్ర ప్లాస్మాలో సమృద్ధిగా ఉండేవి (a) ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, కొన్ని ఎంజైములు (b) గ్లూకోజ్, సోడియం మాత్రమే (c) లాక్టోజ్, ఇనుము (d) యూరియా, యూరిక్ ఆమ్లం
7. పురుషులలో ప్రసేకం బయటి రంధ్రాన్ని ఏమంటారు? (a) శిశ్నాగ్రం (b) ముందోలు (c) ప్రసేక రంధ్రం (d) స్ఖలన నాళం
8. జనన మార్గం వీటితో ఏర్పడుతుంది (a) అండవాహిక, గర్భాశయం (b) గర్భాశయ ద్వార కాలువ, యోని (c) గర్భాశయం, గర్భాశయ ద్వారం మాత్రమే (d) ఇస్తమస్, ఆంపుల్లా
9. మానవ స్తనంలోని గ్రంథి కణజాలం సుమారు ఎన్ని లంబికలుగా విభజించబడి ఉంటుంది? (a) 5–8 క్షీర లంబికలు (b) 30–40 క్షీర లంబికలు (c) 50–60 క్షీర లంబికలు (d) 15–20 క్షీర లంబికలు
10. స్త్రీబీజకోశ స్ట్రోమా దేనిగా విభజించబడి ఉంటుంది? (a) బయటి వల్కలం, లోపలి దవ్వ (b) థీకా ఇంటర్నా, థీకా ఎక్స్టర్నా (c) బయటి దవ్వ, లోపలి వల్కలం (d) గ్రాన్యులోసా, ఆంట్రం
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. ముష్కం నుంచి బయటికి శుక్రకణాలు వెళ్లే సరైన మార్గం (a) శుక్రోత్పాదక నాళికలు → శుక్రనాళికలు → ముష్కజాలకం → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం → ప్రసేకం (b) శుక్రోత్పాదక నాళికలు → ముష్కజాలకం → అధిముష్కం → శుక్రనాళికలు → శుక్రవాహిక → ప్రసేకం → స్ఖలన నాళం (c) శుక్రోత్పాదక నాళికలు → ముష్కజాలకం → శుక్రనాళికలు → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం → ప్రసేకం (d) ముష్కజాలకం → శుక్రోత్పాదక నాళికలు → శుక్రనాళికలు → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం → ప్రసేకం
12. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. సెర్టోలి కణాలు B. లీడిగ్ కణాలు C. బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు D. శుక్రాశయాలు
కాలమ్ II: i. ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి ii. బీజకణాలకు పోషణ iii. శిశ్నానికి జారుడుతనం iv. వీర్యానికి ఫ్రక్టోజ్ అధికంగా ఉన్న ద్రవాన్ని కలుపుతాయి
(a) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (b) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-iv, B-iii, C-ii, D-i
13. సన్నని కుహరం ఉండి గర్భాశయాన్ని కలిసే అండవాహిక భాగం (a) ఆంపుల్లా (b) గరాటు భాగం (c) ఫింబ్రియేలు (d) ఇస్తమస్
14. ప్రతి ముష్క లంబికలో ఉండేవి (a) ఒకటి నుంచి మూడు శుక్రోత్పాదక నాళికలు (b) పది నుంచి పదిహేను శుక్రోత్పాదక నాళికలు (c) సుమారు 250 శుక్రోత్పాదక నాళికలు (d) శుక్రోత్పాదక నాళికలు ఉండవు
15. జత లేని (ఒక్కటే ఉండే) పురుష అనుబంధ గ్రంథి ఏది? (a) శుక్రాశయం (b) బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథి (c) పౌరుష గ్రంథి (d) ఏదీ కాదు; అన్నీ జతలే
16. క్షీరగ్రంథిలో పాలు ప్రయాణించే సరైన మార్గం (a) కోశికలు → క్షీరనాళం → క్షీర నాళికలు → క్షీర ఆంపుల్లా → పాలనాళం (b) కోశికలు → క్షీర నాళికలు → క్షీరనాళం → క్షీర ఆంపుల్లా → పాలనాళం (c) క్షీర నాళికలు → కోశికలు → క్షీర ఆంపుల్లా → క్షీరనాళం → పాలనాళం (d) కోశికలు → పాలనాళం → క్షీర ఆంపుల్లా → క్షీరనాళం → క్షీర నాళికలు
17. కన్యాపటలం గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) అది ఉండటం లేదా లేకపోవడం లైంగిక అనుభవానికి నమ్మదగిన సూచన కాదు (b) మొదటి సంభోగంలో అది ఎప్పుడూ చిరుగుతుంది (c) అది గర్భాశయంలో భాగం (d) అది ప్రసేక రంధ్రాన్ని పూర్తిగా కప్పుతుంది
18. ప్రతి నెలా చక్రీయ మార్పులు చెందే గర్భాశయ పొర ఏది? (a) పెరిమెట్రియం (b) మయోమెట్రియం (c) ఎండోమెట్రియం (d) గర్భాశయ ద్వారం
19. స్త్రీశిశ్నిక (a) యోని రంధ్రం కింద ఉంటుంది (b) జఘన రోమాలతో కప్పబడిన కొవ్వు కణజాలపు దిండు (c) యోని రంధ్రాన్ని చుట్టి ఉండే కండగల మడత (d) చిన్న పెదవులు పైభాగంలో కలిసే చోట, ప్రసేక రంధ్రానికి పైన ఉండే చిన్న వేలు లాంటి నిర్మాణం
20. తృతీయ పుటికలో మొదటిసారి కనిపించే ద్రవంతో నిండిన కుహరం (a) జోనా పెల్లూసిడా (b) ఆంట్రం (c) థీకా ఎక్స్టర్నా (d) అండవాహిక కుహరం
21. ప్రతి మానవ అండవాహిక పొడవు సుమారు (a) 2–4 cm (b) 4–5 cm (c) 20–25 cm (d) 10–12 cm
22. యుక్తవయస్సు నాటికి ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో మిగిలే ప్రాథమిక పుటికల సంఖ్య సుమారు (a) 60,000–80,000 (b) 20 లక్షలు (2 million) (c) 400 (d) 70 లక్షలు (7 million)
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక వ్యక్తిలో లీడిగ్ కణాలు పనిచేయడం ఆగిపోతే నేరుగా ప్రభావితమయ్యే విధి (a) బీజకణాల పోషణ (b) శిశ్నానికి జారుడుతనం (c) ఆండ్రోజన్ల స్రావం (d) వీర్యంలోని ఫ్రక్టోజ్ పరిమాణం
24. స్ఖలన నాళం వీటి కలయికతో ఏర్పడుతుంది (a) శుక్రవాహిక, శుక్రాశయ నాళం (b) శుక్రనాళికలు, అధిముష్కం (c) ప్రసేకం, పౌరుష గ్రంథి నాళం (d) ముష్కజాలకం, శుక్రవాహిక
25. స్త్రీబీజకోశంలో పుటికల అభివృద్ధి సరైన క్రమం (a) ప్రాథమిక → తృతీయ → ద్వితీయ → గ్రాఫియన్ (b) ద్వితీయ → ప్రాథమిక → తృతీయ → గ్రాఫియన్ (c) గ్రాఫియన్ → తృతీయ → ద్వితీయ → ప్రాథమిక (d) ప్రాథమిక → ద్వితీయ → తృతీయ → గ్రాఫియన్
26. ముష్కాలు ఉదర కుహరంలోనే ఉండిపోతే శుక్రకణోత్పత్తి ప్రధానంగా ఎందుకు ప్రభావితమవుతుంది? (a) లీడిగ్ కణాలు ఏర్పడలేవు (b) శుక్రకణోత్పత్తికి ఉష్ణోగ్రత చాలా ఎక్కువ (c) రక్త సరఫరా ఆగిపోతుంది (d) సెర్టోలి కణాలు బీజకణాలుగా మారిపోతాయి
27. సరిగా జతపరచని జత ఏది? (a) గరాటు భాగం – ఫింబ్రియేలు (b) మయోమెట్రియం – ప్రసవ సమయంలో బలమైన సంకోచాలు (c) పెరిమెట్రియం – చక్రీయ గ్రంథి మార్పులు (d) ఎండోమెట్రియం – గర్భాశయ కుహరాన్ని ఆవరిస్తుంది
28. అండోత్సర్గం తర్వాత అండం అండవాహికలో ప్రయాణించే క్రమం (a) ఆంపుల్లా → గరాటు భాగం → ఇస్తమస్ → గర్భాశయం (b) గరాటు భాగం → ఆంపుల్లా → ఇస్తమస్ → గర్భాశయం (c) ఇస్తమస్ → ఆంపుల్లా → గరాటు భాగం → గర్భాశయం (d) గరాటు భాగం → ఇస్తమస్ → ఆంపుల్లా → గర్భాశయం
29. ప్రతిపాదన (A): మానవ ముష్కాలు ఉదర కుహరం బయట ముష్కగోణిలో ఉంటాయి.
కారణం (R): శుక్రకణోత్పత్తికి సాధారణ శరీర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు 2–2.5°C తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: సెర్టోలి కణాలు శుక్రోత్పాదక నాళికల బయట మధ్యాంతర స్థలాల్లో ఉంటాయి.
వాక్యం II: లీడిగ్ కణాలు ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | a | 2–2.5°C తక్కువ |
| 2 | b | సుమారు 250 లంబికలు |
| 3 | c | లీడిగ్ కణాలు ఆండ్రోజన్లను తయారుచేస్తాయి |
| 4 | b | ఫింబ్రియేలు గరాటు భాగం అంచున ఉంటాయి |
| 5 | d | మయోమెట్రియం నునుపు కండరం |
| 6 | a | ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, ఎంజైములు |
| 7 | c | ప్రసేక రంధ్రం బయటి రంధ్రం |
| 8 | b | గర్భాశయ ద్వార కాలువ + యోని |
| 9 | d | 15–20 లంబికలు |
| 10 | a | బయట వల్కలం, లోపల దవ్వ |
| 11 | c | ముష్కజాలకం శుక్రనాళికల కంటే ముందు |
| 12 | b | సెర్టోలి పోషణ, లీడిగ్ ఆండ్రోజన్ల స్రావం |
| 13 | d | ఇస్తమస్ సన్నగా ఉండి గర్భాశయాన్ని కలుస్తుంది |
| 14 | a | ప్రతి లంబికలో ఒకటి నుంచి మూడు నాళికలు |
| 15 | c | పౌరుష గ్రంథి ఒక్కటే జత లేనిది |
| 16 | b | నాళికలు → నాళం → ఆంపుల్లా → పాలనాళం |
| 17 | a | కన్యాపటలం అనేక కారణాల వల్ల చిరిగిపోవచ్చు |
| 18 | c | ఎండోమెట్రియం నెలనెలా మారుతుంది |
| 19 | d | స్త్రీశిశ్నిక ప్రసేక రంధ్రానికి పైన ఉంటుంది |
| 20 | b | ఆంట్రం తృతీయ పుటికలో కనిపిస్తుంది |
| 21 | d | 10–12 cm |
| 22 | a | ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో 60,000–80,000 |
| 23 | c | ఆండ్రోజన్ల మూలం లీడిగ్ కణాలే |
| 24 | a | శుక్రవాహిక + శుక్రాశయ నాళం |
| 25 | d | ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ, గ్రాఫియన్ |
| 26 | b | ఉదరం చాలా వెచ్చగా ఉంటుంది |
| 27 | c | చక్రీయ మార్పులు ఎండోమెట్రియంకు, పెరిమెట్రియంకు కాదు |
| 28 | b | గరాటు భాగం, ఆంపుల్లా, ఇస్తమస్ |
| 29 | a | శుక్రకణాలకు తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం |
| 30 | d | సెర్టోలి కణాలు నాళికల లోపల ఉంటాయి |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
పురుష వ్యవస్థలో ఒక జత ముష్కాలు, అనుబంధ నాళాలు, అనుబంధ గ్రంథులు, బాహ్య జననేంద్రియం ఉంటాయి; ఇవన్నీ శ్రోణి ప్రాంతంలో ఉంటాయి.
ముష్కాలు ముష్కగోణిలో ఉంటాయి; శుక్రకణోత్పత్తికి అవసరమైనట్లు ముష్కగోణి వాటిని శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు 2–2.5 °C తక్కువగా ఉంచుతుంది.
ప్రౌఢ ముష్కం అండాకారం, సుమారు 4–5 cm పొడవు, 2–3 cm వెడల్పు; దీనిలో సుమారు 250 ముష్క లంబికలు ఉంటాయి.
ప్రతి లంబికలో 1–3 బాగా చుట్టుకున్న శుక్రోత్పాదక నాళికలు ఉంటాయి; వాటి లోపల శుక్రకణజనకాలు, సెర్టోలి కణాలు ఉంటాయి.
సెర్టోలి కణాలు బీజకణాలకు పోషణ ఇస్తాయి. నాళికల బయట ఉండే లీడిగ్ (మధ్యాంతర) కణాలు ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి. రోగనిరోధక సామర్థ్యం గల కణాలు కూడా మధ్యాంతర స్థలాల్లో ఉంటాయి.
నాళాల మార్గం: శుక్రోత్పాదక నాళిక → ముష్కజాలకం → శుక్రనాళికలు → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం → ప్రసేకం → ప్రసేక రంధ్రం.
అనుబంధ గ్రంథులు: జత శుక్రాశయాలు, ఒక పౌరుష గ్రంథి, జత బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు. శుక్ర ప్లాస్మాలో ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, ఎంజైములు ఎక్కువ; బల్బోయురెత్రల్ స్రావం శిశ్నానికి జారుడుతనం కూడా ఇస్తుంది.
స్త్రీ వ్యవస్థలో ఒక జత స్త్రీబీజకోశాలు, అండవాహికలు, గర్భాశయం, గర్భాశయ ద్వారం, యోని, బాహ్య జననేంద్రియాలు, వీటితో పాటు క్షీరగ్రంథులు ఉంటాయి.
ప్రతి స్త్రీబీజకోశం సుమారు 2–4 cm పొడవు; దాని స్ట్రోమాలో బయటి వల్కలం, లోపలి దవ్వ ఉంటాయి.
అండవాహిక (10–12 cm), స్త్రీబీజకోశం నుంచి గర్భాశయం వరకు: ఫింబ్రియేలు → గరాటు భాగం → ఆంపుల్లా → ఇస్తమస్.
గర్భాశయం తలకిందులుగా ఉన్న బేరి పండు ఆకారంలో ఉంటుంది. దాని కుహరం గర్భాశయ ద్వారం ద్వారా యోనిలోకి తెరుచుకుంటుంది; గర్భాశయ ద్వార కాలువ, యోని కలిసి జనన మార్గం.
గర్భాశయ గోడ బయట నుంచి లోపలికి: పెరిమెట్రియం, మయోమెట్రియం (నునుపు కండరం, ప్రసవంలో బలమైన సంకోచాలు), ఎండోమెట్రియం (గ్రంథియుతం, ప్రతి చక్రంలో మారుతుంది).
బాహ్య జననేంద్రియాలు: మోన్స్ ప్యూబిస్, పెద్ద పెదవులు, చిన్న పెదవులు, కన్యాపటలం, స్త్రీశిశ్నిక. కన్యాపటలం కన్యత్వానికి నమ్మదగిన సూచన కాదు.
ప్రతి స్తనంలో కోశికలు ఉన్న 15–20 క్షీర లంబికలు ఉంటాయి. పాల మార్గం: కోశికలు → క్షీర నాళికలు → క్షీరనాళం → క్షీర ఆంపుల్లా → పాలనాళం.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| నిర్మాణం | స్థానం | విధి |
|---|---|---|
| ముష్కగోణి | ఉదరం బయట | ముష్కాలను 2–2.5 °C చల్లగా ఉంచుతుంది |
| సెర్టోలి కణాలు | శుక్రోత్పాదక నాళికల లోపల | బీజకణాలకు పోషణ |
| లీడిగ్ కణాలు | మధ్యాంతర స్థలాలు | ఆండ్రోజన్ల స్రావం |
| అధిముష్కం | ముష్కం పృష్ఠ తలం | శుక్రవాహికకు దారితీసే చుట్టుకున్న నాళం |
| శుక్రాశయాలు (జత) | మూత్రాశయం వెనుక | వీటి నాళం శుక్రవాహికతో కలిసి స్ఖలన నాళం ఏర్పడుతుంది |
| పౌరుష గ్రంథి (ఒక్కటే) | ప్రసేకం చుట్టూ | శుక్ర ప్లాస్మాకు స్రావం కలుపుతుంది |
| బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు (జత) | ప్రసేకం దగ్గర | శిశ్నానికి జారుడుతనం |
| ఫింబ్రియేలు | గరాటు భాగం అంచు | అండోత్సర్గం తర్వాత అండాన్ని సేకరిస్తాయి |
| ఆంపుల్లా | అండవాహికలో వెడల్పైన భాగం | సాధారణంగా ఫలదీకరణం జరిగే చోటు |
| మయోమెట్రియం | గర్భాశయ మధ్య పొర | ప్రసవంలో బలమైన సంకోచాలు |
| ఎండోమెట్రియం | గర్భాశయ లోపలి పొర | ప్రతి ఋతుచక్రంలో మారుతుంది |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Some Real Very Eager Visitors Eat Upma": S = Seminiferous tubule (శుక్రోత్పాదక నాళిక), R = Rete testis (ముష్కజాలకం), V = Vasa efferentia (శుక్రనాళికలు), E = Epididymis (అధిముష్కం), V = Vas deferens (శుక్రవాహిక), E = Ejaculatory duct (స్ఖలన నాళం), U = Urethra (ప్రసేకం).
"2-1-2 గ్రంథులు": శుక్రాశయాలు 2, పౌరుష గ్రంథి 1, బల్బోయురెత్రల్ 2.
"Fresh Idlis Are Irresistible": స్త్రీబీజకోశం వైపు నుంచి అండవాహిక: F = Fimbriae (ఫింబ్రియేలు), I = Infundibulum (గరాటు భాగం), A = Ampulla (ఆంపుల్లా), I = Isthmus (ఇస్తమస్).
"Please Mind Exams": గర్భాశయ గోడ బయట నుంచి లోపలికి: P = Perimetrium, M = Myometrium, E = Endometrium.
"All Tiny Drops Arrive Late": పాల మార్గం: A = Alveoli (కోశికలు), T = Tubules (క్షీర నాళికలు), D = Duct (క్షీరనాళం), A = Ampulla (క్షీర ఆంపుల్లా), L = Lactiferous duct (పాలనాళం).
భావనల అనుసంధానం
GnRH, LH, FSH, లైంగిక హార్మోన్ల పునర్భరణ (feedback) నియంత్రణ – పుస్తకం 5 (మానవ శరీరధర్మ శాస్త్రం) లోని అంతఃస్రావ అధ్యాయం నుంచి వస్తాయి.
శుక్రోత్పాదక నాళికలు, స్త్రీబీజకోశ పుటికలు సంయోగబీజోత్పత్తి జరిగే చోట్లు (ఈ పుస్తకం అధ్యాయం 5).
మయోమెట్రియంలోని నునుపు కండరం, నాళాల ఉపకళలు – పుస్తకం 2: మొక్కలు మరియు జంతువులలో నిర్మాణాత్మక వ్యవస్థీకరణ లోని జంతు కణజాలాలతో ముడిపడి ఉంటాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)
31. జాబితా I (ముష్కంలోని కణం) ను జాబితా II (పాత్ర) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. లీడిగ్ కణాలు B. సెర్టోలి కణాలు C. శుక్రకణజనకాలు D. రోగనిరోధక సామర్థ్యం గల కణాలు
జాబితా II: i. బీజకణాలకు పోషణ ii. మధ్యాంతర స్థలాల్లో రక్షణ కణాలు iii. ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి iv. నాళిక గోడను ఆవరించే పురుష బీజకణాలు
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
32. జాబితా I (అండవాహిక భాగం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. గరాటు భాగం B. ఆంపుల్లా C. ఇస్తమస్ D. ఫింబ్రియేలు
జాబితా II: i. గర్భాశయాన్ని కలిసే సన్నని భాగం ii. స్త్రీబీజకోశానికి అతి దగ్గరగా ఉండే గరాటు ఆకార భాగం iii. అండాన్ని సేకరించే వేళ్లలాంటి నిర్మాణాలు iv. వెడల్పైన మధ్య భాగం
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
33. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. పెరిమెట్రియం B. మయోమెట్రియం C. ఎండోమెట్రియం D. గర్భాశయ ద్వారం
జాబితా II: i. ప్రసవ సమయంలో బలంగా సంకోచించే మందమైన నునుపు కండర పొర ii. ప్రతి చక్రంలో మారే లోపలి గ్రంథియుత పొర iii. పలుచని బయటి త్వచం iv. యోనిలోకి తెరుచుకునే సన్నని భాగం
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii
34. జాబితా I (పురుష నిర్మాణం) ను జాబితా II (లక్షణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. శుక్రాశయాలు B. పౌరుష గ్రంథి C. బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు D. అధిముష్కం
జాబితా II: i. ఒక్కటే గ్రంథి ii. స్రావం శిశ్నానికి జారుడుతనం కూడా ఇస్తుంది iii. నాళాలు శుక్రవాహికతో కలిసే జత గ్రంథులు iv. ముష్కం పృష్ఠ తలం వెంబడి ఉండే చుట్టుకున్న నాళం
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (c) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ముష్కగోణి ముష్కాలను శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే సుమారు 2–2.5 °C తక్కువగా ఉంచుతుంది.
B. ప్రతి ముష్కంలో సుమారు 250 ముష్క లంబికలు ఉంటాయి.
C. ప్రతి లంబికలో ఒకటి నుంచి మూడు బాగా చుట్టుకున్న శుక్రోత్పాదక నాళికలు ఉంటాయి.
D. ప్రౌఢ ముష్కం సుమారు 4–5 cm పొడవు, 2–3 cm వెడల్పు ఉంటుంది.
E. లీడిగ్ కణాలు శుక్రోత్పాదక నాళికల లోపల ఉంటాయి.
(a) రెండు (b) మూడు (c) ఐదు (d) నాలుగు
36. స్త్రీ బాహ్య జననేంద్రియాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. మోన్స్ ప్యూబిస్ చర్మం, జఘన రోమాలతో కప్పబడిన కొవ్వు కణజాలపు దిండు.
B. చిన్న పెదవులు పెద్ద పెదవుల కింద ఉండే జత మడతలు.
C. కన్యాపటలం ఉండటం లేదా లేకపోవడం కన్యత్వాన్ని నమ్మదగిన విధంగా తెలుపుతుంది.
D. స్త్రీశిశ్నిక చిన్న పెదవుల పైభాగ కలయిక వద్ద, ప్రసేక రంధ్రానికి పైన ఉంటుంది.
(a) A, B, D మాత్రమే (b) A, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
37. క్షీరగ్రంథుల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ప్రతి స్తనంలోని గ్రంథి కణజాలం 15–20 క్షీర లంబికలుగా ఉంటుంది.
B. కోశికల కణాలు పాలను స్రవిస్తాయి.
C. కోశికలు నేరుగా పాలనాళంలోకి తెరుచుకుంటాయి.
D. క్షీర ఆంపుల్లా నుంచి వచ్చే పాలనాళం ద్వారా పాలు పీల్చబడతాయి.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) C, D మాత్రమే
38. స్త్రీబీజకోశం గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. స్త్రీబీజకోశాలు అండాన్ని, హార్మోన్లను తయారుచేసే ప్రాథమిక స్త్రీ లైంగిక అవయవాలు.
B. ప్రతి స్త్రీబీజకోశం సుమారు 2–4 cm పొడవు ఉంటుంది.
C. స్త్రీబీజకోశ స్ట్రోమాలో బయటి వల్కలం, లోపలి దవ్వ ఉంటాయి.
D. స్నాయుబంధనాలు ప్రతి స్త్రీబీజకోశాన్ని శ్రోణి గోడకు, గర్భాశయానికి కలుపుతాయి.
E. స్త్రీబీజకోశాలు ఉదరం పైభాగంలో మూత్రపిండాల పక్కన ఉంటాయి.
(a) మూడు (b) నాలుగు (c) ఐదు (d) రెండు
39. ఒక పట్టికలో పురుష నాళాలకు అక్షరాలు ఇచ్చారు: P = శుక్రవాహిక, Q = ముష్కజాలకం, R = అధిముష్కం, S = శుక్రనాళికలు, T = స్ఖలన నాళం. శుక్రోత్పాదక నాళిక నుంచి బయలుదేరిన శుక్రకణాలు వీటిని ఏ క్రమంలో దాటుతాయి? (a) S, Q, R, P, T (b) Q, R, S, P, T (c) Q, S, R, P, T (d) Q, S, P, R, T
40. స్త్రీ వ్యవస్థ ముందు దృశ్య చిత్రంలో గుర్తులు: 1 = స్త్రీబీజకోశం దగ్గర అంచులు ఉన్న అండవాహిక చివర, 2 = అండవాహికలోని వెడల్పైన భాగం, 3 = గర్భాశయ మందమైన కండర గోడ, 4 = గర్భాశయ ద్వారానికి, యోనికి మధ్య కాలువ. సాధారణంగా ఫలదీకరణం జరిగే చోటు, ప్రసవంలో బలంగా సంకోచించే పొరను చూపే గుర్తులు ఏవి? (a) 1, 3 (b) 2, 3 (c) 2, 4 (d) 1, 4
41. ముష్కం స్లైడ్లో నాళికల లోపల బీజకణాలను చుట్టుకొని ఉండే పెద్ద కణాలు (X), నాళికల మధ్య బహుభుజ కణాల గుత్తులు (Y) కనిపిస్తున్నాయి. ఒక విషపదార్థం Y కణాలను మాత్రమే నాశనం చేసింది. మొదట ఏది తగ్గుతుంది? (a) ఆండ్రోజన్ల స్రావం (b) బీజకణాల పోషణ (c) నాళిక గోడను ఆవరించే శుక్రకణజనకాల సంఖ్య (d) పౌరుష గ్రంథి స్రావం పరిమాణం మాత్రమే
Q42–43 కోసం సందర్భం: ఒక యువకుడికి సాధారణ వైద్య పరీక్ష చేస్తున్నప్పుడు, అతని రెండు ముష్కాలూ ముష్కగోణిలోకి దిగకుండా ఉదరంలోనే ఉండిపోయాయని డాక్టర్ గుర్తించారు. హార్మోన్ పరీక్షల ప్రకారం ఆండ్రోజన్లు ఇంకా తయారవుతున్నాయి.
42. అతని సమస్య ఎక్కువగా ఏది అయి ఉండవచ్చు? (a) ఆండ్రోజన్ ఉత్పత్తి అసలు లేదు (b) శుక్ర ప్లాస్మా లేదు (c) బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథుల స్రావం లేదు (d) ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వల్ల శుక్రకణోత్పత్తి తక్కువగా లేదా అసలు జరగకపోవడం
43. ముష్కాలకు అవసరమైన తక్కువ ఉష్ణోగ్రతను సాధారణంగా ఏ నిర్మాణం అందిస్తుంది? (a) పౌరుష గ్రంథి (b) అధిముష్కం (c) ముష్కగోణి (d) శుక్రవాహిక
44. సరైన వాక్యం ఏది? (a) పురుష ప్రసేకం వీర్యాన్ని మాత్రమే మోసుకెళ్తుంది. (b) శుక్ర ప్లాస్మాలో ఫ్రక్టోజ్, కాల్షియం, కొన్ని ఎంజైములు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. (c) బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు జత లేనివి. (d) శుక్రనాళికలు నేరుగా శుక్రవాహికలోకి తెరుచుకుంటాయి.
45. ఈ జాబితాలో మానవులలో జతగా ఉండే నిర్మాణాలు ఎన్ని: శుక్రాశయాలు, పౌరుష గ్రంథి, బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు, శుక్రవాహిక, ప్రసేకం, అండవాహికలు? (a) 3 (b) 5 (c) 6 (d) 4
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | లీడిగ్ ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి; సెర్టోలి పోషణ ఇస్తాయి; శుక్రకణజనకాలు నాళిక గోడను ఆవరిస్తాయి; రోగనిరోధక కణాలు రక్షిస్తాయి. |
| 32 | c | గరాటు భాగం గరాటులా, ఆంపుల్లా వెడల్పు, ఇస్తమస్ సన్నం, ఫింబ్రియేలు అండాన్ని సేకరిస్తాయి. |
| 33 | b | పెరిమెట్రియం బయట, మయోమెట్రియం కండరయుతం, ఎండోమెట్రియం గ్రంథియుతం, గర్భాశయ ద్వారం యోనిలోకి తెరుచుకుంటుంది. |
| 34 | d | శుక్రాశయాలు జత, పౌరుష గ్రంథి ఒక్కటే, బల్బోయురెత్రల్ జారుడుతనం ఇస్తాయి, అధిముష్కం ముష్కం వెంబడి ఉంటుంది. |
| 35 | d | A నుంచి D సరైనవి; లీడిగ్ కణాలు నాళికల బయట మధ్యాంతర స్థలాల్లో ఉంటాయి. |
| 36 | a | కన్యాపటలం అనేక కారణాల వల్ల చిరిగిపోవచ్చు, కాబట్టి అది కన్యత్వానికి నమ్మదగిన సూచన కాదు. |
| 37 | c | కోశికలు ముందు క్షీర నాళికలలోకి తెరుచుకుంటాయి, నేరుగా పాలనాళంలోకి కాదు. |
| 38 | b | A నుంచి D సరైనవి; స్త్రీబీజకోశాలు ఉదరం కింది భాగంలో ఉంటాయి. |
| 39 | c | ముష్కజాలకం → శుక్రనాళికలు → అధిముష్కం → శుక్రవాహిక → స్ఖలన నాళం. |
| 40 | b | ఫలదీకరణం సాధారణంగా ఆంపుల్లాలో (2) జరుగుతుంది; మయోమెట్రియం (3) ప్రసవంలో సంకోచిస్తుంది. |
| 41 | a | Y కణాలు లీడిగ్ కణాలు; అవి ఆండ్రోజన్లను స్రవిస్తాయి. |
| 42 | d | శుక్రకణోత్పత్తికి శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అవసరం. |
| 43 | c | ముష్కగోణి ముష్కాలను ఉదర కుహరం బయట ఉంచుతుంది. |
| 44 | b | ప్రసేకం మూత్రాన్ని కూడా మోసుకెళ్తుంది; బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు జత; శుక్రనాళికలు అధిముష్కానికి దారితీస్తాయి. |
| 45 | d | శుక్రాశయాలు, బల్బోయురెత్రల్ గ్రంథులు, శుక్రవాహిక, అండవాహికలు జతగా ఉంటాయి (4). |