Chapter 7 of 11 · 29 min read

అధ్యాయం 5: సంయోగబీజోత్పత్తి మరియు ఋతుచక్రం (Gametogenesis and the Menstrual Cycle)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • శుక్రకణోత్పత్తి, శుక్రకణ రూపాంతరణ, శుక్రకణ విడుదల దశలు – క్రోమోజోమ్ సంఖ్యలతో సహా.

  • GnRH, LH, FSH, ఆండ్రోజన్లు శుక్రకణాల ఉత్పత్తిని ఎలా నియంత్రిస్తాయి.

  • శుక్రకణ నిర్మాణం, సాధారణ ఫలవంతత (fertility) కోసం వీర్యానికి ఉండవలసిన నాణ్యత.

  • పిండదశలోని అండజనకాల నుంచి అండం వరకు అండోత్పత్తి దశలు; ఒక ప్రాథమిక అండకణం ఒకే అండాన్ని ఎందుకు ఇస్తుంది.

  • ఋతుచక్ర దశలు, ప్రతి దశలో హార్మోన్ల స్థాయిలు.

5.1 సంయోగబీజోత్పత్తి

ప్రాథమిక లైంగిక అవయవాలు సంయోగబీజోత్పత్తి (Gametogenesis) అనే ప్రక్రియ ద్వారా సంయోగబీజాలను తయారుచేస్తాయి. పురుషులలో ఇది శుక్రకణోత్పత్తి (Spermatogenesis) – ముష్కంలో జరుగుతుంది. స్త్రీలలో ఇది అండోత్పత్తి (Oogenesis) – స్త్రీబీజకోశంలో జరుగుతుంది.

5.2 శుక్రకణోత్పత్తి

శుక్రకణోత్పత్తి యుక్తవయస్సులో మొదలై పురుషుని జీవితంలో చాలా కాలం కొనసాగుతుంది.

  • శుక్రకణజనకాలు (Spermatogonia) (2n, 46 క్రోమోజోమ్‌లు) శుక్రోత్పాదక నాళికల లోపలి గోడను ఆవరించి ఉంటాయి. ఇవి సమవిభజన (mitosis) ద్వారా సంఖ్యలో పెరుగుతాయి.

  • కొన్ని శుక్రకణజనకాలు పెరిగి ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలు (Primary spermatocytes) (2n, 46 క్రోమోజోమ్‌లు) గా మారతాయి. ఇవి క్షయకరణ విభజనలోకి (meiosis) ప్రవేశిస్తాయి.

  • క్షయకరణ విభజన I రెండు సమానమైన, ఏకస్థితిక (haploid) ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలను (Secondary spermatocytes) ఇస్తుంది (ఒక్కోదానిలో n, 23 క్రోమోజోమ్‌లు).

  • క్షయకరణ విభజన II నాలుగు సమానమైన, ఏకస్థితిక శుక్రకణ పూర్వకాలను (Spermatids) ఇస్తుంది (ఒక్కోదానిలో n, 23 క్రోమోజోమ్‌లు).

  • శుక్రకణ రూపాంతరణ (Spermiogenesis): శుక్రకణ పూర్వకాలు ఆకారం మార్చుకుని శుక్రకణాలుగా (spermatozoa) మారతాయి. ఇక్కడ విభజన జరగదు; కేవలం రూపం మాత్రమే మారుతుంది.

  • శుక్రకణ విడుదల (Spermiation): శుక్రకణాల తలలు కొంతకాలం సెర్టోలి కణాలలో పాతుకుని ఉంటాయి. చివరకు అవి శుక్రోత్పాదక నాళిక కుహరంలోకి విడుదలవుతాయి. ఈ విడుదలనే శుక్రకణ విడుదల అంటారు.

spermatogonium (2n)→growthprimary spermatocyte (2n)→meiosis I2 secondary spermatocytes (n)→meiosis II4 spermatids (n)→spermiogenesis4 sperm (n)\text{spermatogonium }(2n) \xrightarrow{\text{growth}} \text{primary spermatocyte }(2n) \xrightarrow{\text{meiosis I}} 2 \text{ secondary spermatocytes }(n) \xrightarrow{\text{meiosis II}} 4 \text{ spermatids }(n) \xrightarrow{\text{spermiogenesis}} 4 \text{ sperm }(n)

గుర్తుంచుకోవలసిన నియమం: ఒక ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక నాలుగు శుక్రకణాలను ఇస్తుంది.

5.3 శుక్రకణోత్పత్తి హార్మోన్ల నియంత్రణ

యుక్తవయస్సులో హైపోథాలమస్ గొనాడోట్రోపిన్ విడుదల హార్మోన్ (GnRH) స్రావాన్ని గణనీయంగా పెంచుతుంది. GnRH పూర్వ పిట్యూటరీపై (anterior pituitary) పనిచేస్తుంది; అది రెండు గొనాడోట్రోపిన్లను విడుదల చేస్తుంది:

హార్మోన్దేనిపై పనిచేస్తుందిప్రభావం
LH (ల్యూటినైజింగ్ హార్మోన్)లీడిగ్ కణాలుఆండ్రోజన్ల సంశ్లేషణ, స్రావాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది; ఆండ్రోజన్లు తిరిగి శుక్రకణోత్పత్తిని ప్రేరేపిస్తాయి
FSH (ఫాలికిల్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్)సెర్టోలి కణాలుశుక్రకణ రూపాంతరణకు సహాయపడే కారకాల స్రావాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది

ఆండ్రోజన్లు పురుష అనుబంధ నాళాలు, గ్రంథులు సరిగా పనిచేసేలా కూడా చూస్తాయి.

5.4 శుక్రకణ నిర్మాణం

శుక్రకణం సూక్ష్మదర్శిని సహాయంతో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. దాని శరీరం మొత్తాన్ని ప్లాస్మా త్వచం కప్పి ఉంటుంది. దీనిలో నాలుగు భాగాలు ఉంటాయి:

భాగంఏమి ఉంటుందిపాత్ర
తలపొడవైన ఏకస్థితిక కేంద్రకం; ముందు భాగాన్ని టోపీ లాంటి ఆక్రోసోమ్ (acrosome) కప్పి ఉంటుందిఅండాన్ని ఫలదీకరణం చేయడానికి సహాయపడే ఎంజైములు ఆక్రోసోమ్‌లో ఉంటాయి
మెడతలను, మధ్య భాగాన్ని కలిపే చిన్న ప్రాంతంభాగాలను కలుపుతుంది
మధ్య భాగంఅనేక మైటోకాండ్రియాలుతోక కదలికకు శక్తిని తయారుచేస్తాయి
తోకపొడవైన కశాభం లాంటి భాగంఈదుతూ శుక్రకణాన్ని ముందుకు కదిలిస్తుంది

ఒక్కసారి స్ఖలనంలో పురుషుడు సుమారు 200–300 మిలియన్ (20–30 కోట్లు) శుక్రకణాలను విడుదల చేస్తాడు. సాధారణ ఫలవంతతకు కనీసం 60% శుక్రకణాలు సాధారణ ఆకారం, పరిమాణం కలిగి ఉండాలి; కనీసం 40% శుక్రకణాలు చురుకైన చలనాన్ని (vigorous motility) చూపాలి.

శుక్రకణాలు అనుబంధ నాళాల ద్వారా శుక్రోత్పాదక నాళికల నుంచి బయటకు వస్తాయి. శుక్రకణాలు పరిపక్వం చెందడానికి, కదలడానికి అధిముష్కం, శుక్రవాహిక, శుక్రాశయం, పౌరుష గ్రంథి స్రావాలు అవసరం. శుక్రకణాలు, శుక్ర ప్లాస్మా కలిసి వీర్యం అవుతుంది.

5.5 అండోత్పత్తి

పరిపక్వ స్త్రీ సంయోగబీజం ఏర్పడటాన్ని అండోత్పత్తి అంటారు. దీని సమయానుక్రమం శుక్రకణోత్పత్తికి చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది.

  • పుట్టక ముందే: పిండ అభివృద్ధి సమయంలో ప్రతి పిండ స్త్రీబీజకోశంలో సుమారు రెండు మిలియన్ల అండజనకాలు (Oogonia – సంయోగబీజ మాతృకణాలు) ఏర్పడతాయి. పుట్టిన తర్వాత కొత్త అండజనకాలు ఏర్పడవు, కలవవు.

  • అండజనకాలు విభజన మొదలుపెట్టి క్షయకరణ విభజన ప్రొఫేజ్ I లోకి ప్రవేశిస్తాయి. అవి ఈ దశలోనే ఆగిపోతాయి (arrested). ఇప్పుడు ఈ కణాలు ప్రాథమిక అండకణాలు (Primary oocytes).

  • ప్రతి ప్రాథమిక అండకణం చుట్టూ ఒక పొర గ్రాన్యులోసా కణాలు ఉంటాయి. ఈ మొత్తం యూనిట్ ప్రాథమిక పుటిక.

  • పుట్టినప్పటి నుంచి యుక్తవయస్సు వరకు చాలా పుటికలు క్షీణిస్తాయి. యుక్తవయస్సు నాటికి ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో సుమారు 60,000–80,000 ప్రాథమిక పుటికలు మిగులుతాయి.

  • ప్రాథమిక పుటికలు మరిన్ని గ్రాన్యులోసా పొరలు, కొత్త థీకాను పొంది ద్వితీయ పుటికలుగా మారతాయి.

  • ద్వితీయ పుటికలో ద్రవంతో నిండిన ఆంట్రం ఏర్పడి అది తృతీయ పుటికగా మారుతుంది. దాని థీకా థీకా ఇంటర్నా, థీకా ఎక్స్‌టర్నాగా విడిపోతుంది.

  • తృతీయ పుటిక లోపల ప్రాథమిక అండకణం పెరిగి క్షయకరణ విభజన I ని పూర్తి చేస్తుంది. ఈ విభజన అసమానమైనది. దీని వల్ల పెద్ద ఏకస్థితిక ద్వితీయ అండకణం (Secondary oocyte), చాలా చిన్న మొదటి ధ్రువదేహం (First polar body) ఏర్పడతాయి. పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న కణద్రవ్యంలో ఎక్కువ భాగం ద్వితీయ అండకణంలోనే ఉంటుంది.

  • తృతీయ పుటిక పరిపక్వమై గ్రాఫియన్ పుటికగా మారుతుంది. ద్వితీయ అండకణం తన చుట్టూ జోనా పెల్లూసిడా అనే కొత్త త్వచాన్ని ఏర్పరచుకుంటుంది.

  • అండోత్సర్గం (Ovulation): గ్రాఫియన్ పుటిక పగిలి ద్వితీయ అండకణాన్ని (అండం) స్త్రీబీజకోశం నుంచి విడుదల చేస్తుంది.

  • శుక్రకణం ద్వితీయ అండకణంలోకి ప్రవేశించినప్పుడే క్షయకరణ విభజన II పూర్తివుతుంది. ఇది కూడా అసమానమైనదే; పెద్ద ఏకస్థితిక అండం (ఊటిడ్ – ootid), చిన్న రెండో ధ్రువదేహం ఏర్పడతాయి.

ఒక అతిథి కోసం ఇంటిలోని బియ్యాన్ని అంతా ఒకే కుండలో వేసి వండినట్లు ఊహించుకోండి. కణద్రవ్యాన్ని ఒక్క కణానికే దాచి ఉంచుతారు; ఎందుకంటే మొదట్లో సంయుక్తబీజానికి ఆ ఆహారం అవసరం.

చిత్రం 5.1 · శుక్రకణోత్పత్తి, అండోత్పత్తి పోలిక – స్థితికతతో సహా
చిత్రం 5.1 · శుక్రకణోత్పత్తి, అండోత్పత్తి పోలిక – స్థితికతతో సహా

రెండు మార్గాలూ క్షయకరణ I వద్ద క్రోమోజోమ్ సంఖ్యను సగానికి తగ్గిస్తాయి; కానీ శుక్రకణోత్పత్తి మాత్రమే కణద్రవ్యాన్ని సమానంగా పంచుతుంది, కాబట్టి ఒక ప్రాథమిక కణం నుంచి నాలుగు శుక్రకణాలు వస్తాయి, అండం మాత్రం ఒక్కటే.

లక్షణంశుక్రకణోత్పత్తిఅండోత్పత్తి
ఎక్కడముష్కంలోని శుక్రోత్పాదక నాళికలుస్త్రీబీజకోశం
ఎప్పుడు మొదలవుతుందియుక్తవయస్సుపుట్టక ముందే (పిండ దశ)
పుట్టిన తర్వాత మాతృకణాలుప్రౌఢ జీవితం మొత్తం ఏర్పడతాయిపుట్టిన తర్వాత కొత్త అండజనకాలు ఏర్పడవు
క్షయకరణ విభజన Iసమాన విభజనఅసమానం; ధ్రువదేహం ఏర్పడుతుంది
క్షయకరణ విభజన II పూర్తిముష్కంలోనేశుక్రకణం ప్రవేశించిన తర్వాతే
ఒక ప్రాథమిక కణం నుంచి వచ్చేవినాలుగు కార్యశీల శుక్రకణాలుఒక అండం + ధ్రువదేహాలు
ఎప్పుడు ఆగుతుందివృద్ధాప్యం వరకూ కొనసాగుతుందిఋతువిరతితో ఆగిపోతుంది

5.6 ఋతుచక్రం

స్త్రీ ప్రైమేట్లలో (కోతులు, వానరాలు, మానవులు) ప్రత్యుత్పత్తి చక్రాన్ని ఋతుచక్రం (Menstrual cycle) అంటారు. యుక్తవయస్సులో వచ్చే మొదటి ఋతుస్రావాన్ని రజస్వల / ప్రథమ ఋతుస్రావం (Menarche) అంటారు. స్త్రీలలో ఋతుస్రావం సుమారు ప్రతి 28–29 రోజులకు ఒకసారి పునరావృతమవుతుంది. సాధారణంగా ప్రతి చక్రం మధ్యలో ఒక అండం విడుదలవుతుంది.

ఈ చక్రంలో మూడు దశలు ఉంటాయి; రెండో, మూడో దశల మధ్య అండోత్సర్గం జరుగుతుంది. ప్రతి దశను పిట్యూటరీ, స్త్రీబీజకోశ హార్మోన్లు నడిపిస్తాయి.

1. ఋతుస్రావ దశ (Menstrual phase; సుమారు 1–5 రోజులు). ఋతుస్రావం సుమారు 3–5 రోజులు ఉంటుంది. విడుదలైన అండం ఫలదీకరణం చెందకపోతేనే ఇది జరుగుతుంది. ఎండోమెట్రియం, దాని రక్తనాళాలు విచ్ఛిన్నమై ద్రవంగా మారి యోని ద్వారా బయటకు వస్తాయి. నెలసరి రాకపోవడం గర్భధారణకు సూచన కావచ్చు; కానీ ఒత్తిడి, అనారోగ్యం వంటి ఇతర కారణాలవల్ల కూడా ఇలా జరగవచ్చు.

2. పుటికా దశ (Follicular phase) లేదా వృద్ధి దశ (Proliferative phase; సుమారు 6–13 రోజులు).

  • ప్రాథమిక పుటికలు పెరిగి పూర్తిగా పరిపక్వమైన గ్రాఫియన్ పుటికగా మారతాయి.

  • అదే సమయంలో ఎండోమెట్రియం వృద్ధి (proliferation) ద్వారా మళ్లీ ఏర్పడుతుంది.

  • LH, FSH క్రమంగా పెరుగుతాయి. అవి పుటికల పెరుగుదలను, పెరుగుతున్న పుటికల నుంచి ఈస్ట్రోజన్ల (estrogens) స్రావాన్ని ప్రేరేపిస్తాయి.

  • ఈస్ట్రోజన్ స్థిరంగా పెరిగి అండోత్సర్గానికి కొద్దిగా ముందు గరిష్ట స్థాయికి చేరుతుంది.

అండోత్సర్గం (Ovulation; సుమారు 14వ రోజు). చక్రం మధ్యలో LH, FSH రెండూ గరిష్ట స్థాయికి చేరతాయి. LH వేగంగా గరిష్ట స్థాయికి పెరగడాన్ని LH ఉప్పెన (LH surge) అంటారు. ఇది గ్రాఫియన్ పుటిక పగిలి అండం విడుదలయ్యేలా చేస్తుంది. ఇదే అండోత్సర్గం.

3. పీతదేహ దశ (Luteal phase) లేదా స్రావక దశ (Secretory phase; సుమారు 15–28 రోజులు).

  • గ్రాఫియన్ పుటిక మిగిలిన భాగాలు పీతదేహంగా (corpus luteum) మారతాయి.

  • పీతదేహం పెద్ద మొత్తంలో ప్రొజెస్టిరాన్ (progesterone) స్రవిస్తుంది.

  • ప్రొజెస్టిరాన్ ఎండోమెట్రియంను మందంగా, ఫలదీకరణం చెందిన అండం అంటిపెట్టుకోవడానికి (implantation) సిద్ధంగా ఉంచుతుంది.

ఫలదీకరణం జరిగితే, పీతదేహం పనిచేస్తూనే ఉంటుంది, ఎండోమెట్రియం నిలిచి ఉంటుంది. గర్భధారణ సమయంలో ఋతుచక్రంలోని అన్ని ఘటనలూ ఆగిపోతాయి; కాబట్టి ఋతుస్రావం ఉండదు.

ఫలదీకరణం జరగకపోతే, పీతదేహం క్షీణిస్తుంది. ప్రొజెస్టిరాన్ తగ్గుతుంది, ఎండోమెట్రియం విచ్ఛిన్నమవుతుంది, ఋతుస్రావంతో కొత్త చక్రం మొదలవుతుంది.

మానవులలో సుమారు 50 సంవత్సరాల వయస్సులో ఋతుచక్రాలు ఆగిపోతాయి. దీనిని ఋతువిరతి (Menopause) అంటారు.

చిత్రం 5.2 · 28 రోజుల ఋతుచక్రంలో హార్మోన్లు, స్త్రీబీజకోశం, ఎండోమెట్రియం (రేఖాచిత్రం)
చిత్రం 5.2 · 28 రోజుల ఋతుచక్రంలో హార్మోన్లు, స్త్రీబీజకోశం, ఎండోమెట్రియం (రేఖాచిత్రం)

చార్టును చుక్కల గీత వెంట కిందకి చదవండి: 14వ రోజు LH ఉప్పెన అండాన్ని విడుదల చేస్తుంది; తర్వాత పీతదేహం స్రవించే ప్రొజెస్టిరాన్, అది క్షీణించి ఋతుస్రావం మొదలయ్యే వరకు ఎండోమెట్రియంను మందంగా ఉంచుతుంది.

దశ (28 రోజుల చక్రం)స్త్రీబీజకోశంగర్భాశయంహార్మోన్లు
ఋతుస్రావ దశ (1–5 రోజులు)కొత్త పుటికలు పెరగడం మొదలవుతుందిఎండోమెట్రియం రాలిపోతుందిఈస్ట్రోజన్, ప్రొజెస్టిరాన్ తక్కువ
పుటికా దశ (6–13 రోజులు)పుటికలు గ్రాఫియన్ పుటికగా పెరుగుతాయిఎండోమెట్రియం వృద్ధి చెందుతుందిFSH, LH పెరుగుతాయి; ఈస్ట్రోజన్ గరిష్ట స్థాయికి పెరుగుతుంది
అండోత్సర్గం (సుమారు 14వ రోజు)గ్రాఫియన్ పుటిక పగులుతుందిఎండోమెట్రియం మందంగా ఉంటుందిLH ఉప్పెన; FSH కూడా గరిష్టం
పీతదేహ దశ (15–28 రోజులు)పీతదేహం ఏర్పడుతుంది; ఫలదీకరణం లేకపోతే క్షీణిస్తుందిఎండోమెట్రియం నిలిచి, అంటిపెట్టుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటుందిప్రొజెస్టిరాన్ ఎక్కువ; చివరలో తగ్గుతుంది

సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: 50 ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకల నుంచి ఎన్ని శుక్రకణాలు ఏర్పడతాయి?

సాధన: ప్రతి ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక నాలుగు శుక్రకణాలను ఇస్తుంది. 50 × 4 = 200 శుక్రకణాలు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: 50 ప్రాథమిక అండకణాల నుంచి ఎన్ని అండాలు ఏర్పడతాయి?

సాధన: రెండు క్షయకరణ విభజనలూ అసమానమైనవి కాబట్టి ప్రతి ప్రాథమిక అండకణం ఒక్క అండాన్నే ఇస్తుంది. కాబట్టి 50 అండాలు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: మానవ శుక్రకణజనకం, ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక, ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక, శుక్రకణ పూర్వకాలలో క్రోమోజోమ్ సంఖ్య చెప్పండి.

సాధన: శుక్రకణజనకం 46, ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక 46 (క్షయకరణ విభజనకు ముందు), ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక 23, శుక్రకణ పూర్వకం 23.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: అండోత్సర్గంలో విడుదలయ్యే మానవ "అండం" పూర్తి అయిన అండమేనా?

సాధన: కాదు. అది క్షయకరణ విభజన I పూర్తి చేసిన, కానీ క్షయకరణ విభజన II పూర్తి చేయని ద్వితీయ అండకణం. శుక్రకణం దానిలోకి ప్రవేశించినప్పుడే క్షయకరణ విభజన II పూర్తివుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక ఔషధం లీడిగ్ కణాలపై ఉన్న LH గ్రాహకాలను (receptors) అడ్డుకుంటుంది. శుక్రకణోత్పత్తిపై ప్రభావం ఏమిటి?

సాధన: సాధారణంగా LH లీడిగ్ కణాలు ఆండ్రోజన్లను స్రవించేలా చేస్తుంది. LH పనిచేయకపోతే ఆండ్రోజన్ స్థాయిలు తగ్గుతాయి. ఆండ్రోజన్లు శుక్రకణోత్పత్తిని ప్రేరేపిస్తాయి కాబట్టి శుక్రకణాల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: 28 రోజుల చక్రంలో 21వ రోజున ఏ హార్మోన్ అత్యధికంగా ఉంటుంది? దాన్ని ఏ నిర్మాణం తయారుచేస్తుంది?

సాధన: 21వ రోజు పీతదేహ దశలో ఉంటుంది. ప్రొజెస్టిరాన్ అత్యధికం; దాన్ని పీతదేహం స్రవిస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: ఒక వీర్య నమూనాలో 200 మిలియన్ శుక్రకణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో 110 మిలియన్ సాధారణ ఆకారంలో, 90 మిలియన్ చురుకైన చలనంతో ఉన్నాయి. ఇది సాధారణ ఫలవంతత ప్రమాణాలను అందుకుంటుందా?

సాధన: సాధారణ ఆకారం = 110 ÷ 200 = 55%; ఇది అవసరమైన 60% కంటే తక్కువ. చలనం = 90 ÷ 200 = 45%; ఇది 40% ప్రమాణాన్ని అందుకుంటుంది. కాబట్టి నమూనా ఆకారం, పరిమాణం విషయంలో విఫలమవుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.8: గర్భధారణ సమయంలో ఋతుస్రావం ఎందుకు జరగదు?

సాధన: ఫలదీకరణం తర్వాత పీతదేహం ప్రొజెస్టిరాన్‌ను స్రవిస్తూనే ఉంటుంది. ప్రొజెస్టిరాన్ ఎండోమెట్రియంను నిలబెడుతుంది, కాబట్టి అది విచ్ఛిన్నం కాదు. గర్భధారణ సమయంలో ఋతుచక్ర ఘటనలన్నీ ఆగిపోతాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • శుక్రకణజనకాలు (2n) → ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక (2n) → ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలు (n) → శుక్రకణ పూర్వకాలు (n) → శుక్రకణాలు (n).

  • శుక్రకణ రూపాంతరణ = శుక్రకణ పూర్వకం నుంచి శుక్రకణం. శుక్రకణ విడుదల = సెర్టోలి కణాల నుంచి శుక్రకణాలు కుహరంలోకి విడుదలవడం.

  • GnRH → LH (లీడిగ్ కణాలు, ఆండ్రోజన్లు), FSH (సెర్టోలి కణాలు, శుక్రకణ రూపాంతరణ).

  • శుక్రకణం: తలలో ఆక్రోసోమ్, మధ్య భాగంలో మైటోకాండ్రియాలు. ప్రమాణాలు: కనీసం 60% సాధారణ ఆకారం, కనీసం 40% చురుకైన చలనం.

  • అండజనకాలు పిండ దశలోనే ఏర్పడతాయి; ప్రాథమిక అండకణాలు ప్రొఫేజ్ I లో ఆగిపోతాయి.

  • తృతీయ పుటికలో క్షయకరణ విభజన I (అసమానం) → ద్వితీయ అండకణం + మొదటి ధ్రువదేహం. క్షయకరణ విభజన II శుక్రకణ ప్రవేశం తర్వాతే.

  • చక్రం: ఋతుస్రావ దశ (3–5 రోజులు) → పుటికా దశ → అండోత్సర్గం (LH ఉప్పెన, 14వ రోజు) → పీతదేహ దశ (పీతదేహం నుంచి ప్రొజెస్టిరాన్).

  • ఫలదీకరణం లేదు → పీతదేహం క్షీణిస్తుంది → ఋతుస్రావం.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • శుక్రకణ రూపాంతరణ విభజన కాదు. ఇది శుక్రకణ పూర్వకాలను శుక్రకణాలుగా మాత్రమే మారుస్తుంది.

  • పురుషులలో LH లీడిగ్ కణాలపై, FSH సెర్టోలి కణాలపై పనిచేస్తాయి. వీటిని తారుమారు చేయకండి.

  • ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక ఇంకా ద్విస్థితికమే; ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక మాత్రమే ఏకస్థితికం.

  • అండోత్సర్గంలో విడుదలయ్యే కణం ద్వితీయ అండకణం; క్షయకరణ విభజన II పూర్తి చేసిన పరిపక్వ అండం కాదు.

  • ఈస్ట్రోజన్ ప్రధానంగా పుటికా దశలో పెరుగుతున్న పుటికల నుంచి వస్తుంది. ప్రొజెస్టిరాన్ పీతదేహం నుంచి వస్తుంది.

  • చక్రం మధ్యలో LH, FSH రెండూ గరిష్టంగా ఉంటాయి; కానీ అండోత్సర్గాన్ని ప్రేరేపించేది LH ఉప్పెన.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5

స్థాయి 1: భావన పరిశీలన

1. మానవ శుక్రకణజనకాలలో ఉండేవి (a) 23 క్రోమోజోమ్‌లు (b) 46 క్రోమోజోమ్‌లు (c) 92 క్రోమోజోమ్‌లు (d) 69 క్రోమోజోమ్‌లు

2. సెర్టోలి కణాల నుంచి శుక్రోత్పాదక నాళిక కుహరంలోకి శుక్రకణాలు విడుదలవడాన్ని ఏమంటారు? (a) శుక్రకణ రూపాంతరణ (b) వీర్య నిక్షేపణ (c) శుక్రకణ విడుదల (d) స్ఖలనం

3. ఆక్రోసోమ్ శుక్రకణంలోని ఏ భాగంలో ఉంటుంది? (a) తల (b) మధ్య భాగం (c) తోక (d) మెడ

4. శుక్రకణం మధ్య భాగంలో అనేకంగా ఉండేవి (a) రైబోజోమ్‌లు (b) మైటోకాండ్రియాలు (c) లైసోజోమ్‌లు (d) కేంద్రకాలు

5. అండజనకాలు ఎప్పుడు ఏర్పడతాయి? (a) యుక్తవయస్సులో (b) ప్రతి ఋతుచక్రంలో (c) ఋతువిరతి తర్వాత (d) పిండ అభివృద్ధి సమయంలో

6. అండోత్సర్గాన్ని ప్రేరేపించేది (a) LH ఉప్పెన (b) FSH తగ్గడం (c) ప్రొజెస్టిరాన్ పెరగడం (d) పీతదేహం క్షీణించడం

7. పీతదేహం ప్రధానంగా స్రవించేది (a) FSH (b) LH (c) ప్రొజెస్టిరాన్ (d) GnRH

8. యుక్తవయస్సులో వచ్చే మొదటి ఋతుస్రావాన్ని ఏమంటారు? (a) ఋతువిరతి (b) రజస్వల (menarche) (c) అండోత్సర్గం (d) ప్రసవం

9. ఋతుస్రావం సాధారణంగా సుమారు ఎన్ని రోజులు ఉంటుంది? (a) 10–12 రోజులు (b) 14 రోజులు (c) 1 రోజు (d) 3–5 రోజులు

10. పురుషులలో FSH దేనిపై పనిచేస్తుంది? (a) లీడిగ్ కణాలు (b) అధిముష్కం (c) సెర్టోలి కణాలు (d) పౌరుష గ్రంథి

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. 25 ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకల నుంచి ఎన్ని శుక్రకణాలు ఏర్పడతాయి? (a) 25 (b) 50 (c) 100 (d) 200

12. 25 ప్రాథమిక అండకణాల నుంచి ఎన్ని అండాలు ఏర్పడతాయి? (a) 25 (b) 50 (c) 100 (d) 75

13. మానవ అండకణం మొదటి క్షయకరణ విభజన ఎప్పుడు పూర్తివుతుంది? (a) పుట్టక ముందే (b) తృతీయ పుటికలో, అండోత్సర్గానికి ముందు (c) శుక్రకణం ప్రవేశించిన తర్వాత (d) రజస్వల సమయంలో

14. మానవ అండకణం రెండో క్షయకరణ విభజన ఎప్పుడు పూర్తివుతుంది? (a) పిండ స్త్రీబీజకోశంలో (b) అండోత్సర్గానికి ముందు గ్రాఫియన్ పుటికలో (c) యుక్తవయస్సులో (d) శుక్రకణం అండకణంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాతే

15. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. GnRH B. LH (పురుషులలో) C. FSH (పురుషులలో) D. ప్రొజెస్టిరాన్
కాలమ్ II: i. పూర్వ పిట్యూటరీపై పనిచేస్తుంది ii. లీడిగ్ కణాలపై పనిచేస్తుంది iii. సెర్టోలి కణాలపై పనిచేస్తుంది iv. ఎండోమెట్రియంను నిలబెడుతుంది
(a) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (b) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (c) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (d) A-iv, B-ii, C-iii, D-i

16. సాధారణ ఫలవంతత కోసం ఒక స్ఖలనంలో ఉండవలసినవి (a) కనీసం 40% సాధారణ ఆకార శుక్రకణాలు, 60% చురుకైన చలనం (b) కనీసం 60% సాధారణ ఆకారం, పరిమాణం గల శుక్రకణాలు, 40% చురుకైన చలనం (c) కనీసం 90% సాధారణం, 10% చలనం (d) సరిగ్గా 50% సాధారణం, 50% చలనం

17. ఋతుచక్రంలోని వృద్ధి దశ (proliferative phase) అంటే (a) పీతదేహ దశ (b) ఋతుస్రావ దశ (c) ఋతువిరతి తర్వాతి దశ (d) పుటికా దశ

18. ప్రాథమిక అండకణం అసమాన మొదటి క్షయకరణ విభజన వల్ల ఏర్పడేవి (a) ద్వితీయ అండకణం, మొదటి ధ్రువదేహం (b) సమాన పరిమాణంలో రెండు ద్వితీయ అండకణాలు (c) ఊటిడ్, రెండో ధ్రువదేహం (d) నాలుగు అండాలు

19. మానవ ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలో ఉండేవి (a) 46 క్రోమోజోమ్‌లు (b) 23 క్రోమోజోమ్‌లు (c) 92 క్రోమోజోమ్‌లు (d) 69 క్రోమోజోమ్‌లు

20. ప్రొజెస్టిరాన్ అధిక స్థాయి ఈ దశ లక్షణం (a) పుటికా దశ (b) ఋతుస్రావ దశ (c) పీతదేహ దశ (d) LH ఉప్పెన రోజు

21. శుక్రకణోత్పత్తిలో సరైన క్రమం (a) శుక్రకణజనకాలు → ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక → ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణ పూర్వకం → శుక్రకణం (b) ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణజనకాలు → ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణ పూర్వకం → శుక్రకణం (c) శుక్రకణజనకాలు → ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణ పూర్వకం → ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణం (d) శుక్రకణజనకాలు → ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక → ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక → శుక్రకణ పూర్వకం → శుక్రకణం

22. ఋతుస్రావం ఎప్పుడు మొదలవుతుంది? (a) పీతదేహం క్షీణించి ప్రొజెస్టిరాన్ తగ్గినప్పుడు (b) LH ఉప్పెన వచ్చినప్పుడు (c) ఈస్ట్రోజన్ గరిష్ట స్థాయికి చేరినప్పుడు (d) కొత్త గ్రాఫియన్ పుటిక పగిలినప్పుడు

స్థాయి 3: సవాలు

23. ఒక వీర్య నమూనాలో 250 మిలియన్ శుక్రకణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో 150 మిలియన్ సాధారణ ఆకారం, పరిమాణంతో, 90 మిలియన్ చురుకైన చలనంతో ఉన్నాయి. సరైన నిర్ధారణ ఏది? (a) రెండు ఫలవంతత ప్రమాణాలనూ అందుకుంటుంది (b) ఆకార ప్రమాణంలో మాత్రమే విఫలమవుతుంది (c) చలన ప్రమాణంలో మాత్రమే విఫలమవుతుంది (d) రెండు ప్రమాణాలలోనూ విఫలమవుతుంది

24. సాధారణ 28 రోజుల చక్రంలో 21వ రోజున అత్యధిక స్థాయిలో ఉండే హార్మోన్ (a) FSH (b) LH (c) ఈస్ట్రోజన్ (d) ప్రొజెస్టిరాన్

25. 10 అండాలు, 40 శుక్రకణాలు ఏర్పడాలంటే కనీసం ఎన్ని ప్రాథమిక అండకణాలు, ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలు అవసరం? (a) 10, 40 (b) 10, 10 (c) 40, 10 (d) 3, 10

26. ఒక ఔషధం చక్ర మధ్య వచ్చే LH ఉప్పెనను అడ్డుకుంటే ఎక్కువగా జరిగేది (a) అండోత్సర్గం జరగదు (b) అదే రోజు ఎక్కువ ఋతుస్రావం (c) వెంటనే పీతదేహం ఏర్పడటం (d) క్షయకరణ విభజన II పూర్తివడం

27. మానవ అండోత్పత్తి గురించి తప్పు వాక్యం ఏది? (a) అండజనకాలు పిండ దశలో ఏర్పడతాయి (b) ప్రాథమిక అండకణాలు ప్రొఫేజ్ I లో ఆగిపోతాయి (c) క్షయకరణ విభజన I సమానమైనది, రెండు ద్వితీయ అండకణాలను ఇస్తుంది (d) ద్వితీయ అండకణం చుట్టూ జోనా పెల్లూసిడా ఉంటుంది

28. మానవ ప్రాథమిక అండకణం, ద్వితీయ అండకణం, మొదటి ధ్రువదేహాలలో క్రోమోజోమ్ సంఖ్యలు (a) 46, 23, 23 (b) 46, 46, 23 (c) 23, 23, 23 (d) 46, 23, 46

29. ప్రతిపాదన (A): ఒక ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక నాలుగు శుక్రకణాలను ఇస్తుంది.
కారణం (R): పురుషులలో క్షయకరణ విభజన I అసమాన విభజన.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: ఋతుస్రావ దశ సాధారణంగా 10–12 రోజులు ఉంటుంది.
వాక్యం II: పీతదేహం ప్రధానంగా FSH ను స్రవిస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bశుక్రకణజనకాలు ద్విస్థితికాలు, 46
2cశుక్రకణ విడుదల శుక్రకణాలను వదులుతుంది
3aఆక్రోసోమ్ తలపై టోపీలా ఉంటుంది
4bమైటోకాండ్రియాలు తోకకు శక్తినిస్తాయి
5dఅండజనకాలు పిండ స్త్రీబీజకోశాలలోనే ఏర్పడతాయి
6aLH ఉప్పెన గ్రాఫియన్ పుటికను పగలగొడుతుంది
7cపీతదేహం ప్రొజెస్టిరాన్‌ను తయారుచేస్తుంది
8bరజస్వల మొదటి ఋతుస్రావం
9dస్రావం 3–5 రోజులు
10cFSH సెర్టోలి కణాలపై పనిచేస్తుంది
11c25 × 4 = 100
12aప్రతి ప్రాథమిక అండకణానికి ఒక అండం
13bక్షయకరణ విభజన I తృతీయ పుటికలో పూర్తివుతుంది
14dక్షయకరణ విభజన II కు శుక్రకణ ప్రవేశం అవసరం
15cGnRH-పిట్యూటరీ, LH-లీడిగ్, FSH-సెర్టోలి
16b60% సాధారణ ఆకారం, 40% చలనం
17dపుటికా దశలో ఎండోమెట్రియం వృద్ధి చెందుతుంది
18aఅసమాన విభజన మొదటి ధ్రువదేహాన్ని ఇస్తుంది
19bక్షయకరణ విభజన I తర్వాత ఏకస్థితికం
20cపీతదేహ దశలో పీతదేహం చురుకుగా ఉంటుంది
21dసమవిభజన, క్షయకరణ I, క్షయకరణ II, ఆకార మార్పు
22aతగ్గుతున్న ప్రొజెస్టిరాన్ ఎండోమెట్రియంను విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది
23cఆకారం 60% – సరిపోతుంది; చలనం 36% – విఫలం
24d21వ రోజు పీతదేహ దశ మధ్య
25b10 అండకణాలు; 40 ÷ 4 = 10 శుక్రకణ మాతృకలు
26aఅండోత్సర్గానికి LH ఉప్పెన అవసరం
27cఅండకణంలో క్షయకరణ విభజన I అసమానమైనది
28aక్షయకరణ I కు ముందు 2n, తర్వాత n
29cపురుష క్షయకరణ విభజన సమానమైనది
30bస్రావం 3–5 రోజులు; పీతదేహం ప్రొజెస్టిరాన్‌ను తయారుచేస్తుంది

అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • సంయోగబీజోత్పత్తి ఏకస్థితిక సంయోగబీజాలను తయారుచేస్తుంది: ముష్కాలలో శుక్రకణాలు (శుక్రకణోత్పత్తి), స్త్రీబీజకోశాలలో అండాలు (అండోత్పత్తి).

  • శుక్రకణోత్పత్తి యుక్తవయస్సులో మొదలవుతుంది. శుక్రకణజనకాలు (2n = 46) సమవిభజనతో పెరుగుతాయి; కొన్ని ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలుగా మారతాయి.

  • ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక → క్షయకరణ I → 2 ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలు (n = 23) → క్షయకరణ II → 4 శుక్రకణ పూర్వకాలు (n = 23).

  • శుక్రకణ రూపాంతరణ శుక్రకణ పూర్వకాలను శుక్రకణాలుగా మారుస్తుంది. శుక్రకణ విడుదల శుక్రోత్పాదక నాళికల నుంచి శుక్రకణాలను వదులుతుంది.

  • యుక్తవయస్సులో హైపోథాలమస్ నుంచి GnRH, LH, FSH ను పెంచుతుంది. LH లీడిగ్ కణాలపై (ఆండ్రోజన్లు), FSH సెర్టోలి కణాలపై (శుక్రకణ రూపాంతరణ కారకాలు) పనిచేస్తాయి.

  • శుక్రకణంలో తల (ఎంజైములు ఉన్న ఆక్రోసోమ్‌తో ఏకస్థితిక కేంద్రకం), మెడ, మధ్య భాగం (మైటోకాండ్రియాలు), తోక (చలనం) ఉంటాయి.

  • పురుషుడు సుమారు 200–300 మిలియన్ శుక్రకణాలను స్ఖలిస్తాడు. సాధారణ ఫలవంతతకు కనీసం 60% సాధారణ ఆకార శుక్రకణాలు, కనీసం 40% చురుకైన చలనం అవసరం.

  • అండోత్పత్తి పుట్టక ముందే మొదలవుతుంది. ప్రతి పిండ స్త్రీబీజకోశంలో మిలియన్ల అండజనకాలు ఏర్పడతాయి; పుట్టిన తర్వాత ఒక్కటీ ఏర్పడదు.

  • ప్రాథమిక అండకణాలు ప్రాథమిక పుటికల లోపల ప్రొఫేజ్ I లో ఆగి ఉంటాయి. యుక్తవయస్సు నాటికి ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో 60,000–80,000 ప్రాథమిక పుటికలు మాత్రమే మిగులుతాయి.

  • ప్రాథమిక → ద్వితీయ → తృతీయ (ఆంట్రం) → గ్రాఫియన్ పుటిక. తృతీయ పుటికలో ప్రాథమిక అండకణం క్షయకరణ I పూర్తి చేసి పెద్ద ద్వితీయ అండకణాన్ని, చిన్న మొదటి ధ్రువదేహాన్ని ఇస్తుంది.

  • గ్రాఫియన్ పుటిక పగిలి ద్వితీయ అండకణాన్ని విడుదల చేస్తుంది (అండోత్సర్గం).

  • ఋతుచక్రం (సుమారు 28/29 రోజులు): ఋతుస్రావం → పుటికా (వృద్ధి) దశ → అండోత్సర్గం → పీతదేహ (స్రావక) దశ.

  • చక్ర మధ్యలో LH ఉప్పెన అండోత్సర్గాన్ని కలిగిస్తుంది. తర్వాత పీతదేహం ఎక్కువ ప్రొజెస్టిరాన్‌ను స్రవించి ఎండోమెట్రియంను సిద్ధంగా ఉంచుతుంది.

  • ఫలదీకరణం లేకపోతే: పీతదేహం క్షీణిస్తుంది, ప్రొజెస్టిరాన్ తగ్గుతుంది, ఎండోమెట్రియం విచ్ఛిన్నమి, ఋతుస్రావం మొదలవుతుంది. ఋతువిరతి (సుమారు 50 సంవత్సరాలు) వద్ద చక్రాలు ఆగిపోతాయి.

1 primary spermatocyte (2n)→4 sperms (n)1 primary oocyte (2n)→1 ovum (n)+polar bodies1 \text{ primary spermatocyte (2n)} \rightarrow 4 \text{ sperms (n)} \qquad 1 \text{ primary oocyte (2n)} \rightarrow 1 \text{ ovum (n)} + \text{polar bodies}

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

పదంవిలువ లేదా ఉదాహరణముఖ్య వాస్తవం
శుక్రకణజనకం46 క్రోమోజోమ్‌లుసమవిభజన; కొన్ని ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలుగా మారతాయి
ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక23 క్రోమోజోమ్‌లుక్షయకరణ I ఉత్పన్నం
శుక్రకణ రూపాంతరణశుక్రకణ పూర్వకం → శుక్రకణంవిభజన లేదు, ఆకార మార్పు మాత్రమే
శుక్రకణ విడుదలశుక్రకణాల విడుదలశుక్రోత్పాదక నాళికల నుంచి కుహరంలోకి
ఒక స్ఖలనంలో శుక్రకణాలు200–300 మిలియన్కనీసం 60% సాధారణ ఆకారం, 40% చురుకైన చలనం
యుక్తవయస్సులో ప్రాథమిక పుటికలుప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో 60,000–80,000పుట్టుక నుంచి యుక్తవయస్సు వరకు చాలా క్షీణిస్తాయి
ఆంట్రంతృతీయ పుటికద్రవంతో నిండిన కుహరం
LH ఉప్పెనచక్ర మధ్య, సుమారు 14వ రోజుఅండోత్సర్గాన్ని కలిగిస్తుంది
పీతదేహంపగిలిన పుటికప్రొజెస్టిరాన్‌ను స్రవిస్తుంది
రజస్వల / ఋతువిరతియుక్తవయస్సు / సుమారు 50 సంవత్సరాలుచక్రాల ప్రారంభం, ముగింపు

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "46-46-23-23-23": శుక్రకణజనకం, ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక, ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక, శుక్రకణ పూర్వకం, శుక్రకణం.

  • "60-40 నియమం": సాధారణ ఫలవంతతకు కనీసం 60% సాధారణ ఆకారం, కనీసం 40% చురుకైన చలనం ఉన్న శుక్రకణాలు.

  • "నిద్రించే అండకణం" (The sleeping oocyte): ప్రాథమిక అండకణం పుట్టక ముందు నుంచి, యుక్తవయస్సు తర్వాత పుటిక పరిపక్వమయ్యే వరకు ప్రొఫేజ్ I లో నిద్రిస్తుంది.

  • "LH at Half-time": H = Half-time (సగం సమయం) – LH ఉప్పెన చక్రం సగంలో వచ్చి అండోత్సర్గాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది.

  • "Pro-gestation": ప్రొజెస్టిరాన్ = గర్భానికి అనుకూలం (gestation); గర్భం నిలవడానికి ఇది ఎండోమెట్రియంను కాపాడుతుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • క్షయకరణ విభజన I, II, స్థితికత ఎందుకు సగమవుతుంది – పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు నుంచి వస్తాయి.

  • GnRH, LH, FSH, ఈస్ట్రోజన్, ప్రొజెస్టిరాన్, వాటి పునర్భరణ – పుస్తకం 5 (మానవ శరీరధర్మ శాస్త్రం) లోని అంతఃస్రావ అధ్యాయంతో ముడిపడి ఉంటాయి.

  • ఇక్కడ విడుదలయ్యే ద్వితీయ అండకణం ఫలదీకరణ సమయంలోనే క్షయకరణ II ని పూర్తి చేస్తుంది (ఈ పుస్తకం అధ్యాయం 6).

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET విధానం)

31. జాబితా I (కణం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. శుక్రకణజనకం B. ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృక C. ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృక D. శుక్రకణ పూర్వకం
జాబితా II: i. క్షయకరణ I ద్వారా ఏర్పడుతుంది ii. శుక్రకణ రూపాంతరణ ద్వారా శుక్రకణంగా మారుతుంది iii. క్షయకరణ I లోకి ప్రవేశించే ద్విస్థితిక కణం iv. సమవిభజనతో పెరిగే ద్విస్థితిక కణం
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-i, B-iii, C-iv, D-ii

32. జాబితా I (శుక్రకణ భాగం) ను జాబితా II (విషయం లేదా పాత్ర) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ఆక్రోసోమ్ B. కేంద్రకం C. మధ్య భాగం D. తోక
జాబితా II: i. శక్తి కోసం అనేక మైటోకాండ్రియాలు ii. చలనాన్ని ఇస్తుంది iii. ఫలదీకరణానికి సహాయపడే ఎంజైములు iv. ఏకస్థితిక జన్యు పదార్థం
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

33. జాబితా I (హార్మోన్) ను జాబితా II (పురుషులలో పాత్ర) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. GnRH B. LH C. FSH D. ఆండ్రోజన్లు
జాబితా II: i. సెర్టోలి కణాలపై పనిచేస్తుంది ii. శుక్రకణోత్పత్తిని ప్రేరేపిస్తాయి iii. పిట్యూటరీ నుంచి LH, FSH స్రావాన్ని పెంచుతుంది iv. లీడిగ్ కణాలపై పనిచేస్తుంది
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

34. జాబితా I (పుటిక) ను జాబితా II (లక్షణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ప్రాథమిక పుటిక B. ద్వితీయ పుటిక C. తృతీయ పుటిక D. గ్రాఫియన్ పుటిక
జాబితా II: i. ద్రవంతో నిండిన ఆంట్రం కనిపిస్తుంది ii. పగిలి ద్వితీయ అండకణాన్ని విడుదల చేస్తుంది iii. ఒక పొర గ్రాన్యులోసా కణాలతో ప్రాథమిక అండకణం iv. అనేక గ్రాన్యులోసా పొరలు, కొత్త థీకా
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

35. అండోత్పత్తి గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఇది స్త్రీ పిండ అభివృద్ధి సమయంలోనే మొదలవుతుంది.
B. ప్రతి పిండ స్త్రీబీజకోశంలో మిలియన్ల అండజనకాలు ఏర్పడతాయి; పుట్టిన తర్వాత ఇంకేవీ ఏర్పడవు.
C. ప్రాథమిక అండకణాలు ప్రొఫేజ్ I లో ఆగి ఉంటాయి.
D. యుక్తవయస్సు నాటికి ప్రతి స్త్రీబీజకోశంలో 60,000–80,000 ప్రాథమిక పుటికలు మాత్రమే మిగులుతాయి.
E. మొదటి క్షయకరణ విభజన ఫలదీకరణ సమయంలోనే పూర్తివుతుంది.
(a) నాలుగు (b) మూడు (c) ఐదు (d) రెండు

36. ఋతుచక్రం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. రజస్వల అంటే యుక్తవయస్సులో వచ్చే మొదటి ఋతుస్రావం.
B. అండం ఫలదీకరణం చెందకపోతే పీతదేహం క్షీణించిన తర్వాత ఋతుస్రావం వస్తుంది.
C. చక్ర మధ్య వచ్చే LH ఉప్పెన అండోత్సర్గాన్ని కలిగిస్తుంది.
D. పీతదేహ దశలో ఎండోమెట్రియం సన్నబడి స్రావాన్ని ఆపేస్తుంది.
(a) A, D మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. అండోత్సర్గం ద్వితీయ అండకణాన్ని విడుదల చేస్తుంది.
B. తృతీయ పుటికలో ప్రాథమిక అండకణం క్షయకరణ I పూర్తి చేసినప్పుడు మొదటి ధ్రువదేహం ఏర్పడుతుంది.
C. సుమారు 50 సంవత్సరాల వయస్సులో ఋతుచక్రాలు ఆగిపోతాయి.
D. నెలసరి రాకపోవడం ఎల్లప్పుడూ గర్భధారణనే సూచిస్తుంది.
(a) A, D మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, C మాత్రమే

38. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఒక స్ఖలనంలో పురుషుడు సుమారు 200–300 మిలియన్ శుక్రకణాలను విడుదల చేస్తాడు.
B. సాధారణ ఫలవంతతకు కనీసం 60% శుక్రకణాలు సాధారణ ఆకారం, పరిమాణం కలిగి ఉండాలి.
C. కనీసం 40% శుక్రకణాలు చురుకైన చలనం చూపాలి.
D. ఆక్రోసోమ్ శుక్రకణ తలలో భాగం.
E. శుక్రకణ విడుదల అంటే శుక్రకణ పూర్వకాలు శుక్రకణాలుగా మారడం.
(a) ఐదు (b) మూడు (c) రెండు (d) నాలుగు

39. 28 రోజుల చక్రం గ్రాఫ్‌లో మూడు హార్మోన్ వక్రాలు ఉన్నాయి. P సుమారు 14వ రోజున అకస్మాత్తుగా గరిష్టానికి చేరుతుంది. Q పుటికా దశ అంతా పెరిగి 14వ రోజుకు కొద్దిగా ముందు గరిష్టానికి చేరుతుంది. R 14వ రోజు వరకు తక్కువగా ఉండి, సుమారు 21వ రోజున గరిష్టానికి చేరి, 28వ రోజుకు తగ్గుతుంది. P, Q, R లను గుర్తించండి. (a) LH, ఈస్ట్రోజన్, ప్రొజెస్టిరాన్ (b) FSH, ప్రొజెస్టిరాన్, ఈస్ట్రోజన్ (c) ఈస్ట్రోజన్, LH, ప్రొజెస్టిరాన్ (d) ప్రొజెస్టిరాన్, ఈస్ట్రోజన్, LH

40. ఒక పట్టిక ఇలా ఉంది: 100 ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలు → X ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలు → Y శుక్రకణ పూర్వకాలు; 100 ప్రాథమిక అండకణాలు → Z అండాలు. X, Y, Z లను కనుగొనండి. (a) 200, 200, 100 (b) 400, 400, 400 (c) 100, 400, 100 (d) 200, 400, 100

41. 28 రోజుల చక్రంలో ఎండోమెట్రియం మందం చార్ట్ ఇలా ఉంది: 1–5 రోజుల్లో సన్నగా, 6వ రోజు నుంచి 14వ రోజు వరకు స్థిరంగా మందమవుతూ, 15–25 రోజుల్లో అత్యధిక మందం, చివరలో విచ్ఛిన్నం. 6వ రోజు నుంచి 14వ రోజు వరకు మందం పెరగడానికి ప్రధానంగా కారణమైన హార్మోన్ ఏది? (a) ప్రొజెస్టిరాన్ (b) LH (c) ఈస్ట్రోజన్ (d) ఆక్సిటోసిన్

Q42–43 కోసం సందర్భం: మీరాకు క్రమబద్ధమైన 28 రోజుల చక్రాలు ఉన్నాయి. ఒక చక్రంలో ఇంటి పరీక్ష ఆమె LH ఉప్పెన 13వ రోజున వచ్చిందని చూపింది; తర్వాత అండోత్సర్గం జరిగింది. అండం ఫలదీకరణం చెందలేదు.

42. అండోత్సర్గం తర్వాత పగిలిన గ్రాఫియన్ పుటికకు ఏమవుతుంది? (a) అది ఆంట్రంగా మారుతుంది (b) అది ప్రొజెస్టిరాన్‌ను స్రవించే పీతదేహంగా మారుతుంది (c) అది కొత్త ప్రాథమిక పుటికను ఏర్పరుస్తుంది (d) అది రెండో అండాన్ని విడుదల చేస్తుంది

43. అండోత్సర్గం తర్వాత సుమారు రెండు వారాలకు మీరాకు ఋతుస్రావం ఎందుకు మొదలవుతుంది? (a) పీతదేహం క్షీణిస్తుంది, ప్రొజెస్టిరాన్ తగ్గుతుంది, ఎండోమెట్రియం విచ్ఛిన్నమవుతుంది (b) LH రెండోసారి వేగంగా పెరుగుతుంది (c) ఈస్ట్రోజన్ పెరుగుతూనే ఉంటుంది (d) అండం గర్భాశయంలోకి ప్రవేశించి ఎండోమెట్రియంను కరిగిస్తుంది

44. ఒక ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలో 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉన్నాయి. సరైన వాక్యం ఏది? (a) ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలో 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. (b) శుక్రకణ పూర్వకంలో 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. (c) ప్రతి శుక్రకణంలో 23 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. (d) శుక్రకణజనకంలో 23 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి.

45. ద్వితీయ అండకణం గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) అది అండజనకం సమవిభజన ద్వారా ఏర్పడుతుంది. (b) దానిలో 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి. (c) అండోత్సర్గానికి ముందే అది క్షయకరణ II ని పూర్తి చేస్తుంది. (d) ప్రాథమిక అండకణంలోని పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న కణద్రవ్యంలో ఎక్కువ భాగాన్ని అది ఉంచుకుంటుంది.

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31bశుక్రకణజనకాలు సమవిభజన చెందుతాయి; ప్రాథమిక శుక్రకణ మాతృకలు క్షయకరణ I లోకి వెళతాయి; ద్వితీయాలు క్షయకరణ I నుంచి వస్తాయి; శుక్రకణ పూర్వకాలు శుక్రకణాలుగా మారతాయి.
32dఆక్రోసోమ్‌లో ఎంజైములు; కేంద్రకం ఏకస్థితికం; మధ్య భాగంలో మైటోకాండ్రియాలు; తోక శుక్రకణాన్ని కదిలిస్తుంది.
33aGnRH → LH, FSH; LH → లీడిగ్ కణాలు; FSH → సెర్టోలి కణాలు; ఆండ్రోజన్లు శుక్రకణోత్పత్తిని నడిపిస్తాయి.
34cప్రాథమిక: ఒక గ్రాన్యులోసా పొర; ద్వితీయ: ఎక్కువ పొరలు, థీకా; తృతీయ: ఆంట్రం; గ్రాఫియన్: పగులుతుంది.
35aA నుంచి D సరైనవి; క్షయకరణ I అండోత్సర్గానికి ముందే తృతీయ పుటికలో పూర్తివుతుంది.
36cపీతదేహ దశలో ఎండోమెట్రియం నిలిచి స్రావకంగా ఉంటుంది, కాబట్టి D తప్పు.
37bనెలసరి రాకపోవడం ఒత్తిడి, అనారోగ్యం వల్ల కూడా జరగవచ్చు, కాబట్టి D తప్పు.
38dA నుంచి D సరైనవి; శుక్రకణ విడుదల అంటే శుక్రకణాల విడుదల; ఆకార మార్పు శుక్రకణ రూపాంతరణ.
39aLH చక్ర మధ్యలో గరిష్టం; ఈస్ట్రోజన్ దానికి కొద్దిగా ముందు; ప్రొజెస్టిరాన్ పీతదేహ దశలో గరిష్టం.
40d100 × 2 = 200 ద్వితీయ శుక్రకణ మాతృకలు; 100 × 4 = 400 శుక్రకణ పూర్వకాలు; ప్రతి ప్రాథమిక అండకణానికి 1 అండం = 100.
41cపెరుగుతున్న పుటికల నుంచి వచ్చే ఈస్ట్రోజన్ వృద్ధి దశను నడిపిస్తుంది.
42bపగిలిన పుటిక పీతదేహంగా మారుతుంది.
43aతగ్గుతున్న ప్రొజెస్టిరాన్ వల్ల ఎండోమెట్రియం విచ్ఛిన్నమవుతుంది.
44cక్షయకరణ I తర్వాత అన్ని కణాలలో 23 క్రోమోజోమ్‌లు; శుక్రకణజనకాలలో 46.
45dఅసమాన విభజన వల్ల ఎక్కువ కణద్రవ్యం ద్వితీయ అండకణంలోనే ఉంటుంది; అది ఏకస్థితికం, ఫలదీకరణ సమయంలోనే క్షయకరణ II పూర్తి చేస్తుంది.
29 min left
‹
›