Chapter 6 of 12 · 27 min read

అధ్యాయం 4: లింగ సహలగ్న అనువంశికత, వంశవృక్ష విశ్లేషణ మరియు మానవ జన్యు వ్యాధులు (Sex-linked Inheritance, Pedigree Analysis and Human Genetic Disorders)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • లింగ సహలగ్న జన్యువులు అంటే ఏమిటి, X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణాలు పురుషులలో ఎందుకు ఎక్కువ

  • వర్ణాంధత్వం, హీమోఫీలియా అనువంశికత, సంబంధిత సంభావ్యత సమస్యలు

  • వంశవృక్షాన్ని చదివి అనువంశికతా విధానాన్ని ఎలా నిర్ణయించాలి

  • మెండల్ వ్యాధులు: సికిల్-సెల్ రక్తహీనత, థలసీమియా, ఫినైల్‌కీటోన్యూరియా మొదలైనవి

  • క్రోమోజోమ్ వ్యాధులు: డౌన్, టర్నర్, క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్‌లు

4.1 లింగ సహలగ్న జన్యువులు

లింగ క్రోమోజోమ్‌లపై ఉన్న జన్యువులు లింగ సహలగ్న జన్యువులు (Sex-linked genes). వీటిలో చాలావరకు X క్రోమోజోమ్‌పై ఉంటాయి; అది పెద్దది, లింగంతో సంబంధం లేని అనేక జన్యువులను కలిగి ఉంటుంది. Y క్రోమోజోమ్‌పై కొద్ది జన్యువులే ఉంటాయి.

స్త్రీకి రెండు X క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి, కాబట్టి ప్రతి X సహలగ్న జన్యువుకు రెండు యుగ్మవికల్పాలు ఉంటాయి. పురుషుడికి ఒకే X ఉంటుంది, కాబట్టి ఒకే యుగ్మవికల్పం. అతన్ని X సహలగ్న జన్యువులకు అర్ధయుగ్మజం (Hemizygous) అంటారు. అతనిలోని ఆ ఒక్క యుగ్మవికల్పం, బహిర్గతమైనా అంతర్గతమైనా, దృశ్యరూపంలో కనిపిస్తుంది.

X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణాలు పురుషులలో చాలా ఎక్కువగా ఉండటానికి కారణం ఇదే. స్త్రీకి అంతర్గత యుగ్మవికల్పం రెండు ప్రతులు అవసరం. పురుషుడికి ఒక్కటి చాలు.

పురుషుడు తన X ని కూతుర్లకు మాత్రమే, Y ని కొడుకులకు మాత్రమే ఇస్తాడు. కాబట్టి X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణం ప్రభావిత పురుషుడి నుండి అతని కూతురుకు (సాధారణంగా ప్రభావితం కాని వాహకురాలు), తర్వాత ఆమె కొడుకులలో సగం మందికి వెళుతుంది. తాత నుండి కూతురు ద్వారా మనుమడికి సాగే ఈ వంకరటికర మార్గాన్ని క్రిస్-క్రాస్ అనువంశికత (Criss-cross inheritance) అంటారు.

యుగ్మవికల్పాలను X పై రాస్తాం: Xᶜ వర్ణాంధత్వ యుగ్మవికల్పం, Xʰ హీమోఫీలియా యుగ్మవికల్పం, X లేదా Xᴴ సాధారణ యుగ్మవికల్పం. Y పై వీటిలో ఏదీ ఉండదు.

4.2 వర్ణాంధత్వం

వర్ణాంధత్వం (Colour blindness) ఒక లింగ సహలగ్న అంతర్గత వ్యాధి. X క్రోమోజోమ్‌పై ఉన్న జన్యువులలో ఉత్పరివర్తనం కంటిలోని ఎరుపు లేదా ఆకుపచ్చ శంకు కణాలను (cone cells) ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆ వ్యక్తి ఎరుపు, ఆకుపచ్చల మధ్య తేడా గుర్తించలేడు. ఇది సుమారు 8 శాతం పురుషులలో, కేవలం సుమారు 0.4 శాతం స్త్రీలలో కనిపిస్తుంది.

జన్యురూపందృశ్యరూపం
XXసాధారణ స్త్రీ
XXᶜవాహక స్త్రీ, సాధారణ దృష్టి
XᶜXᶜవర్ణాంధ స్త్రీ
XYసాధారణ పురుషుడు
XᶜYవర్ణాంధ పురుషుడు

సాధారణ పురుషుడిని పెళ్లాడిన వాహక స్త్రీకి ప్రతి కొడుకు వర్ణాంధుడిగా పుట్టే అవకాశం 50 శాతం. ఆమె కూతుర్లలో ఎవరూ వర్ణాంధులు కారు, కానీ సగం మంది వాహకులు అవుతారు. తండ్రి వర్ణాంధుడై, తల్లి కనీసం వాహకి అయితేనే కూతురు వర్ణాంధురాలు అవుతుంది.

4.3 హీమోఫీలియా

హీమోఫీలియా (Haemophilia) కూడా X సహలగ్న అంతర్గత వ్యాధి. రక్తం గడ్డకట్టడానికి అవసరమైన ప్రోటీన్ల వరుస (cascade) లో భాగమైన ఒకే ఒక ప్రోటీన్ ప్రభావితమవుతుంది. చిన్న గాయమైనా రక్తస్రావం ఆగకుండా కొనసాగవచ్చు.

విషమయుగ్మజ స్త్రీ (XʰX) వాహకి. ఆమె సాధారణంగా కనిపిస్తుంది కానీ వ్యాధిని కొడుకులకు అందించవచ్చు. హీమోఫిలిక్ స్త్రీ అతి అరుదు. ఆమె తల్లి కనీసం వాహకి, తండ్రి హీమోఫిలిక్ అయి ఉండాలి; ఆధునిక చికిత్స రాకముందు హీమోఫిలిక్ పురుషులు తరచూ పెద్ద వయసు వరకు బతకేవారు కాదు.

విక్టోరియా రాణి కుటుంబ వంశవృక్షం ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. ఆమె వాహకి; యూరోపియన్ రాజ కుటుంబాలలోని ఆమె వారసులలో చాలామంది హీమోఫిలిక్‌లు.

4.4 వంశవృక్ష విశ్లేషణ

మానవులలో సంకరణాలను ప్లాన్ చేయలేం. బదులుగా ఒక లక్షణాన్ని కుటుంబ వృక్షం ద్వారా అనుసరిస్తాం; దీన్నే వంశవృక్షం (Pedigree) అంటారు. వైద్యులు, జన్యు సలహాదారులు పిల్లలలో వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడానికి వంశవృక్షాలను వాడతారు.

చిత్రం 4.1 · ప్రామాణిక వంశవృక్ష చిహ్నాలు
చిత్రం 4.1 · ప్రామాణిక వంశవృక్ష చిహ్నాలు

అడ్డగీత దంపతులను కలుపుతుంది; దాని నుండి కిందికి దిగే నిలువుగీత పిల్లలను పుట్టిన క్రమంలో ఉంచే గీతకు చేరుస్తుంది.

వంశవృక్షాన్ని చదవడం క్రికెట్ స్కోర్‌కార్డు చదవడం లాంటిది: చిహ్నాలు తెలిసితే నమూనా వెంటనే కనిపిస్తుంది. ఈ సూచనలను వాడండి.

అనువంశికతా విధానంవంశవృక్షంలో ముఖ్య సంకేతాలు
అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గతంప్రతి తరంలో కనిపిస్తుంది; ప్రభావిత పిల్లకు ఎప్పుడూ ప్రభావిత జనకం ఉంటుంది; పురుషులు, స్త్రీలు సమానంగా ప్రభావితమవుతారు; ప్రభావిత తండ్రి కొడుకుకు అందించగలడు (ఉదా: మయోటోనిక్ డిస్ట్రోఫీ)
అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతంతరాలను దాటవచ్చు; ప్రభావితం కాని ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ఏ లింగమైనా ప్రభావిత సంతానం కలగవచ్చు; తరచుగా రక్తసంబంధ వివాహాలలో (ఉదా: సికిల్-సెల్ రక్తహీనత, PKU, థలసీమియా)
X సహలగ్న అంతర్గతంఎక్కువగా పురుషులు ప్రభావితమవుతారు; ప్రభావిత పురుషుడి నుండి వాహక కూతుర్ల ద్వారా మనుమలకు వెళుతుంది; ఎప్పుడూ తండ్రి నుండి కొడుకుకు వెళ్ళదు (ఉదా: హీమోఫీలియా, వర్ణాంధత్వం)

త్వరిత పరీక్ష: ప్రభావితం కాని ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ప్రభావిత కూతురు ఉంటే, ఆ లక్షణం అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం. అది X సహలగ్న అంతర్గతం కాదు, ఎందుకంటే ప్రభావిత కూతురుకు ప్రభావిత తండ్రి అవసరం.

చిత్రం 4.2 · మూడు తరాల X సహలగ్న అంతర్గత వంశవృక్షం
చిత్రం 4.2 · మూడు తరాల X సహలగ్న అంతర్గత వంశవృక్షం

ప్రభావిత పురుషుడి కూతురు Xʰ ని మౌనంగా మోస్తుంది; ఆమె కొడుకులలో సగం మందికి వ్యాధి కనిపిస్తుంది.

4.5 మెండల్ వ్యాధులు

మెండల్ వ్యాధులు (Mendelian disorders) ఒకే జన్యువులో మార్పు లేదా ఉత్పరివర్తనం వల్ల వస్తాయి. ఇవి మెండల్ నియమాలను పాటిస్తాయి, వంశవృక్షాలలో గుర్తించవచ్చు. సాధారణమైనవి: హీమోఫీలియా, సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్, సికిల్-సెల్ రక్తహీనత, వర్ణాంధత్వం, ఫినైల్‌కీటోన్యూరియా, థలసీమియా.

సికిల్-సెల్ రక్తహీనత (Sickle-cell anaemia). ఇది అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత లక్షణం. Hbᴬ సాధారణ యుగ్మవికల్పం, Hbˢ ఉత్పరివర్తిత యుగ్మవికల్పం. HbˢHbˢ వ్యక్తులలోనే వ్యాధి కనిపిస్తుంది. HbᴬHbˢ వ్యక్తులు ఆరోగ్యవంతమైన వాహకులు; ప్రతి పిల్లకు ఉత్పరివర్తిత యుగ్మవికల్పాన్ని అందించే అవకాశం 50 శాతం.

ఈ లోపం ఒకే ఒక్క క్షార మార్పు. β-గ్లోబిన్ జన్యువులో GAG కోడాన్ GUG గా మారుతుంది. దీనివల్ల β-గ్లోబిన్ గొలుసులో ఆరవ స్థానంలోని గ్లూటామిక్ ఆమ్లం (Glu) స్థానంలో వేలైన్ (Val) వస్తుంది. తక్కువ ఆక్సిజన్ ఉన్నప్పుడు ఉత్పరివర్తిత హిమోగ్లోబిన్ అణువులు పాలిమరీకరణ చెందుతాయి. ఎర్ర రక్త కణం ద్విప్రక్షాళన బింబ ఆకారం నుండి కొడవలి (sickle) ఆకారానికి వంగి, చిన్న రక్తనాళాలను అడ్డుకుంటుంది.

థలసీమియా (Thalassemia). ఇది కూడా అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత రక్త వ్యాధి. హిమోగ్లోబిన్‌లోని ఒక గ్లోబిన్ గొలుసు సంశ్లేషణ రేటును తగ్గించే ఉత్పరివర్తనం లేదా తొలగింపు (deletion) వల్ల ఇది వస్తుంది. అసాధారణ హిమోగ్లోబిన్ ఏర్పడి రక్తహీనత కలుగుతుంది.

  • α-థలసీమియా: α-గ్లోబిన్ తక్కువగా తయారవుతుంది. ప్రతి జనకుని 16వ క్రోమోజోమ్‌పై ఉన్న రెండు దగ్గరగా సహలగ్నమైన జన్యువులు HBA1, HBA2 దీనిని నియంత్రిస్తాయి. నాలుగు యుగ్మవికల్పాలలో ఎక్కువ ప్రభావితమైతే వ్యాధి తీవ్రంగా ఉంటుంది.

  • β-థలసీమియా: β-గ్లోబిన్ తక్కువగా తయారవుతుంది. ప్రతి జనకుని 11వ క్రోమోజోమ్‌పై ఉన్న ఒకే జన్యువు HBB దీనిని నియంత్రిస్తుంది. భారతదేశంలో ఇదే ఎక్కువగా కనిపించే రకం.

అంశంసికిల్-సెల్ రక్తహీనతథలసీమియా
లోపం రకంగుణాత్మకం: తప్పుడు గ్లోబిన్ తయారవుతుందిపరిమాణాత్మకం: గ్లోబిన్ చాలా తక్కువగా తయారవుతుంది
కారణంబిందు ఉత్పరివర్తనం, β గొలుసులో Glu → Valగ్లోబిన్ సంశ్లేషణను తగ్గించే ఉత్పరివర్తనం లేదా తొలగింపు
అనువంశికతఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతంఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం
జన్యువులుHBB (క్రోమోజోమ్ 11)HBA1, HBA2 (క్రోమోజోమ్ 16) లేదా HBB (క్రోమోజోమ్ 11)

ఫినైల్‌కీటోన్యూరియా (PKU). అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత లక్షణంగా వారసత్వంగా వచ్చే జన్మతః జీవకార్య లోపం (inborn error of metabolism). ఆ వ్యక్తిలో ఫినైల్‌అలనైన్ హైడ్రాక్సిలేజ్ ఉండదు. ఫినైల్‌అలనైన్, దాని ఉత్పన్నాలు పోగుపడి మెదడును దెబ్బతీస్తాయి; మూత్రపిండాలు వాటిని సరిగ్గా పీల్చుకోవు కాబట్టి అవి మూత్రంలో వెళ్లిపోతాయి.

4.6 క్రోమోజోమ్ వ్యాధులు

క్రోమోజోమ్ వ్యాధులు (Chromosomal disorders) ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ క్రోమోజోమ్‌లు లేకపోవడం, అధికంగా ఉండటం లేదా తప్పుగా అమరడం వల్ల వస్తాయి. రెండు ప్రధాన రకాలు ఉన్నాయి.

  • అసమస్థితికత (Aneuploidy): ఒకటి లేదా కొన్ని క్రోమోజోమ్‌లు చేరడం లేదా కోల్పోవడం. కణ విభజనలో క్రోమాటిడ్‌లు విడిపోవడంలో విఫలమవడం (అవియోజనం, non-disjunction) వల్ల ఇది వస్తుంది. ట్రైసోమిక్ వ్యక్తికి ఒక అదనపు క్రోమోజోమ్ (2n + 1) ఉంటుంది. మోనోసోమిక్ వ్యక్తికి ఒకటి తక్కువ (2n − 1).

  • బహుస్థితికత (Polyploidy): పూర్తి క్రోమోజోమ్ సమితుల సంఖ్య పెరగడం. అంత్యదశ తర్వాత కణద్రవ్య విభజన (cytokinesis) జరగకపోవడం వల్ల ఇది వస్తుంది. మొక్కలలో సాధారణం, జంతువులలో అరుదు.

సిండ్రోమ్కేరియోటైప్మొత్తం క్రోమోజోమ్‌లుముఖ్య లక్షణాలు
డౌన్ట్రైసోమీ 21 (47, +21)47పొట్టి ఎత్తు, చిన్న గుండ్రని తల, మడతలు గల నాలుక, సగం తెరిచిన నోరు, ప్రత్యేక గీతతో వెడల్పాటైన అరచేతి; శారీరక, మానసికచాలక, మానసిక అభివృద్ధి ఆలస్యం
క్లైన్‌ఫెల్టర్47, XXY47మొత్తంగా పురుష శరీర నిర్మాణం ఉన్నా కొంత స్త్రీ లక్షణాలు, ఉదా. పెద్దవైన స్తనాలు (gynaecomastia); వంధ్యత్వం
టర్నర్45, XO45స్త్రీ, వంధ్యత్వం, అవశేష అండాశయాలు, ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలు ఉండవు

లాంగ్‌డన్ డౌన్ 1866 లో మొదటిసారి డౌన్ సిండ్రోమ్‌ను వర్ణించాడు. తల్లి వయసు పెరిగేకొద్దీ దీని ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: వాహక స్త్రీ (XXᶜ) సాధారణ దృష్టి గల పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. వారి పిల్లలలో ఎంత భాగం వర్ణాంధులు?

సాధన: కూతుర్లు తండ్రి నుండి X పొందుతారు, కాబట్టి వారు XX లేదా XXᶜ, అందరూ సాధారణం. కొడుకులు తండ్రి నుండి Y, తల్లి నుండి X లేదా Xᶜ పొందుతారు; కాబట్టి సగం మంది వర్ణాంధులు. మొత్తంగా: అన్ని పిల్లలలో 1/4, లేదా కొడుకులలో 1/2.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: వర్ణాంధ పురుషుడు, కుటుంబంలో వర్ణాంధత్వం లేని సాధారణ దృష్టి గల స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారి పిల్లలను వర్ణించండి.

సాధన: XᶜY × XX. అన్ని కూతుర్లు XXᶜ, సాధారణం కానీ వాహకులు. అన్ని కొడుకులు XY, సాధారణం. లక్షణం ఒక తరం దాగి ఉంటుంది, ప్రతి కూతురు కొడుకులలో సగం మందిలో మళ్ళీ కనిపిస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: హీమోఫిలిక్ పురుషుడు వాహక స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. కూతురు హీమోఫిలిక్ అయ్యే సంభావ్యత ఎంత?

సాధన: XʰY × XʰX. కూతుర్లు తండ్రి నుండి Xʰ పొందుతారు. తల్లి నుండి Xʰ లేదా X సమానంగా. కాబట్టి సగం మంది కూతుర్లు XʰXʰ (హీమోఫిలిక్). ఆడపిల్ల హీమోఫిలిక్ అయ్యే అరుదైన సందర్భం ఇదే.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ సికిల్-సెల్ వాహకులు. పిల్ల (i) ప్రభావితం, (ii) వాహకం, (iii) సాధారణం, వాహకం కానిది అయ్యే సంభావ్యతలు కనుగొనండి.

సాధన: HbᴬHbˢ × HbᴬHbˢ → 1 HbᴬHbᴬ : 2 HbᴬHbˢ : 1 HbˢHbˢ. (i) 1/4. (ii) 1/2. (iii) 1/4.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: ఒక వంశవృక్షంలో ప్రభావితం కాని ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ఒక ప్రభావిత కూతురు, ఇద్దరు ప్రభావితం కాని కొడుకులు ఉన్నారు. అనువంశికతా విధానం ఏమిటి?

సాధన: ప్రభావితం కాని తల్లిదండ్రులకు ప్రభావిత సంతానం అంటే లక్షణం అంతర్గతం. ప్రభావితం కాని తండ్రికి ప్రభావిత కూతురు ఉంటే X సహలగ్న అంతర్గతం కాదు. కాబట్టి లక్షణం అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: డౌన్, టర్నర్, క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్‌లు ఉన్న వ్యక్తులలో మొత్తం క్రోమోజోమ్ సంఖ్య ఇవ్వండి.

సాధన: డౌన్: 46 + 1 = 47. టర్నర్: 46 − 1 = 45. క్లైన్‌ఫెల్టర్: 46 + 1 = 47.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: సాధారణ దృష్టి గల దంపతులకు వర్ణాంధ కొడుకు ఉన్నాడు. వారి తర్వాతి పిల్ల వర్ణాంధ కూతురు అయ్యే సంభావ్యత ఎంత?

సాధన: కొడుకు Xᶜ ను తల్లి నుండి పొందాడు, కాబట్టి ఆమె XXᶜ. తండ్రి XY. ప్రతి కూతురు తండ్రి సాధారణ X ను పొందుతుంది. కాబట్టి వర్ణాంధ కూతురు సంభావ్యత 0. తర్వాతి కొడుకు వర్ణాంధుడైతే సంభావ్యత 1/2.

సాధించిన ఉదాహరణ 4.8 (NEET కఠినం): అవియోజనం ద్వారా క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ పిల్ల ఏర్పడే రెండు విధాలు చూపండి.

సాధన: పిల్లకు XXY అవసరం. (i) తల్లిలో అవియోజనం వల్ల XX అండం ఏర్పడి, సాధారణ Y శుక్రకణంతో ఫలదీకరణ చెందుతుంది. (ii) తండ్రిలో మొదటి క్షయకరణ విభజనలో అవియోజనం వల్ల XY శుక్రకణం ఏర్పడి, సాధారణ X అండాన్ని ఫలదీకరిస్తుంది. రెండూ 47, XXY ని ఇస్తాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • X సహలగ్న జన్యువులకు పురుషులు అర్ధయుగ్మజాలు; X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణాలు పురుషులలో ఎక్కువ.

  • క్రిస్-క్రాస్: ప్రభావిత పురుషుడు → వాహక కూతురు → ప్రభావిత మనుమడు. ఎప్పుడూ తండ్రి నుండి కొడుకుకు కాదు.

  • వర్ణాంధత్వం: సుమారు 8 శాతం పురుషులు, 0.4 శాతం స్త్రీలు; ఎరుపు లేదా ఆకుపచ్చ శంకు కణాలు.

  • హీమోఫీలియా: రక్తం గడ్డకట్టే వరుసలోని ఒక ప్రోటీన్ లోపభూయిష్టం; విక్టోరియా రాణి వాహకి.

  • సికిల్-సెల్: GAG → GUG, β-గ్లోబిన్ 6వ స్థానంలో Glu → Val; అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం.

  • థలసీమియా: అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం, పరిమాణాత్మక లోపం; α (క్రోమోజోమ్ 16 పై HBA1, HBA2), β (క్రోమోజోమ్ 11 పై HBB).

  • డౌన్ 47 (ట్రైసోమీ 21), క్లైన్‌ఫెల్టర్ 47 (XXY), టర్నర్ 45 (XO).

  • అసమస్థితికత: క్రోమాటిడ్ విభజన విఫలం. బహుస్థితికత: అంత్యదశ తర్వాత కణద్రవ్య విభజన విఫలం.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • వర్ణాంధ తండ్రి లక్షణాన్ని కొడుకుకు అందిస్తాడనడం. అతను కొడుకులకు Y ని ఇస్తాడు.

  • థలసీమియాను లింగ సహలగ్నం అనడం. అది అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం.

  • సికిల్-సెల్ మార్పును వేలైన్ నుండి గ్లూటామిక్ ఆమ్లానికి అని రాయడం. అది Glu → Val.

  • గుణాత్మక (సికిల్-సెల్), పరిమాణాత్మక (థలసీమియా) లోపాలను కలిపి వేయడం.

  • టర్నర్‌కు 47 క్రోమోజోమ్‌లు ఇవ్వడం, లేదా క్లైన్‌ఫెల్టర్ రోగులను స్త్రీలు అనడం.

  • ప్రభావిత కూతురుకు ప్రభావితం కాని తండ్రి ఉన్నప్పుడు వంశవృక్షాన్ని X సహలగ్న అంతర్గతం అనడం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4

స్థాయి 1: భావన పరిశీలన

1. వర్ణాంధత్వం ఎలా వారసత్వంగా వస్తుంది? (a) X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణంగా (b) అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గత లక్షణంగా (c) Y సహలగ్న లక్షణంగా (d) అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత లక్షణంగా

2. సికిల్-సెల్ రక్తహీనతలో β-గ్లోబిన్‌లోని గ్లూటామిక్ ఆమ్లం స్థానంలో వచ్చేది (a) లైసిన్ (b) అలనైన్ (c) వేలైన్ (d) గ్లైసిన్

3. టర్నర్ సిండ్రోమ్ కేరియోటైప్ (a) 47, XXY (b) 45, XO (c) 47, +21 (d) 46, XY

4. డౌన్ సిండ్రోమ్ ఏ క్రోమోజోమ్ ట్రైసోమీ? (a) 18 (b) 13 (c) X (d) 21

5. థలసీమియా (a) X సహలగ్న అంతర్గత వ్యాధి (b) క్రోమోజోమ్ వ్యాధి (c) అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత వ్యాధి (d) Y సహలగ్న వ్యాధి

6. వంశవృక్ష చిత్రంలో చతురస్రం దేనిని సూచిస్తుంది? (a) పురుషుడు (b) స్త్రీ (c) లింగం తెలియని వ్యక్తి (d) వాహకం

7. హీమోఫీలియా దేనిలో లోపం వల్ల వస్తుంది? (a) హిమోగ్లోబిన్ సంశ్లేషణ (b) రక్తం గడ్డకట్టే ప్రోటీన్ (c) ఎర్ర కణం ఆకారం (d) తెల్ల కణాల సంఖ్య

8. బహుస్థితికత దేని విఫలత వల్ల వస్తుంది? (a) DNA ప్రతికృతి (b) వినిమయం (c) సినాప్సిస్ (d) అంత్యదశ తర్వాత కణద్రవ్య విభజన

9. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ కేరియోటైప్ (a) 47, XXY (b) 45, XO (c) 46, XX (d) 47, +21

10. వంశవృక్ష చిత్రంలో పురుషుడిని, స్త్రీని కలిపే రెండు అడ్డగీతలు సూచించేది (a) ప్రభావిత దంపతులు (b) సాధారణ సంయోగం (c) రక్తసంబంధ సంయోగం (d) కవలలు

స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం

11. వాహక స్త్రీ సాధారణ దృష్టి గల పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. వారి అన్ని పిల్లలలో వర్ణాంధుల భిన్నం (a) 1/2 (b) 0 (c) 3/4 (d) 1/4

12. వర్ణాంధ పురుషుడు సమయుగ్మజ సాధారణ స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారి కొడుకులు (a) అందరూ వర్ణాంధులు (b) అందరూ సాధారణం (c) సగం మంది వర్ణాంధులు (d) నాలుగో వంతు వర్ణాంధులు

13. తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ సికిల్-సెల్ వాహకులు. పిల్ల వాహకం అయ్యే సంభావ్యత (a) 1/2 (b) 1/4 (c) 3/4 (d) 0

14. కాలమ్ I ని కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I:
A. డౌన్ సిండ్రోమ్
B. టర్నర్ సిండ్రోమ్
C. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్
D. సికిల్-సెల్ రక్తహీనత
కాలమ్ II:
i. 47, XXY
ii. β-గ్లోబిన్ జన్యువులో బిందు ఉత్పరివర్తనం
iii. ట్రైసోమీ 21
iv. 45, XO
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iv, B-iii, C-ii, D-i

15. β-థలసీమియాను నియంత్రించే HBB జన్యువు ఉన్న క్రోమోజోమ్ (a) 16 (b) 21 (c) X (d) 11

16. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్‌ను వర్ణించే లక్షణం ఏది? (a) అవశేష అండాశయాలున్న స్త్రీ (b) స్తనాల పెరుగుదల, వంధ్యత్వం ఉన్న పురుషుడు (c) మడతల నాలుక, వెడల్పాటైన అరచేతి గీత (d) X క్రోమోజోమ్ అసలు లేకపోవడం

17. గ్లోబిన్ సంశ్లేషణలో పరిమాణాత్మక సమస్య ఉన్న వ్యాధి ఏది? (a) సికిల్-సెల్ రక్తహీనత (b) వర్ణాంధత్వం (c) థలసీమియా (d) హీమోఫీలియా

18. తండ్రి హీమోఫిలిక్ అయిన స్త్రీ సాధారణ పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. వారి కొడుకు హీమోఫిలిక్ అయ్యే సంభావ్యత (a) 1/2 (b) 1/4 (c) 0 (d) 1

19. సికిల్-సెల్ రక్తహీనతలో కోడాన్ మార్పు (a) GUG → GAG (b) GAA → GUA (c) GGG → GAG (d) GAG → GUG

20. ప్రభావితం కాని ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ప్రభావిత కూతురు ఉంది. ఆ లక్షణం ఎక్కువగా (a) అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గతం (b) అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం (c) X సహలగ్న అంతర్గతం (d) Y సహలగ్నం

21. అసమస్థితికత దేని వల్ల వస్తుంది? (a) కణ విభజనలో క్రోమాటిడ్‌లు విడిపోవడంలో విఫలత (b) అంత్యదశ తర్వాత కణద్రవ్య విభజన విఫలత (c) వినిమయం (d) బిందు ఉత్పరివర్తనం

22. హీమోఫిలిక్ స్త్రీలు చాలా అరుదు, ఎందుకంటే (a) స్త్రీలకు X క్రోమోజోమ్ ఉండదు (b) జన్యువు Y పై ఉంది (c) తల్లి కనీసం వాహకి, తండ్రి హీమోఫిలిక్ అయి ఉండాలి (d) యుగ్మవికల్పం బహిర్గతం

స్థాయి 3: సవాలు

23. సాధారణ దృష్టి గల దంపతులకు వర్ణాంధ కొడుకు ఉన్నాడు. తర్వాతి పిల్ల వర్ణాంధ కూతురు అయ్యే సంభావ్యత (a) 1/4 (b) 0 (c) 1/2 (d) 1/8

24. వర్ణాంధ స్త్రీ సాధారణ దృష్టి గల పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. వారి పిల్లలు (a) అందరూ సాధారణం (b) అన్ని కూతుర్లు వర్ణాంధులు (c) సగం కొడుకులు వర్ణాంధులు (d) అన్ని కొడుకులు వర్ణాంధులు, అన్ని కూతుర్లు వాహకులు

25. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్ దేని ఫలదీకరణం వల్ల రావచ్చు? (a) X అండం + X శుక్రకణం (b) X లేని అండం + X శుక్రకణం (c) XX అండం + Y శుక్రకణం (d) X లేని అండం + Y శుక్రకణం

26. డౌన్ సిండ్రోమ్‌కు సరిపడే లక్షణాల సమూహం ఏది? (a) పొట్టి ఎత్తు, మడతల నాలుక, గీత ఉన్న వెడల్పాటైన అరచేతి (b) స్తనాల పెరుగుదలతో పొడవైన పురుషుడు (c) అవశేష అండాశయాలు, ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలు లేకపోవడం (d) లేత జుట్టు, రక్తంలో ఎక్కువ ఫినైల్‌అలనైన్

27. హీమోఫిలిక్ పురుషుడు వాహకి కాని స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారి కూతురు సాధారణ పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. ఆ కూతురి కొడుకు హీమోఫిలిక్ అయ్యే సంభావ్యత (a) 1/4 (b) 1/2 (c) 0 (d) 1

28. ఒక లక్షణం ప్రతి తరంలో కనిపిస్తుంది, ప్రభావిత తండ్రులు కొడుకులకూ కూతుర్లకూ సమానంగా అందిస్తారు, ప్రతి ప్రభావిత వ్యక్తికి ప్రభావిత జనకం ఉంది. విధానం ఎక్కువగా (a) X సహలగ్న అంతర్గతం (b) Y సహలగ్నం (c) అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం (d) అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గతం

29. ప్రతిపాదన (A): వర్ణాంధత్వం స్త్రీలకంటే పురుషులలో చాలా ఎక్కువ.
కారణం (R): పురుషులకు ఒకే X క్రోమోజోమ్ ఉంటుంది, కాబట్టి ఒక్క అంతర్గత యుగ్మవికల్పం కూడా తన ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: టర్నర్ సిండ్రోమ్ ఉన్న స్త్రీలలో 46 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి.
వాక్యం II: డౌన్ సిండ్రోమ్ ఒక అదనపు లింగ క్రోమోజోమ్ వల్ల వస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1aజన్యువు X పై ఉంది, అంతర్గతం
2c6వ స్థానంలో Glu → Val
3bఒక X లేదు
4dఅదనపు 21వ క్రోమోజోమ్
5cఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గత రక్త వ్యాధి
6aచతురస్రం = పురుషుడు
7bరక్తం గడ్డకట్టే వరుసలోని ఒక ప్రోటీన్ ప్రభావితమవుతుంది
8dకణద్రవ్య విభజన విఫలమైతే పూర్తి సమితులు చేరతాయి
9aపురుషుడిలో అదనపు X
10cరెండు గీతలు = బంధువుల మధ్య సంయోగం
11dసగం కొడుకులు, అంటే అన్ని పిల్లలలో నాలుగో వంతు
12bకొడుకులు తండ్రి నుండి Y పొందుతారు
13a2/4 HbᴬHbˢ
14cట్రైసోమీ 21, XO, XXY, బిందు ఉత్పరివర్తనం
15dHBB 11వ క్రోమోజోమ్‌పై ఉంది
16bXXY పురుషుడు, స్తనాల పెరుగుదల, వంధ్యత్వం
17cగ్లోబిన్ చాలా తక్కువగా తయారవుతుంది
18aఆమె వాహకి; సగం కొడుకులు ప్రభావితం
19dమధ్య క్షారంలో A నుండి U
20bప్రభావితం కాని తండ్రి X సహలగ్నాన్ని తోసిపుచ్చుతాడు
21aక్రోమాటిడ్‌ల అవియోజనం
22cవాహక తల్లి, ప్రభావిత తండ్రి అవసరం
23bప్రతి కూతురు తండ్రి సాధారణ X ను పొందుతుంది
24dకొడుకులు Xᶜ పొందుతారు; కూతుర్లు ఒక సాధారణ X పొందుతారు
25cXX + Y = XXY
26aసాధారణ డౌన్ లక్షణాలు
27bకూతురు వాహకి; సగం కొడుకులు ప్రభావితం
28dప్రతి తరం, రెండు లింగాలు, తండ్రి నుండి కొడుకుకు
29aఅర్ధయుగ్మజ పురుషులు అంతర్గత X యుగ్మవికల్పాలను చూపిస్తారు
30bటర్నర్‌కు 45; డౌన్ ట్రైసోమీ 21

అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • లింగ సహలగ్న జన్యువులు X క్రోమోజోమ్‌పై ఉంటాయి. పురుషుడికి ఒకే X, కాబట్టి ఒక్క అంతర్గత యుగ్మవికల్పం కూడా అతనిలో కనిపిస్తుంది; స్త్రీకి రెండు అవసరం.

  • X సహలగ్న అంతర్గత లక్షణాలు (హీమోఫీలియా, ఎరుపు–ఆకుపచ్చ వర్ణాంధత్వం) పురుషులలో చాలా ఎక్కువ. తండ్రి తన X ని ఎప్పుడూ కొడుకుకు ఇవ్వడు.

  • క్రిస్-క్రాస్ అనువంశికత: ప్రభావిత తండ్రి → వాహక కూతురు → ప్రభావిత మనుమడు.

  • వర్ణాంధత్వం సుమారు 8% పురుషులను, సుమారు 0.4% స్త్రీలను ప్రభావితం చేస్తుంది.

  • హీమోఫీలియా: ఒక రక్తం గడ్డకట్టే ప్రోటీన్ లేకపోవడం లేదా లోపభూయిష్టంగా ఉండటం వల్ల చిన్న గాయాలు కూడా ఎక్కువసేపు రక్తస్రావం చెందుతాయి. విక్టోరియా రాణి వాహకి; ఇది రాజ కుటుంబాలలో వ్యాపించింది.

  • వంశవృక్ష విశ్లేషణ ఒక లక్షణాన్ని తరాల ద్వారా అనుసరిస్తుంది: చతురస్రం = పురుషుడు, వృత్తం = స్త్రీ, నిండిన ఆకారం = ప్రభావితం, రెండు గీతలు = రక్తసంబంధ సంయోగం.

  • ప్రభావితం కాని ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ప్రభావిత సంతానం → అంతర్గతం. ప్రభావితం కాని తండ్రికి ప్రభావిత కూతురు ఉంటే X సహలగ్న అంతర్గతం కాదు.

  • సికిల్-సెల్ రక్తహీనత: అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం. β-గ్లోబిన్‌లో 6వ స్థానంలోని గ్లూటామిక్ ఆమ్లం వేలైన్‌గా మారుతుంది (కోడాన్ GAG → GUG). తక్కువ ఆక్సిజన్‌లో HbS ఎర్ర రక్త కణాలు కొడవలి ఆకారం తీసుకుంటాయి. వాహకులు HbᴬHbˢ.

  • ఫినైల్‌కీటోన్యూరియా: అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం; ఫినైల్‌అలనైన్ టైరోసిన్‌గా మారక పోగుపడి మేధో వైకల్యానికి కారణమవుతుంది.

  • థలసీమియా: అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం; గ్లోబిన్ సంశ్లేషణ తగ్గుతుంది. α-థలసీమియా జన్యువులు 16వ క్రోమోజోమ్‌పై (HBA1, HBA2), β-థలసీమియా జన్యువు 11వ క్రోమోజోమ్‌పై (HBB).

  • మయోటోనిక్ డిస్ట్రోఫీ అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గత ఉదాహరణ.

  • క్రోమోజోమ్ వ్యాధులు అసమస్థితికత (అవియోజనం) లేదా బహుస్థితికత వల్ల వస్తాయి. డౌన్ సిండ్రోమ్ = ట్రైసోమీ 21 (47); క్లైన్‌ఫెల్టర్ = 47, XXY పురుషుడు; టర్నర్ = 45, XO స్త్రీ.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

వ్యాధిరకంముఖ్య వాస్తవం
హీమోఫీలియాX సహలగ్న అంతర్గతంలోపభూయిష్ట రక్తం గడ్డకట్టే ప్రోటీన్
వర్ణాంధత్వంX సహలగ్న అంతర్గతంఎరుపు–ఆకుపచ్చ శంకు కణ లోపం; 8% పురుషులు, 0.4% స్త్రీలు
సికిల్-సెల్ రక్తహీనతఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతంβ-గ్లోబిన్ 6వ స్థానంలో Glu → Val
ఫినైల్‌కీటోన్యూరియాఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతంఫినైల్‌అలనైన్ పోగుపడుతుంది
థలసీమియాఅలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతంα క్రోమోజోమ్ 16 పై, β క్రోమోజోమ్ 11 పై
డౌన్ సిండ్రోమ్ట్రైసోమీ 2147 క్రోమోజోమ్‌లు, వెడల్పాటైన అరచేతి గీత, పొట్టి ఎత్తు
క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్47, XXYపొడవైన వంధ్య పురుషుడు, స్తనాల పెరుగుదల
టర్నర్ సిండ్రోమ్45, XOవంధ్య, పొట్టి స్త్రీ, అవశేష అండాశయాలు

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "తాత → అమ్మ → మనుమడు": X సహలగ్న అంతర్గత యుగ్మవికల్పం క్రిస్-క్రాస్ మార్గం.

  • "Klinefelter has eXtra X": క్లైన్‌ఫెల్టర్‌లో అదనపు X — XXY పురుషుడు. "Turner turned one X away": టర్నర్ ఒక X ని వదులుకుంది — 45, XO.

  • "6 Val Spoils the Shape": 6వ స్థానం, Valైన్, కొడవలి (Sickle) ఆకారం (Shape).

  • "పదహారు ఆల్ఫా, పదకొండు బీటా": α-థలసీమియా క్రోమోజోమ్ 16 పై, β-థలసీమియా 11 పై (వర్ణమాలలో α ముందు వచ్చినా పెద్ద సంఖ్యపై ఉంటుంది).

  • "చతురస్రం కొడుకు, వృత్తం కూతురు, నిండినది రోగి": వంశవృక్ష చిహ్నాలు.

భావనల అనుసంధానం

  • డౌన్, టర్నర్, క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్‌ల వెనుక ఉన్న అవియోజనం NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు లోని క్షయకరణ లోపం.

  • రక్తం గడ్డకట్టడం (హీమోఫీలియా), హిమోగ్లోబిన్ (సికిల్-సెల్, థలసీమియా) NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 5: మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రంతో అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

  • GAG → GUG మార్పు ఒక బిందు ఉత్పరివర్తనం; దీనిని ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయం 6 లో జన్యు సంకేతం ద్వారా చదువుతాం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)

31. వ్యాధిని (జాబితా I) దాని కారణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. డౌన్ సిండ్రోమ్
B. క్లైన్‌ఫెల్టర్ సిండ్రోమ్
C. టర్నర్ సిండ్రోమ్
D. సికిల్-సెల్ రక్తహీనత
జాబితా II:
i. 47, XXY
ii. 45, XO
iii. β-గ్లోబిన్ జన్యువులో ఒకే క్షార మార్పు
iv. ట్రైసోమీ 21
(a) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii

32. వ్యాధిని (జాబితా I) దాని విధానంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. హీమోఫీలియా
B. మయోటోనిక్ డిస్ట్రోఫీ
C. ఫినైల్‌కీటోన్యూరియా
D. డౌన్ సిండ్రోమ్
జాబితా II:
i. అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గతం
ii. క్రోమోజోమ్ అసమస్థితికత
iii. X సహలగ్న అంతర్గతం
iv. అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii

33. వంశవృక్ష చిహ్నాన్ని (జాబితా I) దాని అర్థంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. చతురస్రం
B. వృత్తం
C. నిండిన చిహ్నం
D. దంపతుల మధ్య రెండు గీతలు
జాబితా II:
i. ప్రభావిత వ్యక్తి
ii. రక్తసంబంధ సంయోగం
iii. స్త్రీ
iv. పురుషుడు
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii

34. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. α-థలసీమియా
B. β-థలసీమియా
C. సికిల్-సెల్ రక్తహీనత
D. హీమోఫీలియా
జాబితా II:
i. 11వ క్రోమోజోమ్‌పై జన్యువు
ii. 6వ స్థానంలో గ్లూటామిక్ ఆమ్లం స్థానంలో వేలైన్
iii. 16వ క్రోమోజోమ్‌పై జన్యువులు
iv. లోపభూయిష్ట రక్తం గడ్డకట్టే ప్రోటీన్
(a) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

35. కిందివాటిలో ఎన్ని సరైనవి?
A. హీమోఫీలియా పురుషులలో ఎక్కువ.
B. సాధారణ పురుషుడిని పెళ్లాడిన వాహక స్త్రీకి ప్రతి కొడుకు హీమోఫిలిక్ అయ్యే సంభావ్యత 1/2.
C. విక్టోరియా రాణి హీమోఫీలియా వాహకి.
D. వర్ణాంధ పురుషుడి కూతుర్లందరిలో కనీసం ఒక వర్ణాంధ యుగ్మవికల్పం ఉంటుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

36. డౌన్ సిండ్రోమ్ గురించి సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. 21వ క్రోమోజోమ్ అదనపు ప్రతి వల్ల వస్తుంది.
B. ఆ వ్యక్తికి 47 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి.
C. లాంగ్‌డన్ డౌన్ 1866 లో మొదటిసారి దీనిని వర్ణించాడు.
D. స్త్రీలు మాత్రమే ప్రభావితమవుతారు.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. టర్నర్ సిండ్రోమ్ గురించి ఎన్ని వాక్యాలు సరైనవి?
A. ఆ వ్యక్తికి 45 క్రోమోజోమ్‌లు ఉంటాయి.
B. ఆమె అవశేష అండాశయాలు గల వంధ్య స్త్రీ.
C. ద్వితీయ లైంగిక లక్షణాలు సరిగ్గా అభివృద్ధి చెందవు.
D. ఆ వ్యక్తిలో ఒక అదనపు Y క్రోమోజోమ్ ఉంటుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు

38. సికిల్-సెల్ రక్తహీనత గురించి సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఇది అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం.
B. ఉత్పరివర్తనం కోడాన్ GUG ని GAG గా మారుస్తుంది.
C. HbᴬHbˢ వాహకులు సాధారణంగా ఆరోగ్యంగా ఉంటారు, కానీ యుగ్మవికల్పాన్ని అందించగలరు.
D. తక్కువ ఆక్సిజన్‌లో ఎర్ర రక్త కణాలు కొడవలి ఆకారం తీసుకుంటాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

39. ఒక వంశవృక్షం వర్ణన: తరం I లో తండ్రి, తల్లి ఇద్దరూ ప్రభావితం కాదు. తరం II లో వారికి ప్రభావిత కొడుకు, ప్రభావిత కూతురు, ప్రభావితం కాని కొడుకు ఉన్నారు. ఎక్కువ సంభావ్యమైన విధానం: (a) అలింగ క్రోమోజోమ్ అంతర్గతం (b) అలింగ క్రోమోజోమ్ బహిర్గతం (c) X సహలగ్న అంతర్గతం (d) Y సహలగ్నం

40. ఒక పట్టిక కుటుంబాన్ని చూపిస్తుంది: తండ్రికి సాధారణ దృష్టి, తల్లికి సాధారణ దృష్టి కానీ వర్ణాంధత్వ వాహకి. వారి పిల్లలలో ఆశించే ఫలితం: (a) కొడుకులలో 1/2 వర్ణాంధులు, కూతుర్లలో ఎవరూ కాదు (b) అన్ని కొడుకులు వర్ణాంధులు, కూతుర్లలో 1/2 (c) కొడుకులలో 1/4, కూతుర్లలో 1/4 (d) కొడుకులలో ఎవరూ కాదు, కూతుర్లలో 1/2

41. ఒక కేరియోటైప్ పట్టిక ముగ్గురు వ్యక్తులను చూపిస్తుంది: P = 47, XY, +21; Q = 47, XXY; R = 45, X. వరుసగా వారికి ఉన్నవి: (a) క్లైన్‌ఫెల్టర్, డౌన్, టర్నర్ (b) డౌన్, టర్నర్, క్లైన్‌ఫెల్టర్ (c) డౌన్, క్లైన్‌ఫెల్టర్, టర్నర్ (d) టర్నర్, క్లైన్‌ఫెల్టర్, డౌన్

Q42–43 కు సందర్భం. రాజస్థాన్‌లోని ఒక గ్రామంలో హీమోఫీలియా ఉన్న పురుషుడు (XʰY) హీమోఫీలియా యుగ్మవికల్పం లేని స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. కొన్నేళ్ళ తర్వాత, వారి కూతురు సాధారణ రక్తం గడ్డకట్టే పురుషుడిని పెళ్లి చేసుకుంది.

42. కూతురి జన్యురూపం: (a) XX (b) XXʰ (c) XʰXʰ (d) XʰY

43. కూతురి మొదటి కొడుకుకు హీమోఫీలియా వచ్చే సంభావ్యత: (a) 1/4 (b) 1 (c) 0 (d) 1/2

44. వర్ణాంధ పురుషుడు, తండ్రి వర్ణాంధుడైన సాధారణ దృష్టి గల స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వారి పిల్ల వర్ణాంధ కూతురు అయ్యే సంభావ్యత ఎంత? (a) 1/2 (b) 1/4 (c) 0 (d) 1/8

45. టర్నర్ సిండ్రోమ్ (45, XO) ఉన్న అమ్మాయి వర్ణాంధురాలు, కానీ ఆమె తల్లిదండ్రులిద్దరికీ సాధారణ దృష్టి ఉంది. ఏ జనకునిలో లింగ క్రోమోజోమ్‌లు విడిపోవడంలో విఫలమయ్యాయి? (a) తండ్రి; అతని శుక్రకణంలో లింగ క్రోమోజోమ్ లేదు (b) తల్లి; ఆమె అండంలో X లేదు (c) ఇద్దరూ సమానంగా (d) నిర్ణయించలేము

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31dడౌన్ ట్రైసోమీ 21, క్లైన్‌ఫెల్టర్ XXY, టర్నర్ XO, సికిల్-సెల్ క్షార మార్పు
32bహీమోఫీలియా X సహలగ్న అంతర్గతం, మయోటోనిక్ డిస్ట్రోఫీ అలింగ బహిర్గతం, PKU అలింగ అంతర్గతం, డౌన్ అసమస్థితికత
33aప్రామాణిక వంశవృక్ష చిహ్నాలు
34dα 16 పై, β 11 పై, సికిల్ Glu → Val, హీమోఫీలియా రక్తం గడ్డకట్టే లోపం
35dనాలుగూ సరైనవి; వర్ణాంధ తండ్రి తన ఒక్క X ని ప్రతి కూతురుకు ఇస్తాడు
36bడౌన్ సిండ్రోమ్ రెండు లింగాలనూ ప్రభావితం చేస్తుంది
37cA, B, C సరైనవి; టర్నర్‌లో Y అసలు ఉండదు
38cమార్పు GAG → GUG, విలోమం కాదు
39aప్రభావితం కాని తల్లిదండ్రులు → అంతర్గతం; ప్రభావితం కాని తండ్రికి ప్రభావిత కూతురు → X సహలగ్నం కాదు
40aకొడుకులు తల్లి నుండి X లేదా Xᶜ పొందుతారు; కూతుర్లు తండ్రి సాధారణ X పొందుతారు
41c+21 = డౌన్, XXY = క్లైన్‌ఫెల్టర్, ఒకే X = టర్నర్
42bఆమె తండ్రి నుండి Xʰ, తల్లి నుండి సాధారణ X పొందుతుంది
43dXXʰ × XY: సగం కొడుకులు Xʰ పొందుతారు
44bXXᶜ × XᶜY: P(కూతురు) 1/2 × కూతుర్లలో P(XᶜXᶜ) 1/2 = 1/4
45aఆమె ఒక్క X వర్ణాంధ యుగ్మవికల్పాన్ని కలిగి ఉంది, అది వాహకి అయిన తల్లికి మాత్రమే ఉంది; కాబట్టి తండ్రి శుక్రకణంలో లింగ క్రోమోజోమ్ లేదు
27 min left
‹
›