అధ్యాయం 5: DNA మరియు RNA: నిర్మాణం, ప్యాకేజింగ్ మరియు జన్యు పదార్థం కోసం అన్వేషణ (DNA and RNA: Structure, Packaging and the Search for Genetic Material)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
న్యూక్లియోటైడ్ భాగాలు, న్యూక్లియోటైడ్లు కలిసి గొలుసుగా ఎలా ఏర్పడతాయి
వాట్సన్–క్రిక్ ద్వికుండలి నమూనా, దానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సంఖ్యలు
చార్గాఫ్ నియమాలు, లెక్కల్లో వాటిని ఎలా వాడాలి
కేంద్రకపూర్వ జీవుల్లో, నిజకేంద్రక జీవుల న్యూక్లియోసోమ్లలో DNA ఎలా ప్యాక్ అవుతుంది
గ్రిఫిత్, ఏవరీ–మెక్లాయిడ్–మెక్కార్టీ, హెర్షే–చేజ్ ప్రయోగాలు
నేడు ప్రధాన జన్యు పదార్థం RNA కాకుండా DNA ఎందుకు అయింది
5.1 కేంద్రకామ్లాలు ఒక్క చూపులో
కేంద్రకామ్లాలు (Nucleic acids) రెండు రకాలు: డీఆక్సీరైబోన్యూక్లిక్ ఆమ్లం (DNA), రైబోన్యూక్లిక్ ఆమ్లం (RNA). చాలా జీవుల్లో జన్యు పదార్థం (Genetic material) DNA. పొగాకు మొజాయిక్ వైరస్ (TMV), బాక్టీరియోఫాజ్ Qβ వంటి కొన్ని వైరస్లలో మాత్రం జన్యు పదార్థం RNA. చాలా సజీవ కణాల్లో RNA సందేశవాహకంగా, అనుసంధానకర్త (adapter) గా, నిర్మాణ భాగంగా, కొన్నిసార్లు ఉత్ప్రేరకంగా కూడా పనిచేస్తుంది.
స్విస్ జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడరిక్ మీషర్ 1869 లో చీము కణాల కేంద్రకాల నుండి మొదటిసారి DNA ను వేరుచేశాడు. దానికి "న్యూక్లీన్" (nuclein) అని పేరు పెట్టాడు.
DNA పొడవును న్యూక్లియోటైడ్ల సంఖ్యగా చెబుతారు; ద్విపోచ DNA అయితే క్షార జతల (base pairs, bp) సంఖ్యగా చెబుతారు.
| జీవి | DNA పరిమాణం |
|---|---|
| బాక్టీరియోఫాజ్ φX174 | 5386 న్యూక్లియోటైడ్లు (ఏకపోచ) |
| బాక్టీరియోఫాజ్ లాంబ్డా | 48,502 bp |
| Escherichia coli | 4.6 × 10⁶ bp |
| మానవుడు (ఏకస్థితికం) | 3.3 × 10⁹ bp |
5.2 పాలీన్యూక్లియోటైడ్ గొలుసు నిర్మాణం
న్యూక్లియోటైడ్లో మూడు భాగాలు ఉంటాయి: నత్రజని క్షారం (Nitrogenous base), పెంటోస్ చక్కెర (Pentose sugar), ఫాస్ఫేట్ సమూహం (Phosphate group).
క్షారాలు: ప్యూరిన్లలో (Purines: అడినిన్, గ్వానిన్) రెండు వలయాలు ఉంటాయి. పిరిమిడిన్లలో (Pyrimidines: సైటోసిన్, థైమిన్, యురాసిల్) ఒకే వలయం ఉంటుంది. DNA లో A, G, C, T ఉంటాయి. RNA లో A, G, C, U ఉంటాయి. థైమిన్ అంటే 5-మిథైల్ యురాసిల్.
చక్కెర: DNA లో డీఆక్సీరైబోస్, RNA లో రైబోస్. రైబోస్లో 2′ కార్బన్ మీద OH ఉంటుంది; డీఆక్సీరైబోస్లో అది ఉండదు.
ఫాస్ఫేట్: పక్కపక్కనే ఉన్న న్యూక్లియోటైడ్ల చక్కెరలను కలుపుతుంది.
క్షారం చక్కెరలోని 1′ కార్బన్తో N-గ్లైకోసిడిక్ బంధం (N-glycosidic linkage) ద్వారా కలుస్తుంది. క్షారం + చక్కెర = న్యూక్లియోసైడ్ (Nucleoside), ఉదా. అడినోసిన్, డీఆక్సీథైమిడిన్. దీని 5′-OH కి ఫాస్ఫోఎస్టర్ బంధం (Phosphoester linkage) ద్వారా ఫాస్ఫేట్ చేరితే అది న్యూక్లియోటైడ్ (Nucleotide) అవుతుంది.
రెండు న్యూక్లియోటైడ్లు 3′–5′ ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ బంధం (Phosphodiester linkage) ద్వారా కలిసి డైన్యూక్లియోటైడ్ ఏర్పడుతుంది. ఇలాంటి బంధాలు చాలా ఏర్పడితే పాలీన్యూక్లియోటైడ్ (Polynucleotide) వస్తుంది. చక్కెర, ఫాస్ఫేట్ కలిసి వెన్నెముక (backbone) ను ఏర్పరుస్తాయి; క్షారాలు దాని నుండి బయటకు పొడుచుకొని ఉంటాయి.
గొలుసు ఒక చివర 5′ కార్బన్ మీద స్వేచ్ఛా ఫాస్ఫేట్ ఉంటుంది. ఇదే 5′ చివర. మరో చివర 3′ కార్బన్ మీద స్వేచ్ఛా OH ఉంటుంది. ఇదే 3′ చివర. వేరే విధంగా చెప్పకపోతే వరుసక్రమాలను 5′ → 3′ దిశలో రాస్తారు.
5.3 ద్వికుండలి
1953 లో జేమ్స్ వాట్సన్, ఫ్రాన్సిస్ క్రిక్ ద్వికుండలి నమూనా (Double helix model) ను ప్రతిపాదించారు. దీనికి వారు మారిస్ విల్కిన్స్, రోసలిండ్ ఫ్రాంక్లిన్ తీసిన X-కిరణ వివర్తన (X-ray diffraction) చిత్రాలను, ఎర్విన్ చార్గాఫ్ కనుగొన్న క్షార నిష్పత్తులను వాడుకున్నారు.
చార్గాఫ్ నియమాలు (Chargaff's rules). ద్విపోచ DNA లో అడినిన్ పరిమాణం థైమిన్కు సమానం, గ్వానిన్ పరిమాణం సైటోసిన్కు సమానం. కాబట్టి మొత్తం ప్యూరిన్లు = మొత్తం పిరిమిడిన్లు.
(A + T)/(G + C) నిష్పత్తి మాత్రం స్థిరం కాదు. అది జాతి నుండి జాతికి మారుతుంది, ప్రతి జాతికి ఒక గుర్తులా ఉంటుంది.
వాట్సన్–క్రిక్ నమూనా లక్షణాలు.
రెండు పాలీన్యూక్లియోటైడ్ గొలుసులు కలిసి కుండలిని ఏర్పరుస్తాయి. చక్కెర-ఫాస్ఫేట్ వెన్నెముకలు బయట, క్షారాలు లోపల ఉంటాయి.
రెండు గొలుసులు ప్రతిసమాంతరం (Antiparallel). ఒకటి 5′ → 3′ దిశలో, మరొకటి 3′ → 5′ దిశలో ఉంటుంది.
క్షారాలు హైడ్రోజన్ బంధాల (Hydrogen bonds) ద్వారా జత కడతాయి. A, T తో రెండు హైడ్రోజన్ బంధాలతో జతకడుతుంది. G, C తో మూడు బంధాలతో జతకడుతుంది.
ఒక ప్యూరిన్ ఎప్పుడూ ఒక పిరిమిడిన్కు ఎదురుగా ఉంటుంది. అందువల్ల రెండు వెన్నెముకల మధ్య దూరం పొడవునా ఒకేలా ఉంటుంది.
రెండు గొలుసులు కుడిచేతి సర్పిలం (right-handed spiral) గా చుట్టుకుంటాయి.
పిచ్ (Pitch, ఒక పూర్తి మలుపు) 3.4 nm; ఒక మలుపులో సుమారు 10 క్షార జతలు ఉంటాయి. కాబట్టి పక్కపక్క క్షార జతల మధ్య దూరం సుమారు 0.34 nm.
ఒక క్షార జత తలం దాని తర్వాతి జత మీద పేర్చినట్లు ఉంటుంది. ఈ పేర్పు (stacking), హైడ్రోజన్ బంధాలతో కలిసి, కుండలిని స్థిరంగా ఉంచుతుంది.

ప్రతి మెట్టులో రెండు వలయాల ప్యూరిన్ ఒక వలయం పిరిమిడిన్తో జతకడుతుంది; అందుకే నిచ్చెన వెడల్పు పొడవునా ఒకేలా ఉంటుంది.
పాత భవనంలోని మెలికల మెట్ల దారిని ఊహించుకోండి. రెండు పట్టీలు (rails) వెన్నెముకలు, మెట్లు క్షార జతలు; రెండు పట్టీలూ వ్యతిరేక దిశల్లో నడుస్తాయి.
రెండు పోచలు పరస్పర పూరకాలు (complementary) కాబట్టి ఒక పోచ తెలిస్తే రెండోది తెలిసిపోతుంది. ప్రతికృతికి ఇదే ముఖ్యమైన ఆలోచన; దీనిని అధ్యాయం 6 లో చూస్తాం.
ఉపయోగపడే పొడవులు:
మానవ ద్వయస్థితిక (diploid) కణంలో 6.6 × 10⁹ bp × 0.34 × 10⁻⁹ m = 2.2 m DNA ఉంటుంది. కేంద్రకం వ్యాసం సుమారు 10⁻⁶ m మాత్రమే. కాబట్టి DNA ను ప్యాక్ చేయడం తప్పనిసరి.
5.4 DNA ప్యాకేజింగ్
కేంద్రకపూర్వ జీవులు (Prokaryotes). E. coli వంటి బాక్టీరియాలకు స్పష్టమైన కేంద్రకం ఉండదు. వాటి DNA ఋణావేశం కలిగి ఉంటుంది. అది కొన్ని ధనావేశ ప్రోటీన్లతో కలిసి న్యూక్లియాయిడ్ (Nucleoid) అనే ప్రాంతంలో పెద్ద ఉచ్చులుగా (loops) అమరి ఉంటుంది.
నిజకేంద్రక జీవులు (Eukaryotes). ఇక్కడ DNA ను హిస్టోన్లు (Histones) అనే ధనావేశ, క్షార స్వభావ ప్రోటీన్లు ప్యాక్ చేస్తాయి. హిస్టోన్లలో లైసిన్, ఆర్జినిన్ అనే క్షార అమైనో ఆమ్లాలు ఎక్కువ; వాటి పక్క గొలుసులపై ధనావేశం ఉంటుంది.
ఎనిమిది హిస్టోన్ అణువులు కలిసి హిస్టోన్ అష్టకం (Histone octamer) ఏర్పడుతుంది: H2A, H2B, H3, H4 ఒక్కొక్కటి రెండేసి.
ఋణావేశ DNA ధనావేశ అష్టకం చుట్టూ చుట్టుకుంటుంది. ఈ ప్రమాణమే న్యూక్లియోసోమ్ (Nucleosome). ఒక సాధారణ న్యూక్లియోసోమ్లో సుమారు 200 bp DNA ఉంటుంది.
న్యూక్లియోసోమ్లు DNA పొడవునా పునరావృతమవుతాయి. ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శినిలో అవి దారానికి గుచ్చిన పూసల్లా (beads on a string) కనిపిస్తాయి. ఒక న్యూక్లియోసోమ్ను మరోదానితో అనుసంధాన DNA (Linker DNA) కలుపుతుంది; హిస్టోన్ H1 దానిపై ఉంటుంది.
పూసల దారం లాంటి క్రొమాటిన్ చుట్టుకొని క్రొమాటిన్ తంతువులు (chromatin fibres) గా మారుతుంది. ఇవి ఇంకా చుట్టుకొని, సంక్షేపించి మధ్యదశ (metaphase) లో క్రోమోజోమ్లుగా కనిపిస్తాయి.
న్యూక్లియోసోమ్ స్థాయికి మించిన ప్యాకేజింగ్కు అదనపు ప్రోటీన్లు కావాలి. వీటిని హిస్టోన్ కాని క్రోమోజోమ్ ప్రోటీన్లు (Non-histone chromosomal, NHC proteins) అంటారు.

ప్రతి స్థాయి తన ముందు స్థాయిని మడిచి పెడుతుంది; అందుకే సుమారు 2.2 m DNA కొన్ని మైక్రోమీటర్ల వెడల్పు గల కేంద్రకంలో ఇముడుతుంది.
కేంద్రకంలో కొంత క్రొమాటిన్ వదులుగా, కొంత దట్టంగా ప్యాక్ అయి ఉంటుంది.
| లక్షణం | యూక్రొమాటిన్ (Euchromatin) | హెటిరోక్రొమాటిన్ (Heterochromatin) |
|---|---|---|
| ప్యాకింగ్ | వదులు | దట్టం |
| అభిరంజనం (Staining) | లేతగా | ముదురుగా |
| అనులేఖనం (Transcription) | చురుకు | నిష్క్రియ |
చీరను ఊహించుకోండి. పరిచి ఉంచితే అంచు డిజైన్ సులభంగా చదవవచ్చు; బీరువాలో గట్టిగా మడిచి పెడితే తక్కువ చోటు పడుతుంది, కానీ డిజైన్ కనిపించదు. యూక్రొమాటిన్ అంటే పరిచిన చీర.
5.5 జన్యు పదార్థం కోసం అన్వేషణ
1940 ల వరకు చాలా మంది జీవశాస్త్రవేత్తలు అనువంశికతను ప్రోటీన్లే మోస్తాయని భావించారు. ప్రోటీన్లకు 20 నిర్మాణ ప్రమాణాలు ఉన్నాయి; DNA కు నాలుగే. మూడు ప్రయోగాలు ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇచ్చాయి.
గ్రిఫిత్ రూపాంతరణ ప్రయోగం (1928). ఫ్రెడరిక్ గ్రిఫిత్ Streptococcus pneumoniae (న్యుమోకోకస్) బాక్టీరియా, ఎలుకలతో ప్రయోగాలు చేశాడు. ఈ బాక్టీరియాలో రెండు రకాలు (strains) ఉన్నాయి.
S రకం: శ్లేష్మ (పాలీశాకరైడ్) కవచం ఉండటం వల్ల నునుపైన, మెరిసే కాలనీలను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది వ్యాధికారకం (virulent); న్యుమోనియా కలిగిస్తుంది.
R రకం: గరుకు కాలనీలను ఏర్పరుస్తుంది, కవచం ఉండదు, వ్యాధికారకం కాదు.
| ఎలుకలకు ఎక్కించినది | ఫలితం |
|---|---|
| సజీవ S | ఎలుకలు చనిపోయాయి |
| సజీవ R | ఎలుకలు బతికాయి |
| వేడితో చంపిన S | ఎలుకలు బతికాయి |
| వేడితో చంపిన S + సజీవ R | ఎలుకలు చనిపోయాయి; వాటి నుండి సజీవ S బాక్టీరియా లభించాయి |
చనిపోయిన S కణాల నుండి ఏదో ఒక పదార్థం సజీవ R కణాలను S కణాలుగా మార్చింది. గ్రిఫిత్ దానిని "రూపాంతరణ కారకం" (transforming principle) అన్నాడు. అది ఏమిటో మాత్రం అతను గుర్తించలేదు. ఈ ప్రక్రియనే రూపాంతరణం (Transformation) అంటారు.
ఏవరీ, మెక్లాయిడ్, మెక్కార్టీ (1933–1944). ఓస్వాల్డ్ ఏవరీ, కోలిన్ మెక్లాయిడ్, మాక్లిన్ మెక్కార్టీ వేడితో చంపిన S కణాల నుండి DNA, RNA, ప్రోటీన్లను శుద్ధి చేశారు. వీటిలో ఏది R కణాలను రూపాంతరం చెందిస్తుందో పరీక్షించారు.
ప్రోటియేజ్ (ప్రోటీన్ను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్), RNase (RNA ను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్) రూపాంతరణను ఆపలేదు.
DNase (DNA ను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్) దానిని ఆపింది.
కాబట్టి రూపాంతరణ కారకం DNA. అయినా అందరు జీవశాస్త్రవేత్తలూ దీనిని ఒప్పుకోలేదు.
హెర్షే మరియు చేజ్ (1952). ఆల్ఫ్రెడ్ హెర్షే, మార్తా చేజ్ బాక్టీరియోఫాజ్లతో (బాక్టీరియాలకు సోకే వైరస్లు) ఈ ప్రశ్నకు తుది సమాధానం ఇచ్చారు. ఫాజ్ అంటే ప్రోటీన్ కవచం లోపల ఉన్న DNA మాత్రమే. DNA లో ఫాస్ఫరస్ ఉంటుంది కానీ సల్ఫర్ ఉండదు. ప్రోటీన్లో సల్ఫర్ ఉంటుంది కానీ ఫాస్ఫరస్ దాదాపు ఉండదు.
ఒక ఫాజ్ సమూహాన్ని రేడియోధార్మిక ఫాస్ఫరస్ (³²P) ఉన్న యానకంలో పెంచారు. వాటి DNA గుర్తించబడింది (labelled).
మరో సమూహాన్ని రేడియోధార్మిక సల్ఫర్ (³⁵S) తో పెంచారు. వాటి ప్రోటీన్ కవచాలు గుర్తించబడ్డాయి.
ప్రతి సమూహాన్నీ E. coli కి సోకనిచ్చారు.
బ్లెండింగ్ (Blending): వంటగది మిక్సీ లాంటి బ్లెండర్లో కుదిపి, ఖాళీ ఫాజ్ కవచాలను బాక్టీరియాల నుండి వేరుచేశారు.
అపకేంద్రణం (Centrifugation): వాటిని వేరుచేసింది. బరువైన బాక్టీరియాలు అడుగున అవక్షేపం (pellet) గా చేరాయి; తేలికైన ఫాజ్ కణాలు పై ద్రవం (supernatant) లో ఉండిపోయాయి.
| ఫాజ్ గుర్తు | రేడియోధార్మికత కనిపించిన చోటు | అర్థం |
|---|---|---|
| ³²P (DNA) | బాక్టీరియా కణాలు (అవక్షేపం) | DNA బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశించింది |
| ³⁵S (ప్రోటీన్) | పై ద్రవం; కణాల్లో కాదు | ప్రోటీన్ బయటే ఉండిపోయింది |
ఫాజ్ నుండి బాక్టీరియాలోకి వెళ్ళేది ప్రోటీన్ కాదు, DNA. కాబట్టి DNA యే జన్యు పదార్థం.
5.6 జన్యు పదార్థం లక్షణాలు: DNA వర్సెస్ RNA
జన్యు పదార్థానికి ఈ సామర్థ్యాలు ఉండాలి:
తనకు తానే నకళ్ళు తయారుచేసుకోవడం (ప్రతికృతి, Replication),
రసాయనికంగా, నిర్మాణపరంగా స్థిరంగా ఉండటం,
పరిణామానికి అవసరమైన నెమ్మదైన మార్పులకు (ఉత్పరివర్తనం, Mutation) అవకాశం ఇవ్వడం,
మెండల్ లక్షణాల రూపంలో వ్యక్తమవడం.
DNA, RNA రెండూ ప్రతికృతి చెందగలవు. కానీ సమాచారాన్ని నిల్వ చేయడంలో DNA మెరుగైనది.
| అంశం | DNA | RNA |
|---|---|---|
| చక్కెరపై 2′-OH | ఉండదు | ఉంటుంది; RNA ను చురుకైనదిగా, సులభంగా విచ్ఛిన్నమయ్యేదిగా చేస్తుంది |
| పోచలు | సాధారణంగా ద్విపోచ; విడిపోయిన తర్వాత మళ్ళీ కలవగలవు | సాధారణంగా ఏకపోచ |
| థైమిన్ వర్సెస్ యురాసిల్ | థైమిన్ స్థిరత్వాన్ని పెంచుతుంది | యురాసిల్ |
| ఉత్పరివర్తన రేటు | తక్కువ | ఎక్కువ; RNA వైరస్లు వేగంగా ఉత్పరివర్తనం చెంది పరిణామం చెందుతాయి |
| ఉత్ప్రేరణ | లేదు | కొన్ని RNA లు ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేస్తాయి |
| వ్యక్తీకరణ | ప్రోటీన్ తయారీకి RNA అవసరం | నేరుగా ప్రోటీన్ను సంకేతిస్తుంది |
గ్రిఫిత్ ప్రయోగంలో వేడితో చంపిన S రకం తన రూపాంతరణ సామర్థ్యాన్ని కోల్పోలేదు. అంటే వేడిని తట్టుకుని DNA నిలిచింది. DNA స్థిరత్వం దీర్ఘకాల నిల్వకు తగినది; RNA సమాచారాన్ని అందించడానికి, వ్యక్తపరచడానికి తగినది.
RNA ప్రపంచం (The RNA world). మొట్టమొదటి జన్యు పదార్థం బహుశా RNA. అది సమాచారాన్ని నిల్వ చేయగలదు, ఉత్ప్రేరకంగానూ పనిచేయగలదు. జీవక్రియ, అనువాదం, స్ప్లైసింగ్ వంటి ముఖ్యమైన జీవ ప్రక్రియలు RNA చుట్టూ పరిణామం చెందాయి. RNA చురుకైనది కాబట్టి నిల్వగా అస్థిరమైనది; అందుకే రసాయన మార్పులతో మరింత స్థిరమైన DNA, RNA నుండి పరిణామం చెందింది.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: ఒక ద్విపోచ DNA లో 20 శాతం అడినిన్ ఉంది. మిగతా క్షారాల శాతాలు కనుగొనండి.
సాధన: T = A = 20 శాతం. A + T = 40 శాతం, కాబట్టి G + C = 60 శాతం. G = C = 30 శాతం.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: 1000 bp ఉన్న ద్విపోచ DNA లో 240 అడినిన్ క్షారాలు ఉన్నాయి. దాని పోచలను ఎన్ని హైడ్రోజన్ బంధాలు పట్టి ఉంచుతాయి?
సాధన: A–T జతలు = 240. ప్రతి క్షార జత A–T గానీ G–C గానీ కాబట్టి G–C జతలు = 1000 − 240 = 760. హైడ్రోజన్ బంధాలు = 2 × 240 + 3 × 760 = 480 + 2280 = 2760.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఒక బాక్టీరియా DNA పొడవు 1.36 mm. దానిలోని క్షార జతల సంఖ్యను అంచనా వేయండి.
సాధన: N = L / 0.34 nm = 1.36 × 10⁻³ m ÷ 0.34 × 10⁻⁹ m = 4 × 10⁶ bp.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: ఒక DNA ఖండంలో 3400 bp ఉన్నాయి. దాని పొడవు, మలుపుల సంఖ్య కనుగొనండి.
సాధన: పొడవు = 3400 × 0.34 nm = 1156 nm. మలుపులు = 3400 / 10 = 340.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక DNA నమూనాలో A 25 శాతం, T 33 శాతం, G 24 శాతం, C 18 శాతం ఉన్నాయి. మీరు ఏమి నిర్ధారిస్తారు?
సాధన: A ≠ T, G ≠ C, కాబట్టి చార్గాఫ్ నియమాలు వర్తించవు. ఈ DNA φX174 లోని DNA లాగా ఏకపోచ DNA.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: ఒక క్షీరద కణంలో 6.6 × 10⁹ bp ఉన్నాయి. ఒక న్యూక్లియోసోమ్లో 200 bp ఉంటే, మొత్తం ఎన్ని న్యూక్లియోసోమ్లు ఉంటాయి?
సాధన: 6.6 × 10⁹ / 200 = 3.3 × 10⁷ న్యూక్లియోసోమ్లు.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: హెర్షే–చేజ్ తరహా పరీక్షలో, ఒకవేళ ప్రోటీన్ జన్యు పదార్థం అయి ఉంటే ఫలితం ఎలా ఉండేది?
సాధన: ప్రోటీన్ బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశించి ఉండేది. ³⁵S బాక్టీరియా అవక్షేపంలో కనిపించి, ³²P పై ద్రవంలో ఉండిపోయేది. వాస్తవ ఫలితం దీనికి పూర్తిగా వ్యతిరేకం.
సాధించిన ఉదాహరణ 5.8 (NEET-కఠినం): DNA లోని ఒక పోచ 5′-ATGCCTAG-3′. పూరక పోచను 5′ → 3′ దిశలో రాసి, ఈ ద్విపోచ ఖండంలోని హైడ్రోజన్ బంధాలను లెక్కించండి.
సాధన: దాని కింద రాసిన పూరక పోచ 3′-TACGGATC-5′. దీన్ని 5′ → 3′ దిశలో చదివితే 5′-CTAGGCAT-3′. ఇచ్చిన పోచలో A, T, T, A (4 A–T జతలు), G, C, C, G (4 G–C జతలు) ఉన్నాయి. హైడ్రోజన్ బంధాలు = 4 × 2 + 4 × 3 = 20.
త్వరిత పునశ్చరణ
న్యూక్లియోసైడ్ = క్షారం + చక్కెర (N-గ్లైకోసిడిక్); న్యూక్లియోటైడ్ = న్యూక్లియోసైడ్ + ఫాస్ఫేట్ (ఫాస్ఫోఎస్టర్); గొలుసులోని బంధాలు 3′–5′ ఫాస్ఫోడైఎస్టర్.
వాట్సన్, క్రిక్ 1953; X-కిరణ దత్తాంశం విల్కిన్స్, ఫ్రాంక్లిన్ నుండి; చార్గాఫ్: A = T, G = C.
ప్రతిసమాంతరం, కుడిచేతి కుండలి, A=T (2 H-బంధాలు), G≡C (3 H-బంధాలు), ఒక bp కు 0.34 nm, పిచ్ 3.4 nm, ఒక మలుపుకు 10 bp.
మానవ ద్వయస్థితిక DNA సుమారు 2.2 m; E. coli 4.6 × 10⁶ bp; φX174 5386 న్యూక్లియోటైడ్లు; లాంబ్డా 48,502 bp.
హిస్టోన్ అష్టకం: H2A, H2B, H3, H4 ఒక్కొక్కటి 2; న్యూక్లియోసోమ్లో సుమారు 200 bp; హిస్టోన్లలో లైసిన్, ఆర్జినిన్ ఎక్కువ.
గ్రిఫిత్ 1928 (రూపాంతరణం), ఏవరీ–మెక్లాయిడ్–మెక్కార్టీ (DNase దాన్ని ఆపుతుంది), హెర్షే–చేజ్ 1952 (³²P బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశిస్తుంది).
RNA: 2′-OH దాన్ని చురుకైనదిగా చేస్తుంది; మొట్టమొదటి జన్యు పదార్థం బహుశా RNA.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
క్షార జతల మధ్య దూరాన్ని 3.4 nm అనడం. అది పిచ్; జతల మధ్య దూరం 0.34 nm.
ఏకపోచ DNA కు లేదా RNA కు చార్గాఫ్ నియమాన్ని వర్తింపజేయడం.
హిస్టోన్లు ఆమ్ల స్వభావం కలవని చెప్పడం. అవి క్షార స్వభావం గల, ధనావేశ ప్రోటీన్లు.
గుర్తులను తారుమారు చేయడం: ³²P DNA ను, ³⁵S ప్రోటీన్ను గుర్తిస్తాయి.
DNA యే జన్యు పదార్థమని గ్రిఫిత్ నిరూపించాడని అనుకోవడం. అతను రూపాంతరణాన్ని మాత్రమే చూపాడు; DNA అని ఏవరీ బృందం తేల్చింది.
పూరక పోచను 5′ → 3′ దిశకు తిప్పకుండానే రాయడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. మొదట DNA ను వేరుచేసి దానికి న్యూక్లీన్ అని పేరు పెట్టింది ఎవరు? (a) జేమ్స్ వాట్సన్ (b) ఫ్రెడరిక్ మీషర్ (c) ఎర్విన్ చార్గాఫ్ (d) ఫ్రెడరిక్ గ్రిఫిత్
2. B-DNA లో పక్కపక్క క్షార జతల మధ్య దూరం సుమారు (a) 3.4 nm (b) 34 nm (c) 0.034 nm (d) 0.34 nm
3. గ్వానిన్ సైటోసిన్తో దీని ద్వారా జతకడుతుంది (a) మూడు హైడ్రోజన్ బంధాలు (b) రెండు హైడ్రోజన్ బంధాలు (c) ఒక హైడ్రోజన్ బంధం (d) ఒక ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ బంధం
4. హిస్టోన్లలో ఇవి ఎక్కువగా ఉంటాయి (a) ఆస్పార్టిక్ ఆమ్లం, గ్లుటామిక్ ఆమ్లం (b) గ్లైసిన్, ఎలనిన్ (c) లైసిన్, ఆర్జినిన్ (d) సిస్టీన్, మెథియోనిన్
5. హెర్షే, చేజ్ వీటితో పనిచేశారు (a) న్యుమోకోకస్, ఎలుకలు (b) పొగాకు మొజాయిక్ వైరస్, పొగాకు (c) ఈస్ట్ కణాలు (d) బాక్టీరియోఫాజ్లు, E. coli
6. RNA లో ఉండి DNA లో లేని క్షారం ఏది? (a) థైమిన్ (b) యురాసిల్ (c) సైటోసిన్ (d) అడినిన్
7. హిస్టోన్ అష్టకంలో వీటి రెండేసి అణువులు ఉంటాయి (a) H1, H2A, H2B, H3 (b) H1, H2, H3, H4 (c) H2A, H2B, H3, H4 (d) H1, H3, H4, H5
8. న్యుమోకోకస్ S రకం వ్యాధికారకం కావడానికి కారణం దానికి ఉన్న (a) పాలీశాకరైడ్ (శ్లేష్మ) కవచం (b) కణకవచం లేకపోవడం (c) కశాభాలు (d) అదనపు ప్లాస్మిడ్లు
9. న్యూక్లియోసైడ్లో నత్రజని క్షారానికి, పెంటోస్ చక్కెరకు మధ్య ఉండే బంధం (a) ఫాస్ఫోఎస్టర్ బంధం (b) ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ బంధం (c) N-గ్లైకోసిడిక్ బంధం (d) పెప్టైడ్ బంధం
10. వదులుగా ప్యాక్ అయి, లేతగా అభిరంజనం చెంది, అనులేఖనంలో చురుకుగా ఉండే క్రొమాటిన్ (a) హెటిరోక్రొమాటిన్ (b) సెంట్రోమియర్ (c) కేంద్రకాంశం (d) యూక్రొమాటిన్
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. ఒక ద్విపోచ DNA లో 20 శాతం అడినిన్ ఉంది. దానిలో సైటోసిన్ శాతం (a) 30 శాతం (b) 20 శాతం (c) 40 శాతం (d) 60 శాతం
12. 1000 bp ఉన్న ద్విపోచ DNA లో 240 అడినిన్లు ఉన్నాయి. దాని పోచల మధ్య హైడ్రోజన్ బంధాల సంఖ్య (a) 2000 (b) 2500 (c) 2760 (d) 2240
13. ఒక బాక్టీరియా DNA పొడవు 1.36 mm. దానిలో క్షార జతల సంఖ్య సుమారు (a) 4 × 10⁹ (b) 4 × 10⁶ (c) 4.6 × 10³ (d) 1.36 × 10⁶
14. కాలమ్ I ని కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I:
A. గ్రిఫిత్
B. ఏవరీ, మెక్లాయిడ్, మెక్కార్టీ
C. హెర్షే, చేజ్
D. వాట్సన్, క్రిక్
కాలమ్ II:
i. DNase రూపాంతరణను ఆపుతుంది
ii. ద్వికుండలి నమూనా
iii. Streptococcus pneumoniae లో రూపాంతరణం
iv. ³²P, ³⁵S తో గుర్తించిన ఫాజ్లు
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii
15. హెర్షే–చేజ్ ప్రయోగంలో ఫాజ్లను దీనితో గుర్తించినప్పుడు బాక్టీరియా కణాలు రేడియోధార్మికంగా మారాయి (a) ³⁵S (b) ¹⁵N (c) ³²P (d) ¹⁴C
16. ఒక క్షీరద కణంలో 6.6 × 10⁹ bp ఉన్నాయి, ప్రతి న్యూక్లియోసోమ్లో 200 bp ఉంటాయి. న్యూక్లియోసోమ్ల సంఖ్య (a) 3.3 × 10⁷ (b) 3.3 × 10⁹ (c) 1.32 × 10¹² (d) 6.6 × 10⁷
17. గ్రిఫిత్ ప్రయోగాల్లో ఏ ఇంజెక్షన్ ఎలుకలను చంపింది? (a) సజీవ R రకం మాత్రమే (b) వేడితో చంపిన S రకం మాత్రమే (c) వేడితో చంపిన R రకం మాత్రమే (d) వేడితో చంపిన S రకం + సజీవ R రకం
18. RNA, DNA కంటే తక్కువ స్థిరంగా ఉండటానికి ముఖ్య కారణం (a) దానిలో థైమిన్ ఉంటుంది (b) దాని రైబోస్పై ఉన్న 2′-OH దాన్ని చురుకైనదిగా చేస్తుంది (c) అది ద్విపోచ (d) దానిలో ఫాస్ఫేట్ ఉండదు
19. ఒక కేంద్రకామ్ల నమూనాలో A 24 శాతం, T 30 శాతం, G 26 శాతం, C 20 శాతం ఉన్నాయి. అది చాలావరకు (a) ద్విపోచ DNA (b) ఏకపోచ DNA (c) ద్విపోచ RNA (d) ఒక ప్రోటీన్
20. DNA ద్వికుండలి పిచ్ (a) 3.4 nm (b) 0.34 nm (c) 34 nm (d) 2 nm
21. కిందివాటిలో జన్యు పదార్థానికి అవసరం కానిది ఏది? (a) ప్రతికృతి చెందే సామర్థ్యం (b) రసాయనిక, నిర్మాణ స్థిరత్వం (c) నెమ్మదైన మార్పులకు అవకాశం (d) అన్ని జీవక్రియ చర్యలను ఉత్ప్రేరించే సామర్థ్యం
22. పాలీన్యూక్లియోటైడ్ గొలుసు 5′ చివర స్వేచ్ఛగా ఉండేది (a) 3′ కార్బన్పై OH (b) నత్రజని క్షారం మాత్రమే (c) ఫాస్ఫేట్ సమూహం (d) అమైనో సమూహం
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక DNA ఖండంలో ఒక పోచ 5′-ATGCCTAG-3′. ఈ ద్విపోచ ఖండంలో హైడ్రోజన్ బంధాల సంఖ్య (a) 16 (b) 24 (c) 20 (d) 18
24. 2000 bp ఉన్న ద్విపోచ DNA లో 30 శాతం సైటోసిన్ ఉంది. దాని పోచల మధ్య హైడ్రోజన్ బంధాల సంఖ్య (a) 5200 (b) 4800 (c) 6000 (d) 4000
25. 5′-GATTC-3′ కి పూరక పోచను 5′ → 3′ దిశలో రాస్తే (a) 5′-CTAAG-3′ (b) 3′-GAATC-5′ (c) 5′-GATTC-3′ (d) 5′-GAATC-3′
26. ఏవరీ–మెక్లాయిడ్–మెక్కార్టీ ప్రయోగాల్లో రూపాంతరణను ఆపింది (a) ప్రోటియేజ్ (b) DNase (c) RNase (d) లైపేజ్
27. హెర్షే–చేజ్ ప్రయోగంలో ³⁵S బాక్టీరియా లోపల, ³²P పై ద్రవంలో కనిపించిందని అనుకోండి. అప్పుడు వచ్చే నిర్ధారణ (a) ప్రోటీన్ జన్యు పదార్థం (b) DNA జన్యు పదార్థం (c) రెండూ జన్యు పదార్థాలే (d) ఏదీ జన్యు పదార్థం కాదు
28. DNA లోని ఒక పోచలో (A + T)/(G + C) = 1.5. పూరక పోచలో అదే నిష్పత్తి (a) 0.67 (b) 1 (c) 1.5 (d) 3
29. ప్రతిపాదన (A): DNA లోని రెండు చక్కెర-ఫాస్ఫేట్ వెన్నెముకల మధ్య దూరం దాని పొడవునా ఒకేలా ఉంటుంది.
కారణం (R): ఒక ప్యూరిన్ ఎప్పుడూ ఒక పిరిమిడిన్తో జతకడుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: యూక్రొమాటిన్ దట్టంగా ప్యాక్ అయి ముదురుగా అభిరంజనం చెందుతుంది.
వాక్యం II: హిస్టోన్లు ధనావేశ ప్రోటీన్లు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | మీషర్, 1869 |
| 2 | d | పిచ్ 3.4 nm ÷ 10 bp |
| 3 | a | G≡C కి మూడు H-బంధాలు |
| 4 | c | క్షార అమైనో ఆమ్లాలు ధనావేశాన్ని ఇస్తాయి |
| 5 | d | E. coli కి సోకే ఫాజ్లు |
| 6 | b | RNA లో థైమిన్ బదులు యురాసిల్ |
| 7 | c | H1 అష్టకంలో భాగం కాదు |
| 8 | a | శ్లేష్మ కవచం దాన్ని రక్షిస్తుంది |
| 9 | c | క్షారం చక్కెరతో N-గ్లైకోసిడిక్ బంధంతో కలుస్తుంది |
| 10 | d | యూక్రొమాటిన్ చురుకైన రూపం |
| 11 | a | G + C = 60, కాబట్టి C = 30 |
| 12 | c | 2 × 240 + 3 × 760 = 2760 |
| 13 | b | 1.36 × 10⁻³ ÷ 0.34 × 10⁻⁹ |
| 14 | d | రూపాంతరణం, DNase, గుర్తించిన ఫాజ్లు, కుండలి |
| 15 | c | ³²P-DNA కణాల్లోకి ప్రవేశించింది |
| 16 | a | 6.6 × 10⁹ ÷ 200 |
| 17 | d | R కణాలు S గా రూపాంతరం చెందాయి |
| 18 | b | 2′-OH వల్ల RNA సులభంగా విచ్ఛిన్నమవుతుంది |
| 19 | b | A ≠ T, G ≠ C |
| 20 | a | ఒక పూర్తి మలుపు 3.4 nm |
| 21 | d | ఉత్ప్రేరణ అవసరం కాదు |
| 22 | c | 5′ చివర స్వేచ్ఛా ఫాస్ఫేట్ ఉంటుంది |
| 23 | c | 4 × 2 + 4 × 3 = 20 |
| 24 | a | 1200 GC × 3 + 800 AT × 2 = 5200 |
| 25 | d | పూరక పోచను 5′ → 3′ కి తిప్పి రాయాలి |
| 26 | b | DNase మాత్రమే దాన్ని ఆపింది |
| 27 | a | కణంలోకి ప్రవేశించే పదార్థమే జన్యు పదార్థం |
| 28 | c | A + T, G + C రెండు పోచల్లోనూ సమానం |
| 29 | a | ప్యూరిన్–పిరిమిడిన్ జత కట్టడం వెడల్పును ఒకేలా ఉంచుతుంది |
| 30 | d | యూక్రొమాటిన్ వదులుగా, లేతగా ఉంటుంది |
అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
న్యూక్లియోటైడ్ = నత్రజని క్షారం + పెంటోస్ చక్కెర + ఫాస్ఫేట్. క్షారం + చక్కెర మాత్రమే = న్యూక్లియోసైడ్.
ప్యూరిన్లు: అడినిన్, గ్వానిన్. పిరిమిడిన్లు: సైటోసిన్, థైమిన్ (DNA), యురాసిల్ (RNA). థైమిన్ అంటే 5-మిథైల్ యురాసిల్.
బంధాలు: N-గ్లైకోసిడిక్ (క్షారం నుండి చక్కెర C1′ కి), ఫాస్ఫోఎస్టర్ (ఫాస్ఫేట్ నుండి 5′-OH కి), 3′→5′ ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ (న్యూక్లియోటైడ్ల మధ్య).
ఫ్రెడరిక్ మీషర్ 1869 లో DNA ("న్యూక్లీన్") ను కనుగొన్నాడు. వాట్సన్, క్రిక్ 1953 లో విల్కిన్స్, ఫ్రాంక్లిన్ X-కిరణ దత్తాంశాన్ని వాడి ద్వికుండలిని ప్రతిపాదించారు.
చార్గాఫ్ నియమాలు: A = T, G = C, కాబట్టి ప్యూరిన్లు = పిరిమిడిన్లు. A–T కి 2 హైడ్రోజన్ బంధాలు; G≡C కి 3.
ద్వికుండలి: ప్రతిసమాంతరం, కుడిచేతి, వ్యాసం 2 nm, పిచ్ 3.4 nm, మలుపుకు సుమారు 10 bp, ఒక bp కి ఎత్తు 0.34 nm.
DNA పొడవు = bp సంఖ్య × 0.34 nm. మానవ ద్వయస్థితిక DNA (6.6 × 10⁹ bp) సుమారు 2.2 m పొడవు. E. coli లో 4.6 × 10⁶ bp.
కేంద్రకపూర్వ జీవుల్లో DNA ధనావేశ ప్రోటీన్లతో న్యూక్లియాయిడ్లో ఉంటుంది. నిజకేంద్రక జీవుల్లో అది హిస్టోన్ అష్టకం చుట్టూ చుట్టుకొని సుమారు 200 bp గల న్యూక్లియోసోమ్ను ఏర్పరుస్తుంది.
హిస్టోన్లలో లైసిన్, ఆర్జినిన్ (ధనావేశం) ఎక్కువ. న్యూక్లియోసోమ్లు "దారానికి గుచ్చిన పూసల్లా" కనిపించి క్రొమాటిన్ తంతువులుగా చుట్టుకుంటాయి; పై స్థాయి ప్యాకింగ్కు NHC ప్రోటీన్లు సహాయపడతాయి.
యూక్రొమాటిన్: వదులు, లేత అభిరంజనం, చురుకు. హెటిరోక్రొమాటిన్: దట్టం, ముదురు అభిరంజనం, నిష్క్రియ.
గ్రిఫిత్ (1928): వేడితో చంపిన S + సజీవ R Streptococcus pneumoniae ఎలుకలను చంపింది; ఒక "రూపాంతరణ కారకం" R ను S గా మార్చింది.
రూపాంతరణ కారకం DNA అని ఏవరీ, మెక్లాయిడ్, మెక్కార్టీ చూపారు: DNase మాత్రమే రూపాంతరణను ఆపింది.
హెర్షే, చేజ్ (1952): ³²P (DNA) బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశించింది, ³⁵S (ప్రోటీన్) బయటే ఉండిపోయింది. DNA యే జన్యు పదార్థం.
జన్యు పదార్థం ప్రతికృతి చెందాలి, రసాయనికంగా, నిర్మాణపరంగా స్థిరంగా ఉండాలి, నెమ్మదైన మార్పులకు (ఉత్పరివర్తనం) అవకాశం ఇవ్వాలి, మెండల్ లక్షణాలుగా వ్యక్తమవ్వాలి. మొట్టమొదటి జన్యు పదార్థం బహుశా RNA (RNA ప్రపంచం); దాని 2′-OH దాన్ని చురుకైనదిగా, తక్కువ స్థిరంగా చేస్తుంది, కాబట్టి నిల్వ బాధ్యతను DNA తీసుకుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| అంశం | విలువ లేదా ఉదాహరణ | పని లేదా అర్థం |
|---|---|---|
| ఒక bp కి ఎత్తు | 0.34 nm | పొడవు = bp × 0.34 nm |
| పిచ్ | 3.4 nm (సుమారు 10 bp) | ఒక పూర్తి మలుపు |
| వ్యాసం | 2 nm | ప్యూరిన్ పిరిమిడిన్తో జతకట్టడం వల్ల స్థిరంగా ఉంటుంది |
| న్యూక్లియోసోమ్ | 8 హిస్టోన్లు + సుమారు 200 bp | ప్యాకేజింగ్ మొదటి స్థాయి |
| φX174 | 5386 న్యూక్లియోటైడ్లు | చిన్న ఫాజ్ జీనోమ్ |
| లాంబ్డా ఫాజ్ | 48502 bp | ఫాజ్ జీనోమ్ |
| E. coli | 4.6 × 10⁶ bp | బాక్టీరియా జీనోమ్ |
| మానవ ఏకస్థితిక జీనోమ్ | 3.3 × 10⁹ bp | ఒక ఏకస్థితిక సమితికి సుమారు 1.1 m |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Pure As Gold": Purines = Adenine, Guanine. అంటే ప్యూరిన్లు అడినిన్, గ్వానిన్ ("బంగారం లాంటి స్వచ్ఛత" – ప్యూరిన్లు A, G).
"CUT the Py": Cytosine, Uracil, Thymine ఇవి pyrimidines. తెలుగులో: "సై–యు–థై పిరిమిడిన్లు" (సైటోసిన్, యురాసిల్, థైమిన్).
"A-T రెండు, G-C మూడు": ఒక్కో జతకు హైడ్రోజన్ బంధాలు; GC ఎక్కువైతే DNA మరింత బలంగా ఉండి ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద కరుగుతుంది.
"0.34, 3.4, 10, 2": ఎత్తు, పిచ్, మలుపుకు bp, వ్యాసం; ఒకే వరుసగా చదవండి.
"Phosphorus for DNA, Sulphur for Shell": ఫాస్ఫరస్ DNA కి, సల్ఫర్ "షెల్" (కవచం) కి. ³²P DNA ను, ³⁵S ప్రోటీన్ కవచాన్ని గుర్తిస్తాయి.
భావనల అనుసంధానం
న్యూక్లియోటైడ్ రసాయనశాస్త్రం, బంధ రకాలు NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 3: కణ నిర్మాణం మరియు విధులు లోని జీవ అణువులతో ముడిపడి ఉంటాయి.
ప్రతిసమాంతర పోచలు, 5′→3′ ధ్రువత అధ్యాయం 6 లో ప్రతికృతి, అనులేఖనం ఎలా జరుగుతాయో నిర్ణయిస్తాయి.
జీనోమ్ పరిమాణాలు, పునరావృత DNA అధ్యాయం 7 లోని మానవ జీనోమ్ ప్రాజెక్టు, DNA వేలిముద్రణకు, NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 9: జీవసాంకేతికత మరియు దాని అనువర్తనాలు లోని సాధనాలకు దారితీస్తాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. శాస్త్రవేత్తను (జాబితా I) వారి పనితో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ఫ్రెడరిక్ మీషర్
B. ఫ్రెడరిక్ గ్రిఫిత్
C. హెర్షే, చేజ్
D. ఎర్విన్ చార్గాఫ్
జాబితా II:
i. DNA లో క్షార సమానత్వ నియమాలు
ii. న్యుమోకోకస్లో రూపాంతరణం
iii. మొదటిసారి "న్యూక్లీన్" వేరుచేయడం
iv. రేడియోధార్మికంగా గుర్తించిన ఫాజ్ ప్రయోగం
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (d) A-i, B-ii, C-iv, D-iii
32. B-DNA లక్షణాన్ని (జాబితా I) దాని విలువతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. పక్కపక్క క్షార జతల మధ్య దూరం
B. కుండలి పిచ్
C. వ్యాసం
D. మలుపుకు క్షార జతలు
జాబితా II:
i. 2 nm
ii. సుమారు 10
iii. 0.34 nm
iv. 3.4 nm
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
33. జీనోమ్ను (జాబితా I) దాని పరిమాణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. బాక్టీరియోఫాజ్ φX174
B. బాక్టీరియోఫాజ్ లాంబ్డా
C. Escherichia coli
D. మానవ ఏకస్థితిక సమితి
జాబితా II:
i. 4.6 × 10⁶ bp
ii. 3.3 × 10⁹ bp
iii. 5386 న్యూక్లియోటైడ్లు
iv. 48502 bp
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i
34. బంధాన్ని (జాబితా I) అది కలిపే వాటితో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. N-గ్లైకోసిడిక్ బంధం
B. ఫాస్ఫోఎస్టర్ బంధం
C. ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ బంధం
D. హైడ్రోజన్ బంధం
జాబితా II:
i. ఎదురెదురు పోచల క్షారాలు
ii. రెండు న్యూక్లియోటైడ్లు, 3′ నుండి 5′
iii. నత్రజని క్షారం నుండి పెంటోస్కు
iv. ఫాస్ఫేట్ నుండి చక్కెర 5′-OH కు
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (c) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i
35. కిందివాటిలో ఎన్ని సరైనవి?
A. న్యూక్లియోసోమ్ కేంద్రంలో ఎనిమిది హిస్టోన్ అణువులు ఉంటాయి.
B. ఒక న్యూక్లియోసోమ్లో సుమారు 200 bp DNA ఉంటుంది.
C. హిస్టోన్లలో ఆమ్ల అమైనో ఆమ్లాలు ఎక్కువ.
D. హెటిరోక్రొమాటిన్ దట్టంగా ప్యాక్ అయి చాలావరకు నిష్క్రియంగా ఉంటుంది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
36. RNA ప్రపంచం గురించి సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. మొట్టమొదటి జన్యు పదార్థం బహుశా RNA.
B. 2′-OH సమూహం RNA ను ఎక్కువ చురుకైనదిగా, తక్కువ స్థిరమైనదిగా చేస్తుంది.
C. థైమిన్ (5-మిథైల్ యురాసిల్) DNA కు స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది.
D. RNA ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేయగలదు.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, B, C, D (c) B, D మాత్రమే (d) A, D మాత్రమే
37. హెర్షే–చేజ్ ప్రయోగం గురించి ఎన్ని వాక్యాలు సరైనవి?
A. ³⁵S తో పెంచిన ఫాజ్ల ప్రోటీన్ కవచాలు రేడియోధార్మికంగా ఉన్నాయి.
B. ³²P సమూహంలో రేడియోధార్మికత బాక్టీరియా కణాల్లో కనిపించింది.
C. ³⁵S సమూహంలో రేడియోధార్మికత ఎక్కువగా బాక్టీరియా లోపల కనిపించింది.
D. ప్రోటీన్ జన్యు పదార్థమని ఈ ప్రయోగం నిరూపించింది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
38. గ్రిఫిత్ ప్రయోగం గురించి సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. S రకానికి నునుపైన పాలీశాకరైడ్ కాప్సూల్ ఉంటుంది, అది ఎలుకలను చంపుతుంది.
B. వేడితో చంపిన S రకం ఒక్కటే ఎలుకలను చంపుతుంది.
C. వేడితో చంపిన S రకం, సజీవ R రకంతో కలిపితే ఎలుకలు చనిపోతాయి.
D. రూపాంతరణ కారకం DNA అని గ్రిఫిత్ చూపాడు.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) C, D మాత్రమే (d) A, D మాత్రమే
39. నాలుగు నమూనాల క్షార కూర్పు (%) ఇవ్వబడింది.
P: A 30, T 30, G 20, C 20
Q: A 25, T 25, G 25, C 25
R: A 30, T 20, G 20, C 30
S: A 20, T 30, G 30, C 20
ఏ నమూనాలు ద్విపోచ DNA కావచ్చు? (a) R, S మాత్రమే (b) నాలుగూ (c) P, Q మాత్రమే (d) Q మాత్రమే
40. ప్లాస్మిడ్లు లేని ఒక బాక్టీరియా క్రోమోజోమ్లో 5 × 10⁶ bp ఉన్నాయి. bp కు 0.34 nm తీసుకుంటే దాని పొడవు సుమారు: (a) 0.17 mm (b) 1.7 mm (c) 17 mm (d) 3.4 mm
41. ఫలితాల పట్టిక:
సెట్ 1 (³²P ఫాజ్) – బాక్టీరియా అవక్షేపంలో రేడియోధార్మికత ఎక్కువ, పై ద్రవంలో తక్కువ.
సెట్ 2 (³⁵S ఫాజ్) – అవక్షేపంలో తక్కువ, పై ద్రవంలో ఎక్కువ.
సరైన నిర్ధారణ: (a) DNA బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశిస్తుంది, కాబట్టి DNA జన్యు పదార్థం (b) ప్రోటీన్ బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశిస్తుంది, కాబట్టి ప్రోటీన్ జన్యు పదార్థం (c) రెండూ సమానంగా ప్రవేశిస్తాయి (d) ఏదీ బాక్టీరియాలోకి ప్రవేశించదు
Q42–43 కోసం సన్నివేశం. పుణేలోని ఒక పరిశోధనా సంస్థలో ఒక విద్యార్థి 1000 క్షార జతల ద్విపోచ DNA ఖండాన్ని వేరుచేసాడు. విశ్లేషణలో దాని క్షారాలలో 30% అడినిన్ అని తేలింది.
42. ఆ ఖండంలో ఎన్ని గ్వానిన్ క్షారాలు ఉన్నాయి? (a) 400 (b) 200 (c) 600 (d) 300
43. రెండు పోచలను ఎన్ని హైడ్రోజన్ బంధాలు కలిపి ఉంచుతాయి? (a) 2600 (b) 2000 (c) 3000 (d) 2400
44. మానవ ద్వయస్థితిక కణంలో సుమారు 6.6 × 10⁹ bp ఉన్నాయి. ప్రతి 200 bp ఒక న్యూక్లియోసోమ్ను ఏర్పరిస్తే, న్యూక్లియోసోమ్ల సంఖ్య సుమారు: (a) 3.3 × 10⁹ (b) 3.3 × 10⁷ (c) 6.6 × 10⁷ (d) 1.32 × 10¹²
45. ఒక వైరస్ జీనోమ్లో A 24%, U 30%, G 20%, C 26% ఉన్నాయి. ఆ జీనోమ్ చాలావరకు: (a) ద్విపోచ DNA (b) ఏకపోచ DNA (c) ద్విపోచ RNA (d) ఏకపోచ RNA
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | c | మీషర్ న్యూక్లీన్, గ్రిఫిత్ రూపాంతరణం, హెర్షే–చేజ్ ఫాజ్, చార్గాఫ్ క్షార నియమాలు |
| 32 | d | 0.34 nm ఎత్తు, 3.4 nm పిచ్, 2 nm వెడల్పు, మలుపుకు సుమారు 10 bp |
| 33 | a | φX174 5386 nt, లాంబ్డా 48502 bp, E. coli 4.6 × 10⁶ bp, మానవుడు 3.3 × 10⁹ bp |
| 34 | d | గ్లైకోసిడిక్ = క్షారం–చక్కెర, ఫాస్ఫోఎస్టర్ = ఫాస్ఫేట్–5′-OH, ఫాస్ఫోడైఎస్టర్ = న్యూక్లియోటైడ్ అనుసంధానం, H-బంధాలు = క్షార జతలు |
| 35 | c | A, B, D సరైనవి; హిస్టోన్లు క్షార స్వభావం గలవి (లైసిన్, ఆర్జినిన్) |
| 36 | b | నాలుగూ RNA ప్రపంచంలో అంగీకరించిన ఆలోచనలే |
| 37 | b | A, B సరైనవి; ³⁵S బయటే ఉంది; DNA యే జన్యు పదార్థం |
| 38 | a | వేడితో చంపిన S ఒక్కటే హానికరం కాదు; DNA ని తర్వాత ఏవరీ బృందం గుర్తించింది |
| 39 | c | P, Q లలో మాత్రమే A = T, G = C |
| 40 | b | 5 × 10⁶ × 0.34 nm = 1.7 × 10⁶ nm = 1.7 mm |
| 41 | a | ³²P (DNA) కణాల్లోకి వెళ్ళింది; ³⁵S (ప్రోటీన్) బయటే ఉంది |
| 42 | a | 2000 క్షారాలు; A = T = 30%, కాబట్టి G = C = 20%; 0.2 × 2000 = 400 |
| 43 | d | 600 A–T జతలు × 2 + 400 G–C జతలు × 3 = 1200 + 1200 = 2400 |
| 44 | b | 6.6 × 10⁹ / 200 = 3.3 × 10⁷ |
| 45 | d | యురాసిల్ ఉంటే RNA; A ≠ U, G ≠ C అంటే ఏకపోచ |