అధ్యాయం 8: ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (Electronic Configuration)
పరమాణువులోని ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ ఎక్కడికి వెళుతుందో మూడు నియమాలు చెబుతాయి: ముందుగా తక్కువ శక్తి ఆర్బిటాల్ను నింపు (ఆఫ్బౌ), ఒక ఆర్బిటాల్లో వ్యతిరేక స్పిన్తో గరిష్ఠంగా రెండు (పౌలి), జతకూడే ముందు విడిగా వ్యాపించు (హుండ్). ఆర్బిటాల్ శక్తులకు (n + l) నియమం, రెండు ప్రసిద్ధ మినహాయింపులు Cr, Cu తెలిస్తే, NEET అడిగే ఏ మూలకం విన్యాసాన్నైనా రాయగలరు.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
అనేక-ఎలక్ట్రాన్ పరమాణువులలో ఆర్బిటాల్ శక్తి n, l రెండింటిపై ఎందుకు ఆధారపడుతుంది.
(n + l) నియమం, ఆర్బిటాల్లు నిండే క్రమం.
ఆఫ్బౌ సూత్రం, పౌలి వర్జన సూత్రం, హుండ్ నియమం.
spdf సంకేతంలో, ఉత్కృష్ట వాయు కోర్తో, పెట్టె చిత్రాలుగా విన్యాసాలు ఎలా రాయాలి.
సగం నిండిన, పూర్తిగా నిండిన ఉపకర్పరాల అదనపు స్థిరత్వం (Cr, Cu).
అయాన్ల విన్యాసాలు, జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు, అయస్కాంత భ్రామకం.
8.1 అనేక-ఎలక్ట్రాన్ పరమాణువులలో ఆర్బిటాల్ శక్తులు
హైడ్రోజన్లో శక్తి n పై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి 2s = 2p, 3s = 3p = 3d.
అనేక ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న పరమాణువులలో ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ను ఇతర ఎలక్ట్రాన్లు కూడా వికర్షిస్తాయి. లోపలి ఎలక్ట్రాన్లు బయటి ఎలక్ట్రాన్లను పూర్తి కేంద్రక ఆవేశం నుంచి కాపాడతాయి (ఆవరణం, Shielding). బయటి ఎలక్ట్రాన్ Z కంటే తక్కువైన ప్రభావిక కేంద్రక ఆవేశం (Effective nuclear charge) Z_eff ను మాత్రమే అనుభవిస్తుంది.
ఒకే కర్పరంలోని ఆర్బిటాల్లు సమానంగా ఆవరణం చెందవు. s ఎలక్ట్రాన్ కొంత సమయం కేంద్రకానికి చాలా దగ్గరగా గడుపుతుంది (అధ్యాయం 6 లోని లోపలి మూపు). అది లోపలి కర్పరాలలోకి p ఎలక్ట్రాన్ కంటే బాగా ప్రవేశిస్తుంది; p ఎలక్ట్రాన్ d కంటే బాగా ప్రవేశిస్తుంది. కాబట్టి ఒక కర్పరంలో:
ప్రవేశనం: s > p > d > f
కేంద్రకం వైపు ఆకర్షణ: s > p > d > f
శక్తి: s < p < d < f
అందుకే హైడ్రోజన్ తప్ప అన్ని పరమాణువులలో 2s, 2p కంటే కింద; 3s, 3p కంటే, 3p, 3d కంటే కింద ఉంటాయి.
8.2 (n + l) నియమం
వేర్వేరు కర్పరాల ఆర్బిటాల్లను పోల్చడానికి (n + l) నియమం (మేడెలుంగ్ లేదా బోర్–బరీ నియమం) వాడండి:
(n + l) విలువ తక్కువగా ఉన్న ఆర్బిటాల్కు శక్తి తక్కువ, అది ముందుగా నిండుతుంది.
రెండు ఆర్బిటాల్లకు (n + l) సమానమైతే, n తక్కువగా ఉన్నది ముందుగా నిండుతుంది.
| ఆర్బిటాల్ | n | l | n + l | క్రమం |
|---|---|---|---|---|
| 4s | 4 | 0 | 4 | మొదటిది |
| 3d | 3 | 2 | 5 | రెండవది (n + l = 5 లో n తక్కువ) |
| 4p | 4 | 1 | 5 | మూడవది |
| 5s | 5 | 0 | 5 | నాలుగవది |
పూర్తి నింపు క్రమం:
1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7p
8.3 ఆఫ్బౌ సూత్రం (Aufbau principle)
Aufbau అనేది జర్మన్ పదం, అర్థం "నిర్మించడం". భూస్థితిలో ఎలక్ట్రాన్లు శక్తి పెరిగే క్రమంలో ఆర్బిటాల్లను నింపుతాయి. తక్కువ ఆర్బిటాల్ నిండిన తర్వాతే ఎక్కువ ఆర్బిటాల్ మొదలవుతుంది.
కింది వికర్ణ చార్ట్ ఏ లెక్కలూ లేకుండా నింపు క్రమాన్ని ఇస్తుంది. ఉపకర్పరాలను కర్పరం వారీగా వరుసలలో రాసి, పై నుంచి బాణాలను అనుసరించండి.

పై నుంచి ఒక్కొక్క బాణాన్ని తీసుకోండి; ప్రతి బాణం వెంట కిందకు చదివితే కుడివైపు ఉన్న క్రమం వస్తుంది; అందుకే 3d కంటే ముందు 4s, 4f కంటే ముందు 6s వస్తాయి.
8.4 పౌలి వర్జన సూత్రం (Pauli exclusion principle)
వుల్ఫ్గాంగ్ పౌలి (1926): ఒక పరమాణువులోని ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకూ నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలూ ఒకేలా ఉండవు.
ఒకే ఆర్బిటాల్లోని రెండు ఎలక్ట్రాన్లకు n, l, mₗ ఇప్పటికే సమానం. కాబట్టి అవి mₛ లో తేడా ఉండాలి: ఒకటి +½, మరొకటి −½. అందువల్ల:
ఒక ఆర్బిటాల్ గరిష్ఠంగా రెండు ఎలక్ట్రాన్లను ఉంచుకుంటుంది, వాటికి వ్యతిరేక స్పిన్లు ఉంటాయి.
ఒక ఉపకర్పరం 2(2l + 1) ఎలక్ట్రాన్లను ఉంచుకుంటుంది: s 2, p 6, d 10, f 14.
ఒక కర్పరం 2n² ఎలక్ట్రాన్లను ఉంచుకుంటుంది.
ఇద్దరు కూర్చునే ఆటో సీటును ఊహించండి, ఒకే ఒక నియమంతో: ఇద్దరు ప్రయాణికులు వ్యతిరేక దిశలవైపు చూస్తూ కూర్చోవాలి.
8.5 హుండ్ గరిష్ఠ బాహుళ్యత నియమం (Hund's rule of maximum multiplicity)
సమాన శక్తి ఆర్బిటాల్లలోకి (మూడు p లేదా ఐదు d వంటి సమశక్తి ఆర్బిటాల్లు) ఎలక్ట్రాన్లు చేరేటప్పుడు, ఆ సమూహంలోని ప్రతి ఆర్బిటాల్లో ఒక్కో ఎలక్ట్రాన్ చేరేదాక జతకూడటం మొదలవదు. ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లకు సమాంతర స్పిన్లు ఉంటాయి.
బస్సులో ప్రయాణికులు ముందుగా ఖాళీగా ఉన్న డబుల్ సీట్లలో ఒక్కొక్కరుగా కూర్చుంటారు; ఆ తర్వాతే అపరిచితుల పక్కన కూర్చుంటారు. ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదాన్నొకటి వికర్షించుకుంటాయి, కాబట్టి అవి కూడా అలాగే విడిగా వ్యాపిస్తాయి.
కాబట్టి p లో జతకూడటం 4వ ఎలక్ట్రాన్తో, d లో 6వదానితో, f లో 8వదానితో మొదలవుతుంది.

నైట్రోజన్లో ప్రతి 2p పెట్టెకు ఒకే స్పిన్తో ఒక ఎలక్ట్రాన్ వస్తుంది; ఆక్సిజన్ ఎనిమిదివ ఎలక్ట్రాన్కు ఖాళీ 2p పెట్టె లేదు, కాబట్టి అది వ్యతిరేక స్పిన్తో జతకడుతుంది.
8.6 విన్యాసాలు రాయడం
spdf సంకేతం. ప్రతి ఉపకర్పరాన్ని దాని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను పై సూచికగా ఉంచి రాయండి: Na = 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹.
ఉత్కృష్ట వాయు కోర్. లోపలి భాగాన్ని వెనుకటి ఉత్కృష్ట వాయువు గురుతుతో కుండలీలో రాయండి: Na = [Ne] 3s¹. కుండలీలోని ఎలక్ట్రాన్లు కోర్ ఎలక్ట్రాన్లు; బయటివి వేలెన్సీ ఎలక్ట్రాన్లు (Valence electrons), ఇవే బంధనంలో పాలుగొంటాయి.
పెట్టె (ఆర్బిటాల్) చిత్రం. ప్రతి ఆర్బిటాల్కు ఒక పెట్టె, ఎలక్ట్రాన్లకు బాణాలు (చిత్రం 8.2).
4s ముందుగా నిండినా, సాధారణ రాత పద్ధతిలో ఉపకర్పరాలను n క్రమంలో (4s కంటే ముందు 3d) రాస్తారు: Fe = [Ar] 3d⁶ 4s².
| Z | మూలకం | విన్యాసం | Z | మూలకం | విన్యాసం |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | H | 1s¹ | 10 | Ne | [He] 2s² 2p⁶ |
| 2 | He | 1s² | 11 | Na | [Ne] 3s¹ |
| 3 | Li | [He] 2s¹ | 12 | Mg | [Ne] 3s² |
| 4 | Be | [He] 2s² | 13 | Al | [Ne] 3s² 3p¹ |
| 5 | B | [He] 2s² 2p¹ | 14 | Si | [Ne] 3s² 3p² |
| 6 | C | [He] 2s² 2p² | 15 | P | [Ne] 3s² 3p³ |
| 7 | N | [He] 2s² 2p³ | 16 | S | [Ne] 3s² 3p⁴ |
| 8 | O | [He] 2s² 2p⁴ | 17 | Cl | [Ne] 3s² 3p⁵ |
| 9 | F | [He] 2s² 2p⁵ | 18 | Ar | [Ne] 3s² 3p⁶ |
| Z | మూలకం | విన్యాసం | జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు |
|---|---|---|---|
| 19 | K | [Ar] 4s¹ | 1 |
| 20 | Ca | [Ar] 4s² | 0 |
| 21 | Sc | [Ar] 3d¹ 4s² | 1 |
| 22 | Ti | [Ar] 3d² 4s² | 2 |
| 23 | V | [Ar] 3d³ 4s² | 3 |
| 24 | Cr | [Ar] 3d⁵ 4s¹ (మినహాయింపు) | 6 |
| 25 | Mn | [Ar] 3d⁵ 4s² | 5 |
| 26 | Fe | [Ar] 3d⁶ 4s² | 4 |
| 27 | Co | [Ar] 3d⁷ 4s² | 3 |
| 28 | Ni | [Ar] 3d⁸ 4s² | 2 |
| 29 | Cu | [Ar] 3d¹⁰ 4s¹ (మినహాయింపు) | 1 |
| 30 | Zn | [Ar] 3d¹⁰ 4s² | 0 |
8.7 సగం నిండిన, పూర్తిగా నిండిన ఉపకర్పరాల అదనపు స్థిరత్వం
ఆఫ్బౌ ప్రకారం Cr = [Ar] 3d⁴ 4s², Cu = [Ar] 3d⁹ 4s² అవాలి. వాస్తవ విన్యాసాలు:
Cr: [Ar] 3d⁵ 4s¹ (3d, 4s రెండూ సగం నిండినవి)
Cu: [Ar] 3d¹⁰ 4s¹ (3d పూర్తిగా నిండినది)
3d, 4s శక్తులు దగ్గరగా ఉంటాయి, కాబట్టి అదనపు స్థిరత్వం దొరికితే ఒక ఎలక్ట్రాన్ స్థానం మారవచ్చు. ఆ స్థిరత్వానికి రెండు కారణాలు:
సౌష్ఠవం (Symmetry). సగం నిండిన (p³, d⁵, f⁷), పూర్తిగా నిండిన (p⁶, d¹⁰, f¹⁴) ఉపకర్పరాలలో ఎలక్ట్రాన్ల వితరణ సౌష్ఠవంగా ఉంటుంది. ఎలక్ట్రాన్లు ఒకదాన్నొకటి తక్కువగా ఆవరణం చేసి, ఎక్కువ గట్టిగా పట్టుకోబడతాయి.
వినిమయ శక్తి (Exchange energy). సమశక్తి ఆర్బిటాల్లలో సమాంతర స్పిన్ గల ఎలక్ట్రాన్లు స్థానాలు మార్చుకోగలవు. ప్రతి సాధ్యమైన వినిమయం శక్తిని విడుదల చేస్తుంది. ఎక్కువ వినిమయాలు అంటే ఎక్కువ స్థిరత్వం.
ఇక్కడ n_p అంటే ఉపకర్పరంలోని సమాంతర స్పిన్ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య. d⁴ కు: 4 × 3/2 = 6. d⁵ కు: 5 × 4/2 = 10. 6 నుంచి 10 కు ఈ పెరుగుదల వల్లే Cr, d⁵ ను ఇష్టపడుతుంది.
ఇలాంటి మినహాయింపులే Mo ([Kr] 4d⁵ 5s¹), Ag ([Kr] 4d¹⁰ 5s¹), Au ([Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s¹) లలో కూడా కనిపిస్తాయి.
8.8 అయాన్ల విన్యాసాలు
ఆనాయాన్లు: తర్వాత అందుబాటులో ఉన్న ఆర్బిటాల్లో ఎలక్ట్రాన్లను చేర్చండి. O²⁻ = [He] 2s² 2p⁶ = [Ne]; Cl⁻ = [Ar].
కాటాయాన్లు: ముందుగా అతి బయటి కర్పరం (అతి ఎక్కువ n) నుంచి ఎలక్ట్రాన్లను తీసివేయండి. పరివర్తన లోహాలలో 4s ముందుగా నిండినా, 4s ఎలక్ట్రాన్లు 3d కంటే ముందే వెళ్లిపోతాయి.
| జాతి | విన్యాసం | జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు |
|---|---|---|
| Fe | [Ar] 3d⁶ 4s² | 4 |
| Fe²⁺ | [Ar] 3d⁶ | 4 |
| Fe³⁺ | [Ar] 3d⁵ | 5 |
| Cr³⁺ | [Ar] 3d³ | 3 |
| Mn²⁺ | [Ar] 3d⁵ | 5 |
| Cu⁺ | [Ar] 3d¹⁰ | 0 |
| Cu²⁺ | [Ar] 3d⁹ | 1 |
| Zn²⁺ | [Ar] 3d¹⁰ | 0 |
Fe³⁺ (d⁵), Fe²⁺ (d⁶) కంటే ఎక్కువ స్థిరమైనది; అందుకే Fe²⁺ లవణాలు గాలిలో నెమ్మదిగా ఆక్సీకరణం చెందుతాయి.
అయస్కాంత భ్రామకం (Magnetic moment). ప్రతి జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ అయస్కాంత భ్రామకానికి తోడవుతుంది. n జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లతో స్పిన్-మాత్రమే సూత్రం దీన్ని బోర్ మాగ్నెటాన్లలో (BM) ఇస్తుంది:
| జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| μ (BM) | 1.73 | 2.83 | 3.87 | 4.90 | 5.92 |
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 8.1: 5s, 4p, 3d, 4s లను శక్తి పెరిగే క్రమంలో అమర్చండి.
సాధన: n + l: 4s = 4, 3d = 5, 4p = 5, 5s = 5. 4s అతి తక్కువ. 5 ఉన్న మూడింటిలో n తక్కువది ముందు: 3d, తర్వాత 4p, తర్వాత 5s. క్రమం: 4s < 3d < 4p < 5s.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.2: ఇనుము (Z = 26) పూర్తి విన్యాసాన్ని రాసి, దాని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లను లెక్కించండి.
సాధన: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d⁶, అంటే [Ar] 3d⁶ 4s². 3d⁶ లో ఐదు ఎలక్ట్రాన్లు ఐదు ఆర్బిటాల్లలో ఒంటరిగా చేరతాయి; ఆరవది జతకడుతుంది. జతకూడనివి = 4.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.3: రాగి [Ar] 3d⁹ 4s² కాకుండా [Ar] 3d¹⁰ 4s¹ ఎందుకు అవుతుందో వివరించండి.
సాధన: ఒక 4s ఎలక్ట్రాన్ను 3d లోకి మార్చితే 3d పూర్తిగా నిండుతుంది. పూర్తి d¹⁰ ఉపకర్పరం సౌష్ఠవంగా ఉంటుంది, గరిష్ఠ వినిమయ శక్తి ఉంటుంది. ఈ లాభం, దగ్గరలోని 3d కి 4s నుంచి ఎలక్ట్రాన్ను కదిలించడానికి అయ్యే చిన్న ఖర్చును మించిపోతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.4: Fe³⁺ విన్యాసాన్ని రాసి, దాని స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకాన్ని కనుగొనండి.
సాధన: రెండు 4s ఎలక్ట్రాన్లను, ఒక 3d ఎలక్ట్రాన్ను తీసివేయండి: [Ar] 3d⁵. ఐదు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు. μ = √(5 × 7) = √35 = 5.92 BM.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.5: పొటాషియంలో చివరగా చేరిన ఎలక్ట్రాన్ (విభేదక ఎలక్ట్రాన్, differentiating electron) నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు ఇవ్వండి.
సాధన: K = [Ar] 4s¹. చివరి ఎలక్ట్రాన్: n = 4, l = 0, mₗ = 0, mₛ = +½ (ఆర్బిటాల్లోకి వచ్చే మొదటి ఎలక్ట్రాన్కు +½ అని తీసుకునే సంప్రదాయం ప్రకారం).
సాధించిన ఉదాహరణ 8.6: ఆర్గాన్లో l = 1 ఉన్న ఎలక్ట్రాన్లు ఎన్ని? ఇనుములో l = 2 ఉన్నవి ఎన్ని?
సాధన: l = 1 అంటే p ఎలక్ట్రాన్లు. Ar: 2p⁶ + 3p⁶ = 12. l = 2 అంటే d ఎలక్ట్రాన్లు. Fe: 3d⁶ = 6.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.7: Ti³⁺, V³⁺, Cr³⁺, Mn²⁺, Cu²⁺, Zn²⁺ లలో ఏది అతి ఎక్కువ జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు కలిగి ఉంది, ఏది డయా అయస్కాంతం?
సాధన: Ti³⁺ 3d¹ (1), V³⁺ 3d² (2), Cr³⁺ 3d³ (3), Mn²⁺ 3d⁵ (5), Cu²⁺ 3d⁹ (1), Zn²⁺ 3d¹⁰ (0). అతి ఎక్కువ జతకూడనివి: Mn²⁺. డయా అయస్కాంతం: Zn²⁺.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.8: Z = 24 నుంచి 28 వరకు ఉన్న తటస్థ పరమాణువులలో సరిగ్గా నాలుగు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నది ఏది?
సాధన: Cr 3d⁵ 4s¹ = 6; Mn 3d⁵ 4s² = 5; Fe 3d⁶ 4s² = 4; Co 3d⁷ 4s² = 3; Ni 3d⁸ 4s² = 2. జవాబు: Fe.
సాధించిన ఉదాహరణ 8.9: కార్బన్ భూస్థితికి ఈ తప్పు 2p చిత్రాలు ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘిస్తాయి? (i) [↑↓][ ][ ] (ii) [↑][↓][ ] (iii) 1s² 2s¹ 2p³
సాధన: (i) ప్రతి ఆర్బిటాల్ను ఒంటరిగా నింపకుండానే జతకట్టింది: హుండ్ నియమ ఉల్లంఘన. (ii) స్పిన్లు సమాంతరంగా లేవు: ఇది కూడా హుండ్ నియమ ఉల్లంఘన (గరిష్ఠ బాహుళ్యతకు సమాంతర స్పిన్లు కావాలి). (iii) 2s పూర్తి కాకుండానే 2p నింపింది: ఆఫ్బౌ ఉల్లంఘన; ఇది ఉత్తేజిత స్థితి.
త్వరిత పునశ్చరణ
అనేక-ఎలక్ట్రాన్ పరమాణువులలో శక్తి n, l పై ఆధారపడుతుంది: ఒక కర్పరంలో s < p < d < f.
(n + l) నియమం: n + l తక్కువది ముందు; సమానమైతే n తక్కువది ముందు. క్రమం: 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s 4d 5p 6s 4f 5d 6p 7s.
ఆఫ్బౌ: తక్కువ శక్తి ముందు. పౌలి: ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకూ నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలూ ఒకేలా ఉండవు. హుండ్: జతకూడే ముందు సమశక్తి ఆర్బిటాల్లను సమాంతర స్పిన్తో ఒంటరిగా నింపు.
మినహాయింపులు: Cr [Ar] 3d⁵ 4s¹, Cu [Ar] 3d¹⁰ 4s¹; సౌష్ఠవం, వినిమయ శక్తి వల్ల.
పరివర్తన లోహాల కాటాయాన్లు 3d కంటే ముందు 4s ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోతాయి.
μ = √(n(n + 2)) BM; n జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
Fe²⁺ లేదా Cu²⁺ ఏర్పడేటప్పుడు 4s కంటే ముందు 3d ఎలక్ట్రాన్లను తీసివేయడం.
Cr ని 3d⁴ 4s² గా లేదా Cu ని 3d⁹ 4s² గా రాయడం.
హైడ్రోజన్కు (n + l) నియమాన్ని వాడడం. H లో శక్తి n పై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది.
Cr జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు 4 లేదా 5 అని లెక్కించడం. అవి 6 (ఐదు 3d, ఒక 4s).
పౌలి (ఒక ఆర్బిటాల్లో వ్యతిరేక స్పిన్లు) ను హుండ్ (వేర్వేరు ఆర్బిటాల్లలో సమాంతర స్పిన్లు) తో కలిపేయడం.
(n + l) సమానమైనప్పుడు ఎక్కువ n ఉన్నదాన్ని ముందు ఎంచుకోవడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 8
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. ఆఫ్బౌ సూత్రం ప్రకారం ఎలక్ట్రాన్లు ఆర్బిటాల్లను ఆక్రమించేది (a) శక్తి పెరిగే క్రమంలో (b) శక్తి తగ్గే క్రమంలో (c) యాదృచ్ఛికంగా (d) l పెరిగే క్రమంలో మాత్రమే
2. పౌలి వర్జన సూత్రం ప్రకారం ఒక పరమాణువులోని ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకూ ఒకేలా ఉండనిది (a) n విలువ (b) l విలువ (c) నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యల సమితి (d) స్పిన్
3. హుండ్ నియమం దీని నింపుకు వర్తిస్తుంది? (a) 1s ఆర్బిటాల్ (b) ఒక ఉపకర్పరంలోని సమశక్తి ఆర్బిటాల్లు (c) వేర్వేరు కర్పరాలు (d) కేంద్రకం
4. వీటిలో ముందుగా నిండే ఆర్బిటాల్ ఏది? (a) 3d (b) 4p (c) 5s (d) 4s
5. క్రోమియం (Z = 24) భూస్థితి విన్యాసం (a) [Ar] 3d⁴ 4s² (b) [Ar] 3d⁵ 4s¹ (c) [Ar] 3d⁶ (d) [Ar] 3d³ 4s² 4p¹
6. రాగి (Z = 29) భూస్థితి విన్యాసం (a) [Ar] 3d¹⁰ 4s¹ (b) [Ar] 3d⁹ 4s² (c) [Ar] 3d¹⁰ 4p¹ (d) [Ar] 3d⁸ 4s² 4p¹
7. నైట్రోజన్ పరమాణువులో జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 0
8. p ఉపకర్పరంలో గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 2 (b) 10 (c) 14 (d) 6
9. 3d ఆర్బిటాల్ (n + l) విలువ (a) 3 (b) 5 (c) 2 (d) 6
10. 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ విన్యాసం దేనిది? (a) Na (b) Mg (c) Ne (d) K
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. శక్తి పెరిగే సరైన క్రమం (a) 3d < 4s < 4p < 5s (b) 4s < 3d < 4p < 5s (c) 4s < 4p < 3d < 5s (d) 5s < 4p < 3d < 4s
12. Fe²⁺ (Z = 26) విన్యాసం (a) [Ar] 3d⁴ 4s² (b) [Ar] 3d⁵ 4s¹ (c) [Ar] 3d⁶ (d) [Ar] 3d⁶ 4s²
13. Fe³⁺ లో జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 3 (b) 4 (c) 6 (d) 5
14. ఏ అయాన్ డయా అయస్కాంతం? (a) Cu²⁺ (b) Fe²⁺ (c) Zn²⁺ (d) Ti³⁺
15. ఆర్గాన్ పరమాణువులో l = 1 ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 6 (b) 12 (c) 8 (d) 18
16. ఆక్సిజన్ పరమాణువులో జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 2 (b) 1 (c) 0 (d) 4
17. Mn²⁺ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం సుమారు (a) 3.87 BM (b) 4.90 BM (c) 2.83 BM (d) 5.92 BM
18. పొటాషియం (Z = 19) చివరి ఎలక్ట్రాన్ క్వాంటం సంఖ్యలు (n, l, mₗ, mₛ) (a) 4, 0, 0, +½ (b) 3, 1, 0, +½ (c) 4, 1, 0, +½ (d) 3, 2, 0, +½
19. నైట్రోజన్కు 2p చిత్రం [↑↓][↑][ ] ఉల్లంఘించేది (a) పౌలి సూత్రం (b) హుండ్ నియమం (c) ఆఫ్బౌ సూత్రం (d) ఏ నియమాన్నీ కాదు
20. [↑↑] గా గీసిన 1s ఆర్బిటాల్ ఉల్లంఘించేది (a) హుండ్ నియమం (b) ఆఫ్బౌ సూత్రం (c) పౌలి సూత్రం (d) ఏ నియమాన్నీ కాదు
21. Cu⁺ విన్యాసం (a) [Ar] 3d⁹ 4s¹ (b) [Ar] 3d⁸ 4s² (c) [Ar] 3d¹⁰ 4s¹ (d) [Ar] 3d¹⁰
22. ఒక మూలకం బాహ్య విన్యాసం 3d⁵ 4s². అది (a) Mn (b) Cr (c) Fe (d) Co
స్థాయి 3: సవాలు
23. Z = 24 నుంచి Z = 28 వరకు ఉన్న తటస్థ పరమాణువులలో సరిగ్గా నాలుగు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నది (a) Cr (b) Mn (c) Fe (d) Co
24. d ఉపకర్పరంలోని ఐదు సమాంతర స్పిన్ ఎలక్ట్రాన్ల మధ్య సాధ్యమైన వినిమయ జతల సంఖ్య (a) 5 (b) 10 (c) 6 (d) 20
25. ఇనుము పరమాణువులో n + l = 3 ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 6 (b) 2 (c) 10 (d) 8
26. Cr³⁺ కు ఉన్నన్ని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న అయాన్ ఏది? (a) V²⁺ (b) Mn²⁺ (c) Fe³⁺ (d) Cu²⁺
27. ఒక అయాన్ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం 2.83 BM. అది కావచ్చును (a) Ti³⁺ (b) Ni²⁺ (c) Mn²⁺ (d) Zn²⁺
28. ఏ విన్యాసం ఆఫ్బౌ సూత్రాన్ని ఉల్లంఘిస్తుంది? (a) 1s² 2s² 2p³ (b) 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ (c) 1s² 2s¹ 2p¹ (d) [Ar] 3d⁵ 4s¹
29. ప్రతిపాదన (A): రాగి విన్యాసం [Ar] 3d⁹ 4s² కాకుండా [Ar] 3d¹⁰ 4s¹.
కారణం (R): పూర్తిగా నిండిన d ఉపకర్పరానికి సౌష్ఠవం, ఎక్కువ వినిమయ శక్తి వల్ల అదనపు స్థిరత్వం ఉంటుంది.
(a) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరించదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
30. వాక్యం I: Fe³⁺ లోని అన్ని 3d ఎలక్ట్రాన్లూ జతకూడనివి.
వాక్యం II: Fe³⁺ డయా అయస్కాంతం.
(a) రెండూ సత్యం (b) రెండూ అసత్యం (c) I సత్యం, II అసత్యం (d) I అసత్యం, II సత్యం
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | a | తక్కువ శక్తి ముందు. |
| 2 | c | కనీసం ఒక క్వాంటం సంఖ్య వేరుగా ఉండాలి. |
| 3 | b | ఇది సమశక్తి ఆర్బిటాల్లకు వర్తిస్తుంది. |
| 4 | d | 4s కు అతి తక్కువ n + l (4). |
| 5 | b | సగం నిండిన 3d, 4s. |
| 6 | a | పూర్తిగా నిండిన 3d. |
| 7 | c | 2p³, ప్రతి p ఆర్బిటాల్లో ఒక ఎలక్ట్రాన్. |
| 8 | d | 3 ఆర్బిటాల్లు × 2. |
| 9 | b | 3 + 2 = 5. |
| 10 | a | 11 ఎలక్ట్రాన్లు: సోడియం. |
| 11 | b | n + l: 4, 5, 5, 5; సమానమైతే n తక్కువది ముందు. |
| 12 | c | 4s ఎలక్ట్రాన్లు ముందు వెళ్లిపోతాయి. |
| 13 | d | 3d⁵, అన్నీ జతకూడనివి. |
| 14 | c | 3d¹⁰, అన్నీ జతకూడినవి. |
| 15 | b | 2p⁶ + 3p⁶. |
| 16 | a | 2p⁴: ఒక జత, రెండు ఒంటరివి. |
| 17 | d | 3d⁵: √35 = 5.92 BM. |
| 18 | a | చివరి ఎలక్ట్రాన్ 4s లోకి వెళుతుంది. |
| 19 | b | మూడవ p ఆర్బిటాల్కు ఒకటి రాకముందే జతకట్టింది. |
| 20 | c | ఒకే ఆర్బిటాల్లో వ్యతిరేక స్పిన్లు ఉండాలి. |
| 21 | d | 4s¹ ఎలక్ట్రాన్ను తీసివేయండి. |
| 22 | a | Z = 25, మాంగనీసు. |
| 23 | c | Fe 3d⁶: నాలుగు జతకూడనివి. |
| 24 | b | 5 × 4/2 = 10. |
| 25 | d | 2p (6) + 3s (2) = 8. |
| 26 | a | రెండూ 3d³, 3 జతకూడనివి. |
| 27 | b | √8 = 2.83 అంటే 2 జతకూడనివి; Ni²⁺ 3d⁸. |
| 28 | c | 2s నిండకుండానే 2p వాడింది. |
| 29 | a | R, A కు కారణం. |
| 30 | c | ఐదు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లతో 3d⁵ దాన్ని పారా అయస్కాంతం చేస్తుంది. |
అధ్యాయం 8 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
అనేక-ఎలక్ట్రాన్ పరమాణువులలో లోపలి ఎలక్ట్రాన్లు బయటివాటికి ఆవరణం చేస్తాయి; s ఆర్బిటాల్లు కేంద్రకానికి అతి దగ్గరగా ప్రవేశిస్తాయి, కాబట్టి ఒకే n కు శక్తి s < p < d < f.
(n + l) నియమం: n + l తక్కువది ముందు నిండుతుంది; సమాన n + l కు n తక్కువది ముందు.
నింపు క్రమం: 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7p.
ఆఫ్బౌ సూత్రం: భూస్థితిలో ఎలక్ట్రాన్లు శక్తి పెరిగే క్రమంలో ఆర్బిటాల్లలోకి చేరతాయి.
పౌలి వర్జన సూత్రం: ఒక పరమాణువులోని ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకూ నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలూ ఒకేలా ఉండవు; కాబట్టి ఒక ఆర్బిటాల్ వ్యతిరేక స్పిన్తో గరిష్ఠంగా రెండు ఎలక్ట్రాన్లను ఉంచుకుంటుంది.
హుండ్ నియమం: ఒక ఉపకర్పరంలో ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడే ముందు సమాంతర స్పిన్తో ఆర్బిటాల్లను ఒంటరిగా ఆక్రమిస్తాయి.
ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ సంకేతం: Na = [Ne]3s¹, Fe = [Ar]3d⁶4s².
మినహాయింపులు: Cr = [Ar]3d⁵4s¹, Cu = [Ar]3d¹⁰4s¹; సగం నిండిన, పూర్తిగా నిండిన d ఉపకర్పరాలు అదనపు స్థిరమైనవి కాబట్టి.
ఆ అదనపు స్థిరత్వం సౌష్ఠవం నుంచి, ఎక్కువ వినిమయ శక్తి (సమాంతర స్పిన్ ఎలక్ట్రాన్ల ఎక్కువ జతలు స్థానాలు మార్చుకోగలవు) నుంచి వస్తుంది.
ఒక ఉపకర్పరంలో n సమాంతర ఎలక్ట్రాన్లకు వినిమయ జతలు: n(n − 1)/2 (d⁵ కు 10).
d-బ్లాక్ మూలకాల కాటాయాన్లు ఏర్పడేటప్పుడు 3d కంటే ముందు 4s ఎలక్ట్రాన్లు తొలగిపోతాయి (Fe²⁺ = [Ar]3d⁶).
జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఒక జాతిని పారా అయస్కాంతం చేస్తాయి; స్పిన్-మాత్రమే భ్రామకం μ = √(n(n + 2)) BM.
సమ ఎలక్ట్రానిక జాతులకు ఒకే సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి (K⁺, Ca²⁺, Cl⁻, Ar అన్నిటికీ 18).
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| జాతి | విన్యాసం | జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు | μ (BM) |
|---|---|---|---|
| Sc³⁺, Zn²⁺, Cu⁺ | 3d⁰ లేదా 3d¹⁰ | 0 | 0 |
| Ti³⁺, Cu²⁺ | 3d¹, 3d⁹ | 1 | 1.73 |
| V³⁺, Ni²⁺ | 3d², 3d⁸ | 2 | 2.83 |
| Cr³⁺, Co²⁺ | 3d³, 3d⁷ | 3 | 3.87 |
| Cr²⁺, Fe²⁺ | 3d⁴, 3d⁶ | 4 | 4.90 |
| Mn²⁺, Fe³⁺ | 3d⁵ | 5 | 5.92 |
| Cr (పరమాణువు) | [Ar]3d⁵4s¹ | 6 | 6.93 |
| Cu (పరమాణువు) | [Ar]3d¹⁰4s¹ | 1 | 1.73 |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"మొత్తం తక్కువైతే ముందు, తర్వాత n తక్కువ": (n + l) నియమం ఒక్క వాక్యంలో.
"Cr, Cu మోసం చేస్తాయి": మొదటి వరుసలోని ఈ రెండు మినహాయింపులు d⁵, d¹⁰ కోసం ఒక 4s ఎలక్ట్రాన్ను అరువు తీసుకుంటాయి.
"ముందు వచ్చినది, ముందే వెళ్తుంది": 4s, 3d కంటే ముందు నిండుతుంది, అయాన్లు ఏర్పడేటప్పుడు 3d కంటే ముందే ఖాళీ అవుతుంది.
"బస్సు సీట్లు": ప్రయాణికులు ఖాళీ డబుల్ సీట్లను ముందుగా తీసుకున్నట్లే, ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడే ముందు ఒంటరిగా (సమాంతర స్పిన్తో) కూర్చుంటాయి (హుండ్).
"dⁿ, d¹⁰⁻ⁿ సరిపోతాయి": d¹-d⁹, d²-d⁸, d³-d⁷, d⁴-d⁶ లకు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు సమానం.
భావనల అనుసంధానం
విన్యాసాలే ఆవర్తన పట్టిక బ్లాక్లను, ధోరణులను నిర్ణయిస్తాయి: రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 9: మూలకాల వర్గీకరణ మరియు ధర్మాలలో ఆవర్తనం.
d-ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య, అయస్కాంత భ్రామకాలు, రంగు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 11: d-, f-బ్లాక్ మూలకాలు, రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 12: సమన్వయ సమ్మేళనాలు లలో కొనసాగుతాయి.
వేలెన్సీ కర్పర విన్యాసాలు నేరుగా రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 3: రసాయన బంధం మరియు అణు నిర్మాణంలో ఉపయోగపడతాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 8, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. జాబితా I (మూలకం) ను జాబితా II (భూస్థితి విన్యాసం) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Cr
B. Cu
C. Fe
D. Zn
జాబితా II:
i. [Ar]3d¹⁰4s¹
ii. [Ar]3d⁵4s¹
iii. [Ar]3d¹⁰4s²
iv. [Ar]3d⁶4s²
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-i, B-ii, C-iv, D-iii (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-ii, B-i, C-iii, D-iv
32. జాబితా I (అయాన్) ను జాబితా II (జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Fe³⁺
B. Ni²⁺
C. Cu⁺
D. Ti³⁺
జాబితా II:
i. 2
ii. 0
iii. 5
iv. 1
(a) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (b) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii
33. జాబితా I (నియమం) ను జాబితా II (వాక్యం) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ఆఫ్బౌ సూత్రం
B. పౌలి వర్జన సూత్రం
C. హుండ్ నియమం
D. (n + l) నియమం
జాబితా II:
i. ఉపకర్పరంలోని ప్రతి ఆర్బిటాల్కు ఒక ఎలక్ట్రాన్ వచ్చిన తర్వాతే జతకూడటం మొదలవుతుంది
ii. తక్కువ శక్తి ఆర్బిటాల్లు ముందుగా నిండుతాయి
iii. n + l తక్కువది ముందు; సమానమైతే n తక్కువది ముందు
iv. ఒక పరమాణువులోని ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకూ నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలూ ఒకేలా ఉండవు
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
34. జాబితా I (అయాన్) ను జాబితా II (స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Sc³⁺
B. Cu²⁺
C. Cr³⁺
D. Mn²⁺
జాబితా II:
i. 3.87 BM
ii. 5.92 BM
iii. 0
iv. 1.73 BM
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. సగం నిండిన, పూర్తిగా నిండిన d ఉపకర్పరాలు అదనపు స్థిరమైనవి కాబట్టి Cr, Cu సాధారణ నింపు క్రమాన్ని పాటించవు.
B. 3d-బ్లాక్ పరమాణువు కాటాయాన్గా మారినప్పుడు 3d కంటే ముందు 4s ఎలక్ట్రాన్లు వెళ్లిపోతాయి.
C. భూస్థితి నైట్రోజన్ పరమాణువుకు 3 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
D. భూస్థితి ఆక్సిజన్ పరమాణువుకు 2 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
36. (n + l) నియమం ఆధారంగా సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. 4s, 3d కంటే ముందు నిండుతుంది.
B. 4f, 5d కంటే ముందు నిండుతుంది.
C. 4d, 5p కంటే ముందు నిండుతుంది.
D. 6s, 5d తర్వాత నిండుతుంది.
(a) A మరియు D మాత్రమే (b) A, B మరియు C మాత్రమే (c) B మరియు D మాత్రమే (d) A, B, C మరియు D
37. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. సగం నిండిన, పూర్తిగా నిండిన ఉపకర్పరాలకు వినిమయ శక్తి ఎక్కువ.
B. Cu⁺ డయా అయస్కాంతం.
C. Zn²⁺ పారా అయస్కాంతం.
D. భూస్థితి Mn పరమాణువుకు 5 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
38. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. పొటాషియం [Ar]4s¹.
B. Ca²⁺, ఆర్గాన్తో సమ ఎలక్ట్రానికం.
C. Cr²⁺ కు 4 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
D. Co²⁺ కు 4 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
(a) A, B మరియు C మాత్రమే (b) A మరియు D మాత్రమే (c) B మరియు D మాత్రమే (d) A, B, C మరియు D
39. నలుగురు విద్యార్థులు కార్బన్ పరమాణువు 2p పెట్టెలను గీశారు (రెండు 2p ఎలక్ట్రాన్లు, మూడు పెట్టెలు):
P: పెట్టె 1 లో ఒక పై బాణం, పెట్టె 2 లో ఒక పై బాణం, పెట్టె 3 ఖాళీ
Q: పెట్టె 1 లో పై, కింద బాణాలు రెండూ, పెట్టెలు 2, 3 ఖాళీ
R: పెట్టె 1 లో ఒక పై బాణం, పెట్టె 2 లో ఒక కింద బాణం, పెట్టె 3 ఖాళీ
S: పెట్టె 1 లో రెండు పై బాణాలు, పెట్టెలు 2, 3 ఖాళీ
Q, S ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘిస్తాయి? (a) Q పౌలి, S హుండ్ (b) Q ఆఫ్బౌ, S హుండ్ (c) Q హుండ్, S పౌలి (d) Q పౌలి, S ఆఫ్బౌ
40. Sc (Z = 21) నుంచి Zn (Z = 30) వరకు భూస్థితి పరమాణువులలోని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను ఒక క్రమపట్టీ (bar chart) చూపిస్తుంది. అతి ఎత్తైన పట్టీ ఏ మూలకానిది, దాని ఎత్తు ఎంత? (a) Mn, 5 (b) Cr, 6 (c) Fe, 4 (d) Cr, 5
41. ఒక విద్యార్థి మొదటి వరుస పరివర్తన లోహాల మూడు అయాన్లకు స్పిన్-మాత్రమే భ్రామకాలను కొలిచాడు:
| అయాన్ | X²⁺ | Y³⁺ | Z²⁺ |
|---|---|---|---|
| μ (BM) | 4.90 | 3.87 | 0 |
X²⁺ కావచ్చును (a) Fe²⁺ (b) Ni²⁺ (c) Zn²⁺ (d) Cu²⁺
Q42–Q43 కు పేరా: E మూలకం (Z = 29) ఇళ్లలో విద్యుత్ వైరింగ్లో వాడతారు. దాని భూస్థితి సాధారణ ఆఫ్బౌ క్రమాన్ని పాటించదు. మైలుతుత్తం (blue vitriol) లో అది E²⁺ గా ఉంటుంది.
42. E²⁺ విన్యాసం (a) [Ar]3d⁷4s² (b) [Ar]3d⁸4s¹ (c) [Ar]3d¹⁰ (d) [Ar]3d⁹
43. E²⁺ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం (a) 2.83 BM (b) 1.73 BM (c) 0 (d) 3.87 BM
44. భూస్థితి క్రోమియం పరమాణువులో (Z = 24) l = 0 ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 6 (b) 8 (c) 7 (d) 5
45. ఏ జతకు జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య సమానం? (a) Cr³⁺, Fe²⁺ (b) Fe³⁺, Mn²⁺ (c) Cu²⁺, Ni²⁺ (d) Ti³⁺, V³⁺
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | Cr 3d⁵4s¹, Cu 3d¹⁰4s¹, Fe 3d⁶4s², Zn 3d¹⁰4s² |
| 32 | c | Fe³⁺ d⁵ (5), Ni²⁺ d⁸ (2), Cu⁺ d¹⁰ (0), Ti³⁺ d¹ (1) |
| 33 | b | నాలుగు నింపు నియమాల ప్రామాణిక వాక్యాలు |
| 34 | d | n = 0, 1, 3, 5 కు 0, 1.73, 3.87, 5.92 BM |
| 35 | d | నాలుగూ సత్యం |
| 36 | b | 6s (n + l = 6), 5d (7) కంటే ముందు నిండుతుంది |
| 37 | c | A, B, D సత్యం; Zn²⁺ d¹⁰, అన్నీ జతకూడినవి |
| 38 | a | Co²⁺ d⁷, 3 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు |
| 39 | c | Q ఒంటరిగా నింపకుండానే జతకట్టింది (హుండ్); S ఒకే ఆర్బిటాల్లో ఒకే స్పిన్ గల రెండు ఎలక్ట్రాన్లను ఉంచింది (పౌలి) |
| 40 | b | Cr 3d⁵4s¹ కు 6 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు |
| 41 | a | 4.90 BM అంటే 4 జతకూడనివి; Fe²⁺ d⁶ |
| 42 | d | Cu = [Ar]3d¹⁰4s¹; 4s¹, ఒక 3d తీసివేస్తే 3d⁹ |
| 43 | b | ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్: √3 = 1.73 BM |
| 44 | c | 1s² 2s² 3s² 4s¹ = 7 |
| 45 | b | రెండూ d⁵, 5 జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు |