యూనిట్ పరీక్ష: సమన్వయ సమ్మేళనాలు (Unit Test: Coordination Compounds)
సమయం: 50 నిమిషాలు. 45 ప్రశ్నలు. మార్కులు: సరైన జవాబుకు +4, తప్పు జవాబుకు −1, వదిలేస్తే 0. నిజమైన పరీక్షలాగా ఒకే సారి కూర్చుని రాయండి.
1. [Pt(NH₃)₅Cl]Cl₃ యొక్క ఒక ఫార్ములా యూనిట్ నీటిలో ఇచ్చే అయాన్ల సంఖ్య (a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 5
2. EDTA⁴⁻ దాత పరమాణువులు (a) 4 N, 2 O (b) 2 N, 4 O (c) 6 O (d) 6 N
3. [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl యొక్క IUPAC పేరు (a) dichloridotetraamminecobalt(III) chloride (b) tetraamminedichloridocobalt(II) chloride (c) tetraamminedichloridocobaltate(III) chloride (d) tetraamminedichloridocobalt(III) chloride
4. ఏ లిగాండ్ ఉభయదంతి? (a) CN⁻ (b) en (c) NH₃ (d) H₂O
5. చతుర్ముఖీయ [MnBr₄]²⁻ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం (a) 5.92 BM (b) 1.73 BM (c) 3.87 BM (d) 4.90 BM
6. [Cr(en)₂(NH₃)₂]³⁺ మొత్తం త్రిమితీయ సాదృశ్యాల సంఖ్య (a) 2 (b) 4 (c) 3 (d) 1
7. [Co(NH₃)₆]³⁺ (a) అధిక స్పిన్, పారా అయస్కాంతం (b) అల్ప స్పిన్, డయా అయస్కాంతం (c) బాహ్య ఆర్బిటాల్ సంక్లిష్టం (d) చతుర్ముఖీయం
8. K[Co(CO)₄] లో Co ఆక్సీకరణ స్థితి (a) +1 (b) 0 (c) −1 (d) +3
9. K₃[Fe(C₂O₄)₃] లో Fe సమన్వయ సంఖ్య (a) 3 (b) 4 (c) 9 (d) 6
10. potassium hexacyanidochromate(III) ఫార్ములా (a) K₃[Cr(CN)₆] (b) K₄[Cr(CN)₆] (c) K₂[Cr(CN)₆] (d) K[Cr(CN)₆]
11. [Pt(NH₃)₄Cl₂]Br₂, [Pt(NH₃)₄Br₂]Cl₂ లు (a) బంధన సాదృశ్యాలు (b) అయనీకరణ సాదృశ్యాలు (c) సమన్వయ సాదృశ్యాలు (d) జ్యామితీయ సాదృశ్యాలు
12. బలహీన క్షేత్రంలో (జత కూర్పు శక్తి వదిలి) ఏ విన్యాసానికి అష్టముఖీయ CFSE సున్నా? (a) d³ (b) d⁶ (c) d⁵ (d) d⁸
13. [Co(NH₃)₂Cl₄]⁻ జ్యామితీయ సాదృశ్యాల సంఖ్య (a) 1 (b) 3 (c) 4 (d) 2
14. ఏ సంక్లిష్టం చతురస్ర సమతలం? (a) [Ni(CO)₄] (b) [NiCl₄]²⁻ (c) [Zn(NH₃)₄]²⁺ (d) [Pt(NH₃)₂Cl₂]
15. ఏ సంక్లిష్టం ధ్రువణ భ్రమణ చర్యను చూపుతుంది? (a) [Co(C₂O₄)₃]³⁻ (b) trans-[Co(NH₃)₄Cl₂]⁺ (c) [Co(NH₃)₆]³⁺ (d) fac-[Co(NH₃)₃Cl₃]
16. 0.1 mol CoCl₃·5NH₃ ను అధిక AgNO₃ తో చర్య జరిపించారు. ఏర్పడే AgCl (a) 0.1 mol (b) 0.2 mol (c) 0.3 mol (d) సున్నా
17. Δo పెరిగే సరైన క్రమం (a) [Cr(NH₃)₆]³⁺ < [Cr(H₂O)₆]³⁺ < [CrCl₆]³⁻ (b) [CrCl₆]³⁻ < [Cr(NH₃)₆]³⁺ < [Cr(H₂O)₆]³⁺ (c) [Cr(H₂O)₆]³⁺ < [CrCl₆]³⁻ < [Cr(NH₃)₆]³⁺ (d) [CrCl₆]³⁻ < [Cr(H₂O)₆]³⁺ < [Cr(NH₃)₆]³⁺
18. కార్బాక్సిపెప్టిడేజ్ A ఎంజైమ్లోని లోహ అయాన్ (a) Cu²⁺ (b) Zn²⁺ (c) Fe²⁺ (d) Mg²⁺
19. [Fe(CO)₅] లో Fe సంకరీకరణం (a) dsp³ (b) sp³ (c) d²sp³ (d) dsp²
20. ఒక అష్టముఖీయ సంక్లిష్టం CFSE = −1.6Δo (జత కూర్పు శక్తి వదిలి). దాని విన్యాసం (a) t₂g³ e_g¹ (b) t₂g⁶ e_g² (c) t₂g⁴ e_g⁰ (d) t₂g⁵ e_g⁰
21. సమన్వయ సంఖ్య 6 గల హోమోలెప్టిక్ సంక్లిష్టం ఏది? (a) [Fe(CO)₅] (b) [Co(en)₂Cl₂]⁺ (c) [Cr(H₂O)₄Cl₂]⁺ (d) [Fe(C₂O₄)₃]³⁻
22. ఒక సంక్లిష్టంలో Pt(IV), రెండు en, రెండు Cl⁻ లిగాండ్లు ఉన్నాయి. సంక్లిష్టంపై ఆవేశం (a) +4 (b) +2 (c) 0 (d) −2
23. చతురస్ర సమతల [Pt(NH₃)(py)ClBr] మొత్తం త్రిమితీయ సాదృశ్యాల సంఖ్య (a) 3 (b) 6 (c) 2 (d) 4
24. ఒక సంక్లిష్టం నారింజ కాంతిని బలంగా శోషిస్తుంది. దాని కనిపించే రంగు ఎక్కువగా (a) పసుపు (b) ఎరుపు (c) నీలం (d) ఆకుపచ్చ
25. [NiCl₄]²⁻, [Ni(CN)₄]²⁻ గురించి సరైన వాక్యం (a) రెండూ డయా అయస్కాంతాలు (b) మొదటిది పారా అయస్కాంత, చతుర్ముఖీయం; రెండవది డయా అయస్కాంత, చతురస్ర సమతలం (c) రెండూ చతుర్ముఖీయాలు (d) రెండూ చతురస్ర సమతలాలు
26. అధిక స్పిన్ [Fe(H₂O)₆]³⁺ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం (a) 1.73 BM (b) 4.90 BM (c) 3.87 BM (d) 5.92 BM
27. 2.665 g [Cr(H₂O)₄Cl₂]Cl·2H₂O (మోలార్ ద్రవ్యరాశి 266.5 g mol⁻¹) ను అధిక AgNO₃ తో చర్య జరిపించారు. ఏర్పడే AgCl (143.5 g mol⁻¹) ద్రవ్యరాశి (a) 1.435 g (b) 2.870 g (c) 4.305 g (d) 0.7175 g
28. [Mn(CO)₅(SCN)], [Mn(CO)₅(NCS)] లు (a) అయనీకరణ సాదృశ్యాలు (b) సమన్వయ సాదృశ్యాలు (c) బంధన సాదృశ్యాలు (d) హైడ్రేట్ సాదృశ్యాలు
29. పూర్తి విఘటనం అనుకుంటే K₃[Fe(CN)₆] వాంట్ హాఫ్ గుణకం (a) 3 (b) 4 (c) 7 (d) 10
30. ఏ అయాన్కు d¹⁰ విన్యాసం ఉండటం వల్ల దాని సంక్లిష్టాలు రంగులేనివి? (a) Cu²⁺ (b) Ni²⁺ (c) Co³⁺ (d) Cu⁺
31. కీలేట్ సంక్లిష్టాల అదనపు స్థిరత్వానికి ప్రధాన కారణం (a) ఎంట్రోపీ పెరుగుదల (b) ఎంట్రోపీ తగ్గుదల (c) బలహీన లోహం–లిగాండ్ బంధాలు (d) ఎక్కువ సమన్వయ సంఖ్య
32. Co³⁺ తో ఏ లిగాండ్ సమితి అత్యధిక Δo ఇస్తుంది? (a) ఆరు H₂O (b) ఆరు F⁻ (c) మూడు en (d) ఆరు NH₃
33. ఒక అష్టముఖీయ d⁷ సంక్లిష్టం స్పిన్-మాత్రమే భ్రామకం 3.87 BM. దాని విన్యాసం (a) t₂g⁶ e_g¹ (b) t₂g⁵ e_g² (c) t₂g⁷ (d) t₂g⁴ e_g³
34. tris(ethane-1,2-diamine)cobalt(III) sulfate ఫార్ములా (a) [Co(en)₃]₂(SO₄)₃ (b) [Co(en)₃]SO₄ (c) [Co(en)₃]₃(SO₄)₂ (d) [Co(en)₂](SO₄)₃
35. మాండ్ ప్రక్రియలో [Ni(CO)₄] సుమారు ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్ద శుద్ధ నికెల్గా విఘటనం చెందుతుంది? (a) 330–350 K (b) 273 K (c) 450–470 K (d) 1000 K
36. [Co(NH₃)₄(NO₂)Cl]⁺ జ్యామితీయ సాదృశ్యాల సంఖ్య (a) 1 (b) 3 (c) 4 (d) 2
37. ఒక లోహం–లిగాండ్ జతకు Δo = 13,500 cm⁻¹. ఆశించే Δt (a) 6,000 cm⁻¹ (b) 30,375 cm⁻¹ (c) 9,000 cm⁻¹ (d) 4,500 cm⁻¹
38. ఏ సమ్మేళనం హైడ్రేట్ సాదృశ్యాన్ని చూపగలదు? (a) [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂ (b) [Cr(H₂O)₅Cl]Cl₂·H₂O (c) K₄[Fe(CN)₆] (d) [Ni(CO)₄]
39. ఏ సంక్లిష్టం అంతర ఆర్బిటాల్ సంక్లిష్టమూ, పారా అయస్కాంతమూ? (a) [Fe(CN)₆]⁴⁻ (b) [CoF₆]³⁻ (c) [Cr(NH₃)₆]³⁺ (d) [Ni(NH₃)₆]²⁺
40. సమాన మోల్స్ [Co(NH₃)₆]Cl₃, [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂, [Co(NH₃)₄Cl₂]Cl లను అధిక AgNO₃ తో చర్య జరిపించారు. ఏర్పడే AgCl మోల్స్ నిష్పత్తి (a) 1 : 2 : 3 (b) 3 : 2 : 1 (c) 1 : 1 : 1 (d) 6 : 3 : 1
41. ఒక సంక్లిష్టానికి Δo = 20,000 cm⁻¹. d–d పరివర్తనం కోసం అది శోషించే కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం సుమారు (a) 200 nm (b) 2000 nm (c) 500 nm (d) 50 nm
42. [Co(NH₃)₂(H₂O)₂Cl₂]⁺ మొత్తం త్రిమితీయ సాదృశ్యాల సంఖ్య (a) 5 (b) 4 (c) 3 (d) 6
43. ప్రతిపాదన (A): [Co(en)₃]³⁺ ధ్రువణ సాదృశ్యాన్ని చూపుతుంది. కారణం (R): [Co(en)₃]³⁺ కు సౌష్ఠవ తలం గానీ, సౌష్ఠవ కేంద్రం గానీ లేవు. (a) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరించదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
44. ప్రతిపాదన (A): [Fe(CN)₆]³⁻ బలహీనంగా పారా అయస్కాంతం. కారణం (R): CN⁻ బలహీన క్షేత్ర లిగాండ్. (a) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సత్యం, R, A ను వివరించదు (c) A సత్యం, R అసత్యం (d) A అసత్యం, R సత్యం
45. వాక్యం I: వెర్నర్ సిద్ధాంతంలో ద్వితీయ సంయోజకత అయనీకరణం చెందుతుంది. వాక్యం II: వెర్నర్ సిద్ధాంతంలో ప్రాథమిక సంయోజకత లోహం ఆక్సీకరణ స్థితికి సమానం. (a) రెండూ సత్యం (b) రెండూ అసత్యం (c) I సత్యం, II అసత్యం (d) I అసత్యం, II సత్యం
జవాబులు: యూనిట్ పరీక్ష
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | 1 సంక్లిష్ట కాటాయాన్ + 3 Cl⁻ |
| 2 | b | రెండు అమైన్ N, నాలుగు కార్బాక్సిలేట్ O |
| 3 | d | chlorido కంటే ముందు ammine; Co(III) కాటాయాన్ |
| 4 | a | CN⁻, C లేదా N ద్వారా బంధిస్తుంది |
| 5 | a | Mn²⁺ d⁵, చతుర్ముఖీయ అధిక స్పిన్, n = 5 |
| 6 | c | trans + cis d,l = 3 |
| 7 | b | Co³⁺ d⁶ ను NH₃ జత కూర్చుతుంది |
| 8 | c | x + 0 = −1 |
| 9 | d | మూడు ద్విదంతి ఆక్సలేట్లు |
| 10 | a | Cr(III) + 6CN⁻ = −3 |
| 11 | b | Br⁻, Cl⁻ బ్రాకెట్ అటూ ఇటూ మారాయి |
| 12 | c | t₂g³ e_g²: −1.2 + 1.2 = 0 |
| 13 | d | MA₂B₄: cis, trans |
| 14 | d | Pt(II) d⁸, dsp² |
| 15 | a | ట్రిస్-కీలేట్ కైరల్ |
| 16 | b | ఒక ఫార్ములాకు రెండు స్వేచ్ఛా Cl⁻ |
| 17 | d | Cl⁻ < H₂O < NH₃ |
| 18 | b | జింక్ ఎంజైమ్ |
| 19 | a | CN 5, త్రికోణీయ ద్విపిరమిడ్ |
| 20 | c | 4 × (−0.4) = −1.6 |
| 21 | d | ఆక్సలేట్ మాత్రమే; CN 6 |
| 22 | b | +4 − 2 = +2 |
| 23 | a | సమతల MABCD: 3, ఏదీ కైరల్ కాదు |
| 24 | c | నారింజకు పూరకం నీలం |
| 25 | b | బలహీన Cl⁻ sp³; CN⁻ dsp² |
| 26 | d | d⁵ అధిక స్పిన్, n = 5 |
| 27 | a | 0.01 mol × 1 × 143.5 = 1.435 g |
| 28 | c | SCN⁻, S లేదా N ద్వారా బంధిస్తుంది |
| 29 | b | 3K⁺ + 1 ఆనయాన్ = 4 |
| 30 | d | Cu⁺ 3d¹⁰ |
| 31 | a | ఎక్కువ స్వేచ్ఛా కణాలు విడుదల అవుతాయి |
| 32 | c | వీటిలో en అతి బలమైనది |
| 33 | b | n = 3: అధిక స్పిన్ d⁷ |
| 34 | a | 2 × (+3), 3 × (−2) ను సమతుల్యం చేస్తుంది |
| 35 | c | 330–350 K వద్ద ఏర్పడి, 450–470 K వద్ద విడిపోతుంది |
| 36 | d | MA₄BC: cis, trans |
| 37 | a | (4/9) × 13,500 = 6,000 |
| 38 | b | నీరు గోళం లోపలికి లేదా బయటకి వెళ్లగలదు |
| 39 | c | d³, d²sp³, n = 3 |
| 40 | b | స్వేచ్ఛా Cl⁻: 3, 2, 1 |
| 41 | c | 1/20,000 cm = 5 × 10⁻⁵ cm = 500 nm |
| 42 | d | MA₂B₂C₂: 5 + 1 = 6 |
| 43 | a | సౌష్ఠవ మూలకం లేదు, కాబట్టి కైరల్ |
| 44 | c | CN⁻ బలమైన క్షేత్రం; ఒక జతకాని e⁻ |
| 45 | d | ద్వితీయ సంయోజకత అయనీకరణం చెందదు |