అధ్యాయం 4: సాదృశ్యం (Isomerism)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
ఐదు రకాల నిర్మాణ సాదృశ్యాలు, ప్రతిదాన్ని ఎలా గుర్తించాలి.
ఒక సమ్మేళనం ఎప్పుడు జ్యామితీయ (cis–trans) సాదృశ్యాన్ని చూపుతుంది, దానికి E లేదా Z అని ఎలా పేరు పెట్టాలి.
కైరాలిటీ అంటే ఏమిటి; ఎనాంటియోమర్లు, డయాస్టీరియోమర్లు, మీసో రూపాలు ఎలా భిన్నమైనవి.
నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను, ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలను వేగంగా ఎలా లెక్కించాలి.
4.1 సాదృశ్యకాలు అంటే ఏమిటి
ఒకే అణు ఫార్ములా ఉండి, పరమాణువుల అమరిక మాత్రం వేరుగా ఉండే సమ్మేళనాలను సాదృశ్యకాలు (Isomers) అంటారు. ఒకే సెట్ లెగో ఇటుకలతో వేర్వేరు మోడల్స్ కట్టినట్లు ఊహించుకోండి.
సాదృశ్యానికి రెండు ప్రధాన శాఖలు ఉన్నాయి. నిర్మాణ సాదృశ్యం (Structural isomerism) లో పరమాణువులు వేరే క్రమంలో కలుస్తాయి. ప్రాదేశిక సాదృశ్యం (Stereoisomerism) లో కలిసే క్రమం ఒకేలా ఉంటుంది, కానీ అంతరాళంలో అమరిక మారుతుంది.

ఎడమ శాఖ ఏ పరమాణువు దేనితో బంధించి ఉందో మారుస్తుంది; కుడి శాఖ బంధనాన్ని అలాగే ఉంచి, అంతరాళంలో అమరికను మాత్రమే మారుస్తుంది.
4.2 నిర్మాణ సాదృశ్యం
| రకం | ఏమి మారుతుంది | ఉదాహరణ జత |
|---|---|---|
| శృంఖల (Chain) | కార్బన్ అస్థిపంజరం (సరళ vs శాఖాయుత) | butane CH₃CH₂CH₂CH₃, 2-methylpropane (CH₃)₃CH |
| స్థాన (Position) | ఒకే గొలుసుపై ప్రమేయ సమూహం, బహుబంధం లేదా ప్రతిక్షేపకం స్థానం | propan-1-ol, propan-2-ol |
| ప్రమేయ (Functional) | ప్రమేయ సమూహమే | ethanol (C₂H₅OH), methoxymethane (CH₃OCH₃) |
| మెటామెరిజం (Metamerism) | ఒకే ప్రమేయ సమూహానికి రెండు వైపులా కార్బన్ల అసమాన పంపిణీ | ethoxyethane (C₂H₅OC₂H₅), 1-methoxypropane (CH₃OC₃H₇) |
| టాటోమెరిజం (Tautomerism) | H, ద్విబంధం స్థానం మారడం; రెండు రూపాలు సమతాస్థితిలో | ప్రొపనోన్ (కీటో) ⇌ prop-1-en-2-ol (ఈనాల్) |
గుర్తుంచుకోవలసిన సాధారణ ప్రమేయ సాదృశ్య జతలు:
ఆల్కహాల్లు, ఈథర్లు (CₙH₂ₙ₊₂O).
ఆల్డిహైడ్లు, కీటోన్లు (CₙH₂ₙO), n ≥ 3 కు.
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాలు, ఎస్టర్లు (CₙH₂ₙO₂), n ≥ 2 కు.
ఆల్కీన్లు, సైక్లోఆల్కేన్లు (CₙH₂ₙ), n ≥ 3 కు.
ఆల్కైన్లు, డైఈన్లు (CₙH₂ₙ₋₂).
నైట్రైల్లు, ఐసోసైనైడ్లు; నైట్రోఆల్కేన్లు, ఆల్కైల్ నైట్రైట్లు.
టాటోమెరిజం మరింత వివరంగా. కీటో–ఈనాల్ టాటోమెరిజానికి C=O పక్కన ఉన్న కార్బన్పై కనీసం ఒక H (α-హైడ్రోజన్) ఉండాలి. H, α-కార్బన్ నుంచి ఆక్సిజన్కు కదులుతుంది, C=O అనేది C=C–OH గా మారుతుంది.
సరళ కీటోన్లలో కీటో రూపం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే C=O బంధం C=C బంధం కంటే బలమైనది. pentane-2,4-dione (CH₃COCH₂COCH₃) లో ఈనాల్ రూపం ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది సంయుగ్మం, అంతర్గత హైడ్రోజన్ బంధం వల్ల స్థిరపడుతుంది. బెంజాల్డిహైడ్ (C₆H₅CHO) కు α-హైడ్రోజన్ లేదు, కాబట్టి అది కీటో–ఈనాల్ టాటోమెరిజం చూపదు.
టాటోమర్లు వేగవంతమైన సమతాస్థితిలో ఉండే వేర్వేరు సమ్మేళనాలు. అనునాద నిర్మాణాలు (అధ్యాయం 7) అలా కాదు. అనునాదంలో ఏ పరమాణువూ కదలదు; ఎలక్ట్రాన్లను మాత్రమే మళ్ళీ గీస్తారు.
4.3 నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను లెక్కించడం
| ఫార్ములా | నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య | సభ్యులు |
|---|---|---|
| C₄H₁₀ | 2 | butane, 2-methylpropane |
| C₅H₁₂ | 3 | pentane, 2-methylbutane, 2,2-dimethylpropane |
| C₆H₁₄ | 5 | hexane, 2- మరియు 3-methylpentane, 2,2- మరియు 2,3-dimethylbutane |
| C₃H₈O | 3 | propan-1-ol, propan-2-ol, methoxyethane |
| C₄H₁₀O | 7 | 4 ఆల్కహాల్లు + 3 ఈథర్లు |
| C₄H₉Cl | 4 | 1-chlorobutane, 2-chlorobutane, 1-chloro-2-methylpropane, 2-chloro-2-methylpropane |
| C₃H₆Cl₂ | 4 | 1,1-, 1,2-, 1,3-, 2,2-dichloropropane |
| C₇H₈O (బెంజీన్ వలయంతో) | 5 | o-, m-, p-cresol, benzyl alcohol, anisole |
4.4 జ్యామితీయ (cis–trans) సాదృశ్యం (Geometrical isomerism)
C=C బంధం చుట్టూ స్వేచ్ఛా భ్రమణం ఉండదు (అధ్యాయం 1). కాబట్టి ఒక వైపు స్థిరపడిన సమూహాలు అక్కడే ఉంటాయి, ఆగి ఉన్న ఆటోలో ఒకే వైపు కూర్చున్న ఇద్దరు ప్రయాణికుల్లా.
కింది రెండు షరతులు వర్తించినప్పుడు జ్యామితీయ సాదృశ్యం కనిపిస్తుంది:
భ్రమణం నిరోధించబడాలి (C=C బంధం లేదా వలయం).
ద్విబంధంలోని ప్రతి కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు ఉండాలి.
కాబట్టి but-2-ene (CH₃CH=CHCH₃) దీన్ని చూపుతుంది, కానీ but-1-ene (CH₂=CHCH₂CH₃) చూపదు, ఎందుకంటే C1 పై రెండు H పరమాణువులు ఉన్నాయి. 2-Methylbut-2-ene కూడా చూపదు, ఎందుకంటే C2 పై రెండు CH₃ సమూహాలు ఉన్నాయి.
cis రూపంలో సమాన సమూహాలు ఒకే వైపు ఉంటాయి. trans రూపంలో అవి ఎదురుబదురు వైపులా ఉంటాయి.
| ధర్మం | cis-1,2-dichloroethene | trans-1,2-dichloroethene |
|---|---|---|
| ద్విధ్రువ భ్రామకం | సున్నా కాదు (సుమారు 1.9 D) | సున్నా (బంధ ద్విధ్రువాలు రద్దవుతాయి) |
| మరిగే స్థానం | ఎక్కువ (సుమారు 60 °C) | తక్కువ (సుమారు 48 °C) |
| ద్రవీభవన స్థానం | తక్కువ | ఎక్కువ (స్ఫటికంలో బాగా అమరుతుంది) |
| స్థిరత్వం | తక్కువ (సమూహాలు ఒకదానినొకటి తోసుకుంటాయి) | ఎక్కువ |
E/Z విధానం. నాలుగు సమూహాలూ వేరుగా ఉన్నప్పుడు cis/trans పనిచేయదు. అప్పుడు E/Z వాడాలి. ప్రతి కార్బన్పై ఉన్న రెండు సమూహాలను Cahn–Ingold–Prelog (CIP) నియమంతో క్రమంలో అమర్చండి: నేరుగా అతుకున్న పరమాణువు పరమాణు సంఖ్య ఎక్కువైతే ప్రాధాన్యత ఎక్కువ. అవి సమానమైతే ఒక పరమాణువు బయటకు వెళ్లి చూడండి.
ఎక్కువ ప్రాధాన్యత సమూహాలు ఒకే వైపు: Z (జర్మన్ zusammen, కలిసి).
ఎక్కువ ప్రాధాన్యత సమూహాలు ఎదురుబదురు వైపులా: E (entgegen, ఎదురుగా).
ప్రాధాన్యత ఉదాహరణలు: Br > Cl > OH > NH₂ > CH₃ > H, మరియు –CH₂CH₃ > –CH₃.
4.5 దృశ్య సాదృశ్యం (Optical isomerism)
మీ ఎడమ, కుడి చేతులు ఒకదానికొకటి దర్పణ ప్రతిబింబాలు, కానీ ఒకదానిపై ఒకటి కచ్చితంగా అతికేలా ఉంచలేరు. ఇలాంటి వస్తువులు కైరల్ (chiral). అణువులు కూడా కైరల్ కావచ్చు.
కైరాలిటీకి సాధారణ కారణం నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలతో బంధించిన కార్బన్. దీన్ని కైరల్ (అసౌష్టవ, asymmetric) కార్బన్ అంటారు, తరచుగా C* అని గుర్తిస్తారు.
ఎనాంటియోమర్లు (Enantiomers) అతికేలా ఉంచలేని దర్పణ ప్రతిబింబాలు. వాటి ద్రవీభవన స్థానం, మరిగే స్థానం, సాంద్రత, ద్రావణీయత ఒకేలా ఉంటాయి. అవి సమతల ధ్రువిత కాంతిని (plane-polarised light) ఒకే కోణంతో వ్యతిరేక దిశలలో తిప్పుతాయి. (+) లేదా d రూపం సవ్యదిశలో; (−) లేదా l రూపం అపసవ్యదిశలో తిప్పుతాయి.
రేసిమిక్ మిశ్రమం (Racemic mixture) లో రెండు ఎనాంటియోమర్లు సమాన పరిమాణంలో ఉంటాయి. భ్రమణాలు రద్దవడం వల్ల అది దృశ్య నిష్క్రియం (బాహ్య పరిహారం, external compensation).
డయాస్టీరియోమర్లు (Diastereomers) దర్పణ ప్రతిబింబాలు కాని ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు. వాటి భౌతిక ధర్మాలు వేరుగా ఉంటాయి. cis, trans సాదృశ్యకాలు కూడా డయాస్టీరియోమర్లే.
మీసో సమ్మేళనం (Meso compound) లో కైరల్ కేంద్రాలు ఉంటాయి, కానీ అంతర్గత సమావయవ తలం కూడా ఉంటుంది. అంతర్గత పరిహారం (internal compensation) వల్ల అది దృశ్య నిష్క్రియం. meso-టార్టారిక్ ఆమ్లం ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ.
దృశ్య సక్రియతను ధ్రువణమాపి (polarimeter) తో కొలుస్తారు. లాక్టిక్ ఆమ్లం CH₃C*H(OH)COOH, butan-2-ol CH₃C*H(OH)CH₂CH₃ సరళ కైరల్ అణువులు.
4.6 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలను లెక్కించడం
కైరల్ కార్బన్లు లేదా జ్యామితీయ సాదృశ్యం చూపే C=C బంధాల వంటి n వేర్వేరు (అసమావయవ) ప్రాదేశిక యూనిట్లు ఉన్న అణువుకు:
అణువును రెండు సమాన సగభాగాలుగా విభజించగలిగితే (సమావయవం), మీసో రూపాలు వస్తాయి, సంఖ్య తగ్గుతుంది. రెండు సమాన కైరల్ కేంద్రాలు ఉంటే (టార్టారిక్ ఆమ్లం లేదా 2,3-dibromobutane లో లాగా) 3 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు ఉంటాయి: ఒక జత ఎనాంటియోమర్లు + ఒక మీసో రూపం.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: ప్రతి జతలో సాదృశ్య రకాన్ని పేర్కొనండి: (i) butane, 2-methylpropane (ii) propan-1-ol, propan-2-ol (iii) ethanol, methoxymethane (iv) ethoxyethane, 1-methoxypropane (v) propanone, prop-1-en-2-ol.
సాధన: (i) శృంఖల, (ii) స్థాన, (iii) ప్రమేయ, (iv) మెటామెరిజం, (v) టాటోమెరిజం.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: C₄H₁₀O యొక్క అన్ని నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను (పదాలలో) రాయండి.
సాధన: ఆల్కహాల్లు: butan-1-ol, butan-2-ol, 2-methylpropan-1-ol, 2-methylpropan-2-ol (4). ఈథర్లు: 1-methoxypropane, 2-methoxypropane, ethoxyethane (3). మొత్తం = 7. butan-2-ol కైరల్, కాబట్టి ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలను కూడా లెక్కిస్తే మొత్తం 8.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: వీటిలో ఏవి జ్యామితీయ సాదృశ్యాన్ని చూపుతాయి: but-1-ene, but-2-ene, 2-methylbut-2-ene, pent-2-ene, 1,1-dichloroethene, 1,2-dichloroethene?
సాధన: ప్రతి ద్విబంధ కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు ఉన్నాయో చూడండి. but-2-ene: అవును. pent-2-ene: అవును. 1,2-dichloroethene: అవును. but-1-ene (C1 పై H, H), 2-methylbut-2-ene (C2 పై CH₃, CH₃), 1,1-dichloroethene (C1 పై Cl, Cl): కాదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: CH₃(H)C=C(Br)(Cl) లో CH₃, Br ఒకే వైపు ఉన్నాయి. ఇది E ఆ Z ఆ?
సాధన: ఒక కార్బన్పై CH₃ (C, Z = 6), H (Z = 1) కంటే ఉన్నతం. మరో కార్బన్పై Br (Z = 35), Cl (Z = 17) కంటే ఉన్నతం. ఎక్కువ ప్రాధాన్యత గల CH₃, Br ఒకే వైపు ఉన్నాయి. కాబట్టి ఇది Z సాదృశ్యకం.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: వీటిలో ఏవిటికి కైరల్ కార్బన్ ఉంది: 2-chlorobutane, 3-methylpentane, 3-methylhexane, propan-2-ol?
సాధన: 2-Chlorobutane: C2 పై H, Cl, CH₃, C₂H₅, కాబట్టి కైరల్. 3-Methylpentane: C3 పై H, CH₃, రెండు C₂H₅, కాబట్టి కైరల్ కాదు. 3-Methylhexane: C3 పై H, CH₃, C₂H₅, C₃H₇, కాబట్టి కైరల్. Propan-2-ol: C2 పై రెండు CH₃, కాబట్టి కైరల్ కాదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: 2,3-dibromobutane CH₃CHBrCHBrCH₃ కు ఎన్ని ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు ఉన్నాయి? pentane-2,3-diol CH₃CH(OH)CH(OH)CH₂CH₃ కు?
సాధన: 2,3-Dibromobutane లో సమాన సగభాగాలతో రెండు కైరల్ కార్బన్లు ఉన్నాయి, కాబట్టి 3 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు (రెండు ఎనాంటియోమర్లు + మీసో). Pentane-2,3-diol లో రెండు కైరల్ కార్బన్లు ఉన్నా సగభాగాలు వేరు (CH₃, C₂H₅ చివరలు), కాబట్టి 2² = 4 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు, రెండు జతల ఎనాంటియోమర్లు, మీసో రూపం లేదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: 4-chloropent-2-ene CH₃CH=CH–CHCl–CH₃ కు ఎన్ని ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు ఉన్నాయి?
సాధన: C=C cis–trans సాదృశ్యాన్ని చూపుతుంది (ప్రతి కార్బన్పై H, ఒక వేరే సమూహం). C4 పై H, Cl, CH₃, CH=CHCH₃ ఉన్నాయి, కాబట్టి అది కైరల్. రెండు స్వతంత్ర ప్రాదేశిక యూనిట్లు 2² = 4 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలను ఇస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.8: ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలతో సహా C₃H₆Cl₂ యొక్క అన్ని సాదృశ్యకాలను కనుక్కోండి.
సాధన: నిర్మాణాత్మక: 1,1-, 1,2-, 1,3-, 2,2-dichloropropane (4). 1,2-dichloropropane CH₃C*HClCH₂Cl లో మాత్రమే కైరల్ కార్బన్ (H, Cl, CH₃, CH₂Cl) ఉంది. అది రెండు ఎనాంటియోమర్లుగా ఉంటుంది. మొత్తం = 3 + 2 = 5.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.9: జ్యామితీయ సాదృశ్యకాలతో సహా C₄H₈ యొక్క అన్ని సాదృశ్యకాలను లెక్కించండి.
సాధన: వివృత శృంఖల ఆల్కీన్లు: but-1-ene, cis-but-2-ene, trans-but-2-ene, 2-methylpropene (4). వలయాలు: cyclobutane, methylcyclopropane (2). మొత్తం = 6 (5 నిర్మాణాత్మక + cis–trans నుంచి 1 అదనం).
త్వరిత పునశ్చరణ
నిర్మాణ సాదృశ్య రకాలు: శృంఖల, స్థాన, ప్రమేయ, మెటామెరిజం, టాటోమెరిజం.
మెటామర్లకు ఒకే ప్రమేయ సమూహం ఉంటుంది, కానీ దాని చుట్టూ కార్బన్లు వేరుగా పంచబడతాయి (ఈథర్లు, కీటోన్లు, అమీన్లు, ఎస్టర్లు).
కీటో–ఈనాల్ టాటోమెరిజానికి α-హైడ్రోజన్ కావాలి.
జ్యామితీయ సాదృశ్యం: నిరోధిత భ్రమణం + ప్రతి కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు.
cis సాదృశ్యకం: ఎక్కువ ద్విధ్రువ భ్రామకం, ఎక్కువ మరిగే స్థానం; trans: ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానం, ఎక్కువ స్థిరత్వం.
Z = ఎక్కువ ప్రాధాన్యత సమూహాలు ఒకే వైపు; E = ఎదురుబదురు.
కైరల్ కార్బన్ = నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు. అసమావయవం: 2ⁿ ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు. 2 కేంద్రాలతో సమావయవం: 3.
రేసిమిక్ మిశ్రమం: బాహ్య పరిహారం. మీసో: అంతర్గత పరిహారం.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
2-methylbut-2-ene ని cis–trans సందర్భంగా భావించడం. ఒక కార్బన్పై రెండు ఒకేలాంటి CH₃ సమూహాలు ఉన్నాయి.
కైరల్ కార్బన్ ఉన్న ప్రతి సమ్మేళనం దృశ్య సక్రియమే అనుకోవడం. మీసో రూపాలు కావు.
టాటోమర్లను అనునాద నిర్మాణాలుగా భావించడం. టాటోమర్లలో H పరమాణువు స్థానం మారుతుంది.
టార్టారిక్ ఆమ్లానికి 2ⁿ వాడటం. దానికి 3 ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు, 4 కాదు.
Z అంటే ఎల్లప్పుడూ cis అని అనుకోవడం. Z ని CIP ప్రాధాన్యత నిర్ణయిస్తుంది, అది "సమాన సమూహాలు" తో సరిపోకపోవచ్చు.
CₙH₂ₙ సాదృశ్యకాలను లెక్కించేటప్పుడు చక్రీయ సాదృశ్యకాలను మర్చిపోవడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరిశీలన
1. సాదృశ్యకాలకు ఎల్లప్పుడూ ఒకేలా ఉండేది (a) నిర్మాణ ఫార్ములా (b) భౌతిక ధర్మాలు (c) మరిగే స్థానం (d) అణు ఫార్ములా
2. Pentane, 2,2-dimethylpropane లు (a) స్థాన సాదృశ్యకాలు (b) ప్రమేయ సాదృశ్యకాలు (c) మెటామర్లు (d) శృంఖల సాదృశ్యకాలు
3. Ethanol, methoxymethane లు (a) శృంఖల సాదృశ్యకాలు (b) ప్రమేయ సాదృశ్యకాలు (c) స్థాన సాదృశ్యకాలు (d) టాటోమర్లు
4. Ethoxyethane, 1-methoxypropane లు (a) శృంఖల సాదృశ్యకాలు (b) స్థాన సాదృశ్యకాలు (c) మెటామర్లు (d) జ్యామితీయ సాదృశ్యకాలు
5. C₅H₁₂ యొక్క నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 5
6. నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలతో బంధించిన కార్బన్ పరమాణువును ఇలా అంటారు (a) అకైరల్ (b) మీసో (c) కైరల్ (d) సమతలీయం
7. ఏ సమ్మేళనం జ్యామితీయ సాదృశ్యాన్ని చూపుతుంది? (a) Propene (b) But-1-ene (c) 2-Methylpropene (d) But-2-ene
8. రేసిమిక్ మిశ్రమం అంటే (a) దక్షిణ భ్రమణం (dextrorotatory) (b) వామ భ్రమణం (laevorotatory) (c) మీసో సమ్మేళనం (d) దృశ్య నిష్క్రియమైన ఎనాంటియోమర్ల సమమోలార్ మిశ్రమం
9. ఏ జత కీటో–ఈనాల్ టాటోమర్లు? (a) CH₃COCH₃, CH₂=C(OH)CH₃ (b) CH₃CH₂OH, CH₃OCH₃ (c) Propanal, propanone (d) cis-, trans-but-2-ene
10. రెండు ఎనాంటియోమర్లు దేనిలో భిన్నంగా ఉంటాయి? (a) సమతల ధ్రువిత కాంతిని తిప్పే దిశ (b) ద్రవీభవన స్థానం (c) మరిగే స్థానం (d) సాంద్రత
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. C₆H₁₄ యొక్క నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 4 (b) 6 (c) 5 (d) 7
12. C₄H₁₀O ఫార్ములా గల నిర్మాణ సాదృశ్య ఆల్కహాల్లు ఎన్ని? (a) 2 (b) 3 (c) 7 (d) 4
13. C₄H₁₀O యొక్క మొత్తం నిర్మాణ సాదృశ్యకాలు (ఆల్కహాల్లు, ఈథర్లు) (a) 4 (b) 6 (c) 7 (d) 8
14. ఏ సమ్మేళనంలో కైరల్ కార్బన్ ఉంది? (a) Propan-2-ol (b) 3-Methylpentane (c) Butan-2-ol (d) 2-Methylpropan-2-ol
15. trans-1,2-dichloroethene తో పోలిస్తే cis సాదృశ్యకానికి (a) తక్కువ ద్విధ్రువ భ్రామకం (b) సున్నా ద్విధ్రువ భ్రామకం (c) ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానం (d) ఎక్కువ ద్విధ్రువ భ్రామకం, ఎక్కువ మరిగే స్థానం
16. meso-టార్టారిక్ ఆమ్లం దృశ్య నిష్క్రియం ఎందుకంటే (a) అది రేసిమిక్ మిశ్రమం (b) దానిలో కైరల్ కార్బన్ లేదు (c) దానిలో అంతర్గత సమావయవ తలం ఉంది (d) అది సమతలీయ అణువు
17. 2,3-dibromobutane యొక్క ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 2 (b) 4 (c) 3 (d) 1
18. CH₃(H)C=C(Br)(Cl) లో CH₃, Br ఒకే వైపు ఉన్నాయి. ఆ సాదృశ్యకం (a) Z (b) E (c) కేవలం cis, E/Z వర్తించదు (d) జ్యామితీయ సాదృశ్యకం కాదు
19. ఏ జత స్థాన సాదృశ్యకాలు? (a) But-1-ene, but-2-ene (b) Butane, 2-methylpropane (c) Propanal, propanone (d) Ethanol, methoxymethane
20. ఏ సమ్మేళనం కీటో–ఈనాల్ టాటోమెరిజాన్ని చూపదు? (a) CH₃COCH₃ (b) C₆H₅CHO (c) CH₃CHO (d) CH₃COCH₂COCH₃
21. CH₃CH(OH)CH(OH)CH₂CH₃ లో కైరల్ కార్బన్ల సంఖ్య (a) 2 (b) 1 (c) 3 (d) 0
22. C₄H₉Cl యొక్క నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 2 (b) 3 (c) 5 (d) 4
స్థాయి 3: సవాలు
23. CH₃CH=CH–CHCl–CH₃ యొక్క మొత్తం ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 2 (b) 4 (c) 3 (d) 8
24. ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలతో కలిపి C₃H₆Cl₂ యొక్క మొత్తం సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 5 (b) 4 (c) 6 (d) 3
25. టార్టారిక్ ఆమ్లం యొక్క ఎన్ని దృశ్య సక్రియ రూపాలు ఉన్నాయి? (a) 3 (b) 4 (c) 1 (d) 2
26. బెంజీన్ వలయం కలిగిన C₇H₈O సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 3 (b) 5 (c) 4 (d) 6
27. చక్రీయ, జ్యామితీయ సాదృశ్యకాలతో సహా C₄H₈ యొక్క మొత్తం సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 4 (b) 5 (c) 6 (d) 7
28. ఏ సమ్మేళనం జ్యామితీయ, దృశ్య సాదృశ్యాలను రెండింటినీ చూపుతుంది? (a) CH₃CH=CH–CH(CH₃)C₂H₅ (b) CH₂=CH–CH(CH₃)C₂H₅ (c) CH₃CH=C(CH₃)₂ (d) CH₃CH=CHCH₂CH₃
29. ప్రతిపాదన (A): 2-Methylbut-2-ene జ్యామితీయ సాదృశ్యాన్ని చూపుతుంది.
కారణం (R): జ్యామితీయ సాదృశ్యానికి ద్విబంధంలోని ప్రతి కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు ఉండాలి.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ఒక జత ఎనాంటియోమర్లకు వేర్వేరు మరిగే స్థానాలు ఉంటాయి.
వాక్యం II: డయాస్టీరియోమర్లు ద్రవీభవన స్థానం వంటి భౌతిక ధర్మాలలో భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | d | ఒకే ఫార్ములా, వేరే అమరిక |
| 2 | d | సరళ vs శాఖాయుత అస్థిపంజరం |
| 3 | b | ఆల్కహాల్ vs ఈథర్ |
| 4 | c | ఒకే ఈథర్ సమూహం, కార్బన్లు 2/2 vs 1/3 గా విభజన |
| 5 | b | Pentane, 2-methylbutane, 2,2-dimethylpropane |
| 6 | c | నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు = కైరల్ కేంద్రం |
| 7 | d | ప్రతి C=C కార్బన్పై H, CH₃ |
| 8 | d | సమాన (+), (−) రద్దవుతాయి |
| 9 | a | H, α-C నుంచి O కు కదిలింది |
| 10 | a | ఒకే కోణం, వ్యతిరేక గుర్తు |
| 11 | c | ఐదు హెక్సేన్ అస్థిపంజరాలు |
| 12 | d | Butan-1-ol, butan-2-ol, 2-methylpropan-1-ol, 2-methylpropan-2-ol |
| 13 | c | 4 ఆల్కహాల్లు + 3 ఈథర్లు |
| 14 | c | C2 పై H, OH, CH₃, C₂H₅ |
| 15 | d | cis లో ద్విధ్రువాలు కలుస్తాయి; ఎక్కువ ధ్రువణత, ఎక్కువ b.p. |
| 16 | c | అంతర్గత పరిహారం |
| 17 | c | రెండు ఎనాంటియోమర్లు + ఒక మీసో |
| 18 | a | CH₃ > H, Br > Cl, ఒకే వైపు = Z |
| 19 | a | ఒకే గొలుసు, C=C స్థానం వేరు |
| 20 | b | బెంజాల్డిహైడ్లో α-హైడ్రోజన్ లేదు |
| 21 | a | C2, C3 రెండింటిపైనా నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు |
| 22 | d | butane నుంచి రెండు, isobutane నుంచి రెండు |
| 23 | b | ఒక C=C యూనిట్ + ఒక కైరల్ C = 2² |
| 24 | a | 4 నిర్మాణాత్మక; 1,2-సాదృశ్యకం ఒక ఎనాంటియోమర్ను కలుపుతుంది |
| 25 | d | d, l రూపాలు; మీసో నిష్క్రియం |
| 26 | b | మూడు క్రెసాల్స్, బెంజైల్ ఆల్కహాల్, అనిసోల్ |
| 27 | c | 4 ఆల్కీన్లు (cis/trans తో) + 2 వలయాలు |
| 28 | a | రెండు వేర్వేరు చివరలతో C=C + కైరల్ C4 |
| 29 | d | C2 పై రెండు CH₃, కాబట్టి cis–trans లేదు |
| 30 | d | ఎనాంటియోమర్లకు ఒకే భౌతిక స్థిరాంకాలు |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
సాదృశ్యకాలకు ఒకే అణు ఫార్ములా ఉంటుంది, కానీ పరమాణువుల అమరిక వేరు.
నిర్మాణ సాదృశ్యకాలలో ఏ పరమాణువు దేనితో కలుస్తుందో మారుతుంది; ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలలో బంధనం ఒకేలా ఉంటుంది, కానీ 3D అమరిక వేరు.
శృంఖల: వేరు కార్బన్ అస్థిపంజరాలు (butane, 2-methylpropane). స్థాన: సమూహం వేరే చోట (propan-1-ol, propan-2-ol).
ప్రమేయ: వేరు ప్రమేయ సమూహాలు (ethanol, methoxymethane). మెటామెరిజం: బహుసంయోజక సమూహం చుట్టూ వేరు ఆల్కైల్ సమూహాలు (diethyl ether, 1-methoxypropane).
టాటోమెరిజం: H కదులుతుంది, ద్విబంధం స్థానం మారుతుంది; టాటోమర్లు గతిక సమతాస్థితిలో ఉంటాయి (కీటో ⇌ ఈనాల్). దీనికి α-H కావాలి.
సాదృశ్యకాల లెక్క: C₅H₁₂ = 3; C₄H₉Cl = 4 నిర్మాణాత్మక; C₄H₁₀O = 7 (4 ఆల్కహాల్లు + 3 ఈథర్లు); C₄H₈ = 5 నిర్మాణాత్మక, జ్యామితీయాలతో 6.
జ్యామితీయ (cis–trans) సాదృశ్యానికి నిరోధిత భ్రమణం, ప్రతి ద్విబంధ కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు కావాలి.
cis సాదృశ్యకాలు: ఎక్కువ ద్విధ్రువ భ్రామకం, మరిగే స్థానం; trans: బాగా అమరుతాయి, ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానం.
E/Z: ఎక్కువ ప్రాధాన్యత (ఎక్కువ పరమాణు సంఖ్య) సమూహాలు ఒకే వైపు = Z, ఎదురుబదురు = E.
కైరల్ అణువును దాని దర్పణ ప్రతిబింబంపై అతికేలా ఉంచలేం; నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు గల కార్బన్ కైరల్ కేంద్రం.
ఎనాంటియోమర్లు: ఒకే భౌతిక ధర్మాలు, సమానమైన వ్యతిరేక దృశ్య భ్రమణం. డయాస్టీరియోమర్లు: వేరు భౌతిక ధర్మాలు.
n వేర్వేరు కైరల్ కేంద్రాలకు దృశ్య సాదృశ్యకాల సంఖ్య = 2ⁿ; మీసో రూపం సంఖ్యను తగ్గిస్తుంది (టార్టారిక్ ఆమ్లానికి 3).
రేసిమిక్ మిశ్రమం: 1 : 1 ఎనాంటియోమర్లు, బాహ్య పరిహారం వల్ల నిష్క్రియం. మీసో: అంతర్గత పరిహారం (లోపల దర్పణ తలం) వల్ల నిష్క్రియం.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రకం | ఏమి మారుతుంది | ఉదాహరణ జత |
|---|---|---|
| శృంఖల | అస్థిపంజరం | Pentane / 2,2-dimethylpropane |
| స్థాన | సమూహం లేదా బంధం స్థానం | But-1-ene / but-2-ene |
| ప్రమేయ | ప్రమేయ సమూహం | Propanal / propanone |
| మెటామెరిజం | –O–, –S–, –CO– పై ఆల్కైల్ సమూహాలు | Pentan-3-one / pentan-2-one |
| టాటోమెరిజం | H స్థానం + ద్విబంధం | CH₃COCH₃ ⇌ CH₂=C(OH)CH₃ |
| జ్యామితీయ | సమూహాలు ఒకే వైపు లేదా ఎదురుబదురు | cis / trans-but-2-ene |
| దృశ్య | దర్పణ ప్రతిబింబ 3D అమరిక | (+) / (−) butan-2-ol |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"CPF-MT" (Chain, Position, Functional, Metamer, Tauto): ఐదు నిర్మాణ రకాలు (శృంఖల, స్థాన, ప్రమేయ, మెటామెరిజం, టాటోమెరిజం); "Cops Prefer Fast Motor Trucks" అని గుర్తుంచుకోండి.
"ప్రతి చివరా రెండు వేరు" (Two Different on Each End): జ్యామితీయ సాదృశ్యానికి C=C లోని ప్రతి కార్బన్పై రెండు వేర్వేరు సమూహాలు కావాలి.
"నాలుగు వేరు = కైరల్" (Four Different = Chiral): నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు గల కార్బన్ కైరల్ కేంద్రం.
"Meso = Mirror inside, Racemic = Mixture outside": మీసో ఒకే అణువు లోపల భ్రమణాన్ని రద్దు చేస్తుంది; రేసిమిక్ రెండు అణువుల మధ్య రద్దు చేస్తుంది.
"Cis Boils, Trans Freezes": cis కు ఎక్కువ మరిగే స్థానం (Boils); trans కు ఎక్కువ ద్రవీభవన స్థానం (Freezes).
భావనల అనుసంధానం
C=C చుట్టూ నిరోధిత భ్రమణం అధ్యాయం 1 లోని π బంధం నుంచి, రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 3: రసాయన బంధం మరియు అణు నిర్మాణం నుంచి వస్తుంది.
దృశ్య సాదృశ్యకాలు, SN1 రేసిమీకరణం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 16: హాలోజన్లు కలిగిన కర్బన సమ్మేళనాలలో మళ్ళీ వస్తాయి.
చక్కెరలు, అమైనో ఆమ్లాల కైరాలిటీ (D/L రూపాలు) రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 19: జీవఅణువులు లో వాడతారు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I (జత) ని జాబితా II (సాదృశ్య రకం) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. Butane, 2-methylpropane
B. Propan-1-ol, propan-2-ol
C. Ethanol, methoxymethane
D. Ethoxyethane, 1-methoxypropane
జాబితా II:
(i) స్థాన
(ii) మెటామెరిజం
(iii) శృంఖల
(iv) ప్రమేయ
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
32. జాబితా I (సమ్మేళనం) ని జాబితా II (ప్రాదేశిక సాదృశ్య రూపాల సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. 2-Chlorobutane
B. టార్టారిక్ ఆమ్లం, HOOC–CH(OH)–CH(OH)–COOH
C. 2,3-Dichloropentane
D. Propan-2-ol
జాబితా II:
(i) 1
(ii) 2
(iii) 3
(iv) 4
(a) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (b) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-i, B-iii, C-iv, D-ii
33. జాబితా I (ఫార్ములా) ని జాబితా II (నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. C₅H₁₂
B. C₄H₁₀O
C. C₄H₉Cl
D. C₂H₆O
జాబితా II:
(i) 2
(ii) 3
(iii) 4
(iv) 7
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
34. జాబితా I (పదం) ని జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. ఎనాంటియోమర్లు
B. డయాస్టీరియోమర్లు
C. మీసో సమ్మేళనం
D. రేసిమిక్ మిశ్రమం
జాబితా II:
(i) కైరల్ కేంద్రాలు ఉన్నా అంతర్గత దర్పణ తలం వల్ల నిష్క్రియం
(ii) దర్పణ ప్రతిబింబ రూపాల 1 : 1 మిశ్రమం, బాహ్య పరిహారం వల్ల నిష్క్రియం
(iii) అతికేలా ఉంచలేని దర్పణ ప్రతిబింబాలు
(iv) దర్పణ ప్రతిబింబాలు కాని ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
35. కింది వాటిలో ఎన్ని జ్యామితీయ సాదృశ్యాన్ని చూపుతాయి?
A. But-2-ene
B. 2-Methylbut-2-ene
C. Pent-2-ene
D. 1,1-Dichloroethene
E. 1,2-Dichloroethene
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4
36. సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. cis-But-2-ene, trans-but-2-ene కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద మరుగుతుంది.
B. trans-But-2-ene కు cis-but-2-ene కంటే ఎక్కువ ద్విధ్రువ భ్రామకం ఉంటుంది.
C. trans-But-2-ene, cis-but-2-ene కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవీభవిస్తుంది.
D. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద cis-, trans-but-2-ene లు స్వేచ్ఛగా ఒకదానికొకటి మారతాయి.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే
37. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఎనాంటియోమర్లకు ఒకే మరిగే స్థానాలు ఉంటాయి.
B. ఎనాంటియోమర్లు సమతల ధ్రువిత కాంతిని సమాన కోణాలతో వ్యతిరేక దిశలలో తిప్పుతాయి.
C. డయాస్టీరియోమర్లకు ఒకే భౌతిక ధర్మాలు ఉంటాయి.
D. మీసో సమ్మేళనం దృశ్య సక్రియం.
E. కచ్చితంగా ఒక కైరల్ కార్బన్ ఉన్న అణువు ఎల్లప్పుడూ కైరల్.
(a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 5
38. టాటోమెరిజం గురించి సరైన వాక్యాల సమితిని ఎంచుకోండి.
A. టాటోమర్లు గతిక సమతాస్థితిలో ఉంటాయి.
B. ఇందులో H పరమాణువుతో పాటు ద్విబంధం కూడా కదులుతుంది.
C. Propanone కీటో–ఈనాల్ టాటోమెరిజాన్ని చూపుతుంది.
D. ఒక అణువు అనునాద నిర్మాణాలే దాని టాటోమర్లు.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) C, D మాత్రమే (d) A, B, C మాత్రమే
39. కింది పట్టిక but-2-ene యొక్క రెండు జ్యామితీయ సాదృశ్యకాలను పోలుస్తుంది.
| ధర్మం | సాదృశ్యకం X | సాదృశ్యకం Y |
|---|---|---|
| మరిగే స్థానం (°C) | 3.7 | 0.9 |
| ద్రవీభవన స్థానం (°C) | −139 | −106 |
| ద్విధ్రువ భ్రామకం | చిన్నది, సున్నా కాదు | సున్నా |
X, Y లు:
(a) X trans, Y cis (b) X cis, Y trans (c) రెండూ cis (d) ఒకదానికొకటి ఎనాంటియోమర్లు
40. ఒక ధ్రువణమాపిలో ఒకే పరిస్థితుల్లో నమూనా P సమతల ధ్రువిత కాంతిని +12.0°, నమూనా Q −12.0° తిప్పుతాయి. P, Q ల 1 : 1 మిశ్రమం 0° చూపిస్తుంది. ఏ నిర్ధారణ సరైనది?
(a) P, Q ఎనాంటియోమర్లు, మిశ్రమం రేసిమిక్ (b) P, Q డయాస్టీరియోమర్లు (c) మిశ్రమం ఒక మీసో సమ్మేళనం (d) P, Q నిర్మాణ సాదృశ్యకాలు
41. ఒక పట్టిక n (కైరల్ కేంద్రాలు) కి 2ⁿ (ఆశించిన ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు) ని చూపిస్తుంది: n = 1 కు 2, n = 2 కు 4, n = 3 కు 8. ఏ సమ్మేళనానికి రెండు కైరల్ కేంద్రాలు ఉన్నా 4 కంటే తక్కువ ప్రాదేశిక సాదృశ్యకాలు ఉంటాయి?
(a) 2,3-Dichloropentane (b) 2-Chlorobutane (c) 3-Chloropentane (d) 2,3-Dibromobutane
Q42–43 కోసం పేరా: లాక్టిక్ ఆమ్లం CH₃–CH(OH)–COOH వేగంగా పరుగెత్తిన తర్వాత కాలి కండరాల్లో పేరుకుంటుంది, పాలు పెరుగుగా మారినప్పుడు కూడా ఏర్పడుతుంది. కండరాల నుంచి వచ్చిన లాక్టిక్ ఆమ్లం దృశ్య సక్రియం. అకైరల్ ప్రారంభ పదార్థాల నుంచి ప్రయోగశాలలో తయారు చేసిన లాక్టిక్ ఆమ్లం సున్నా భ్రమణాన్ని చూపిస్తుంది.
42. లాక్టిక్ ఆమ్లంలో కైరల్ కార్బన్ల సంఖ్య, దృశ్య సాదృశ్యకాల సంఖ్య:
(a) 2, 4 (b) 1, 3 (c) 1, 2 (d) 0, 0
43. ప్రయోగశాలలో తయారైన లాక్టిక్ ఆమ్లం సున్నా భ్రమణం చూపడానికి కారణం:
(a) అది రేసిమిక్ మిశ్రమం, రెండు ఎనాంటియోమర్లు ఒకదాన్నొకటి రద్దు చేసుకుంటాయి (b) అది మీసో సమ్మేళనం (c) దానిలో కైరల్ కార్బన్ లేదు (d) అది కండరాల లాక్టిక్ ఆమ్లానికి డయాస్టీరియోమర్
44. C₄H₈ యొక్క మొత్తం సాదృశ్యకాల సంఖ్య (ఆల్కీన్లు, సైక్లోఆల్కేన్లు; జ్యామితీయ సాదృశ్యకాలను వేరుగా లెక్కించి):
(a) 4 (b) 5 (c) 6 (d) 7
45. hexa-2,4-diene CH₃CH=CH–CH=CHCH₃ యొక్క జ్యామితీయ సాదృశ్యకాల సంఖ్య:
(a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 1
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | శృంఖల, స్థాన, ప్రమేయ, మెటామెరిజం |
| 32 | c | ఒక కేంద్రం 2 ఇస్తుంది; టార్టారిక్ ఆమ్లం 3 (మీసో); రెండు వేర్వేరు కేంద్రాలు 4; propan-2-ol లో ఏదీ లేదు |
| 33 | b | 3, 7, 4, 2 (ethanol, methoxymethane) |
| 34 | d | దర్పణ ప్రతిబింబాలు; దర్పణ ప్రతిబింబాలు కానివి; అంతర్గత పరిహారం; బాహ్య పరిహారం |
| 35 | c | A, C, E; B, D లలో ఒక కార్బన్పై రెండు ఒకేలాంటి సమూహాలు |
| 36 | a | cis ఎక్కువ ధ్రువణత (ఎక్కువ bp); trans బాగా అమరుతుంది (ఎక్కువ mp); భ్రమణం నిరోధించబడింది |
| 37 | b | A, B, E సరైనవి; డయాస్టీరియోమర్లు భిన్నం; మీసో నిష్క్రియం |
| 38 | d | అనునాద నిర్మాణాలు ఎలక్ట్రాన్లలో మాత్రమే భిన్నం, పరమాణు స్థానాలలో కాదు |
| 39 | b | ఎక్కువ bp, ద్విధ్రువ భ్రామకం = cis; ఎక్కువ mp, సున్నా ద్విధ్రువ భ్రామకం = trans |
| 40 | a | సమాన, వ్యతిరేక భ్రమణం; 1 : 1 మిశ్రమం సున్నా ఇస్తుంది |
| 41 | d | 2,3-Dibromobutane లో ఒకేలాంటి కేంద్రాలు, కాబట్టి మీసో రూపం ఉంటుంది: 3 సాదృశ్యకాలు |
| 42 | c | C2 పై మాత్రమే నాలుగు వేర్వేరు సమూహాలు (CH₃, H, OH, COOH) |
| 43 | a | అకైరల్ కారకాలు రెండు ఎనాంటియోమర్లను సమానంగా ఇస్తాయి |
| 44 | c | But-1-ene, cis-, trans-but-2-ene, 2-methylpropene, cyclobutane, methylcyclopropane |
| 45 | b | సమావయవ డైఈన్: E,E; Z,Z; E,Z (Z,E తో సమానం) |