అధ్యాయం 1: ఎమీన్లు: వర్గీకరణ, నామకరణం మరియు నిర్మాణం (Amines: Classification, Nomenclature and Structure)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
ఎమీన్ అంటే ఏమిటి, అది అమ్మోనియాతో ఎలా సంబంధం కలిగి ఉంది.
ఎమీన్లను ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ, చతుర్ధములుగా, అలాగే ఆలిఫాటిక్, ఆరోమాటిక్లుగా ఎలా వర్గీకరించాలి.
సాధారణ పేర్లు, IUPAC పేర్లు ఎలా రాయాలి, సాదృశ్యకాలను ఎలా లెక్కించాలి.
ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్లలో నైట్రోజన్ ఎందుకు పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది, C–N–C కోణం సుమారు 108° ఎందుకు.
అనిలీన్లో ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంట బెంజీన్ వలయంలోకి ఎలా వ్యాపిస్తుంది, దాని వల్ల ఏమి మారుతుంది.
1.1 ఎమీన్లు అంటే హైడ్రోజన్లు ప్రతిక్షేపింపబడిన అమ్మోనియా
అమ్మోనియా NH₃. దానిలోని ఒకటి, రెండు లేదా మూడు హైడ్రోజన్లనూ ఆల్కైల్ లేదా ఏరైల్ సమూహాలతో ప్రతిక్షేపిస్తే ఎమీన్ (Amine) వస్తుంది. NH₃ ని మూడు సీట్ల ఆటోలా ఊహించుకోండి. ప్రతి సీటులో ఒక H గానీ, ఒక కార్బన్ సమూహం గానీ కూర్చోవచ్చు.
ఒక సీటులో కార్బన్ సమూహం: CH₃NH₂ (methanamine).
రెండు సీట్లలో: (CH₃)₂NH (N-methylmethanamine).
మూడు సీట్లలోనూ: (CH₃)₃N (N,N-dimethylmethanamine).
ఎమీన్లు ప్రకృతిలో విస్తృతంగా ఉంటాయి. ప్రోటీన్లు, విటమిన్లు, ఆల్కలాయిడ్లు, హార్మోన్లు — అన్నింటిలో నైట్రోజన్ ఎమీన్ వంటి రూపంలో ఉంటుంది. అడ్రినలిన్, ఎఫెడ్రిన్లలో అమైనో సమూహం ఉంటుంది. కుళిన చేపల వాసన ఎక్కువగా చిన్న ఎమీన్ల వల్లే వస్తుంది.
1.2 ఎమీన్ల వర్గీకరణ
వర్గం NH₃ లో ఎన్ని హైడ్రోజన్లు ప్రతిక్షేపింపబడ్డాయో దానిపై ఆధారపడుతుంది; నైట్రోజన్ను పట్టుకున్న కార్బన్ రకాన్ని బట్టి కాదు.
| వర్గం | సాధారణ ఫార్ములా | ప్రవర్తన సమూహం | N పై H | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|---|
| ప్రాథమిక (1°) | RNH₂ | –NH₂ | 2 | CH₃CH₂NH₂ |
| ద్వితీయ (2°) | R₂NH | >NH (ఇమినో) | 1 | (C₂H₅)₂NH |
| తృతీయ (3°) | R₃N | >N– | 0 | (CH₃)₃N |
| చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం | R₄N⁺X⁻ | R₄N⁺ | 0 | (CH₃)₄N⁺I⁻ |
చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం (Quaternary ammonium salt) ఎమీన్ కాదు. నైట్రోజన్కు నాలుగు బంధాలు ఉంటాయి, ధన ఆవేశం ఉంటుంది. దానికి ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంట (Lone pair) లేదు, కాబట్టి అది క్షారంగా పనిచేయలేదు.
సరళ మరియు మిశ్రమ ఎమీన్లు. N పై ఉన్న సమూహాలన్నీ ఒకేవిగా ఉంటే అది సరళ ఎమీన్, ఉదాహరణకు (C₂H₅)₃N. వేరువేరుగా ఉంటే అది మిశ్రమ ఎమీన్, ఉదాహరణకు CH₃NHC₂H₅.
ఆలిఫాటిక్ మరియు ఆరోమాటిక్ ఎమీన్లు. ఆరోమాటిక్ ఎమీన్ (ఏరైలెమీన్) లో నైట్రోజన్ నేరుగా బెంజీన్ వలయ కార్బన్కు అతుకుతుంది. C₆H₅NH₂ (అనిలీన్), C₆H₅NHCH₃ ఏరైలెమీన్లు. C₆H₅CH₂NH₂ (బెంజైలమీన్) లో వలయానికి, నైట్రోజన్కు మధ్య CH₂ ఉంటుంది. దాని నైట్రోజన్ ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్ నైట్రోజన్లా ప్రవర్తిస్తుంది; అందుకే దీనిని ఏరైల్-ఆల్కైల్ ఎమీన్ అంటారు, క్షారత్వం విషయంలో ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్లతో కలిపి చూస్తారు.
| సమ్మేళనం | N దేనికి అతుకుతుంది | రకం | వర్గం |
|---|---|---|---|
| C₆H₅NH₂ | వలయ కార్బన్ | ఆరోమాటిక్ | 1° |
| C₆H₅CH₂NH₂ | CH₂ కార్బన్ | ఆలిఫాటిక్ (ఏరైల్-ఆల్కైల్) | 1° |
| C₆H₅NHCH₃ | వలయ కార్బన్ | ఆరోమాటిక్ | 2° |
| C₆H₅N(CH₃)₂ | వలయ కార్బన్ | ఆరోమాటిక్ | 3° |
| (CH₃)₃C–NH₂ | తృతీయ కార్బన్ | ఆలిఫాటిక్ | 1° |
చివరి వరుస అతి ఇష్టమైన వల. (CH₃)₃C–NH₂ లో –NH₂ సమూహం ఉంది, కాబట్టి అది ప్రాథమిక ఎమీన్. N ని పట్టుకున్న కార్బన్ తృతీయమైనది, కానీ దానివల్ల తేడా ఉండదు.
1.3 ఎమీన్ల నామకరణం
సాధారణ పేర్లు. ఆల్కైల్ సమూహాలను అక్షర క్రమంలో రాసి, చివర "amine" ను ఒకే పదంగా చేర్చండి: CH₃NH₂ methylamine, CH₃NHC₂H₅ ethylmethylamine. ఒకే సమూహాలు ఉంటే di- లేదా tri- వాడండి: (CH₃)₃N trimethylamine.
IUPAC పేర్లు. ఈ అడుగులు పాటించండి.
N కు అతుక్కున్న అతి పొడవైన కార్బన్ గొలుసును ఎంచుకోండి. దాని ఆల్కేన్ పేరులో చివరి "e" తీసి "amine" చేర్చండి: ethane → ethanamine.
N ఉన్న కార్బన్కు అతి తక్కువ సంఖ్య వచ్చేలా గొలుసుకు సంఖ్యలు ఇవ్వండి. ఆ సంఖ్యను "amine" కు ముందు రాయండి: propan-2-amine.
N పై ఉన్న సమూహాలకు (మాతృ గొలుసు కాకుండా) ముందు N- ఉపసర్గం వస్తుంది, ఉదాహరణకు N-methyl. అలాంటి రెండు సమూహాలు ఉంటే N,N-.
రెండు –NH₂ సమూహాలు ఉంటే ఆల్కేన్ పేరులోని "e" ని ఉంచి "diamine" చేర్చండి: ethane-1,2-diamine.
ఏరైలెమీన్లలో C₆H₅NH₂ ని aniline (IUPAC అంగీకరించినది) లేదా benzenamine అంటారు. ప్రతిక్షేపిత అనిలీన్లను అనిలీన్ ఉత్పన్నాలుగా పేరు పెడతారు.
| నిర్మాణం | సాధారణ పేరు | IUPAC పేరు |
|---|---|---|
| CH₃NH₂ | methylamine | methanamine |
| CH₃CH₂CH₂NH₂ | n-propylamine | propan-1-amine |
| CH₃CH(NH₂)CH₃ | isopropylamine | propan-2-amine |
| CH₃NHCH₂CH₃ | ethylmethylamine | N-methylethanamine |
| (CH₃)₃N | trimethylamine | N,N-dimethylmethanamine |
| (C₂H₅)₂NC₃H₇ (n-propyl) | N,N-diethylpropylamine | N,N-diethylpropan-1-amine |
| (CH₃)₃CNH₂ | tert-butylamine | 2-methylpropan-2-amine |
| CH₂=CHCH₂NH₂ | allylamine | prop-2-en-1-amine |
| H₂N(CH₂)₆NH₂ | hexamethylenediamine | hexane-1,6-diamine |
| C₆H₅NH₂ | aniline | aniline లేదా benzenamine |
| C₆H₅CH₂NH₂ | benzylamine | phenylmethanamine |
| C₆H₅NHCH₃ | N-methylaniline | N-methylaniline |
| C₆H₅N(CH₃)₂ | N,N-dimethylaniline | N,N-dimethylaniline |
| p-CH₃C₆H₄NH₂ | p-toluidine | 4-methylaniline |
| p-BrC₆H₄NH₂ | p-bromoaniline | 4-bromoaniline |
మిశ్రమ ద్వితీయ లేదా తృతీయ ఎమీన్లో అతి పెద్ద గొలుసే మాతృ గొలుసు అవుతుంది. కాబట్టి CH₃NHCH₂CH₂CH₃ పేరు N-methylpropan-1-amine; N-propylmethanamine కాదు.
1.4 ఎమీన్లలో సాదృశ్యం
సంతృప్త, వివృత గొలుసు మోనోఎమీన్ల సాధారణ ఫార్ములా CₙH₂ₙ₊₃N. ఇవి నాలుగు రకాల నిర్మాణ సాదృశ్యాన్ని (Structural isomerism) చూపుతాయి.
| రకం | ఏమి మారుతుంది | ఉదాహరణ జత |
|---|---|---|
| గొలుసు (Chain) | కార్బన్ అస్థిపంజరం | CH₃(CH₂)₃NH₂ మరియు (CH₃)₂CHCH₂NH₂ |
| స్థాన (Position) | గొలుసుపై N స్థానం | propan-1-amine మరియు propan-2-amine |
| ప్రవర్తన (Functional) | వర్గం (1°, 2°, 3°) | propan-1-amine మరియు trimethylamine |
| మెటామెరిజం (Metamerism) | ఒకే వర్గంలో N పై వేరేవేరు ఆల్కైల్ సమూహాలు | CH₃NHC₃H₇ మరియు C₂H₅NHC₂H₅ |
సాదృశ్యకాల లెక్కింపు. 1°, 2°, 3° ఎమీన్లను వేర్వేరుగా లెక్కించండి.
| ఫార్ములా | 1° | 2° | 3° | మొత్తం |
|---|---|---|---|---|
| C₂H₇N | 1 | 1 | 0 | 2 |
| C₃H₉N | 2 | 1 | 1 | 4 |
| C₄H₁₁N | 4 | 3 | 1 | 8 |
| C₅H₁₃N | 8 | 6 | 3 | 17 |
1° సాదృశ్యకాల సంఖ్య, అన్ని కార్బన్లు ఉన్న సాదృశ్య ఆల్కైల్ సమూహాల సంఖ్యకు సమానం: 1 మిథైల్, 1 ఇథైల్, 2 ప్రొపైల్, 4 బ్యూటైల్, 8 పెంటైల్.
1.5 ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్ల నిర్మాణం: ఒక పిరమిడ్
నైట్రోజన్కు ఐదు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి. ఎమీన్లో అది మూడింటిని σ బంధాలకు వాడుతుంది, రెండింటిని ఒంటరి జంటగా ఉంచుకుంటుంది. నాలుగు ఎలక్ట్రాన్ జంటలూ sp³ సంకర ఆర్బిటాళ్లలో ఉంటాయి.
మూడు sp³ ఆర్బిటాళ్లు C లేదా H ఆర్బిటాళ్లతో అతిపాతం చెంది మూడు σ బంధాలు ఏర్పరుస్తాయి.
నాల్గో sp³ ఆర్బిటాల్లో ఒంటరి జంట ఉంటుంది.
ఆకారం NH₃ లాగే పిరమిడ్. ఒంటరి జంట శిఖరంవద్ద ఉంటుంది.
ఒంటరి జంట–బంధ జంట వికర్షణ, బంధ జంట–బంధ జంట వికర్షణ కంటే ఎక్కువ. అందుకే కోణం 109.5° కంటే తగ్గుతుంది. ట్రైమిథైలెమీన్లో C–N–C కోణం సుమారు 108°. NH₃ లో అది 107°; పెద్దవైన మిథైల్ సమూహాలు దాన్ని కొంచెం విస్తరిస్తాయి.
మూడు వేర్వేరు సమూహాలు ఉన్న నైట్రోజన్, హ్యాండిల్ ఉన్న ముక్కాలి స్టాండ్లా కాఇరల్గా కనిపిస్తుంది. కానీ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆ పిరమిడ్ చాలా వేగంగా లోపలివైపు బయటకు తిరగబడుతుంది — వర్షాకాలం గాలికి గొడుగు తిరగబడినట్లు. ఈ విలోమనం (Inversion) రెండు దర్పణ రూపాలను పరస్పరం మారుస్తుంది. అందువల్ల CH₃CH₂N(CH₃)CH₂CH₂CH₃ వంటి సాధారణ ఎమీన్లను ప్రతిబింబ సాదృశ్యకాలుగా (Enantiomers) వేరుచేయలేం.
1.6 అనిలీన్ నిర్మాణం: ఒంటరి జంట వలయంలోకి వ్యాపిస్తుంది
అనిలీన్లో నైట్రోజన్ బెంజీన్ π వ్యవస్థ పక్కనే ఉంటుంది. దాని ఒంటరి జంట వలయ π ఆర్బిటాళ్లతో అతిపాతం చెందుతుంది. నైట్రోజన్ కొంచెం చదునుగా మారుతుంది, sp² లక్షణం పెరుగుతుంది; కానీ పూర్తిగా సమతలం కాదు.
అనిలీన్ ఐదు నిర్మాణాల అనునాద సంకరం (Resonance hybrid):
తటస్థ –NH₂ సమూహంతో రెండు Kekulé నిర్మాణాలు.
N పై ధన ఆవేశం (C=N⁺H₂), ఒక ఆర్థో కార్బన్, రెండో ఆర్థో కార్బన్ లేదా పారా కార్బన్పై రుణ ఆవేశం ఉండే మూడు నిర్మాణాలు.

ట్రైమిథైలెమీన్లో ఒంటరి జంట పిరమిడ్ శిఖరంలో నైట్రోజన్పైనే ఉంటుంది; అనిలీన్లో అది వలయంలోకి ప్రవహించి, ఆర్థో, పారా కార్బన్లపై పాక్షిక రుణ ఆవేశాన్ని, చిన్నదైన C–N బంధాన్ని ఇస్తుంది.
ఈ విస్తరణ (Delocalisation) వల్ల మూడు ఫలితాలు వస్తాయి; NEET మూడింటినీ పరీక్షిస్తుంది.
| ప్రభావం | కారణం | ఎక్కడ ముఖ్యం |
|---|---|---|
| ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్ల కంటే అనిలీన్ చాలా బలహీన క్షారం | ఒంటరి జంట కొంతవరకు వలయంతో బిజీగా ఉంటుంది | అధ్యాయం 3 |
| ఆర్థో, పారా కార్బన్లు ఎలక్ట్రాన్ సమృద్ధం | అక్కడ రుణ ఆవేశం కనిపిస్తుంది | అధ్యాయం 4, బ్రోమినేషన్, నైట్రేషన్ |
| C–N బంధం మిథనామీన్ (సుమారు 147 pm) కంటే చిన్నది (సుమారు 140 pm) | పాక్షిక C=N ద్విబంధ లక్షణం | నిర్మాణ ప్రశ్నలు |
సాధించిన ఉదాహరణ 1.1: ప్రతి ఎమీన్ను 1°, 2° లేదా 3° గా వర్గీకరించండి: (i) (CH₃)₃C–NH₂ (ii) (CH₃)₂CH–NH–CH₃ (iii) C₆H₅N(C₂H₅)₂ (iv) C₆H₅CH₂NH₂.
సాధన: నైట్రోజన్పై మిగిలిన H పరమాణువులను లెక్కించండి. (i) –NH₂, రెండు H, కాబట్టి 1°. (ii) N పై ఒక H, కాబట్టి 2°. (iii) N పై H లేదు, కాబట్టి 3°. (iv) –NH₂, కాబట్టి 1°. కార్బన్ రకంతో సంబంధం లేదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.2: IUPAC పేర్లు ఇవ్వండి: (i) CH₃CH₂CH(NH₂)CH₃ (ii) (CH₃)₂NCH₂CH₃ (iii) H₂NCH₂CH₂NH₂ (iv) m-ClC₆H₄NH₂.
సాధన: (i) పొడవైన గొలుసులో నాలుగు కార్బన్లు; N, C-2 పై ఉంది, కాబట్టి butan-2-amine. (ii) మాతృ గొలుసు ethane; N పై రెండు మిథైల్లు, కాబట్టి N,N-dimethylethanamine. (iii) ethane పై రెండు –NH₂, కాబట్టి ethane-1,2-diamine. (iv) అనిలీన్లో 3వ స్థానంలో క్లోరిన్, కాబట్టి 3-chloroaniline.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.3: N-ethyl-N-methylpropan-1-amine నిర్మాణం రాసి, దాన్ని వర్గీకరించండి.
సాధన: మాతృ సమ్మేళనం: propan-1-amine, CH₃CH₂CH₂–N. N పై ఒక ఇథైల్, ఒక మిథైల్ చేర్చండి. నిర్మాణం: CH₃CH₂CH₂N(CH₃)CH₂CH₃. N పై H లేదు, కాబట్టి ఇది 3° మిశ్రమ ఎమీన్.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.4: C₄H₁₁N ఫార్ములా ఉన్న అన్ని ఎమీన్లను రాసి వర్గీకరించండి.
సాధన: 1° (నాలుగు బ్యూటైల్ సమూహాలు): CH₃CH₂CH₂CH₂NH₂ (butan-1-amine), CH₃CH₂CH(NH₂)CH₃ (butan-2-amine), (CH₃)₂CHCH₂NH₂ (2-methylpropan-1-amine), (CH₃)₃CNH₂ (2-methylpropan-2-amine). 2°: CH₃NHCH₂CH₂CH₃, CH₃NHCH(CH₃)₂, CH₃CH₂NHCH₂CH₃. 3°: (CH₃)₂NCH₂CH₃. మొత్తం = 4 + 3 + 1 = 8.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.5: C₇H₉N ఫార్ములాతో బెంజీన్ వలయం ఉన్న ఎమీన్లు ఎన్ని? వాటిలో ఏవి ఆరోమాటిక్ ఎమీన్లు?
సాధన: C₆H₅CH₂NH₂ (బెంజైలమీన్), o-, m-, p-CH₃C₆H₄NH₂ (మూడు టొలుయిడిన్లు), C₆H₅NHCH₃ (N-మిథైల్అనిలీన్). మొత్తం 5. బెంజైలమీన్ తప్ప మిగిలిన వాటిలో N వలయంపై ఉంటుంది, కాబట్టి 4 ఆరోమాటిక్ ఎమీన్లు.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.6: ఒక సంతృప్త వివృత గొలుసు ప్రాథమిక ఎమీన్లో ద్రవ్యరాశి పరంగా 23.73% నైట్రోజన్ ఉంది. దాని ఫార్ములా కనుగొని, సాదృశ్యకాలను రాయండి.
సాధన: అణువుకు ఒక N, కాబట్టి మోలార్ ద్రవ్యరాశి M = 14 ÷ 0.2373 = 59 g/mol. సాధారణ ఫార్ములా CₙH₂ₙ₊₃N కు M = 14n + 17. కాబట్టి 14n + 17 = 59 నుంచి n = 3: C₃H₉N. 1° సాదృశ్యకాలు propan-1-amine, propan-2-amine.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.7: అనిలీన్లోని C–N బంధం మిథనామీన్లోని C–N బంధం కంటే చిన్నది. సంకరీకరణం (Hybridisation), అనునాదం ఆధారంగా వివరించండి.
సాధన: రెండు ప్రభావాలు కలిసి పనిచేస్తాయి. మొదటిది, వలయ కార్బన్ sp²; దానికి మిథనామీన్లోని sp³ కార్బన్ కంటే s-లక్షణం ఎక్కువ, కాబట్టి బంధాన్ని దగ్గరగా పట్టుకుంటుంది. రెండోది, N ఒంటరి జంట వలయంలోకి విస్తరించి, C–N బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ లక్షణాన్ని ఇస్తుంది. రెండూ బంధాన్ని కుదిస్తాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 1.8: C₅H₁₃N నిర్మాణ సాదృశ్యకాలలో ఎన్ని ద్వితీయ ఎమీన్లు? N పై ఉన్న సమూహాల జత ఆధారంగా వాటిని జాబితా చేయండి.
సాధన: ఐదు కార్బన్లను రెండు సమూహాలుగా విభజించండి. మిథైల్ + బ్యూటైల్: నాలుగు బ్యూటైల్ సమూహాలు, కాబట్టి 4 ఎమీన్లు. ఇథైల్ + ప్రొపైల్: రెండు ప్రొపైల్ సమూహాలు, కాబట్టి 2 ఎమీన్లు. మొత్తం = 6 ద్వితీయ ఎమీన్లు. (తృతీయ: డైమిథైల్ + ప్రొపైల్ 2, మిథైల్ + డైఇథైల్ 1, కాబట్టి 3. ప్రాథమిక: 8 పెంటైల్ సమూహాలు. మొత్తం 17.)
త్వరిత పునశ్చరణ
ఎమీన్లు NH₃ ఉత్పన్నాలు: RNH₂ (1°), R₂NH (2°), R₃N (3°); R₄N⁺X⁻ చతుర్ధ లవణం, ఎమీన్ కాదు.
వర్గం N పై ఉన్న H పరమాణువులపై ఆధారపడుతుంది; N ని పట్టుకున్న కార్బన్పై కాదు.
ఏరైలెమీన్లలో N వలయ కార్బన్పై ఉంటుంది; బెంజైలమీన్ ఏరైల్-ఆల్కైల్ ఎమీన్.
IUPAC: ఆల్కనామీన్, N ఉన్న కార్బన్కు సంఖ్య, నైట్రోజన్పై సమూహాలకు N- ఉపసర్గం, అతి పెద్ద సమూహం మాతృ గొలుసు.
సాదృశ్యకాల సంఖ్యలు: C₃H₉N = 4, C₄H₁₁N = 8, C₅H₁₃N = 17; ఆరోమాటిక్ వలయం ఉన్న C₇H₉N = 5.
ఎమీన్లలో N sp³, పిరమిడ్; ట్రైమిథైలెమీన్లో C–N–C సుమారు 108°.
అనిలీన్: ఒంటరి జంట విస్తరిస్తుంది, ఐదు అనునాద నిర్మాణాలు, ఆర్థో, పారా వద్ద రుణ ఆవేశం, చిన్నదైన C–N బంధం.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
(CH₃)₃CNH₂ ని తృతీయ ఎమీన్ అనడం. అది ప్రాథమికం.
క్షారత్వం విషయంలో బెంజైలమీన్ను ఆరోమాటిక్ ఎమీన్గా పరిగణించడం. దాని ఒంటరి జంట వలయంలోకి విస్తరించదు.
CH₃NHC₃H₇ కు N-propylmethanamine అని పేరు పెట్టడం. అతి పెద్ద గొలుసే మాతృక: N-methylpropan-1-amine.
"hexan-1,6-diamine" అని రాయడం. రెండు అమైనో సమూహాలు ఉంటే hexane లోని "e" ఉంటుంది: hexane-1,6-diamine.
అనిలీన్ మెటా స్థానాలపై రుణ ఆవేశం ఉంచడం. అనునాదం దాన్ని ఆర్థో, పారాలపై మాత్రమే ఉంచుతుంది.
చతుర్ధ లవణాన్ని ఎమీన్గా లేదా క్షారంగా లెక్కించడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. ప్రాథమిక ఎమీన్ యొక్క ప్రవర్తన సమూహం (a) >NH (b) –NH₂ (c) >N– (d) –CONH₂
2. (CH₃)₃C–NH₂ ఈ వర్గంలోకి వస్తుంది (a) తృతీయ ఎమీన్ (b) ద్వితీయ ఎమీన్ (c) చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం (d) ప్రాథమిక ఎమీన్
3. CH₃NHCH₂CH₃ యొక్క IUPAC పేరు (a) N-ethylmethanamine (b) propan-2-amine (c) N-methylethanamine (d) N,N-dimethylmethanamine
4. ట్రైమిథైలెమీన్లో నైట్రోజన్ సంకరీకరణం (a) sp (b) sp² (c) dsp² (d) sp³
5. ట్రైమిథైలెమీన్లో C–N–C బంధ కోణం దేనికి అతి దగ్గరగా ఉంటుంది? (a) 120° (b) 108° (c) 90° (d) 180°
6. వీటిలో ఆరోమాటిక్ ఎమీన్ (నైట్రోజన్ నేరుగా వలయానికి బంధించబడినది) ఏది? (a) C₆H₅CH₂NH₂ (b) C₆H₅CH₂CH₂NH₂ (c) cyclohexanamine (d) C₆H₅NHCH₃
7. C₆H₅NH₂ కు "aniline" కాకుండా అంగీకరించిన IUPAC పేరు (a) benzenamine (b) phenylmethanamine (c) aminomethylbenzene (d) cyclohexanamine
8. చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం సాధారణ ఫార్ములా (a) R₃N (b) R₄N⁺X⁻ (c) R₃NH⁺X⁻ (d) R₂NH
9. ద్వితీయ ఎమీన్లో నైట్రోజన్పై ఉండే హైడ్రోజన్ పరమాణువుల సంఖ్య (a) 1 (b) 2 (c) 0 (d) 3
10. అనిలీన్ అనునాద నిర్మాణాలలో రుణ ఆవేశం ఎక్కడ కనిపిస్తుంది? (a) మెటా కార్బన్లపై మాత్రమే (b) నైట్రోజన్ పరమాణువుపై మాత్రమే (c) ఆర్థో, పారా కార్బన్లపై (d) ఆరు వలయ కార్బన్లపై
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. H₂N–(CH₂)₆–NH₂ యొక్క IUPAC పేరు (a) hexamethylenediamine (b) hexan-1-amine (c) hexane-1,6-diamine (d) hexane-1,6-diamide
12. C₃H₉N ఫార్ములా ఉన్న నిర్మాణ సాదృశ్య ఎమీన్ల సంఖ్య (a) 4 (b) 3 (c) 5 (d) 2
13. ఏ జత మెటామెరిజం చూపుతుంది? (a) CH₃NHCH₂CH₂CH₃ మరియు CH₃CH₂NHCH₂CH₃ (b) CH₃CH₂CH₂NH₂ మరియు (CH₃)₂CHNH₂ (c) CH₃CH₂CH₂NH₂ మరియు (CH₃)₃N (d) CH₃(CH₂)₃NH₂ మరియు (CH₃)₂CHCH₂NH₂
14. C₄H₁₁N ఫార్ములా ఉన్న ప్రాథమిక ఎమీన్ల సంఖ్య (a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 8
15. (CH₃)₂CH–NH–CH₃ యొక్క IUPAC పేరు (a) N-methylpropan-2-amine (b) N-methylpropan-1-amine (c) N,N-dimethylethanamine (d) butan-2-amine
16. అనిలీన్లోని C–N బంధం మిథనామీన్లోని దాని కంటే చిన్నది, ఎందుకంటే (a) అనిలీన్లో నైట్రోజన్ sp³, ఎక్కువ ఋణవిద్యుతాత్మకత ఉంటుంది (b) ఒంటరి జంట విస్తరణ బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ లక్షణాన్ని ఇస్తుంది (c) అనిలీన్ అణువులు హైడ్రోజన్ బంధితమైనవి (d) N కు అతుక్కున్న వలయ కార్బన్ sp³
17. కిందివాటిలో తృతీయ ఎమీన్ ఏది? (a) C₆H₅N(CH₃)₂ (b) C₆H₅NHCH₃ (c) (CH₃)₃CNH₂ (d) C₆H₅CH₂NH₂
18. ఇచ్చిన నిర్మాణానికి సరైన IUPAC పేరు కానిది ఏది? (a) CH₂=CHCH₂NH₂ కు prop-2-en-1-amine (b) CH₃NHC₂H₅ కు N-methylethanamine (c) p-CH₃C₆H₄NH₂ కు 4-methylaniline (d) CH₃NHCH₂CH₂CH₃ కు N-propylmethanamine
19. ఏ సమ్మేళనంలో నైట్రోజన్ ఒంటరి జంట బెంజీన్ వలయంలోకి విస్తరిస్తుంది? (a) CH₃NH₂ (b) (CH₃)₃N (c) C₆H₅CH₂NH₂ (d) C₆H₅NH₂
20. బెంజీన్ వలయం ఉన్న C₇H₉N సాదృశ్య ఎమీన్ల సంఖ్య (a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 6
21. ఏ సమ్మేళనం ద్వితీయ ఎమీన్ మరియు ఆరోమాటిక్ ఎమీన్ రెండూ అవుతుంది? (a) C₆H₅CH₂NHCH₃ (b) C₆H₅NHC₂H₅ (c) p-CH₃C₆H₄NH₂ (d) C₆H₅N(CH₃)₂
22. ట్రైమిథైలెమీన్లో C–N–C కోణం 109.5° కంటే తక్కువగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణం (a) నైట్రోజన్ sp² సంకరీకరణం చెందింది (b) మిథైల్ సమూహాలు ఒకదానినొకటి ఆకర్షిస్తాయి (c) ఒంటరి జంట–బంధ జంట వికర్షణ, బంధ జంట–బంధ జంట వికర్షణ కంటే ఎక్కువ (d) ట్రైమిథైలెమీన్ అణువులు హైడ్రోజన్ బంధాలు ఏర్పరుస్తాయి
స్థాయి 3: సవాలు
23. C₅H₁₃N ఫార్ములా ఉన్న నిర్మాణ సాదృశ్య ఎమీన్ల మొత్తం సంఖ్య (a) 8 (b) 14 (c) 15 (d) 17
24. C₅H₁₃N ఎమీన్లలో ఎన్ని ద్వితీయాలు? (a) 4 (b) 6 (c) 3 (d) 8
25. ఒక సంతృప్త వివృత గొలుసు మోనోఎమీన్లో ద్రవ్యరాశి పరంగా 19.18% నైట్రోజన్ ఉంది. దాని అణు ఫార్ములా (a) C₃H₉N (b) C₅H₁₃N (c) C₄H₁₁N (d) C₂H₇N
26. అనిలీన్ అనునాద సంకరంలో, వలయ కార్బన్పై రుణ ఆవేశం ఉన్న నిర్మాణాల సంఖ్య (a) 3 (b) 2 (c) 5 (d) 1
27. CH₃CH₂CH₂N(CH₃)C₂H₅ లో నైట్రోజన్పై మూడు వేర్వేరు సమూహాలు ఉన్నా, గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద దాన్ని ప్రతిబింబ సాదృశ్యకాలుగా వేరుచేయలేం. కారణం (a) నైట్రోజన్ పిరమిడ్ వేగంగా విలోమనం చెంది దర్పణ రూపాలను పరస్పరం మారుస్తుంది (b) నైట్రోజన్ sp² సంకరీకరణం చెంది సమతలంగా ఉంటుంది (c) అణువుకు అన్ని పరమాణువుల గుండా సౌష్టవ తలం ఉంది (d) ఒంటరి జంట మిథైల్కు సమానమైన నాల్గో సమూహంగా లెక్కలోకి వస్తుంది
28. ఏ జతలో రెండూ ద్వితీయ ఎమీన్లే? (a) (CH₃)₃CNH₂ మరియు (CH₃)₂NH (b) C₆H₅NHCH₃ మరియు C₆H₅N(CH₃)₂ (c) (CH₃)₂CHNH₂ మరియు CH₃NHCH₃ (d) C₆H₅NHCH₃ మరియు (C₂H₅)₂NH
29. ప్రతిపాదన (A): (CH₃)₃C–NH₂ ప్రాథమిక ఎమీన్.
కారణం (R): నైట్రోజన్కు బంధించిన కార్బన్ ప్రాథమికమా, ద్వితీయమా, తృతీయమా అనే దాని ఆధారంగా ఎమీన్లను 1°, 2°, 3° గా వర్గీకరిస్తారు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ట్రైమిథైలెమీన్లో నైట్రోజన్ sp² సంకరీకరణం చెందింది, అణువు సమతలం.
వాక్యం II: అనిలీన్లోని C–N బంధం మిథనామీన్లోని C–N బంధం కంటే పొడవైనది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | 1° ఎమీన్లలో –NH₂ ఉంటుంది |
| 2 | d | N పై రెండు H; వర్గం కార్బన్ రకాన్ని పట్టించుకోదు |
| 3 | c | ethane పొడవైన గొలుసు, మిథైల్ N పై ఉంది |
| 4 | d | మూడు σ బంధాలు + ఒక ఒంటరి జంట = sp³ |
| 5 | b | ఒంటరి జంట కోణాన్ని సుమారు 108° కు తగ్గిస్తుంది |
| 6 | d | N వలయ కార్బన్కు బంధించబడింది |
| 7 | a | benzenamine క్రమబద్ధ పేరు |
| 8 | b | N⁺ పై నాలుగు సమూహాలు, ఒక వ్యతిరేక అయాన్తో |
| 9 | a | R₂NH లో N పై ఒక H |
| 10 | c | ఆవేశం ఆర్థో, పారాలకు మాత్రమే చేరుతుంది |
| 11 | c | diamine లో hexane లోని "e" ఉంటుంది |
| 12 | a | 2 ప్రాథమిక + 1 ద్వితీయ + 1 తృతీయ |
| 13 | a | ఒకే వర్గం (2°), N పై వేరే సమూహాలు |
| 14 | c | నాలుగు బ్యూటైల్ సమూహాలు నాలుగు 1° ఎమీన్లను ఇస్తాయి |
| 15 | a | propane మాతృక, N ఉన్నది C-2 పై, మిథైల్ N పై |
| 16 | b | అనునాదం పాక్షిక C=N లక్షణాన్ని ఇస్తుంది |
| 17 | a | N పై H మిగలదు |
| 18 | d | అతి పెద్ద గొలుసే మాతృక: N-methylpropan-1-amine |
| 19 | d | అనిలీన్లో మాత్రమే N వలయంపై ఉంది |
| 20 | c | బెంజైలమీన్, మూడు టొలుయిడిన్లు, N-మిథైల్అనిలీన్ |
| 21 | b | N పై ఒక H, N వలయంపై |
| 22 | c | ఒంటరి జంట–బంధ జంట వికర్షణ కోణాన్ని తగ్గిస్తుంది |
| 23 | d | 8 + 6 + 3 = 17 |
| 24 | b | మిథైల్+బ్యూటైల్ (4), ఇథైల్+ప్రొపైల్ (2) |
| 25 | c | M = 14 ÷ 0.1918 = 73 = C₄H₁₁N |
| 26 | a | రెండు ఆర్థో, ఒక పారా కార్బన్పై ఆవేశం |
| 27 | a | వేగవంతమైన పిరమిడ్ విలోమనం |
| 28 | d | ప్రతి దానిలో N పై సరిగ్గా ఒక H |
| 29 | c | A సరైనది; వర్గం N పై H మీద ఆధారపడుతుంది, కార్బన్ రకంపై కాదు |
| 30 | b | N sp³ పిరమిడ్; అనిలీన్ C–N చిన్నది |
అధ్యాయం 1 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
ఎమీన్లు అమ్మోనియా యొక్క ఆల్కైల్ లేదా ఏరైల్ ఉత్పన్నాలు: NH₃ లోని ఒకటి, రెండు లేదా మూడు H లను R లేదా Ar తో ప్రతిక్షేపించండి.
వర్గం N పై ఎన్ని సమూహాలు ఉన్నాయో దానిపై ఆధారపడుతుంది: ఒక సమూహం = ప్రాథమిక (1°, –NH₂), రెండు = ద్వితీయ (2°, >NH), మూడు = తృతీయ (3°, >N–).
N పై నాలుగు సమూహాలు, ధన ఆవేశంతో = చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం, R₄N⁺ X⁻. అది ఎమీన్ కాదు.
ఎమీన్ వర్గం ఆల్కహాల్ వర్గం లాంటిది కాదు: కార్బన్ తృతీయమైనా (CH₃)₃C–NH₂ ప్రాథమిక ఎమీన్.
ఏరైల్ ఎమీన్: N నేరుగా బెంజీన్ వలయానికి అతుకుతుంది (అనిలీన్, టొలుయిడిన్లు, N-మిథైల్అనిలీన్). బెంజైలమీన్ C₆H₅CH₂NH₂ ఏరైల్ ఎమీన్ కాదు.
సాధారణ పేర్లు: ఆల్కైల్ సమూహాలు అక్షర క్రమంలో + "amine" (ethylmethylamine). IUPAC: ఆల్కనామీన్, ఆల్కేన్లోని "e" తీసివేయండి (ethanamine, propan-2-amine).
N పై సమూహాలకు స్థాన సూచి N (N-methylethanamine, N,N-dimethylbenzenamine). అనిలీన్ = benzenamine.
డైఎమీన్లలో "e" ఉంటుంది: ethane-1,2-diamine, propane-1,3-diamine.
సాదృశ్యకాల సంఖ్యలు: C₂H₇N = 2, C₃H₉N = 4, C₄H₁₁N = 8 (4 + 3 + 1), C₅H₁₃N = 17 (8 + 6 + 3), ఆరోమాటిక్ C₇H₉N = 5.
సంతృప్త అవలయ మోనోఎమీన్ ఫార్ములా: CₙH₂ₙ₊₃N.
ఎమీన్లలో N sp³, ఒక ఒంటరి జంటతో; అణువు పిరమిడ్. ట్రైమిథైలెమీన్లో C–N–C కోణం సుమారు 108°.
అనిలీన్లో ఒంటరి జంట వలయంలోకి విస్తరిస్తుంది. C–N బంధానికి పాక్షిక ద్విబంధ లక్షణం వస్తుంది, అది మిథనామీన్లో కంటే చిన్నది.
అనిలీన్లో ఆర్థో, పారా స్థానాలు ఎలక్ట్రాన్ సమృద్ధమవుతాయి; ఇది దాని చర్యాశీలతను, తక్కువ క్షారత్వాన్ని వివరిస్తుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| అంశం | విలువ లేదా నియమం |
|---|---|
| సాధారణ ఫార్ములా (సంతృప్త అవలయ మోనోఎమీన్) | CₙH₂ₙ₊₃N |
| CH₃NH₂ / C₂H₅NH₂ / C₆H₅NH₂ లో %N | 45.2% / 31.1% / 15.1% |
| అనిలీన్ మోలార్ ద్రవ్యరాశి | 93 g/mol |
| N సంకరీకరణం | sp³, ఒక ఒంటరి జంట |
| (CH₃)₃N లో C–N–C కోణం | సుమారు 108° |
| అనిలీన్ అసంతృప్తతా స్థాయి | 4 |
| C₃H₉N సాదృశ్యకాలు (1°, 2°, 3°) | 2, 1, 1 = 4 |
| C₄H₁₁N సాదృశ్యకాలు (1°, 2°, 3°) | 4, 3, 1 = 8 |
| ఆరోమాటిక్ C₇H₉N సాదృశ్యకాలు | 5 (బెంజైలమీన్, N-మిథైల్అనిలీన్, o-, m-, p-టొలుయిడిన్) |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"రెండు–ఒకటి–సున్నా": నైట్రోజన్పై H లను లెక్కించండి. రెండు H = ప్రాథమిక, ఒక H = ద్వితీయ, సున్నా = తృతీయ.
"4 Pots, 3 Saucers, 1 Tray": P = Primary, S = Secondary, T = Tertiary. C₄H₁₁N లో 4 ప్రాథమిక, 3 ద్వితీయ, 1 తృతీయ ఎమీన్ = 8 సాదృశ్యకాలు.
"బెంజైల్ మోసం": బెంజైలమీన్ ఆరోమాటిక్లా కనిపిస్తుంది, కానీ దాని N CH₂ పై ఉంటుంది, కాబట్టి అది ఆలిఫాటిక్ ఎమీన్లా ప్రవర్తిస్తుంది.
"పిరమిడ్కు 108 మెట్లు": ట్రైమిథైలెమీన్ పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది, C–N–C కోణం సుమారు 108°, చతుర్ముఖ కోణం 109.5° కంటే కొంచెం తక్కువ.
భావనల అనుసంధానం
సంకరీకరణం, ఒంటరి జంటలు, VSEPR ఆకారాలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 3: రసాయన బంధం మరియు అణు నిర్మాణం నుంచి వస్తాయి.
IUPAC నియమాలు, అనునాదం, ప్రేరేపిత ప్రభావాలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 14: కర్బన రసాయన శాస్త్రం – కొన్ని ప్రాథమిక సూత్రాలలో నిర్మించబడ్డాయి.
ద్రవ్యరాశి పరంగా %N ను Dumas, Kjeldahl పద్ధతులతో కొలుస్తారు — రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 13: కర్బన సమ్మేళనాల శుద్ధీకరణ మరియు లక్షణ నిర్ధారణ.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 1, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. జాబితా I (సమ్మేళనం) ను జాబితా II (వర్గం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. (CH₃)₃C–NH₂
B. C₆H₅NHCH₃
C. (C₂H₅)₃N
D. (CH₃)₄N⁺ I⁻
జాబితా II: i. చతుర్ధ అమ్మోనియం లవణం
ii. ప్రాథమిక ఎమీన్
iii. తృతీయ ఎమీన్
iv. ద్వితీయ ఎమీన్
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
32. జాబితా I (నిర్మాణం) ను జాబితా II (IUPAC పేరు) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. CH₃CH₂CH₂NH₂
B. CH₃NHCH₂CH₃
C. (CH₃)₂NCH₂CH₃
D. H₂N–CH₂CH₂CH₂–NH₂
జాబితా II: i. N,N-Dimethylethanamine
ii. Propane-1,3-diamine
iii. Propan-1-amine
iv. N-Methylethanamine
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
33. జాబితా I (ఎమీన్ అణు ఫార్ములా) ను జాబితా II (నిర్మాణ సాదృశ్య ఎమీన్ల సంఖ్య) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. C₂H₇N
B. C₃H₉N
C. C₄H₁₁N
D. C₇H₉N (బెంజీన్ వలయం ఉన్నవి)
జాబితా II: i. 8
ii. 2
iii. 5
iv. 4
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
34. జాబితా I (లక్షణం) ను జాబితా II (విలువ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. (CH₃)₃N లో N సంకరీకరణం
B. (CH₃)₃N లో C–N–C బంధ కోణం
C. ఎమీన్లో N పై ఒంటరి జంటల సంఖ్య
D. అనిలీన్ అసంతృప్తతా స్థాయి
జాబితా II: i. 4
ii. sp³
iii. 1
iv. సుమారు 108°
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ద్వితీయ ఎమీన్లో నైట్రోజన్పై రెండు ఆల్కైల్ లేదా ఏరైల్ సమూహాలు ఉంటాయి.
B. (CH₃)₃C–NH₂ తృతీయ ఎమీన్.
C. బెంజైలమీన్ ఏరైల్ ఎమీన్.
D. అనిలీన్, N-మిథైల్అనిలీన్ రెండూ ఆరోమాటిక్ ఎమీన్లే.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఎమీన్లలో నైట్రోజన్ sp³ సంకరీకరణం చెంది, ఒక ఒంటరి జంటను కలిగి ఉంటుంది.
B. అనిలీన్లోని C–N బంధం మిథనామీన్లో కంటే చిన్నది.
C. తృతీయ ఎమీన్లలో ఒక N–H బంధం ఉంటుంది.
D. ఈథనామీన్, N-మిథైల్మిథనామీన్ సాదృశ్యకాలు.
(a) A మరియు C మాత్రమే (b) B మరియు C మాత్రమే (c) A, B మరియు C మాత్రమే (d) A, B మరియు D మాత్రమే
37. ఇచ్చిన నిర్మాణాలకు కింది పేర్లలో ఎన్ని సరైన IUPAC పేర్లు?
A. CH₃CH(NH₂)CH₃: propan-2-amine
B. C₆H₅NH₂: benzenamine
C. C₆H₅N(CH₃)₂: N,N-dimethylbenzenamine
D. H₂NCH₂CH₂NH₂: ethane-1,2-diamine
(a) నాలుగు (b) మూడు (c) రెండు (d) ఒకటి
38. అనిలీన్ గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. నైట్రోజన్పై ఉన్న ఒంటరి జంట బెంజీన్ వలయంలోకి విస్తరిస్తుంది.
B. వలయంలోని ఆర్థో, పారా స్థానాలు ఎలక్ట్రాన్ సమృద్ధమవుతాయి.
C. అనిలీన్లోని C–N బంధం మిథనామీన్లోని C–N బంధం కంటే పొడవైనది.
D. అనిలీనియం అయాన్ C₆H₅NH₃⁺ లో కూడా నైట్రోజన్కు అనునాదానికి స్వేచ్ఛగా ఉన్న ఒంటరి జంట ఉంటుంది.
(a) A మాత్రమే (b) A, B మరియు C మాత్రమే (c) A మరియు B మాత్రమే (d) B మరియు D మాత్రమే
39. ఒక విద్యార్థి C₄H₁₁N నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను ఇలా పట్టిక వేసాడు: ప్రాథమిక 4, ద్వితీయ 3, తృతీయ 2, మొత్తం 9. ఏ సవరణ అవసరం? (a) ప్రాథమిక 3 ఉండాలి (b) ద్వితీయ 2 ఉండాలి (c) సవరణ అవసరం లేదు (d) తృతీయ 1 ఉండాలి, అప్పుడు మొత్తం 8
40. ఒక పట్టిక ద్రవ్యరాశి పరంగా %N ఇస్తుంది: CH₃NH₂ 45.2%, C₂H₅NH₂ 31.1%, C₃H₉N 23.7%, C₆H₅NH₂ x%. C = 12, H = 1, N = 14 వాడితే x విలువ (a) 12.4 (b) 15.1 (c) 17.3 (d) 19.2
41. సంతృప్త ప్రాథమిక ఎమీన్లు CₙH₂ₙ₊₃N కు, n = 1 నుంచి n = 10 వరకు, ద్రవ్యరాశి పరంగా %N (y-అక్షం) ను కార్బన్ పరమాణువుల సంఖ్య n (x-అక్షం) తో గ్రాఫ్ గీశారు. గ్రాఫ్కు సరిపోయే వర్ణన ఏది? (a) కిందకి వాలిన సరళ రేఖ (b) స్థిరంగా పెరిగే వక్రం (c) మొదట వేగంగా పడిపోయి, తర్వాత చదునుగా మారి, సున్నాకు దగ్గరవుతూ అక్కడికి చేరని వక్రం (d) క్షితిజ సమాంతర రేఖ
Q42–43 కోసం సన్నివేశం: ఒక పాఠశాల ప్రయోగశాలలోని రెండు పాత కారక సీసాలపై కేవలం "C₃H₉N" అని మాత్రమే రాసి ఉంది. పరీక్షల్లో P సీసాలోని ఎమీన్లో ఒక్క N–H బంధం కూడా లేదని తేలింది. Q సీసాలోని ఎమీన్లో నైట్రోజన్ ఒకే కార్బన్కు బంధించబడి ఉంది, ఆ కార్బన్ మరో రెండు కార్బన్లకు బంధించబడి ఉంది.
42. P సీసాలోని ఎమీన్ (a) N,N-dimethylmethanamine (b) propan-1-amine (c) N-methylethanamine (d) propan-2-amine
43. Q సీసాలోని ఎమీన్ గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) అది ద్వితీయ ఎమీన్ (b) దాని IUPAC పేరు propan-1-amine (c) దానిలో N–H బంధం లేదు (d) అది propan-2-amine అనే ప్రాథమిక ఎమీన్
44. C₅H₁₃N ఫార్ములాతో నిర్మాణపరంగా వేరువేరుగా ఉన్న ప్రాథమిక ఎమీన్లు ఎన్ని? (a) 6 (b) 7 (c) 8 (d) 9
45. ఒక సంతృప్త అవలయ మోనోఎమీన్లో ద్రవ్యరాశి పరంగా 19.18% నైట్రోజన్ ఉంది. దాని నిర్మాణ సాదృశ్యకాలలో ఎన్ని ద్వితీయ ఎమీన్లు? (a) 3 (b) 4 (c) 2 (d) 1
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | b | N పై ఒక సమూహం = 1°; C₆H₅NHCH₃ లో రెండు = 2°; (C₂H₅)₃N = 3°; R₄N⁺ = చతుర్ధ లవణం |
| 32 | c | N పై పొడవైన గొలుసు మాతృకకు పేరు; ఇతర N సమూహాలకు స్థాన సూచి N |
| 33 | a | వరుసగా 2, 4, 8, 5 సాదృశ్యకాలు |
| 34 | d | sp³ N, ఒక ఒంటరి జంట, పిరమిడ్ కోణం సుమారు 108°; అనిలీన్లో వలయం + 3 C=C = 4 |
| 35 | b | A, D సరైనవి; (CH₃)₃C–NH₂ 1°; బెంజైలమీన్ N CH₂ పై ఉంది, వలయంపై కాదు |
| 36 | d | C తప్పు: 3° ఎమీన్లో N–H ఉండదు |
| 37 | a | నాలుగు పేర్లూ IUPAC నియమాలను పాటిస్తాయి |
| 38 | c | అనునాదం C–N బంధాన్ని కుదిస్తుంది; అనిలీనియంలో ఒంటరి జంట H⁺ తో బంధానికి వాడబడింది |
| 39 | d | N,N-dimethylethanamine మాత్రమే 3°, కాబట్టి 4 + 3 + 1 = 8 |
| 40 | b | 14/93 × 100 = 15.1% |
| 41 | c | %N = 1400/(14n + 17) వేగంగా తగ్గి తర్వాత స్థిరపడుతుంది |
| 42 | a | 3° సాదృశ్యకం (CH₃)₃N లో మాత్రమే N–H ఉండదు |
| 43 | d | N propane మధ్య కార్బన్పై: CH₃CH(NH₂)CH₃ |
| 44 | c | Pentan-1-, -2-, -3-amine; 2-methylbutan-1-, 3-methylbutan-1-, 2-methylbutan-2-, 3-methylbutan-2-amine; 2,2-dimethylpropan-1-amine |
| 45 | a | M = 14/0.1918 = 73, కాబట్టి C₄H₁₁N; 2° సాదృశ్యకాలు: N-methylpropan-1-amine, N-methylpropan-2-amine, N-ethylethanamine |