పంచాయతీ రాజ్ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి · Chapter 1

భారతదేశంలో పంచాయతీ రాజ్ పరిణామం

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

బల్వంతరాయ్ మెహతా (1957) మూడంచెల నమూనాను ఇచ్చారు; 73వ సవరణ (1993 ఏప్రిల్ 24 నుండి అమలు) పంచాయతీలకు రాజ్యాంగ హోదాను ఇచ్చింది; ఇది IX భాగం, 243 నుండి 243-O అధికరణాలు మరియు పదకొండవ షెడ్యూల్ కింద ఉంది.
అశోక్ మెహతా (1977) రెండంచెలను సూచించారు, G.V.K. రావు (1985) జిల్లా స్థాయి ప్రణాళికను నొక్కి చెప్పారు, L.M. సింఘ్వీ (1986) రాజ్యాంగ గుర్తింపును కోరారు. ప్రతి కమిటీ వ్యవస్థను 1992 సవరణకు ఒక అడుగు దగ్గరకు తీసుకువచ్చింది.
PESA (1996) పంచాయతీ నిబంధనలను ఐదవ షెడ్యూల్ (గిరిజన) ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది మరియు అక్కడ గ్రామ సభను చాలా శక్తివంతం చేస్తుంది.

గ్రామ స్వపరిపాలన మూలాలు

భారతదేశంలో ప్రాచీన కాలం నుండి గ్రామ మండళ్లు ఉన్నాయి. వివాదాలను పరిష్కరించడం, ఉమ్మడి భూమిని నిర్వహించడం మరియు స్థానిక అవసరాలను ఏర్పాటు చేయడం వాటి పని. బ్రిటిష్ పాలనలో ఈ సంస్థలు బలహీనపడ్డాయి. లార్డ్ రిప్పన్ 1882 తీర్మానాన్ని స్థానిక స్వపరిపాలనకు "మాగ్నా కార్టా" అంటారు, కానీ అది ప్రధానంగా పట్టణాలకు ఉపయోగపడింది. 1919 మరియు 1935 సంస్కరణలు స్థానిక సంస్థలపై ప్రావిన్సులకు ఎక్కువ నియంత్రణ ఇచ్చాయి.

మహాత్మా గాంధీ "గ్రామ స్వరాజ్యం" కోరుకున్నారు, అంటే గ్రామం తన వ్యవహారాలను తానే నిర్వహించుకోవడం. రాజ్యాంగ సభ పంచాయతీలను రాజ్యాంగంలో తప్పనిసరి భాగంగా చేయలేదు. బదులుగా, 40వ అధికరణం (ఆదేశిక సూత్రం) గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేసి, వాటిని స్వపరిపాలన యూనిట్లుగా పనిచేయడానికి అధికారాలు ఇచ్చే చర్యలను రాజ్యం తీసుకోవాలని చెబుతుంది.

సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమం మరియు మొదటి కమిటీ

సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమం (Community Development Programme) 1952 అక్టోబర్ 2న ప్రారంభమైంది మరియు జాతీయ విస్తరణ సేవ (National Extension Service) 1953లో అనుసరించింది. ఈ కార్యక్రమాలు గ్రామ సర్వతోముఖాభివృద్ధిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి. ప్రజలు పాల్గొనకపోవడం మరియు పని అధికారుల చేతుల్లో ఉండటం వల్ల అవి బాగా విజయవంతం కాలేదు.

దీనిని అధ్యయనం చేయడానికి ప్రభుత్వం బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీని (1957) నియమించింది. దాని ప్రధాన అంశాలు:

ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ, దీనిని ఇప్పుడు పంచాయతీ రాజ్ అంటారు.
మూడంచెల నిర్మాణం: గ్రామ పంచాయతీ, పంచాయతీ సమితి (బ్లాక్ స్థాయి) మరియు జిల్లా పరిషత్ (జిల్లా స్థాయి).
బ్లాక్ ప్రణాళిక మరియు అభివృద్ధికి యూనిట్; పంచాయతీ సమితి అత్యంత బలమైన సంస్థ.
ఉన్నత అంచెలకు పరోక్ష ఎన్నిక; జిల్లా పరిషత్ ప్రధానంగా సలహా మరియు సమన్వయ సంస్థ.

ఈ వ్యవస్థను అవలంబించిన మొదటి రాష్ట్రం రాజస్థాన్ (నాగౌర్, 1959 అక్టోబర్ 2). ఆంధ్రప్రదేశ్ 1959లోనే రెండవ రాష్ట్రం.

తరువాతి కమిటీలు

కమిటీ	సంవత్సరం	ప్రధాన సిఫార్సు
బల్వంతరాయ్ మెహతా	1957	మూడంచెల వ్యవస్థ; బ్లాక్ యూనిట్‌గా; ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ
అశోక్ మెహతా	1977	రెండంచెల వ్యవస్థ: జిల్లా పరిషత్ మరియు మండల పంచాయతీ; జిల్లా యూనిట్‌గా; రాజకీయ పార్టీలకు బహిరంగ పాత్ర; SC/STలకు రిజర్వేషన్
G.V.K. రావు	1985	ప్రణాళిక జిల్లా స్థాయిలో ఉండాలి; వ్యవస్థ "వేర్లు లేని గడ్డి" (అధిక అధికారవర్గ పెత్తనం) అనే సమస్యతో బాధపడింది; క్రమం తప్పని ఎన్నికలు; అభివృద్ధికి జిల్లా స్థాయి సీనియర్ అధికారి
L.M. సింఘ్వీ	1986	పంచాయతీలకు రాజ్యాంగ గుర్తింపు; గ్రామాలను ఆచరణీయంగా చేయడం; గ్రామ సభ ప్రజాస్వామ్యానికి పునాదిగా; ఎన్నికల వివాదాలకు ట్రిబ్యునళ్లు
థుంగన్	1988	రాజ్యాంగ హోదా; స్థిర ఐదేళ్ల పదవీకాలం; రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం మరియు ఆర్థిక సంఘం

అశోక్ మెహతా కమిటీని జనతా పార్టీ ప్రభుత్వం నియమించింది. దాని అనేక ఆలోచనలను కర్ణాటక, పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ తమ చట్టాల్లో ఉపయోగించాయి. రాజ్యాంగ (64వ సవరణ) బిల్లును 1989లో లోక్‌సభ ఆమోదించింది, కానీ రాజ్యసభలో తిరస్కరించబడింది. తరువాతి బిల్లు 73వ సవరణగా మారింది.

73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1992

ఇది 1993 ఏప్రిల్ 24న అమలులోకి వచ్చింది, దీనిని ఇప్పుడు జాతీయ పంచాయతీ రాజ్ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ఇది IX భాగం (పంచాయతీలు), 243 నుండి 243-O అధికరణాలు మరియు పదకొండవ షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది.

నిబంధన	అధికరణం	విషయం
గ్రామ సభ	243A	గ్రామంలోని నమోదైన ఓటర్లందరూ; వ్యవస్థకు పునాదిగా పనిచేస్తుంది
పంచాయతీల ఏర్పాటు	243B	మూడంచెలు; జనాభా 20 లక్షల కంటే తక్కువ ఉంటే మధ్యంతర అంచెను వదిలివేయవచ్చు
సీట్ల రిజర్వేషన్	243D	SC మరియు STలకు వారి జనాభా నిష్పత్తిలో సీట్లు; మహిళలకు కనీసం మూడో వంతు సీట్లు
పదవీకాలం	243E	ఐదేళ్లు; రద్దయితే ఆరు నెలల్లో కొత్త ఎన్నిక జరగాలి
అధికారాలు మరియు బాధ్యతలు	243G	ఆర్థికాభివృద్ధి మరియు సామాజిక న్యాయం కోసం రాష్ట్ర శాసనసభ అధికారాలు ఇవ్వవచ్చు (పదకొండవ షెడ్యూల్)
ఆర్థిక సంఘం	243I	ప్రతి ఐదేళ్లకు గవర్నర్ ఏర్పాటు చేస్తారు
ఎన్నికల సంఘం	243K	రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం ఎన్నికలను పర్యవేక్షిస్తుంది
జిల్లా ప్రణాళికా కమిటీ	243ZD	మొత్తం జిల్లాకు ప్రణాళికను రూపొందిస్తుంది (74వ సవరణ ద్వారా చేర్చబడింది)

పదకొండవ షెడ్యూల్‌లో వ్యవసాయం, చిన్న నీటిపారుదల, పశుసంవర్ధకం, గ్రామీణ గృహ నిర్మాణం, తాగునీరు, రోడ్లు, పేదరిక నిర్మూలన, విద్య, ఆరోగ్యం మరియు పారిశుద్ధ్యం, సంతలు మరియు జాతరలు వంటి 29 అంశాలు ఉన్నాయి.

కొన్ని నిబంధనలు తప్పనిసరి (మూడంచెలు, సభ్యుల ప్రత్యక్ష ఎన్నిక, రిజర్వేషన్, ఐదేళ్ల పదవీకాలం, రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం). మరికొన్ని ఐచ్ఛికం (ఉదాహరణకు నిర్దిష్ట అధికారాలు ఇవ్వడం, వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్).

పంచాయతీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి కనీస వయస్సు 21 సంవత్సరాలు. 243M అధికరణం, పార్లమెంటు విస్తరించే వరకు, షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు మరియు కొన్ని రాష్ట్రాల గిరిజన ప్రాంతాల వంటి కొన్ని ప్రాంతాలను IX భాగం నుండి మినహాయిస్తుంది.

74వ సవరణ (పట్టణ సంస్థలు)

ఇది 1993 జూన్ 1న అమలులోకి వచ్చింది మరియు IX-A భాగాన్ని (243P నుండి 243ZG అధికరణాలు) మరియు 18 అంశాలతో పన్నెండవ షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది. ఇది అదే విధంగా పురపాలక సంస్థలకు రాజ్యాంగ హోదాను ఇస్తుంది.

PESA, 1996

పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996 IX భాగాన్ని కొన్ని మార్పులతో ఐదవ షెడ్యూల్ (గిరిజన) ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది. ఇది దిలీప్ సింగ్ భూరియా కమిటీ నివేదికను అనుసరించింది. ప్రధాన అంశాలు:

గ్రామ సభ బలంగా ఉంటుంది; అది ప్రణాళికలు మరియు కార్యక్రమాలను ఆమోదిస్తుంది మరియు లబ్ధిదారులను గుర్తిస్తుంది.
భూమిని సేకరించే ముందు మరియు నిర్వాసితులను పునరావాసం కల్పించే ముందు గ్రామ సభను సంప్రదించాలి.
చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులు, చిన్న నీటి వనరులు, గ్రామ సంతలపై అధికారాలు మరియు మద్యం అమ్మకంపై నియంత్రణ.
గిరిజనుల భూమి అన్యాక్రాంతం కాకుండా రక్షణ.
షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో పంచాయతీల అధ్యక్ష పదవులు STలకు రిజర్వ్ చేయబడతాయి.

మూడంచెల పంచాయతీ వ్యవస్థ లక్షణాలు

గ్రామ సభ అనేది గ్రామ ఓటర్ల జాబితాలోని పెద్దలందరి సంస్థ. అది క్రమం తప్పకుండా సమావేశమవుతుంది, ఖాతాలను సమీక్షిస్తుంది మరియు పథకాల లబ్ధిదారులను ఎంపిక చేస్తుంది.
గ్రామ స్థాయిలో సభ్యులకు ప్రత్యక్ష ఎన్నిక ఉపయోగిస్తారు. గ్రామ పంచాయతీ అధ్యక్షుడిని రాష్ట్ర చట్టం చెప్పిన విధంగా ఎన్నుకుంటారు; ఉన్నత అంచెల అధ్యక్షులను సాధారణంగా సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు.
రిజర్వేషన్ SC, ST మరియు మహిళలకు వర్తిస్తుంది, అధ్యక్ష పదవులు కూడా రొటేషన్‌లో ఉంటాయి. రిజర్వ్ చేసిన మహిళల సీట్లలో SC మరియు ST మహిళల సీట్లు కూడా ఉంటాయి.
రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం (243K అధికరణం) పంచాయతీ ఎన్నికలన్నింటినీ నిర్వహిస్తుంది, తద్వారా అవి ప్రభుత్వ నియంత్రణ నుండి స్వతంత్రంగా ఉంటాయి.
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం (243I అధికరణం) పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షిస్తుంది మరియు పన్నులు, గ్రాంట్లు రాష్ట్రం మరియు పంచాయతీల మధ్య ఎలా పంచుకోవాలో సిఫార్సు చేస్తుంది.
పంచాయతీ ఖాతాల ఆడిట్ రాష్ట్ర చట్టం నిర్దేశించిన విధంగా జరుగుతుంది (243J అధికరణం).
పన్నులు (243H అధికరణం): రాష్ట్రం పంచాయతీలు పన్నులు, సుంకాలు మరియు రుసుములు విధించి వసూలు చేయడానికి అనుమతించవచ్చు మరియు కొన్ని పన్నులను వాటికి కేటాయించవచ్చు.
అనర్హత (243F అధికరణం): రాష్ట్ర చట్టం కింద లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టం కింద అనర్హుడైన వ్యక్తి సభ్యుడు కాలేడు.

ముందటి ప్రయత్నాలు ఎందుకు విఫలమయ్యాయి

కారణం	ప్రభావం
ఎన్నికలు క్రమం తప్పకుండా జరగలేదు	పంచాయతీలు చాలా కాలం అధికారుల నియంత్రణలో ఉన్నాయి
స్థిరమైన ఆదాయ వనరు లేదు	పంచాయతీలు గ్రాంట్లపై ఆధారపడ్డాయి, ప్రణాళిక వేసుకోలేకపోయాయి
బలహీన అధికారాలు	శాఖలు అసలు పనిని తమ వద్దే ఉంచుకున్నాయి; పంచాయతీలకు చెప్పుకునే అవకాశం తక్కువ
ప్రాతినిధ్య లేమి	రిజర్వేషన్‌కు ముందు మహిళలు, SC మరియు STలకు గళం తక్కువ
స్వతంత్ర ఎన్నికల సంస్థ లేదు	రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఎన్నికలను ఆలస్యం చేయగలిగాయి

73వ సవరణ ఐదేళ్ల పదవీకాలం, రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం, ఆర్థిక సంఘం, రిజర్వేషన్ మరియు అంశాల జాబితాతో ఈ లోపాలన్నింటినీ తొలగించడానికి ప్రయత్నించింది.

తప్పనిసరి మరియు ఐచ్ఛిక నిబంధనలు

తప్పనిసరి	ఐచ్ఛికం
మూడంచెల నిర్మాణం (చిన్న రాష్ట్రాలకు మినహాయింపుతో)	పదకొండవ షెడ్యూల్ అంశాలపై పంచాయతీలకు నిజమైన నియంత్రణ ఇవ్వడం
గ్రామ సభ	వెనుకబడిన తరగతులకు సీట్ల రిజర్వేషన్
ఐదేళ్ల పదవీకాలం మరియు ఆరు నెలల్లో ఎన్నిక	ఉన్నత అంచెల్లో MPలు మరియు MLAలకు సీట్లు ఇవ్వడం
SC, ST మరియు మహిళలకు రిజర్వేషన్	పన్నులు విధించే అధికారం పంచాయతీలకు ఇవ్వడం
రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం మరియు ఆర్థిక సంఘం

పరీక్షలో పొరపాట్లు

బల్వంతరాయ్ మెహతా = మూడంచెలు; అశోక్ మెహతా = రెండంచెలు.
G.V.K. రావు = "వేర్లు లేని గడ్డి" మరియు జిల్లా ప్రణాళిక; సింఘ్వీ = రాజ్యాంగ హోదా.
40వ అధికరణం ఆదేశిక సూత్రం; IX భాగం అసలైన రాజ్యాంగ భాగం.
పదకొండవ షెడ్యూల్ (29 అంశాలు, పంచాయతీలు) vs పన్నెండవ షెడ్యూల్ (18 అంశాలు, పురపాలక సంస్థలు).
73వ సవరణ = గ్రామీణ సంస్థలు (IX భాగం); 74వ = పట్టణ సంస్థలు (IX-A భాగం).
పంచాయతీ రాజ్‌ను అవలంబించిన మొదటి రాష్ట్రం రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ కాదు (AP రెండవది).
గ్రామ సభ 243A అధికరణంలో ఉంది; రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం 243K అధికరణంలో; ఆర్థిక సంఘం 243I అధికరణంలో.
సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమం (1952) బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ (1957) కంటే ముందు వచ్చింది.

ఒక్కవాక్య సూత్రాలు

1. సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమం 1952 అక్టోబర్ 2న ప్రారంభమైంది.
2. CDP మరియు NESలను అధ్యయనం చేయడానికి బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీని 1957లో నియమించారు.
3. రాజస్థాన్ పంచాయతీ రాజ్ ఉన్న మొదటి రాష్ట్రం, తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్.
4. అశోక్ మెహతా కమిటీ మండల పంచాయతీ మరియు జిల్లా పరిషత్‌ను ప్రతిపాదించింది.
5. G.V.K. రావు కమిటీ "వేర్లు లేని గడ్డి" గురించి చెప్పింది.
6. L.M. సింఘ్వీ కమిటీ స్థానిక సంస్థలకు రాజ్యాంగ హోదాను సిఫార్సు చేసింది.
7. 73వ సవరణ 1993 ఏప్రిల్ 24న అమలులోకి వచ్చింది.
8. IX భాగంలో 243 నుండి 243-O అధికరణాలు ఉన్నాయి.
9. పదకొండవ షెడ్యూల్ 29 అంశాలను జాబితా చేస్తుంది.
10. పంచాయతీల్లో మహిళలకు కనీసం మూడో వంతు రిజర్వేషన్ ఉంది.
11. పంచాయతీ పదవీకాలం ఐదేళ్లు; రద్దయిన ఆరు నెలల్లో తిరిగి ఎన్నిక.
12. PESA 1996లో ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాల కోసం చేయబడింది.

సాధన ప్రశ్నలు

1957లో నియమించిన ఏ కమిటీ మూడు అంచెల పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థను సిఫారసు చేసింది?
1. అశోక్ మెహతా కమిటీ
2. ఎల్.ఎం. సింఘ్వి కమిటీ
3. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ
4. జి.వి.కె. రావు కమిటీ
సమాధానం
C. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ
Which committee, appointed in 1957, recommended the three-tier Panchayat Raj system?
1. Ashok Mehta Committee
2. L.M. Singhvi Committee
3. Balwantrai Mehta Committee
4. G.V.K. Rao Committee
మండల్ పంచాయతీ, జిల్లా పరిషత్‌లతో కూడిన రెండు అంచెల వ్యవస్థను సూచించిన కమిటీ ఏది?
1. తుంగోన్ కమిటీ
2. సింఘ్వి కమిటీ
3. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ
4. అశోక్ మెహతా కమిటీ
సమాధానం
D. అశోక్ మెహతా కమిటీ
Which committee suggested a two-tier system of Mandal Panchayat and Zila Parishad?
1. Thungon Committee
2. Singhvi Committee
3. Balwantrai Mehta Committee
4. Ashok Mehta Committee
'వేర్లు లేని గడ్డి' (grass without roots) అనే వ్యాఖ్య ఏ కమిటీ నివేదికతో ముడిపడి ఉంది?
1. అశోక్ మెహతా కమిటీ
2. జి.వి.కె. రావు కమిటీ
3. దిలీప్ సింగ్ భూరియా కమిటీ
4. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ
సమాధానం
B. జి.వి.కె. రావు కమిటీ
The remark 'grass without roots' is linked with the report of which committee?
1. Ashok Mehta Committee
2. G.V.K. Rao Committee
3. Dilip Singh Bhuria Committee
4. Balwantrai Mehta Committee
స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థలకు రాజ్యాంగ గుర్తింపు ఇవ్వాలని 1986లో సిఫారసు చేసిన కమిటీ ఏది?
1. ఎల్.ఎం. సింఘ్వి కమిటీ
2. అశోక్ మెహతా కమిటీ
3. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ
4. జి.వి.కె. రావు కమిటీ
సమాధానం
A. ఎల్.ఎం. సింఘ్వి కమిటీ
Which committee of 1986 recommended constitutional recognition for local self-government bodies?
1. L.M. Singhvi Committee
2. Ashok Mehta Committee
3. Balwantrai Mehta Committee
4. G.V.K. Rao Committee
73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ
1. 1 జూన్ 1993
2. 24 ఏప్రిల్ 1993
3. 2 అక్టోబర్ 1992
4. 26 జనవరి 1993
సమాధానం
B. 24 ఏప్రిల్ 1993
The 73rd Constitutional Amendment Act came into force on
1. 1 June 1993
2. 24 April 1993
3. 2 October 1992
4. 26 January 1993
రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగం పంచాయతీల గురించి వివరిస్తుంది?
1. IX భాగం
2. VIII భాగం
3. IX-A భాగం
4. X భాగం
సమాధానం
A. IX భాగం
Panchayats are dealt with in which Part of the Constitution?
1. Part IX
2. Part VIII
3. Part IX-A
4. Part X
పదకొండో షెడ్యూల్‌లో ఎన్ని అంశాలు ఉన్నాయి?
1. 18
2. 21
3. 32
4. 29
సమాధానం
D. 29
How many subjects are listed in the Eleventh Schedule?
1. 18
2. 21
3. 32
4. 29
గ్రామసభకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ అధికరణం ఏది?
1. అధికరణం 243K
2. అధికరణం 243B
3. అధికరణం 243A
4. అధికరణం 243I
సమాధానం
C. అధికరణం 243A
Which Article of the Constitution provides for the Gram Sabha?
1. Article 243K
2. Article 243B
3. Article 243A
4. Article 243I
పంచాయతీ ఎన్నికల కోసం రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాన్ని పేర్కొనే అధికరణం ఏది?
1. అధికరణం 243E
2. అధికరణం 243I
3. అధికరణం 243K
4. అధికరణం 243D
సమాధానం
C. అధికరణం 243K
Which Article provides for the State Election Commission for Panchayat elections?
1. Article 243E
2. Article 243I
3. Article 243K
4. Article 243D
పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడానికి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని పేర్కొనే అధికరణం ఏది?
1. అధికరణం 243H
2. అధికరణం 243I
3. అధికరణం 243G
4. అధికరణం 243K
సమాధానం
B. అధికరణం 243I
Which Article provides for the State Finance Commission to review the finances of Panchayats?
1. Article 243H
2. Article 243I
3. Article 243G
4. Article 243K
గ్రామ పంచాయతీలను ఏర్పాటు చేయాలని రాజ్యాన్ని ఆదేశించే ఆదేశిక సూత్రం ఏది?
1. అధికరణం 48
2. అధికరణం 41
3. అధికరణం 38
4. అధికరణం 40
సమాధానం
D. అధికరణం 40
Which Directive Principle asks the State to organise village panchayats?
1. Article 48
2. Article 41
3. Article 38
4. Article 40
1959లో పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థను మొదట ప్రవేశపెట్టిన రాష్ట్రం ఏది?
1. రాజస్థాన్
2. ఆంధ్రప్రదేశ్
3. మహారాష్ట్ర
4. గుజరాత్
సమాధానం
A. రాజస్థాన్
Which state was the first to introduce the Panchayat Raj system in 1959?
1. Rajasthan
2. Andhra Pradesh
3. Maharashtra
4. Gujarat
సామాజిక అభివృద్ధి కార్యక్రమం (Community Development Programme) ప్రారంభమైన సంవత్సరం
1. 1964
2. 1947
3. 1952
4. 1957
సమాధానం
C. 1952
The Community Development Programme was launched in
1. 1964
2. 1947
3. 1952
4. 1957
పంచాయతీల (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం (Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act) ఏ సంవత్సరంలో రూపొందింది?
1. 1996
2. 2005
3. 1992
4. 1993
సమాధానం
A. 1996
The Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act was enacted in
1. 1996
2. 2005
3. 1992
4. 1993
రాజ్యాంగంలోని పన్నెండో షెడ్యూల్ దేనికి సంబంధించింది?
1. సహకార సంఘాలు
2. గిరిజన మండళ్లు
3. పంచాయతీలు
4. మున్సిపాలిటీలు
సమాధానం
D. మున్సిపాలిటీలు
The Twelfth Schedule of the Constitution relates to
1. Co-operative societies
2. Tribal councils
3. Panchayats
4. Municipalities
74వ రాజ్యాంగ సవరణ రాజ్యాంగంలో ఏ భాగాన్ని చేర్చింది?
1. XIV భాగం
2. IX-A భాగం
3. XI భాగం
4. IX భాగం
సమాధానం
B. IX-A భాగం
The 74th Constitutional Amendment added which Part to the Constitution?
1. Part XIV
2. Part IX-A
3. Part XI
4. Part IX
రాజ్యాంగం ప్రకారం పంచాయతీలలో మహిళలకు కనీస సీట్ల రిజర్వేషన్ ఎంత?
1. నాలుగో వంతు
2. సగం
3. ఐదో వంతు
4. మూడో వంతు
సమాధానం
D. మూడో వంతు
What is the minimum reservation of seats for women in Panchayats under the Constitution?
1. One-fourth
2. One-half
3. One-fifth
4. One-third
ఒక పంచాయతీని రద్దు చేస్తే, తాజా ఎన్నికలను ఎంత కాలంలోపు పూర్తి చేయాలి?
1. రెండు సంవత్సరాలు
2. మూడు నెలలు
3. ఆరు నెలలు
4. ఒక సంవత్సరం
సమాధానం
C. ఆరు నెలలు
If a Panchayat is dissolved, fresh elections must be completed within
1. Two years
2. Three months
3. Six months
4. One year
పంచాయతీ సాధారణ పదవీకాలం ఎంత?
1. ఐదు సంవత్సరాలు
2. మూడు సంవత్సరాలు
3. నాలుగు సంవత్సరాలు
4. ఆరు సంవత్సరాలు
సమాధానం
A. ఐదు సంవత్సరాలు
What is the normal term of a Panchayat?
1. Five years
2. Three years
3. Four years
4. Six years
పంచాయతీ ఎన్నికలలో పోటీ చేయడానికి కనీస వయస్సు
1. 18 సంవత్సరాలు
2. 21 సంవత్సరాలు
3. 30 సంవత్సరాలు
4. 25 సంవత్సరాలు
సమాధానం
B. 21 సంవత్సరాలు
The minimum age to contest a Panchayat election is
1. 18 years
2. 21 years
3. 30 years
4. 25 years
గిరిజన ప్రాంతాల కోసం PESA చట్టాన్ని రూపొందించడానికి దోహదపడిన 1994 నాటి కమిటీ అధ్యయనం ఏది?
1. అశోక్ మెహతా కమిటీ
2. తుంగోన్ కమిటీ
3. రంగరాజన్ కమిటీ
4. దిలీప్ సింగ్ భూరియా కమిటీ
సమాధానం
D. దిలీప్ సింగ్ భూరియా కమిటీ
Which committee study of 1994 shaped the PESA Act for tribal areas?
1. Ashok Mehta Committee
2. Thungon Committee
3. Rangarajan Committee
4. Dilip Singh Bhuria Committee
PESA ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో అత్యంత బలమైన అధికారాలు ఏ సంస్థకు ఉంటాయి?
1. గ్రామసభ
2. జిల్లా పరిషత్
3. రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం
4. పంచాయతీ సమితి
సమాధానం
A. గ్రామసభ
Under PESA, which body has the strongest powers in Scheduled Areas?
1. Gram Sabha
2. Zila Parishad
3. State Election Commission
4. Panchayat Samiti
కొన్ని రాష్ట్రాలలో మధ్యంతర అంచె ఎందుకు ఐచ్ఛికం?
1. గవర్నర్ ఆమోదించలేదు
2. దాని జనాభా నిర్దిష్ట పరిమితి అయిన 20 లక్షల కంటే తక్కువ
3. రాష్ట్రంలో గ్రామాలు లేవు
4. రాష్ట్రంలో జిల్లాలు లేవు
సమాధానం
B. దాని జనాభా నిర్దిష్ట పరిమితి అయిన 20 లక్షల కంటే తక్కువ
Why is the intermediate tier optional in some states?
1. The Governor has not approved
2. Its population is below a set limit of 20 lakh
3. The state has no villages
4. The state has no districts
ఒక రాష్ట్రం పంచాయతీలకు పారిశుద్ధ్యం, రోడ్లు, మార్కెట్లపై అధికారాలు ఇవ్వాలనుకుంటోంది. దీనికి మార్గదర్శకంగా ఉండే రాజ్యాంగ జాబితా ఏది?
1. ఏడో షెడ్యూల్ జాబితా I
2. ఐదో షెడ్యూల్
3. పదకొండో షెడ్యూల్
4. పదో షెడ్యూల్
సమాధానం
C. పదకొండో షెడ్యూల్
A state wants to give Panchayats powers over sanitation, roads and markets. Which Constitutional list guides this?
1. Seventh Schedule List I
2. Fifth Schedule
3. Eleventh Schedule
4. Tenth Schedule
బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ తన ప్రణాళికను 'ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణ' అని పిలిచింది. ఇది ప్రధానంగా ఏమి ప్రతిపాదించింది?
1. రాష్ట్రం మొత్తానికి ఒకే సంస్థను ఏర్పాటు చేయడం
2. అన్ని అధికారాలను జిల్లా కలెక్టర్‌కు అప్పగించడం
3. గ్రామాలలో ఎన్నికలను రద్దు చేయడం
4. గ్రామ, బ్లాక్, జిల్లా స్థాయిలలోని ఎన్నికైన సంస్థలకు నిజమైన అభివృద్ధి అధికారాలు ఇవ్వడం
సమాధానం
D. గ్రామ, బ్లాక్, జిల్లా స్థాయిలలోని ఎన్నికైన సంస్థలకు నిజమైన అభివృద్ధి అధికారాలు ఇవ్వడం
The Balwantrai Mehta Committee called its plan 'democratic decentralisation'. What did it mainly propose?
1. Creating one body for the whole state
2. Handing all powers to the District Collector
3. Ending elections in villages
4. Giving real development powers to elected bodies at village, block and district levels
1993కు ముందు పంచాయతీ ఎన్నికలు తరచుగా ఎందుకు ఆలస్యమయ్యేవి?
1. వాటిని క్రమం తప్పకుండా నిర్వహించాల్సిన రాజ్యాంగ బాధ్యత లేదు
2. గ్రామాలలో ఓటర్లు లేరు
3. కేంద్రం వాటిని నిషేధించింది
4. పంచాయతీలకు సభ్యులు లేరు
సమాధానం
A. వాటిని క్రమం తప్పకుండా నిర్వహించాల్సిన రాజ్యాంగ బాధ్యత లేదు
Why were elections to Panchayats often delayed before 1993?
1. No constitutional duty to hold them regularly
2. Villages had no voters
3. The Centre banned them
4. Panchayats had no members
అశోక్ మెహతా కమిటీ జిల్లాను యూనిట్‌గా ఎంచుకోవడం ప్రధానంగా దేని అవసరాన్ని ప్రతిబింబించింది?
1. కొత్త జిల్లాలను సృష్టించడం
2. తగిన వనరులు, సిబ్బంది ఉన్న స్థాయిలో ప్రణాళిక రూపొందించడం
3. గ్రామ పంచాయతీని మూసివేయడం
4. రాష్ట్రాల పాత్రను తొలగించడం
సమాధానం
B. తగిన వనరులు, సిబ్బంది ఉన్న స్థాయిలో ప్రణాళిక రూపొందించడం
The Ashok Mehta Committee's choice of the district as the unit mainly reflected the need for
1. Creating new districts
2. Planning at a level with enough resources and staff
3. Closing the village panchayat
4. Removing the role of states
అశోక్ మెహతా నమూనాను బల్వంతరాయ్ మెహతా నమూనా నుంచి వేరు చేసే లక్షణం ఏది?
1. ప్రధానమంత్రిని ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోవడం
2. రిజర్వేషన్లను రద్దు చేయడం
3. బ్లాక్ స్థాయిలో మాత్రమే ఒక అంచె
4. మూడు అంచెలకు బదులు రెండు అంచెలు
సమాధానం
D. మూడు అంచెలకు బదులు రెండు అంచెలు
Which feature separates the Ashok Mehta from the Balwantrai Mehta model?
1. Direct election of the Prime Minister
2. Abolishing reservations
3. One tier at block level only
4. Two tiers instead of three
కింది వాటిలో 73వ సవరణలోని తప్పనిసరి నిబంధన ఏది?
1. జిల్లా పరిషత్‌లలో ఎంపీలకు సీట్లు
2. వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్
3. పంచాయతీల ఐదేళ్ల పదవీకాలం
4. పన్నులు విధించే అధికారం
సమాధానం
C. పంచాయతీల ఐదేళ్ల పదవీకాలం
Which of the following is a compulsory provision of the 73rd Amendment?
1. Seats for MPs in Zila Parishads
2. Reservation for backward classes
3. Five-year term of Panchayats
4. Power to levy taxes
73వ సవరణ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది రాజ్యాంగంలో IX భాగాన్ని చేర్చింది. 2. ఇది పన్నెండో షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the 73rd Amendment. 1. It added Part IX to the Constitution. 2. It added the Twelfth Schedule.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
భారతదేశంలో పంచాయతీరాజ్ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీ రెండు అంచెల వ్యవస్థను ప్రతిపాదించింది. 2. దీన్ని ప్రారంభించిన మొదటి రాష్ట్రం రాజస్థాన్.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements about Panchayat Raj in India. 1. The Balwantrai Mehta Committee proposed a two-tier system. 2. Rajasthan was the first state to start it.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
గ్రామసభ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇందులో గ్రామంలోని ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్న వ్యక్తులందరూ ఉంటారు. 2. ఇది అధికరణం 243Aలో పేర్కొనబడింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about the Gram Sabha. 1. It consists of all persons on the electoral roll of the village. 2. It is provided in Article 243A.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పదకొండో షెడ్యూల్ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇందులో 18 అంశాలు ఉన్నాయి. 2. ఇది మున్సిపాలిటీల అధికారాల గురించి వివరిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements about the Eleventh Schedule. 1. It lists 18 subjects. 2. It deals with the powers of municipalities.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
జి.వి.కె. రావు కమిటీ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది జిల్లా స్థాయి ప్రణాళికకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. 2. దీన్ని బల్వంతరాయ్ మెహతా కమిటీకి ముందు నియమించారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the G.V.K. Rao Committee. 1. It stressed district-level planning. 2. It was appointed before the Balwantrai Mehta Committee.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
PESA గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది గ్రామసభ పాత్రను బలహీనపరుస్తుంది. 2. ఇది ఐదో షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు వర్తిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements about PESA. 1. It weakens the role of the Gram Sabha. 2. It applies to Fifth Schedule areas.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఇది అధికరణం 243Kలో పేర్కొనబడింది. 2. ఇది భారత ఎన్నికల సంఘం (Election Commission of India)తో ఒకటే సంస్థ.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the State Election Commission. 1. It is provided for in Article 243K. 2. It is the same body as the Election Commission of India.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. అశోక్ మెహతా కమిటీని జనతా ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. 2. సింఘ్వి కమిటీ పంచాయతీలకు రాజ్యాంగ హోదా కోరింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. The Ashok Mehta Committee was set up by the Janata government. 2. The Singhvi Committee asked for constitutional status for Panchayats.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పంచాయతీలలో రిజర్వేషన్ గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. SC, ST సీట్లు వారి జనాభా నిష్పత్తిలో రిజర్వ్ చేయబడతాయి. 2. కనీసం మూడింట ఒక వంతు సీట్లు మహిళలకు రిజర్వ్ చేయబడతాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about reservation in Panchayats. 1. Seats for SC and ST are reserved in proportion to their population. 2. At least one-third of seats are reserved for women.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
పంచాయతీల ఆర్థిక సంఘం గురించిన కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. దీన్ని ప్రతి పదేళ్లకు ఏర్పాటు చేస్తారు. 2. దీన్ని గవర్నర్ ఏర్పాటు చేస్తారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements about the Finance Commission for Panchayats. 1. It is set up every ten years. 2. The Governor sets it up.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కమిటీని దాని ఆలోచనతో జతచేయండి: బల్వంతరాయ్ మెహతా
1. రెండు అంచెల వ్యవస్థ
2. అభివృద్ధి కమిషనర్‌తో జిల్లా ప్రణాళిక
3. ప్రజాస్వామ్యానికి పునాదిగా గ్రామసభ
4. మూడు అంచెల వ్యవస్థ
సమాధానం
D. మూడు అంచెల వ్యవస్థ
Match the committee with its idea: Balwantrai Mehta
1. Two-tier system
2. District planning with a Development Commissioner
3. Gram Sabha as base of democracy
4. Three-tier system
కమిటీని దాని ఆలోచనతో జతచేయండి: జి.వి.కె. రావు
1. గిరిజన స్వపరిపాలన
2. అభివృద్ధి కమిషనర్‌తో జిల్లా ప్రణాళిక
3. మూడు అంచెల వ్యవస్థ
4. రెండు అంచెల వ్యవస్థ
సమాధానం
B. అభివృద్ధి కమిషనర్‌తో జిల్లా ప్రణాళిక
Match the committee with its idea: G.V.K. Rao
1. Tribal self-rule
2. District planning with a Development Commissioner
3. Three-tier system
4. Two-tier system
అధికరణాన్ని దాని అంశంతో జతచేయండి: అధికరణం 243D
1. గ్రామసభ
2. ఆర్థిక సంఘం
3. ఖాతాల ఆడిట్
4. సీట్ల రిజర్వేషన్
సమాధానం
D. సీట్ల రిజర్వేషన్
Match the Article with its subject: Article 243D
1. Gram Sabha
2. Finance Commission
3. Audit of accounts
4. Reservation of seats
అధికరణాన్ని దాని అంశంతో జతచేయండి: అధికరణం 243J
1. పంచాయతీల కాలవ్యవధి
2. సీట్ల రిజర్వేషన్
3. ఖాతాల ఆడిట్
4. పన్నులు
సమాధానం
C. ఖాతాల ఆడిట్
Match the Article with its subject: Article 243J
1. Duration of Panchayats
2. Reservation of seats
3. Audit of accounts
4. Taxes
అధికరణాన్ని దాని అంశంతో జతచేయండి: అధికరణం 243H
1. పన్నులు విధించే అధికారాలు
2. జిల్లా ప్రణాళిక
3. గ్రామసభ
4. అనర్హత
సమాధానం
A. పన్నులు విధించే అధికారాలు
Match the Article with its subject: Article 243H
1. Powers to impose taxes
2. District planning
3. Gram Sabha
4. Disqualification
పంచాయతీల కాలవ్యవధి (duration) గురించి వివరించే అధికరణం ఏది?
1. అధికరణం 243E
2. అధికరణం 243M
3. అధికరణం 243F
4. అధికరణం 243A
సమాధానం
A. అధికరణం 243E
Which Article deals with the duration of Panchayats?
1. Article 243E
2. Article 243M
3. Article 243F
4. Article 243A

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice