పంచాయతీ రాజ్ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి · Chapter 12

అధ్యాయం 12: సహకార ఉద్యమం, గ్రామీణ ఆరోగ్యం, పారిశుధ్యం మరియు గ్రామీణ సాంకేతికత

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

సహకార సంఘం అంటే ప్రజలు తమ ఉమ్మడి ఆర్థిక అవసరాల కోసం సమాన హోదాలో కలిసి పనిచేసే స్వచ్ఛంద సంఘం; ఇది "ఒక సభ్యుడు, ఒక ఓటు" అనే నియమంపై పనిచేస్తుంది.
గ్రామీణ ఆరోగ్యం సబ్ సెంటర్, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం అనే మూడంచెల నెట్‌వర్క్‌పై నడుస్తుంది; గ్రామంలో వారధిగా ఆశా కార్యకర్తలు ఉంటారు; పారిశుధ్యం మరుగుదొడ్ల నుంచి ODF ప్లస్ గ్రామం అనే పూర్తి భావన వరకు ముందుకు సాగింది.
తగిన గ్రామీణ సాంకేతికత అంటే స్థానిక వనరులను వాడే, తక్కువ ఖర్చుతో, సులభంగా నిర్వహించగల పద్ధతులు; ఉదాహరణకు బయోగ్యాస్, సౌరశక్తి.

1. సహకార ఉద్యమం: అర్థం, సూత్రాలు

సహకార సంఘాన్ని సభ్యులే, సభ్యుల ప్రయోజనం కోసం నడుపుతారు. మూలధనం సభ్యుల వాటాల నుంచి వస్తుంది; లాభాన్ని న్యాయంగా పంచుతారు లేదా సంఘం కోసం వాడతారు. అంతర్జాతీయ సహకార కూటమి (International Co-operative Alliance, ICA) ఏడు సూత్రాలను పేర్కొంటుంది:

1. స్వచ్ఛంద, బహిరంగ సభ్యత్వం.
2. సభ్యుల ప్రజాస్వామ్య నియంత్రణ (ఒక సభ్యుడు, ఒక ఓటు).
3. సభ్యుల ఆర్థిక భాగస్వామ్యం.
4. స్వయంప్రతిపత్తి, స్వాతంత్ర్యం.
5. విద్య, శిక్షణ, సమాచారం.
6. సహకార సంఘాల మధ్య సహకారం.
7. సమాజం పట్ల శ్రద్ధ.

2. భారతదేశంలో చరిత్ర

సహకార పరపతి సంఘాల చట్టం, 1904 మొదటి చట్టం. ఇది పరపతి సంఘాలను మాత్రమే అనుమతించింది.
సహకార సంఘాల చట్టం, 1912 పరపతి కాని సంఘాలను కూడా అనుమతించింది, సమాఖ్యలను ఏర్పరిచింది.
తరువాత సహకారం రాష్ట్ర జాబితా అంశమైంది. రాష్ట్రాలు తమ సొంత చట్టాలు చేశాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సొంత సహకార సంఘాల చట్టం (1964) ఉంది. అలాగే పరస్పర సహాయ సహకార సంఘాల చట్టం, 1995 ఉంది; ఇది సభ్యులు ప్రభుత్వ నియంత్రణ, ప్రభుత్వ వాటా లేకుండా స్వయంసమృద్ధ సంఘాలను ఏర్పరచుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది.
నాబార్డ్ (NABARD) (నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ అగ్రికల్చర్ అండ్ రూరల్ డెవలప్‌మెంట్) 1982లో స్థాపించబడింది; సహకార బ్యాంకులకు సహా గ్రామీణ పరపతికి, రీఫైనాన్స్‌కు అత్యున్నత సంస్థ.
2021లో కేంద్ర స్థాయిలో సహకార మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటైంది.

3. రాజ్యాంగ స్థానం

97వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2011 సహకార సంఘాలకు బలాన్నిచ్చింది (సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం లేకపోవడంతో, 2021లో సుప్రీంకోర్టు భాగం IXB బహుళ-రాష్ట్ర సహకార సంఘాలకు మాత్రమే అమలులో ఉంటుందని తీర్పు ఇచ్చింది):

నిబంధన	విషయం
ఆర్టికల్ 19(1)(c)	సహకార సంఘాలు ఏర్పరచుకునే హక్కు ప్రాథమిక హక్కు
ఆర్టికల్ 43B	ఆదేశిక సూత్రం: సహకార సంఘాల స్వచ్ఛంద ఏర్పాటు, స్వయంప్రతిపత్తితో పనితీరు, ప్రజాస్వామ్య నియంత్రణ, వృత్తిపరమైన నిర్వహణను రాజ్యం ప్రోత్సహించాలి
భాగం IXB (ఆర్టికల్స్ 243ZH నుంచి 243ZT వరకు)	నమోదు, డైరెక్టర్ల బోర్డు, ఎన్నికలు, ఆడిట్, నియంత్రణపై నియమాలు

భాగం IXB ప్రకారం, ఒక సంఘంలో డైరెక్టర్ల సంఖ్య ఇరవై ఒకటికి మించకూడదు; బోర్డు పదవీకాలం ఐదు సంవత్సరాలు. ఎన్నికలను స్వతంత్ర అధికార సంస్థ నిర్వహిస్తుంది; బోర్డులో SC/ST, మహిళలకు సీట్ల రిజర్వేషన్ ఉండాలి.

4. గ్రామీణ సహకార పరపతి నిర్మాణం

స్వల్పకాలిక పరపతికి మూడంచెల నిర్మాణం ఉంది.

స్థాయి	సంస్థ
గ్రామం	ప్రాథమిక వ్యవసాయ పరపతి సంఘం (PACS)
జిల్లా	జిల్లా కేంద్ర సహకార బ్యాంకు (DCCB)
రాష్ట్రం	రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు (అపెక్స్)

భూమి, వ్యవసాయ పెట్టుబడుల కోసం దీర్ఘకాలిక పరపతిని సంప్రదాయంగా భూ అభివృద్ధి బ్యాంకులు ఇచ్చేవి. ఇతర సహకార సంఘాలు పాడి, మత్స్యం, చేనేత, మార్కెటింగ్, వినియోగదారుల దుకాణాలు, గృహనిర్మాణాన్ని కవర్ చేస్తాయి.

పాడి సహకార సంఘాలు అత్యంత ప్రసిద్ధ విజయం. గుజరాత్‌లోని అమూల్ (Amul) యొక్క ఆనంద్ నమూనా, వర్గీస్ కురియన్ నాయకత్వంలో, ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ (1970లో ప్రారంభం) అనే "శ్వేత విప్లవానికి" పునాది అయింది. గ్రామ స్థాయిలో పాల ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు జిల్లా యూనియన్‌లో, తరువాత రాష్ట్ర సమాఖ్యలో చేరతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అనేక జిల్లాల్లో పాల యూనియన్లు, అదే రకమైన సంఘాలు పనిచేస్తున్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చేనేత ఉత్పత్తులకు చేనేత సహకార సంఘాలు ముఖ్యమైనవి. మత్స్యకారుల, కార్మిక కాంట్రాక్టు, పొదుపు సంఘాలు కూడా ఉన్నాయి.

5. సహకార సంఘాల సమస్యలు

ప్రభుత్వ జోక్యం, వృత్తిపరమైన నిర్వహణ లోపం, బకాయి రుణాలు, సభ్యులలో తక్కువ అవగాహన, కొద్దిమంది ఆధిపత్యం సాధారణ సమస్యలు. సంస్కరణలు PACSల కంప్యూటరీకరణ, వృత్తిపరమైన బోర్డులు, సభ్యులకు ఎక్కువ విద్యపై దృష్టి పెడతాయి.

6. గ్రామీణ ఆరోగ్యం

ఆరోగ్యం రాష్ట్ర జాబితా అంశం, కానీ కేంద్ర కార్యక్రమాలు నిధులు, మార్గదర్శకత్వం ఇస్తాయి.

జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్ (NRHM) 2005లో ప్రారంభమైంది. తరువాత 2013లో పట్టణ మిషన్‌తో కలిపి జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ (NHM) అయింది. ముఖ్య భాగాలు:

గ్రామ స్థాయి ఆరోగ్య సేవల బలోపేతం.
ఆశా (ASHA) (Accredited Social Health Activist): గ్రామం నుంచి ఎంపికైన మహిళా స్వచ్ఛంద కార్యకర్త. ఆమె ఆసుపత్రి ప్రసవాలను, వ్యాక్సినేషన్‌ను, ఆరోగ్య అవగాహనను ప్రోత్సహిస్తుంది, కుటుంబాలను ఆరోగ్య వ్యవస్థతో అనుసంధానిస్తుంది.
ANM (Auxiliary Nurse Midwife): సబ్ సెంటర్‌లో పనిచేస్తుంది.
గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిలో గ్రామ ఆరోగ్య, పారిశుధ్య, పోషకాహార కమిటీ.
సబ్ సెంటర్లకు, పంచాయతీ స్థాయి ఆరోగ్య పనులకు అన్‌టైడ్ నిధులు.

మూడంచెల నెట్‌వర్క్ (సాధారణంగా వాడే జనాభా ప్రమాణాలు):

యూనిట్	మైదాన ప్రాంతం	కొండ, గిరిజన ప్రాంతం
సబ్ సెంటర్	సుమారు 5,000 మంది	సుమారు 3,000 మంది
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం (PHC)	సుమారు 30,000 మంది	సుమారు 20,000 మంది
సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం (CHC)	సుమారు 1,20,000 మంది	సుమారు 80,000 మంది

సబ్ సెంటర్ మొదటి సంప్రదింపు స్థానం. PHCని వైద్యాధికారి నడుపుతారు; ఇది సబ్ సెంటర్లకు రిఫరల్ యూనిట్‌గా పనిచేస్తుంది. CHC నిపుణులతో కూడిన మొదటి రిఫరల్ యూనిట్.

సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవల (ICDS, 1975) కింద అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు ఆరేళ్లలోపు పిల్లలకు, గర్భిణులకు, బాలింతలకు అనుబంధ పోషకాహారం, ప్రీ-స్కూల్ విద్య, వ్యాక్సినేషన్, ఆరోగ్య పరీక్షలు అందిస్తాయి.

ఇతర కార్యక్రమాలు: జననీ సురక్ష యోజన (ఆసుపత్రి ప్రసవానికి నగదు సహాయం), పిల్లల ఆరోగ్య పరీక్షల కోసం రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం, సార్వత్రిక వ్యాక్సినేషన్ కార్యక్రమం, మిషన్ ఇంద్రధనుష్. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆరోగ్యశ్రీ ఆరోగ్య పథకం (2024లో డా. ఎన్‌టీఆర్ వైద్య సేవా ట్రస్ట్‌గా పేరు మార్చిన ట్రస్ట్ నడుపుతుంది) తీవ్ర అనారోగ్యాలకు బీమా తరహా రక్షణ ఇస్తుంది. గ్రామ స్థాయిలో విలేజ్ క్లినిక్‌లు, ఫ్యామిలీ డాక్టర్ భావనలు ప్రవేశపెట్టారు; ప్రస్తుత పేర్ల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటన చూడండి.

7. గ్రామీణ పారిశుధ్యం

కార్యక్రమాలు కాలక్రమేణా మారాయి.

కార్యక్రమం	భావన
కేంద్ర గ్రామీణ పారిశుధ్య కార్యక్రమం (1986)	మొదటి జాతీయ ప్రయత్నం, సరఫరా ఆధారితం, మరుగుదొడ్లకు సబ్సిడీ
సంపూర్ణ పారిశుధ్య ప్రచారం (1999)	డిమాండ్ ఆధారితం, సమాజ నేతృత్వం, అవగాహన
నిర్మల్ భారత్ అభియాన్ (2012)	TSCకి పేరు మార్చి నగదు ప్రోత్సాహకాలతో బలోపేతం చేశారు
స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్), 2014 అక్టోబరు 2న ప్రారంభం	గ్రామీణ భారతాన్ని బహిరంగ మలవిసర్జన రహితంగా (ODF) చేయడం
SBM-G రెండో దశ	ODF ప్లస్వైపు: ODF హోదాను కొనసాగించడంతో పాటు ఘన, ద్రవ వ్యర్థాల నిర్వహణ

నిర్మల్ గ్రామ్ పురస్కార్ పూర్తి పారిశుధ్యం సాధించిన పంచాయతీలకు బహుమతి. ODF అంటే ఎవరూ బహిరంగంగా మలవిసర్జన చేయరు, ప్రతి ఇంటి వారు మరుగుదొడ్డిని వాడతారు. ODF ప్లస్ కంపోస్టింగ్, ప్లాస్టిక్ సేకరణ, డ్రైనేజీ, వ్యర్థ జలాల శుద్ధి వంటి వ్యర్థ నిర్వహణను కలుపుతుంది.

సంబంధిత అంశాలు: జల్ జీవన్ మిషన్ (2019) ప్రతి గ్రామీణ ఇంటికీ కుళాయి నీరు ఇవ్వడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. గోబర్-ధన్ (GOBAR-Dhan) (2018) పశువుల పేడ, వ్యవసాయ వ్యర్థాలను బయోగ్యాస్‌గా, కంపోస్టుగా మార్చడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

పంచాయతీలకు కీలక పాత్ర ఉంది. గ్రామ పంచాయతీ స్థలాలను ఎంచుకుంటుంది, వ్యర్థాల సేకరణను ఏర్పాటు చేస్తుంది, గ్రామ కాలువలను, ప్రజా మరుగుదొడ్లను నిర్వహిస్తుంది, ప్రవర్తన మార్పును ప్రోత్సహిస్తుంది. పదకొండో షెడ్యూల్ ప్రకారం ప్రజారోగ్యం, పారిశుధ్యం, తాగునీరు పంచాయతీల అంశాలు.

8. తగిన గ్రామీణ సాంకేతికత

తగిన సాంకేతికత (Appropriate Technology) సరళంగా, తక్కువ ఖర్చుతో, సులభంగా మరమ్మతు చేయగలిగేలా ఉంటుంది; స్థానిక అవసరానికి, నైపుణ్యానికి సరిపోతుంది. ఇది శక్తిని ఆదా చేస్తుంది, స్థానిక పదార్థాలను వాడుతుంది.

బయోగ్యాస్ ప్లాంట్: పశువుల పేడ నుంచి వంటకు మీథేన్ గ్యాస్, పొలాలకు పోషకాలు గల స్లర్రీ లభిస్తాయి.
మెరుగైన చూల్హా (పొగ లేని పొయ్యి): తక్కువ కట్టెలు కాలుస్తుంది, పొగను తగ్గిస్తుంది; అందువల్ల మహిళల ఆరోగ్యానికి సహాయపడుతుంది.
సౌరశక్తి: సౌర దీపాలు, సౌర పంపులు, సౌర వాటర్ హీటర్లు, సౌర డ్రయర్లు.
వర్షపు నీటి సంరక్షణ, వాటర్‌షెడ్ నిర్మాణాలు: పంట కుంటలు, చెక్ డ్యామ్‌లు.
తక్కువ ఖర్చు గృహనిర్మాణం: స్థానిక పదార్థాలు, ఫ్లై యాష్ ఇటుకలు, సంపీడిత మట్టి దిమ్మెలు వాడకం.
డ్రిప్, స్ప్రింక్లర్ నీటిపారుదల: నీటిని ఆదా చేస్తాయి.
గ్రామీణ వ్యవసాయ ప్రాసెసింగ్: చిన్న మిల్లులు, నూనె తీసే యంత్రాలు, పాల శీతలీకరణ యూనిట్లు.
PURA (Providing Urban Amenities in Rural Areas): గ్రామీణ ప్రాంతాలకు రోడ్డు, విద్యుత్తు, జ్ఞానం, మార్కెట్లు అందించడానికి డా. ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం ఇచ్చిన ఆలోచన.

స్థానికులకు దాన్ని నడపడంలో, మరమ్మతు చేయడంలో శిక్షణ ఇస్తే గ్రామీణ సాంకేతికత కార్యక్రమం విజయవంతమవుతుంది.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

1904 చట్టం vs 1912 చట్టం: 1904 పరపతి సంఘాలను మాత్రమే అనుమతించింది; 1912 ఇతర సంఘాలను అనుమతించింది.
ఆర్టికల్ 43B vs ఆర్టికల్ 19(1)(c): 43B ఆదేశిక సూత్రం; 19(1)(c) ప్రాథమిక హక్కు.
భాగం IXB vs భాగం IX: IXB సహకార సంఘాలు; IX పంచాయతీలు.
PACS vs DCCB vs రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు: గ్రామం, జిల్లా, రాష్ట్రం.
సబ్ సెంటర్ vs PHC vs CHC: సబ్ సెంటర్ అతి చిన్న యూనిట్; CHC అతి పెద్దది.
ఆశా vs ANM vs అంగన్‌వాడీ కార్యకర్త: ఆశా గ్రామ స్వచ్ఛంద కార్యకర్త; ANM శిక్షణ పొందిన నర్సు-మిడ్‌వైఫ్; అంగన్‌వాడీ కార్యకర్త ICDS కింద పనిచేస్తుంది.
ODF vs ODF ప్లస్: కేవలం మరుగుదొడ్డి వాడకం vs మరుగుదొడ్డి వాడకంతో పాటు వ్యర్థ నిర్వహణ.
TSC (1999) vs నిర్మల్ భారత్ అభియాన్ (2012) vs SBM-G (2014): వేర్వేరు సంవత్సరాలతో వరుస కార్యక్రమాలు.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. భారతదేశంలో మొదటి సహకార చట్టం 1904లో ఆమోదించబడింది.
2. 97వ సవరణ సహకార సంఘాలు ఏర్పరచుకునే హక్కును ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది.
3. సహకార సంఘాలను ప్రోత్సహించాలని ఆర్టికల్ 43B రాజ్యాన్ని ఆదేశిస్తుంది.
4. భాగం IXB కింద సంఘం బోర్డులో గరిష్ఠంగా ఇరవై ఒక్క మంది డైరెక్టర్లు ఉండవచ్చు.
5. మూడంచెల స్వల్పకాలిక పరపతి నిర్మాణం రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకుతో ముగుస్తుంది.
6. నాబార్డ్ గ్రామీణ పరపతికి అత్యున్నత బ్యాంకు, 1982లో స్థాపించబడింది.
7. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ ఆనంద్ నమూనా ఆధారంగా వచ్చిన శ్వేత విప్లవం.
8. NRHM 2005లో ప్రారంభమై 2013లో NHMలో భాగమైంది.
9. ఆశా తన సొంత గ్రామం నుంచి ఎంపికైన మహిళా ఆరోగ్య కార్యకర్త.
10. ICDS 1975లో మొదలై అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలను నడుపుతుంది.
11. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) 2014 అక్టోబరు 2న ప్రారంభమైంది.
12. బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ పశువుల పేడ నుంచి వంట గ్యాస్‌ను, ఎరువును ఇస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

భారతదేశంలో సహకార సంఘాలపై మొదటి చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదం పొందింది?
1. 1947
2. 1904
3. 1861
4. 1912
సమాధానం
B. 1904
The first law on co-operative societies in India was passed in
1. 1947
2. 1904
3. 1861
4. 1912
1912 సహకార సంఘాల చట్టం ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
1. సహకార సంఘాలను రాష్ట్ర గుత్తాధిపత్యంగా మార్చింది
2. పరపతేతర సంఘాలను, సమాఖ్యలను అనుమతించింది
3. సహకార సంఘాలను రద్దు చేసింది
4. పరపతి సంఘాలను నిషేధించింది
సమాధానం
B. పరపతేతర సంఘాలను, సమాఖ్యలను అనుమతించింది
The Co-operative Societies Act of 1912 was important because it
1. made co-operatives a State monopoly
2. allowed non-credit societies and federations
3. abolished co-operatives
4. banned credit societies
సహకార సంఘాలను ఏర్పరచుకునే హక్కు ఏ ఆర్టికల్ కింద ఇవ్వబడింది?
1. ఆర్టికల్ 32
2. ఆర్టికల్ 43B
3. ఆర్టికల్ 19(1)(c)
4. ఆర్టికల్ 21
సమాధానం
C. ఆర్టికల్ 19(1)(c)
The right to form co-operative societies is given under
1. Article 32
2. Article 43B
3. Article 19(1)(c)
4. Article 21
సహకార సంఘాల స్వచ్ఛంద ఏర్పాటును, స్వయంప్రతిపత్తి గల పనితీరును ప్రోత్సహించాలని రాజ్యానికి నిర్దేశించే ఆర్టికల్ ఏది?
1. ఆర్టికల్ 43B
2. ఆర్టికల్ 40
3. ఆర్టికల్ 48A
4. ఆర్టికల్ 39A
సమాధానం
A. ఆర్టికల్ 43B
Which Article directs the State to promote voluntary formation and autonomous functioning of co-operatives?
1. Article 43B
2. Article 40
3. Article 48A
4. Article 39A
సహకార సంఘాలపై నియమాలు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో ఉన్నాయి?
1. భాగం IX
2. భాగం X
3. భాగం IXA
4. భాగం IXB
సమాధానం
D. భాగం IXB
Rules on co-operative societies are contained in which Part of the Constitution?
1. Part IX
2. Part X
3. Part IXA
4. Part IXB
భాగం IXB కింద సహకార సంఘం బోర్డులో గరిష్ఠ డైరెక్టర్ల సంఖ్య
1. పదిహేను
2. పదకొండు
3. ఇరవై ఒకటి
4. ఇరవై ఐదు
సమాధానం
C. ఇరవై ఒకటి
The maximum number of directors on the board of a co-operative society under Part IXB is
1. fifteen
2. eleven
3. twenty-one
4. twenty-five
గ్రామ స్థాయిలో స్వల్పకాలిక గ్రామీణ రుణాన్ని ఇచ్చే సంస్థ ఏది?
1. జిల్లా కేంద్ర సహకార బ్యాంకు
2. ప్రాథమిక వ్యవసాయ పరపతి సంఘం (PACS)
3. NABARD
4. రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు
సమాధానం
B. ప్రాథమిక వ్యవసాయ పరపతి సంఘం (PACS)
At village level, short-term rural credit is given by the
1. District Central Co-operative Bank
2. Primary Agricultural Credit Society
3. NABARD
4. State Co-operative Bank
స్వల్పకాలిక సహకార రుణ నిర్మాణం కింది నుంచి పైకి సరైన క్రమం
1. DCCB, PACS, రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు
2. రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు, DCCB, PACS
3. PACS, రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు, DCCB
4. PACS, DCCB, రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు
సమాధానం
D. PACS, DCCB, రాష్ట్ర సహకార బ్యాంకు
The correct order of the short-term co-operative credit structure from bottom to top is
1. DCCB, PACS, State Co-operative Bank
2. State Co-operative Bank, DCCB, PACS
3. PACS, State Co-operative Bank, DCCB
4. PACS, DCCB, State Co-operative Bank
NABARD ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటైంది?
1. 1982
2. 1969
3. 1935
4. 1991
సమాధానం
A. 1982
NABARD was set up in
1. 1982
2. 1969
3. 1935
4. 1991
సహకార సంఘం ఓటింగ్ సూత్రం
1. ఒక సభ్యుడికి ఒక ఓటు
2. ఒక వాటాకు ఒక ఓటు
3. ఒక రూపాయికి ఒక ఓటు
4. ఒక కుటుంబానికి మూడు ఓట్లు
సమాధానం
A. ఒక సభ్యుడికి ఒక ఓటు
The voting principle of a co-operative society is
1. one member, one vote
2. one share, one vote
3. one rupee, one vote
4. one family, three votes
పాల సహకార సంఘాల ఆనంద్ నమూనా ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. హోమీ భాభా
2. వర్గీస్ కురియన్
3. ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్
4. నార్మన్ బోర్లాగ్
సమాధానం
B. వర్గీస్ కురియన్
The Anand model of milk co-operatives is associated with
1. Homi Bhabha
2. Verghese Kurien
3. M.S. Swaminathan
4. Norman Borlaug
ఆపరేషన్ ఫ్లడ్‌ను ఏ విప్లవంగా పిలుస్తారు?
1. హరిత విప్లవం
2. నీలి విప్లవం
3. పసుపు విప్లవం
4. శ్వేత విప్లవం
సమాధానం
D. శ్వేత విప్లవం
Operation Flood is known as the
1. Green Revolution
2. Blue Revolution
3. Yellow Revolution
4. White Revolution
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. సహకార సంఘాలను వాటి సభ్యులు నడుపుతారు. 2. సహకార సంఘం మూలధనం ప్రభుత్వం నుంచి మాత్రమే వస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Co-operative societies are run by their members. 2. Capital of a co-operative comes only from the government. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ఆర్టికల్ 43B ఒక ప్రాథమిక హక్కు. 2. ఆర్టికల్ 19(1)(c) సహకార సంఘాలను ఏర్పరచుకునే హక్కును ఇస్తుంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Article 43B is a Fundamental Right. 2. Article 19(1)(c) gives the right to form co-operative societies. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
97వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం దేనికి సంబంధించినది?
1. పార్టీ ఫిరాయింపు నిరోధం
2. పంచాయతీలు
3. సహకార సంఘాలు
4. మున్సిపాలిటీలు
సమాధానం
C. సహకార సంఘాలు
The 97th Constitution Amendment Act concerns
1. anti-defection
2. Panchayats
3. co-operative societies
4. municipalities
NRHM ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
1. 2014
2. 1975
3. 2005
4. 1986
సమాధానం
C. 2005
NRHM was launched in
1. 2014
2. 1975
3. 2005
4. 1986
ASHA అంటే
1. Assistant Sub Health Attendant
2. Approved Staff for Health Aid
3. Active Sanitation and Health Agent
4. గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త (Accredited Social Health Activist)
సమాధానం
D. గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త (Accredited Social Health Activist)
ASHA stands for
1. Assistant Sub Health Attendant
2. Approved Staff for Health Aid
3. Active Sanitation and Health Agent
4. Accredited Social Health Activist
మూడు అంచెల గ్రామీణ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో అర్హత గల ఆరోగ్య కార్యకర్తతో మొదటి సంపర్క కేంద్రం ఏది?
1. ఉప కేంద్రం (sub centre)
2. సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం
3. జిల్లా ఆసుపత్రి
4. వైద్య కళాశాల
సమాధానం
A. ఉప కేంద్రం (sub centre)
In the three-tier rural health network, the first contact point with a qualified health worker is the
1. sub centre
2. community health centre
3. district hospital
4. medical college
మైదాన ప్రాంతాల్లో ఉప కేంద్రానికి సాధారణంగా ఉపయోగించే జనాభా ప్రమాణం సుమారు
1. 1,20,000
2. 30,000
3. 5,000
4. 1,000
సమాధానం
C. 5,000
The commonly used population norm for a sub centre in plain areas is about
1. 1,20,000
2. 30,000
3. 5,000
4. 1,000
మైదాన ప్రాంతాల్లో సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రానికి సాధారణంగా ఉపయోగించే జనాభా ప్రమాణం సుమారు
1. 5,000
2. 10,000
3. 30,000
4. 1,20,000
సమాధానం
D. 1,20,000
The commonly used population norm for a community health centre in plain areas is about
1. 5,000
2. 10,000
3. 30,000
4. 1,20,000
మైదాన ప్రాంతంలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం (PHC) సుమారు ఎంత మంది కోసం ఉద్దేశించబడింది?
1. 1,20,000 మంది
2. 30,000 మంది
3. 5,000 మంది
4. 3,000 మంది
సమాధానం
B. 30,000 మంది
A Primary Health Centre in a plain area is meant for about
1. 1,20,000 people
2. 30,000 people
3. 5,000 people
4. 3,000 people
అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు ఏ పథకం కింద పనిచేస్తాయి?
1. సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవలు (ICDS)
2. మధ్యాహ్న భోజన పథకం
3. జల్ జీవన్ మిషన్
4. జననీ సురక్ష యోజన
సమాధానం
A. సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవలు (ICDS)
Anganwadi centres operate under the
1. Integrated Child Development Services
2. Mid-Day Meal Scheme
3. Jal Jeevan Mission
4. Janani Suraksha Yojana
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ASHAను ఆమె సేవ చేసే గ్రామం నుంచే ఎంపిక చేస్తారు. 2. ANM ఉప కేంద్రంలో పనిచేస్తారు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements. 1. ASHA is chosen from the village she serves. 2. ANM works at the sub centre. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సంస్థాగత ప్రసవాలను ప్రోత్సహించడానికి నగదు సహాయం ఇచ్చే కార్యక్రమం ఏది?
1. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్
2. PURA
3. నిర్మల్ భారత్ అభియాన్
4. జననీ సురక్ష యోజన
సమాధానం
D. జననీ సురక్ష యోజన
Which programme gives cash support to encourage institutional delivery?
1. Operation Flood
2. PURA
3. Nirmal Bharat Abhiyan
4. Janani Suraksha Yojana
స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 1947 ఆగస్టు 15
2. 2014 అక్టోబర్ 2
3. 1950 జనవరి 26
4. 2005 ఏప్రిల్ 1
సమాధానం
B. 2014 అక్టోబర్ 2
The Swachh Bharat Mission (Gramin) was launched on
1. 15 August 1947
2. 2 October 2014
3. 26 January 1950
4. 1 April 2005
సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య ప్రచారం (Total Sanitation Campaign) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
1. 2014
2. 1999
3. 2012
4. 1986
సమాధానం
B. 1999
Total Sanitation Campaign was launched in
1. 2014
2. 1999
3. 2012
4. 1986
2012లో నిర్మల్ భారత్ అభియాన్ దేని పేరు మార్పు, బలోపేతం?
1. జల్ జీవన్ మిషన్
2. కేంద్ర గ్రామీణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమం
3. సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య ప్రచారం
4. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్
సమాధానం
C. సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య ప్రచారం
Nirmal Bharat Abhiyan in 2012 was a renaming and strengthening of the
1. Jal Jeevan Mission
2. Central Rural Sanitation Programme
3. Total Sanitation Campaign
4. Operation Flood
ODF Plus అంటే ఏ గ్రామం?
1. మరుగుదొడ్లు మాత్రమే నిర్మించినది
2. ఎలాంటి వ్యర్థాలు లేనిది
3. పాఠశాల మాత్రమే ఉన్నది
4. బహిరంగ మల విసర్జన రహితంగా ఉండి, ఘన, ద్రవ వ్యర్థాలను నిర్వహించేది
సమాధానం
D. బహిరంగ మల విసర్జన రహితంగా ఉండి, ఘన, ద్రవ వ్యర్థాలను నిర్వహించేది
ODF Plus means a village that
1. only builds toilets
2. has no waste at all
3. has only a school
4. stays open defecation free and manages solid and liquid waste
జల్ జీవన్ మిషన్ లక్ష్యం ఇవ్వడం
1. ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి కుళాయి నీరు
2. ప్రతి పాఠశాలకు మరుగుదొడ్లు
3. ప్రతి రైతుకు రుణాలు
4. ప్రతి పట్టణానికి విద్యుత్
సమాధానం
A. ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి కుళాయి నీరు
Jal Jeevan Mission aims to give
1. tap water to every rural household
2. toilets to every school
3. loans to every farmer
4. electricity to every town
బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ ఏ ముడిపదార్థాన్ని ఉపయోగిస్తుంది?
1. పశువుల పేడ
2. సముద్ర నీరు
3. బొగ్గు పొడి
4. ఇసుక
సమాధానం
A. పశువుల పేడ
A biogas plant uses which raw material?
1. Cattle dung
2. Sea water
3. Coal dust
4. Sand
రైతులకు ఉపయోగపడే బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ ఉప ఉత్పత్తి
1. పెట్రోల్
2. పోషకాలు అధికంగా ఉండే స్లర్రీ ఎరువు
3. సిమెంట్
4. ఉప్పు
సమాధానం
B. పోషకాలు అధికంగా ఉండే స్లర్రీ ఎరువు
The by-product of a biogas plant useful for farmers is
1. petrol
2. nutrient-rich slurry manure
3. cement
4. salt
పొగలేని పొయ్యి (smokeless chulha) ప్రధానంగా ఎందుకు ఉపయోగకరం?
1. దీనికి విద్యుత్ అవసరం
2. ఇది పొగను పెంచుతుంది
3. ఇది కట్టెల వినియోగాన్ని ఆదా చేసి, పొగను తగ్గిస్తుంది
4. ఇది ప్లాస్టిక్‌ను కాలుస్తుంది
సమాధానం
C. ఇది కట్టెల వినియోగాన్ని ఆదా చేసి, పొగను తగ్గిస్తుంది
A smokeless chulha is useful mainly because it
1. needs electricity
2. increases smoke
3. saves fuelwood and reduces smoke
4. burns plastic
గ్రామీణాభివృద్ధికి ఆలోచన అయిన PURAను ప్రతిపాదించినది
1. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
2. మహాత్మా గాంధీ
3. డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
4. డా. ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం
సమాధానం
D. డా. ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం
PURA, an idea for rural development, was proposed by
1. Jawaharlal Nehru
2. Mahatma Gandhi
3. Dr B.R. Ambedkar
4. Dr A.P.J. Abdul Kalam
సముచిత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని (appropriate technology) ఏది ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
1. చాలా ఖరీదైనది, దిగుమతి చేసుకున్నది మాత్రమే
2. తక్కువ ఖర్చుతో, సులభంగా మరమ్మతు చేయగలిగి, స్థానిక వనరులపై ఆధారపడినది
3. ఎప్పుడూ విదేశీ నిపుణుడు అవసరమైనది
4. నగరాల్లో మాత్రమే పనిచేసేది
సమాధానం
B. తక్కువ ఖర్చుతో, సులభంగా మరమ్మతు చేయగలిగి, స్థానిక వనరులపై ఆధారపడినది
Which describes appropriate technology best?
1. Very costly and imported only
2. Low cost, easy to repair and based on local resources
3. Needs a foreign expert always
4. Works only in cities
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. GOBAR-Dhan పశువుల పేడ, వ్యవసాయ వ్యర్థాలను బయోగ్యాస్‌గా, కంపోస్టుగా మార్చడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. 2. GOBAR-Dhan జాతీయ రహదారులను నిర్మించే పథకం. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. GOBAR-Dhan promotes conversion of cattle dung and farm waste into biogas and compost. 2. GOBAR-Dhan is a scheme to build national highways. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. ప్రజారోగ్యం, పారిశుద్ధ్యం పదకొండో షెడ్యూల్‌లోని అంశం. 2. పారిశుద్ధ్యంలో పంచాయతీలకు ఎలాంటి పాత్ర లేదు. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. Public health and sanitation is a subject in the Eleventh Schedule. 2. Panchayats have no role in sanitation. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆంధ్రప్రదేశ్ పరస్పర సహాయక సహకార సంఘాల చట్టం ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదం పొందింది?
1. 1964
2. 1904
3. 2011
4. 1995
సమాధానం
D. 1995
The Mutually Aided Co-operative Societies Act of Andhra Pradesh was passed in
1. 1964
2. 1904
3. 2011
4. 1995
ఈ క్రింది వాటిలో సహకార సూత్రాల్లో ఒకటి కానిది ఏది?
1. సమాజం పట్ల శ్రద్ధ
2. స్వచ్ఛంద, బహిరంగ సభ్యత్వం
3. అన్ని వాటాలపై ప్రభుత్వ యాజమాన్యం
4. సభ్యుల ప్రజాస్వామ్య నియంత్రణ
సమాధానం
C. అన్ని వాటాలపై ప్రభుత్వ యాజమాన్యం
Which of the following is NOT one of the co-operative principles?
1. Concern for community
2. Voluntary and open membership
3. Government ownership of all shares
4. Democratic member control
సహకార సంఘాల సాధారణ సమస్య ఏది?
1. చాలా ఎక్కువ వృత్తిపరమైన నిర్వాహకులు
2. చాలా ఎక్కువ సభ్యుల విద్య
3. సభ్యులే లేకపోవడం
4. ప్రభుత్వ జోక్యం, బకాయి రుణాలు
సమాధానం
D. ప్రభుత్వ జోక్యం, బకాయి రుణాలు
Which of the following is a common problem of co-operatives?
1. Too many professional managers
2. Too much member education
3. Lack of any members
4. Government interference and overdue loans
ఏ జత సరైనది?
1. సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య ప్రచారం - 1975
2. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) - 1999
3. గ్రామీణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమం 1986 - కేంద్ర గ్రామీణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమం
4. ICDS - 2014
సమాధానం
C. గ్రామీణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమం 1986 - కేంద్ర గ్రామీణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమం
Which pairing is correct?
1. Total Sanitation Campaign - 1975
2. Swachh Bharat Mission (Gramin) - 1999
3. Rural Sanitation Programme 1986 - Central Rural Sanitation Programme
4. ICDS - 2014
ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిగణించండి. 1. NRHMను తర్వాత పట్టణ మిషన్‌తో కలిపి జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్‌గా ఏర్పాటు చేశారు. 2. ICDS 2005లో NRHMలో భాగంగా ప్రారంభమైంది. ఏ ప్రకటన/ప్రకటనలు సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements. 1. NRHM was later combined with an urban mission to form the National Health Mission. 2. ICDS was launched in 2005 as part of NRHM. Which of the statements is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
SBM-G రెండో దశలో ప్రధాన దృష్టి మార్పు
1. రోడ్లు నిర్మించడం మాత్రమే
2. వ్యర్థాల నిర్వహణతో ODF Plus
3. ఎరువులపై సబ్సిడీ
4. నీటిపారుదల కాలువలు
సమాధానం
B. వ్యర్థాల నిర్వహణతో ODF Plus
Under SBM-G Phase II, the main shift of focus is to
1. building only roads
2. ODF Plus with waste management
3. subsidy for fertiliser
4. irrigation canals
కేంద్ర స్థాయిలో సహకార మంత్రిత్వ శాఖ ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పాటైంది?
1. 1982
2. 2021
3. 2005
4. 1947
సమాధానం
B. 2021
The Ministry of Co-operation at the Union level was created in
1. 1982
2. 2021
3. 2005
4. 1947
ఆరేళ్లలోపు పిల్లలకు అదనపు పోషణ, పూర్వ ప్రాథమిక విద్యను అందించే పథకం ఏది?
1. జననీ సురక్ష యోజన
2. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్
3. జల్ జీవన్ మిషన్
4. సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవలు (ICDS)
సమాధానం
D. సమీకృత శిశు అభివృద్ధి సేవలు (ICDS)
Which scheme provides supplementary nutrition and pre-school education to children below six?
1. Janani Suraksha Yojana
2. Swachh Bharat Mission
3. Jal Jeevan Mission
4. Integrated Child Development Services
గ్రామ ఆరోగ్య బృందానికి యూనిట్, అధిపతి జతలో ఏది సరైనది?
1. ఉప కేంద్రం - జిల్లా కలెక్టర్
2. PHC - గ్రామ పోస్ట్‌మ్యాన్
3. ఉప కేంద్రం - ఆక్సిలరీ నర్స్ మిడ్‌వైఫ్ (ANM)
4. CHC - సర్పంచ్ ఒక్కరే
సమాధానం
C. ఉప కేంద్రం - ఆక్సిలరీ నర్స్ మిడ్‌వైఫ్ (ANM)
Which pairing of unit and head is correct for a village health team?
1. Sub centre - District Collector
2. PHC - Village postman
3. Sub centre - Auxiliary Nurse Midwife
4. CHC - Sarpanch alone

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice