←
బోధనా శాస్త్రం, మూల్యాంకనం మరియు విద్యలో ICT · Chapter 8

సైబర్ చట్టం, భద్రత, ఇంటర్నెట్ నైతికత మరియు ఆన్‌లైన్ అభ్యసన వేదికలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • సమాచార సాంకేతిక చట్టం, 2000 (Information Technology Act) భారతదేశ ప్రధాన సైబర్ చట్టం. దీనిని 2008లో సవరించారు. ఇది ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు, డిజిటల్ సంతకాలు, సైబర్ నేరాల గురించి చెబుతుంది. సెక్షన్ 66Aను సుప్రీంకోర్టు 2015లో కొట్టివేసింది (శ్రేయా సింఘాల్ కేసు).
  • ఇంటర్నెట్‌ను సురక్షితంగా, నైతికంగా వాడటం అంటే బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లు, ఫిషింగ్, మాల్‌వేర్ పట్ల జాగ్రత్త, కాపీరైట్, గోప్యతకు గౌరవం, ఆన్‌లైన్‌లో మర్యాదపూర్వక ప్రవర్తన (నెటికెట్).
  • ఆన్‌లైన్ అభ్యసన వేదికలు: DIKSHA (పాఠశాల విద్య, ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థులు), SWAYAM (ఉచిత ఆన్‌లైన్ కోర్సులు), MOOCs (పెద్ద సంఖ్యలో అభ్యాసకులకు ఓపెన్ కోర్సులు), Moodle (ఓపెన్-సోర్స్ LMS), Canva (డిజైన్ సాధనం).

భారతదేశంలో సైబర్ చట్టం

సైబర్ చట్టం కంప్యూటర్లు, నెట్‌వర్క్‌లు, ఇంటర్నెట్ వినియోగంలో వచ్చే చట్టపరమైన సమస్యలను నిర్వహిస్తుంది.

నిబంధన (IT చట్టం)విషయం
సెక్షన్ 43కంప్యూటర్ లేదా వ్యవస్థకు నష్టం, డేటా దొంగతనం, అనధికార ప్రవేశం (పరిహారం)
సెక్షన్ 66నిజాయితీ లేకుండా లేదా మోసపూరితంగా చేసే కంప్యూటర్ సంబంధిత నేరాలు (హ్యాకింగ్)
సెక్షన్ 66Cగుర్తింపు దొంగతనం (పాస్‌వర్డ్ లేదా డిజిటల్ సంతకం దుర్వినియోగం)
సెక్షన్ 66Dకంప్యూటర్ ఉపయోగించి మరొక వ్యక్తిలా నటించి మోసం చేయడం
సెక్షన్ 66Eగోప్యతా ఉల్లంఘన (వ్యక్తిగత చిత్రాలను చిత్రీకరించడం)
సెక్షన్ 66Fసైబర్ ఉగ్రవాదం
సెక్షన్ 67అశ్లీల విషయాన్ని ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ప్రచురించడం లేదా పంపడం
సెక్షన్ 72గోప్యత, రహస్యం ఉల్లంఘన
  • ఈ చట్టం ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు, డిజిటల్ సంతకాలకు చట్టబద్ధమైన గుర్తింపు ఇస్తుంది.
  • సెక్షన్ 66A (అభ్యంతరకర సందేశాలు)ను శ్రేయా సింఘాల్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో, 2015లో, సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ప్రకటించింది.
  • CERT-In (Indian Computer Emergency Response Team - భారత కంప్యూటర్ అత్యవసర స్పందన బృందం) సైబర్ భద్రతా ఘటనలకు స్పందించే జాతీయ సంస్థ.
  • డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023 వ్యక్తుల డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటాను రక్షిస్తుంది.
  • పౌరులు సైబర్ నేరాన్ని జాతీయ సైబర్ నేర నివేదన పోర్టల్‌లో, హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930కి నివేదించవచ్చు.
  • కాపీరైట్ చట్టం, 1957 ఆన్‌లైన్ కంటెంట్‌తో సహా అసలైన రచనలను రక్షిస్తుంది. అనుమతి లేకుండా మరొకరి రచనను కాపీ చేయడం సాహిత్య చౌర్యం (plagiarism).
  • క్రియేటివ్ కామన్స్ (Creative Commons) లైసెన్సులు ఒక రచనను ఎలా పంచుకోవచ్చో, తిరిగి వాడవచ్చో తెలియజేస్తాయి.
  • లైంగిక నేరాల నుంచి పిల్లల రక్షణ (POCSO) చట్టం, 2012 ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోని బాలల దుర్వినియోగ సామగ్రిని కూడా కవర్ చేస్తుంది.

సైబర్ భద్రత

సైబర్ భద్రత అంటే కంప్యూటర్లు, నెట్‌వర్క్‌లు, డేటాను దాడి, నష్టం లేదా అనధికార ప్రవేశం నుంచి రక్షించడం.

ముప్పుఅర్థం
వైరస్ఫైళ్లకు అతుక్కుని వ్యాపించే హానికరమైన ప్రోగ్రామ్
వార్మ్నెట్‌వర్క్ ద్వారా తనంతట తానే వ్యాపిస్తుంది
ట్రోజన్ఉపయోగకరంగా కనిపించే ప్రోగ్రామ్‌లో దాగి ఉన్న హానికరమైన ప్రోగ్రామ్
స్పైవేర్వినియోగదారు సమాచారాన్ని రహస్యంగా సేకరిస్తుంది
రాన్సమ్‌వేర్డేటాను లాక్ చేసి, విడుదల చేయడానికి డబ్బు డిమాండ్ చేస్తుంది
ఫిషింగ్పాస్‌వర్డ్‌లు లేదా బ్యాంక్ వివరాలను దొంగిలించడానికి నకిలీ ఇ-మెయిల్స్ లేదా సందేశాలు
హ్యాకింగ్వ్యవస్థలోకి అనధికారంగా ప్రవేశించడం
స్పామ్అవాంఛిత సామూహిక సందేశాలు
సైబర్ బెదిరింపు (Cyber bullying)ఆన్‌లైన్‌లో ఒక వ్యక్తిని వేధించడం లేదా బెదిరించడం
గుర్తింపు దొంగతనంలాభం కోసం మరొకరి గుర్తింపు వివరాలను వాడటం

రక్షణ చర్యలు

  • బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లు (పొడవైనవి, అక్షరాలు, అంకెలు, చిహ్నాలు కలిపినవి) వాడాలి, వాటిని పంచుకోవద్దు.
  • ద్వి-కారక ప్రమాణీకరణ (two-factor authentication, 2FA) వాడాలి; దీనిలో OTP వంటి రెండవ రుజువు అవసరం.
  • యాంటీవైరస్ సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఇన్‌స్టాల్ చేసి, నవీకరించాలి; ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను కూడా నవీకరించాలి.
  • ఫైర్‌వాల్ (Firewall) నెట్‌వర్క్ ట్రాఫిక్‌ను వడపోస్తుంది. ఎన్‌క్రిప్షన్ (Encryption) డేటాను కోడ్ రూపంలోకి మారుస్తుంది; దానిని కీ ఉన్నవారు మాత్రమే చదవగలరు.
  • తెలియని లింకులను క్లిక్ చేయవద్దు, తెలియని అటాచ్‌మెంట్లను తెరవవద్దు. వెబ్‌సైట్ చిరునామా httpsతో మొదలవుతుందో లేదో చూడాలి.
  • ముఖ్యమైన డేటాకు క్రమం తప్పకుండా బ్యాకప్‌లు తీసుకోవాలి.
  • పబ్లిక్ వై-ఫైని జాగ్రత్తగా వాడాలి.

ఇంటర్నెట్ నైతికత మరియు నెటికెట్

  • నెటికెట్ (Netiquette) అంటే ఆన్‌లైన్‌లో మంచి మర్యాదలు: మర్యాదగా ఉండాలి, ఇతరుల అభిప్రాయాలను గౌరవించాలి, అరుస్తున్నట్లు పెద్ద అక్షరాలు వాడకూడదు, పోస్ట్ చేసే ముందు ఆలోచించాలి.
  • గోప్యతను గౌరవించాలి: అనుమతి లేకుండా మరొకరి ఫోటోలు లేదా వివరాలను పంచుకోవద్దు.
  • మేధోసంపత్తిని గౌరవించాలి: గుర్తింపు ఇవ్వాలి, సాహిత్య చౌర్యాన్ని నివారించాలి, లైసెన్స్ ఉన్న సామగ్రిని వాడాలి.
  • పుకార్లు, ద్వేషపూరిత ప్రసంగం, నకిలీ వార్తలను వ్యాప్తి చేయవద్దు; పంచుకునే ముందు వాస్తవాలను తనిఖీ చేయాలి.
  • ఒక వ్యక్తి డిజిటల్ పాదముద్ర (digital footprint) అంటే ఆన్‌లైన్ కార్యకలాపాల ద్వారా మిగిలిన డేటా జాడ. ఇది చాలా కాలం ఉంటుంది, కాబట్టి విద్యార్థులకు దానిని నిర్వహించుకోవడం నేర్పాలి.
  • డిజిటల్ పౌరసత్వం (Digital citizenship) అంటే సాంకేతికతను బాధ్యతగా, సురక్షితంగా, గౌరవంగా వాడటం.
  • డిజిటల్ అంతరం (Digital divide) అంటే సాంకేతికత అందుబాటులో ఉన్నవారికి, లేనివారికి మధ్య ఉన్న అంతరం.
  • ఉపాధ్యాయులు సైబర్ బెదిరింపు గురించి విద్యార్థులకు అవగాహన కల్పించి, దానిని నమ్మకమైన పెద్దవారికి నివేదించమని చెప్పాలి.

అభ్యసనంలో సామాజిక మాధ్యమాలు

సామాజిక మాధ్యమాలు అంటే వినియోగదారులు కంటెంట్‌ను సృష్టించి, పంచుకునే ఆన్‌లైన్ వేదికలు.

  • ఉపయోగాలు: నోట్సు పంచుకోవడానికి తరగతి గ్రూపులు, వీడియో పాఠాలు, పోల్స్, క్విజ్‌లు, సహకార ప్రాజెక్టులు, తల్లిదండ్రులను చేరడం, వృత్తిపరమైన ఉపాధ్యాయ నెట్‌వర్క్‌లు.
  • ప్రయోజనాలు: త్వరిత సంభాషణ, విస్తృత పరిధి, సహచరుల నుంచి అభ్యసనం, ప్రేరణ.
  • ప్రమాదాలు: దృష్టి మళ్లడం, సైబర్ బెదిరింపు, గోప్యత కోల్పోవడం, తప్పుదారి పట్టించే సమాచారం, అనుచిత కంటెంట్.
  • ఉపాధ్యాయుడి పాత్ర: స్పష్టమైన నియమాలు పెట్టడం, పాఠశాల ఆమోదించిన వేదికలను వాడటం, విద్యార్థుల గుర్తింపును కాపాడటం, మూలాలను తనిఖీ చేయడం నేర్పడం.
  • ఉపాధ్యాయులు వ్యక్తిగత ఖాతాలలో వృత్తిపరమైన దూరం పాటించాలి, విద్యార్థుల డేటాను బహిరంగంగా పంచుకోకూడదు.

ఆన్‌లైన్ CPD మరియు జాతీయ వేదికలు

నిరంతర వృత్తి అభివృద్ధి (Continuing Professional Development, CPD) అంటే ఉపాధ్యాయుడు సర్వీసులో ఉండగా చేసే నిరంతర అభ్యసనం.

వేదికముఖ్యాంశాలు
DIKSHAవిద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని పాఠశాల విద్య జాతీయ వేదిక (2017లో ప్రారంభం). పేరు Digital Infrastructure for Knowledge Sharing. QR కోడ్‌ల ద్వారా పాఠ్యపుస్తకాలకు అనుసంధానమైన ఇ-కంటెంట్ చాలా భాషలలో ఉంది; ఉపాధ్యాయులు కోర్సులు తీసుకోవచ్చు.
NISHTHANational Initiative for School Heads' and Teachers' Holistic Advancement; DIKSHA సహకారంతో అందించే శిక్షణ కార్యక్రమం.
SWAYAMపాఠశాల స్థాయి నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు ఉచిత ఆన్‌లైన్ కోర్సులు అందించే ప్రభుత్వ వేదిక; పరీక్షలకు రుసుముతో సర్టిఫికెట్లు ఇస్తుంది.
SWAYAM Prabhaవిద్యా కంటెంట్‌ను ప్రసారం చేసే DTH టెలివిజన్ ఛానళ్ల సమూహం.
NPTELIITలు, IIScల ఇంజనీరింగ్, సైన్స్ ఆన్‌లైన్ కోర్సులు.
e-Pathshalaఇ-పాఠ్యపుస్తకాలు, వనరులకు NCERT వేదిక.
  • ఎనర్జైజ్డ్ పాఠ్యపుస్తకాలు (Energised textbooks): DIKSHAలోని డిజిటల్ కంటెంట్‌ను తెరిచే QR కోడ్‌లు ఉన్న పాఠ్యపుస్తకాలు.
  • ఉపాధ్యాయులు ఈ వేదికలను చిన్న కోర్సులు తీసుకోవడానికి, సర్టిఫికెట్లు పొందడానికి, కంటెంట్ డౌన్‌లోడ్ చేయడానికి, తమ సొంత వనరులను పంచుకోవడానికి వాడతారు.
  • ఆన్‌లైన్ CPD సౌలభ్యంతో, తక్కువ ఖర్చుతో, స్వీయ వేగంతో ఉంటుంది.

MOOCs, Moodle మరియు Canva

  • MOOC అంటే Massive Open Online Course (భారీ ఓపెన్ ఆన్‌లైన్ కోర్సు): ఎవరికైనా తెరిచి ఉంటుంది, ఆన్‌లైన్‌లో ఉంటుంది, చాలా పెద్ద సంఖ్యలో అభ్యాసకులు ఉంటారు. ఈ పదాన్ని 2008 ప్రాంతంలో జార్జ్ సీమెన్స్ (George Siemens), స్టీఫెన్ డౌన్స్ (Stephen Downes) నడిపిన కనెక్టివిజం కోర్సుకు వాడారు.
  • రకాలు: cMOOC (కనెక్టివిస్ట్; నెట్‌వర్క్‌లు, పంచుకోవడం ద్వారా అభ్యసనం), xMOOC (కంటెంట్ ఆధారిత; వీడియో ఉపన్యాసాలు, క్విజ్‌లు, మూల్యాంకనాలు).
  • ప్రపంచ MOOC ప్రదాతలలో Coursera, edX ఉన్నాయి. SWAYAM భారతీయ MOOC వేదిక.
  • MOOCలలో సమస్యలు: ఎక్కువ మంది మధ్యలో మానేయడం, ఇంటర్నెట్ అవసరం, వ్యక్తిగత సహాయం తక్కువ.
  • Moodle ఉచిత, ఓపెన్-సోర్స్ లెర్నింగ్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్. దీని పేరు Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment కు సంక్షిప్తరూపం. ఇది కోర్సులు, ఫోరమ్‌లు, క్విజ్‌లు, అసైన్‌మెంట్లు, గ్రేడ్ బుక్‌లకు తోడ్పడుతుంది. దీనిని మార్టిన్ డౌగియామాస్ (Martin Dougiamas) సృష్టించారు.
  • Canva ఆన్‌లైన్ గ్రాఫిక్ డిజైన్ సాధనం. ఉపాధ్యాయులు సిద్ధంగా ఉన్న టెంప్లేట్‌లతో పోస్టర్లు, ప్రెజెంటేషన్లు, ఇన్ఫోగ్రాఫిక్‌లు, వర్క్‌షీట్‌లు తయారు చేయడానికి దీనిని వాడతారు. ఇది బ్రౌజర్‌లో, యాప్‌గా పనిచేస్తుంది.

తరగతి గది మరియు వృత్తిపరమైన వినియోగం

  • విద్యార్థులకు సురక్షిత అలవాట్లను ముందుగానే నేర్పండి: ఉమ్మడి కంప్యూటర్లలో లాగ్ అవుట్ కావడం, పాస్‌వర్డ్‌లు లేదా OTPలను ఎప్పుడూ పంచుకోకపోవడం, ఏదైనా వెబ్‌సైట్‌కు వ్యక్తిగత వివరాలు ఇచ్చే ముందు పెద్దవారిని అడగడం.
  • వయసుకు తగిన సాధనాలను వాడండి. చాలా వేదికలకు వయోపరిమితులు ఉంటాయి; వాటిని పాటించండి, చిన్న అభ్యాసకులకు తల్లిదండ్రుల మార్గదర్శకత్వం వాడండి.
  • తల్లిదండ్రుల నియంత్రణ, కంటెంట్ ఫిల్టర్లు అనుచిత సైట్‌లకు ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేస్తాయి.
  • ప్రాజెక్టులో వాడిన ప్రతి చిత్రం లేదా పాఠ్యానికి మూలాన్ని పేర్కొనమని, ఉచిత లేదా లైసెన్స్ ఉన్న సామగ్రిని వాడమని విద్యార్థులకు చెప్పండి.
  • ఒక విద్యార్థి ఆన్‌లైన్‌లో బెదిరింపునకు గురైతే, రికార్డు ఉంచండి (స్క్రీన్‌షాట్‌లు), పంపినవారిని బ్లాక్ చేయండి, వేదికకు నివేదించండి, పాఠశాలకు, తల్లిదండ్రులకు తెలియజేయండి.
  • ఉపాధ్యాయులు DIKSHAలో పాఠ్య ప్రణాళికలు, సాధన ప్రశ్నలు, వీడియోలను కనుగొనవచ్చు, పాఠ్యపుస్తకంలోని QR కోడ్‌ల ద్వారా తరగతికి కంటెంట్‌ను జోడించవచ్చు.
  • ఉపాధ్యాయుడి ఆన్‌లైన్ పోర్ట్‌ఫోలియో, పాఠాల బ్లాగ్, ఆన్‌లైన్‌లో తీసుకున్న చిన్న కోర్సులు అన్నీ వృత్తిపరమైన ఎదుగుదలకు సాక్ష్యాలుగా పరిగణించబడతాయి.
  • ఆన్‌లైన్ మూల్యాంకన సాధనాలు (క్విజ్, ఫారమ్ సాధనాలు) మార్కులు వేయడంలో సమయాన్ని ఆదా చేసి, త్వరిత ప్రతిపుష్టిని ఇస్తాయి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

  • IT చట్టం సంవత్సరం 2000; సవరణ 2008. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం 2023; కాపీరైట్ చట్టం 1957.
  • సెక్షన్ 66A కొట్టివేయబడింది; అది అమలులో లేదు. దానిని ప్రస్తుత నేరంగా ఎంచుకోవద్దు.
  • సెక్షన్ 66C గుర్తింపు దొంగతనం; 66D వేషం మార్చి మోసం చేయడం; 66E గోప్యతా ఉల్లంఘన; 66F సైబర్ ఉగ్రవాదం.
  • వైరస్‌కు హోస్ట్ ఫైల్ అవసరం; వార్మ్ తనంతట తానే వ్యాపిస్తుంది; ట్రోజన్ ఉపయోగకరంగా నటిస్తుంది.
  • ఫిషింగ్ మోసం ద్వారా సమాచారాన్ని దొంగిలిస్తుంది; రాన్సమ్‌వేర్ డబ్బు కోసం డేటాను లాక్ చేస్తుంది.
  • DIKSHA పాఠశాల విద్యకు; SWAYAM పాఠశాల నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు కోర్సులకు; NPTEL ఇంజనీరింగ్, సైన్స్‌కు.
  • cMOOC కనెక్టివిస్ట్; xMOOC కంటెంట్ ఆధారితం.
  • Moodle ఒక LMS; Canva ఒక డిజైన్ సాధనం. వీటిని తారుమారు చేయవద్దు.

ఒక్క వాక్యంలో

  • 1. IT చట్టం 2000 సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది.
  • 2. సెక్షన్ 43 కంప్యూటర్ వ్యవస్థలు, డేటాకు నష్టం గురించి చెబుతుంది.
  • 3. సెక్షన్ 67 అశ్లీల ఎలక్ట్రానిక్ విషయం గురించి చెబుతుంది.
  • 4. CERT-In సైబర్ భద్రతా ఘటనలకు భారతదేశ జాతీయ సంస్థ.
  • 5. సైబర్ నేర హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930.
  • 6. 2FAకు పాస్‌వర్డ్‌తో పాటు OTP వంటి రెండవ రుజువు అవసరం.
  • 7. ఫైర్‌వాల్ నెట్‌వర్క్ ట్రాఫిక్‌ను వడపోస్తుంది.
  • 8. నెటికెట్ అంటే ఆన్‌లైన్ మంచి మర్యాదలు.
  • 9. DIKSHA పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాలకు అనుసంధానమైన QR-కోడ్ ఇ-కంటెంట్‌ను అందిస్తుంది.
  • 10. SWAYAM Prabha DTH విద్యా ఛానళ్ల సమూహం.
  • 11. MOOC అంటే Massive Open Online Course.
  • 12. Moodle ఓపెన్-సోర్స్ లెర్నింగ్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. భారతదేశంలో సమాచార సాంకేతిక చట్టం (IT Act) ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించబడింది?

    1. 2012
    2. 2005
    3. 1995
    4. 2000
    సమాధానం

    D. 2000

    In which year was the Information Technology Act passed in India?

    1. 2012
    2. 2005
    3. 1995
    4. 2000

  2. IT చట్టంలో గుర్తింపు దొంగతనాన్ని (identity theft) ఏ సెక్షన్ నియంత్రిస్తుంది?

    1. 66D
    2. 66F
    3. 66C
    4. 66E
    సమాధానం

    C. 66C

    Which section of the IT Act deals with identity theft?

    1. 66D
    2. 66F
    3. 66C
    4. 66E

  3. కంప్యూటర్ వనరును ఉపయోగించి వేషం వేసి మోసం చేయడం ఏ సెక్షన్ పరిధిలోకి వస్తుంది?

    1. 66C
    2. 66D
    3. 67
    4. 72
    సమాధానం

    B. 66D

    Cheating by personation using a computer resource is covered by Section

    1. 66C
    2. 66D
    3. 67
    4. 72

  4. అశ్లీల విషయాన్ని ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో ప్రచురించడం ఏ సెక్షన్ కింద నేరం?

    1. 67
    2. 72
    3. 43
    4. 66F
    సమాధానం

    A. 67

    Publishing obscene material in electronic form is an offence under Section

    1. 67
    2. 72
    3. 43
    4. 66F

  5. IT చట్టంలోని సెక్షన్ 66Aను సుప్రీంకోర్టు ఏ కేసులో కొట్టివేసింది?

    1. మేనకా గాంధీ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా
    2. మినర్వా మిల్స్ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా
    3. కేశవానంద భారతి v. కేరళ రాష్ట్రం
    4. శ్రేయా సింఘాల్ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా
    సమాధానం

    D. శ్రేయా సింఘాల్ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా

    Section 66A of the IT Act was struck down by the Supreme Court in which case?

    1. Maneka Gandhi v. Union of India
    2. Minerva Mills v. Union of India
    3. Kesavananda Bharati v. State of Kerala
    4. Shreya Singhal v. Union of India

  6. భారతదేశంలో సైబర్ భద్రతా సంఘటనలకు స్పందించే జాతీయ సంస్థ

    1. NCERT
    2. UGC
    3. NIOS
    4. CERT-In
    సమాధానం

    D. CERT-In

    The national agency for responding to cyber security incidents in India is

    1. NCERT
    2. UGC
    3. NIOS
    4. CERT-In

  7. జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్

    1. 1098
    2. 1800
    3. 1930
    4. 100
    సమాధానం

    C. 1930

    The national cyber crime helpline number is

    1. 1098
    2. 1800
    3. 1930
    4. 100

  8. ఒక వ్యక్తి బ్యాంకు పాస్‌వర్డ్‌ను దొంగిలించడానికి ప్రయత్నించే నకిలీ ఈమెయిల్ దేనికి ఉదాహరణ?

    1. కేవలం స్పామింగ్
    2. డిఫ్రాగ్మెంటేషన్
    3. ఫిషింగ్ (phishing)
    4. ఎన్‌క్రిప్షన్
    సమాధానం

    C. ఫిషింగ్ (phishing)

    A fake e-mail that tries to steal a person's bank password is an example of

    1. spamming only
    2. defragmentation
    3. phishing
    4. encryption

  9. డేటాను లాక్ చేసి డబ్బు డిమాండ్ చేసే హానికర ప్రోగ్రామ్‌ను ఏమంటారు?

    1. రాన్సమ్‌వేర్
    2. ఫ్రీవేర్
    3. ఫర్మ్‌వేర్
    4. స్పైవేర్
    సమాధానం

    A. రాన్సమ్‌వేర్

    A harmful program that locks data and demands money is called

    1. ransomware
    2. freeware
    3. firmware
    4. spyware

  10. వినియోగదారు గురించి రహస్యంగా సమాచారం సేకరించే ప్రోగ్రామ్

    1. వార్మ్ డ్రైవ్
    2. స్పైవేర్
    3. ఫైర్‌వాల్
    4. బ్రౌజర్
    సమాధానం

    B. స్పైవేర్

    A program that secretly collects information about a user is

    1. a worm drive
    2. spyware
    3. a firewall
    4. a browser

  11. ఉపయోగకరంగా కనిపించే ప్రోగ్రామ్ లోపల దాగి ఉన్న హానికర ప్రోగ్రామ్‌ను ఏమంటారు?

    1. వార్మ్
    2. ప్యాచ్
    3. ఫైర్‌వాల్
    4. ట్రోజన్ (Trojan)
    సమాధానం

    D. ట్రోజన్ (Trojan)

    A harmful program hidden inside a useful-looking program is called a

    1. worm
    2. patch
    3. firewall
    4. Trojan

  12. హోస్ట్ ఫైల్ అవసరం లేకుండా నెట్‌వర్క్ అంతటా తనంతట తానే వ్యాపించే మాల్‌వేర్ ఏది?

    1. వార్మ్
    2. యాడ్‌వేర్
    3. స్పామ్
    4. ట్రోజన్ హార్స్
    సమాధానం

    A. వార్మ్

    Which malware spreads by itself across a network without needing a host file?

    1. Worm
    2. Adware
    3. Spam
    4. Trojan horse

  13. వచ్చే, వెళ్లే నెట్‌వర్క్ ట్రాఫిక్‌ను వడపోసే వ్యవస్థ

    1. వికీ
    2. ఫైర్‌వాల్
    3. స్ప్రెడ్‌షీట్
    4. పాడ్‌కాస్ట్
    సమాధానం

    B. ఫైర్‌వాల్

    A system that filters incoming and outgoing network traffic is a

    1. wiki
    2. firewall
    3. spreadsheet
    4. podcast

  14. డేటాను కీ ఉన్నవారు మాత్రమే చదవగలిగే కోడ్ రూపంలోకి మార్చడం

    1. ఇండెక్సింగ్
    2. ఫార్మాటింగ్
    3. ఎన్‌క్రిప్షన్
    4. కంప్రెషన్
    సమాధానం

    C. ఎన్‌క్రిప్షన్

    Converting data into a coded form that only a key holder can read is

    1. indexing
    2. formatting
    3. encryption
    4. compression

  15. టు-ఫ్యాక్టర్ అథెంటికేషన్ అంటే

    1. ఒకే రకానికి చెందిన రెండు పాస్‌వర్డ్‌లు
    2. పాస్‌వర్డ్‌తో పాటు OTP వంటి రెండవ రుజువు
    3. రెండు యాంటీవైరస్ ప్రోగ్రామ్‌లు
    4. రెండు పరికరాలలో లాగిన్ అవ్వడం
    సమాధానం

    B. పాస్‌వర్డ్‌తో పాటు OTP వంటి రెండవ రుజువు

    Two-factor authentication means

    1. two passwords of the same type
    2. a password plus a second proof such as an OTP
    3. two antivirus programs
    4. logging in on two devices

  16. సాధారణంగా ఎక్కువ సురక్షితమైన వెబ్‌సైట్ చిరునామా దేనితో మొదలవుతుంది?

    1. http
    2. ftp
    3. https
    4. కేవలం www
    సమాధానం

    C. https

    A website address that is more secure usually begins with

    1. http
    2. ftp
    3. https
    4. www only

  17. ఇంటర్నెట్ వాడేటప్పుడు మంచి నడవడిక, మర్యాదపూర్వక ప్రవర్తనను ఏమంటారు?

    1. పైరసీ
    2. ఎన్‌క్రిప్షన్
    3. ఫిషింగ్
    4. నెట్‌ఎటికెట్
    సమాధానం

    D. నెట్‌ఎటికెట్

    Good manners and polite behaviour while using the internet are called

    1. piracy
    2. encryption
    3. phishing
    4. netiquette

  18. ఒక వ్యక్తి ఆన్‌లైన్ కార్యకలాపాల వల్ల మిగిలిపోయే డేటా జాడ

    1. డిజిటల్ పాదముద్ర (digital footprint)
    2. ఫైర్‌వాల్
    3. కుకీ జార్
    4. పాఠశాల సర్వర్ లాగ్
    సమాధానం

    A. డిజిటల్ పాదముద్ర (digital footprint)

    The trace of data left behind by a person's online activity is the

    1. digital footprint
    2. firewall
    3. cookie jar
    4. server log of the school

  19. ఇతరుల పనిని క్రెడిట్ ఇవ్వకుండా ఉపయోగించడాన్ని ఏమంటారు?

    1. దొంగతనం (plagiarism)
    2. బ్లాగింగ్
    3. నెట్‌ఎటికెట్
    4. ఎన్‌క్రిప్షన్
    సమాధానం

    A. దొంగతనం (plagiarism)

    Using another person's work without credit is called

    1. plagiarism
    2. blogging
    3. netiquette
    4. encryption

  20. అసలైన సాహిత్య, కళా రచనలను రక్షించే భారతీయ చట్టం

    1. RTE చట్టం, 2009
    2. IT చట్టం, 2000
    3. POCSO చట్టం, 2012
    4. కాపీరైట్ చట్టం, 1957
    సమాధానం

    D. కాపీరైట్ చట్టం, 1957

    The Indian law that protects original literary and artistic works is the

    1. RTE Act, 2009
    2. IT Act, 2000
    3. POCSO Act, 2012
    4. Copyright Act, 1957

  21. ఒక పనిని వినియోగదారులు ఎలా పంచుకోవచ్చో, తిరిగి ఉపయోగించవచ్చో తెలిపే లైసెన్స్‌లు

    1. డ్రైవింగ్ లైసెన్స్‌లు
    2. క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్స్‌లు
    3. వ్యాపార లైసెన్స్‌లు
    4. ప్రసార లైసెన్స్‌లు
    సమాధానం

    B. క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్స్‌లు

    Licences that tell users how they may share and reuse a work are

    1. Driving licences
    2. Creative Commons licences
    3. Trade licences
    4. Broadcast licences

  22. సాంకేతికతకు ప్రాప్యత ఉన్నవారికి, లేనివారికి మధ్య అంతరం

    1. సైబర్ చట్టం
    2. డేటా బ్యాంక్
    3. డిజిటల్ పాదముద్ర
    4. డిజిటల్ అంతరం
    సమాధానం

    D. డిజిటల్ అంతరం

    The gap between people who have access to technology and those who do not is the

    1. cyber law
    2. data bank
    3. digital footprint
    4. digital divide

  23. ఆన్‌లైన్ వేదికల ద్వారా వ్యక్తిని వేధించడం లేదా బెదిరించడం

    1. సైబర్ బుల్లీయింగ్
    2. బ్లాగింగ్
    3. ఈ-లెర్నింగ్
    4. నెట్‌వర్కింగ్
    సమాధానం

    A. సైబర్ బుల్లీయింగ్

    Harassing or threatening a person through online platforms is

    1. cyber bullying
    2. blogging
    3. e-learning
    4. networking

  24. DIKSHA అంటే

    1. Direct Instruction for Knowledge and Skill Hub
    2. Digital Infrastructure for Knowledge Sharing
    3. Distance Information for Knowledge Sharing
    4. Digital Institute for Knowledge and Skill Help
    సమాధానం

    B. Digital Infrastructure for Knowledge Sharing

    DIKSHA stands for

    1. Direct Instruction for Knowledge and Skill Hub
    2. Digital Infrastructure for Knowledge Sharing
    3. Distance Information for Knowledge Sharing
    4. Digital Institute for Knowledge and Skill Help

  25. DIKSHAలోని పాఠ్యపుస్తక విషయాన్ని సాధారణంగా దేనిని స్కాన్ చేయడం ద్వారా పొందుతారు?

    1. సబ్బు బిళ్ల
    2. టెలిఫోన్ నంబర్
    3. QR కోడ్
    4. పోస్టల్ కోడ్
    సమాధానం

    C. QR కోడ్

    Textbook content on DIKSHA is usually reached by scanning a

    1. bar of soap
    2. telephone number
    3. QR code
    4. postal code

  26. NISHTHA ఎవరి కోసం ఉద్దేశించిన కార్యక్రమం?

    1. ఉపాధ్యాయులు, పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులు
    2. కేవలం కళాశాల విద్యార్థులు
    3. రైతులు
    4. అంగన్‌వాడీ పిల్లలు
    సమాధానం

    A. ఉపాధ్యాయులు, పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులు

    NISHTHA is a programme for

    1. teachers and school heads
    2. college students only
    3. farmers
    4. anganwadi children

  27. SWAYAM ఏ రకమైన వేదిక?

    1. చెల్లింపు వినోదం
    2. కేవలం పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాల ముద్రణ
    3. స్టాక్ ట్రేడింగ్
    4. ఉచిత ఆన్‌లైన్ కోర్సులు
    సమాధానం

    D. ఉచిత ఆన్‌లైన్ కోర్సులు

    SWAYAM is a platform for

    1. paid entertainment
    2. only school textbooks printing
    3. stock trading
    4. free online courses

  28. SWAYAM ప్రభ అనేది

    1. ఆటల మొబైల్ యాప్‌ల సమూహం
    2. DTH విద్యా టెలివిజన్ ఛానళ్ల సమూహం
    3. రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాలు
    4. ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు
    సమాధానం

    B. DTH విద్యా టెలివిజన్ ఛానళ్ల సమూహం

    SWAYAM Prabha is a group of

    1. mobile apps for games
    2. DTH educational television channels
    3. state universities
    4. engineering colleges

  29. NPTEL ప్రధానంగా ఏ రంగాలలో ఆన్‌లైన్ కోర్సులను అందిస్తుంది?

    1. కేవలం సంగీతం
    2. ఇంజనీరింగ్, విజ్ఞాన శాస్త్రం
    3. కేవలం న్యాయశాస్త్రం
    4. కేవలం వ్యవసాయ రుణాలు
    సమాధానం

    B. ఇంజనీరింగ్, విజ్ఞాన శాస్త్రం

    NPTEL offers online courses mainly in

    1. only music
    2. engineering and science
    3. only law
    4. only agriculture loans

  30. MOOC అంటే

    1. Modern Open Online Content
    2. Mass Open Offline Class
    3. Massive Open Online Course
    4. Multiple Option Online Course
    సమాధానం

    C. Massive Open Online Course

    MOOC stands for

    1. Modern Open Online Content
    2. Mass Open Offline Class
    3. Massive Open Online Course
    4. Multiple Option Online Course

  31. కనెక్టివిస్ట్ MOOC (cMOOC) ప్రధానంగా దేనిపై దృష్టి పెడుతుంది?

    1. కేవలం వీడియో ఉపన్యాసాలు, పరీక్షలు
    2. ముద్రిత వర్క్‌బుక్‌లు
    3. మౌఖిక పరీక్షలు
    4. నెట్‌వర్క్‌లు, పంచుకోవడం ద్వారా అభ్యసనం
    సమాధానం

    D. నెట్‌వర్క్‌లు, పంచుకోవడం ద్వారా అభ్యసనం

    A connectivist MOOC (cMOOC) mainly stresses

    1. only video lectures and tests
    2. printed workbooks
    3. oral exams
    4. learning through networks and sharing

  32. ఉపాధ్యాయులు Canvaను ప్రధానంగా దేనికి ఉపయోగిస్తారు?

    1. గ్రేడ్ బుక్‌లతో ఆన్‌లైన్ కోర్సులను నిర్వహించడానికి
    2. వైరస్‌ల కోసం స్కాన్ చేయడానికి
    3. పోస్టర్లు, ప్రెజెంటేషన్లు, ఇన్ఫోగ్రాఫిక్స్ రూపొందించడానికి
    4. ప్రభుత్వ రికార్డులను నిల్వ చేయడానికి
    సమాధానం

    C. పోస్టర్లు, ప్రెజెంటేషన్లు, ఇన్ఫోగ్రాఫిక్స్ రూపొందించడానికి

    Canva is mainly used by teachers to

    1. host online courses with grade books
    2. scan for viruses
    3. design posters, presentations and infographics
    4. store government records

  33. ఖాతాను రక్షించుకోవడానికి కింది వాటిలో ఉత్తమ మార్గం ఏది?

    1. 2FAతో పొడవైన, ప్రత్యేకమైన పాస్‌వర్డ్ ఉపయోగించడం
    2. పాస్‌వర్డ్‌ను బల్లపై రాసి ఉంచడం
    3. అన్నిచోట్లా ఒకే పాస్‌వర్డ్ ఉపయోగించడం
    4. OTPని స్నేహితుడికి చెప్పడం
    సమాధానం

    A. 2FAతో పొడవైన, ప్రత్యేకమైన పాస్‌వర్డ్ ఉపయోగించడం

    Which of the following is the BEST way to protect an account?

    1. Use a long, unique password with 2FA
    2. Write the password on the desk
    3. Use the same password everywhere
    4. Share the OTP with a friend

  34. ఒక విద్యార్థిని ఆన్‌లైన్‌లో వేధిస్తే, ఉపాధ్యాయుడు ఇవ్వాల్సిన ఉత్తమ మొదటి సలహా ఏమిటి?

    1. ఆధారాలన్నీ తొలగించమని
    2. కోపంతో జవాబివ్వమని
    3. విస్మరించమని
    4. రికార్డు ఉంచి, పంపినవారిని బ్లాక్ చేసి, ఫిర్యాదు చేయమని
    సమాధానం

    D. రికార్డు ఉంచి, పంపినవారిని బ్లాక్ చేసి, ఫిర్యాదు చేయమని

    If a student is bullied online, the teacher's best first advice is to

    1. delete all evidence
    2. reply in anger
    3. ignore it
    4. keep a record, block the sender and report it

  35. ఉపాధ్యాయులకు ఆన్‌లైన్ CPD ప్రధానంగా ఎందుకు ఉపయోగకరం?

    1. సెలవు రోజుల్లో మాత్రమే తప్పనిసరి కాబట్టి
    2. ఒకే నగరానికి పరిమితం కాబట్టి
    3. సౌకర్యవంతంగా, స్వీయ వేగంతో ఉండడం వల్ల
    4. ఎలాంటి అభ్యసనం లేకుండా ఉండడం వల్ల
    సమాధానం

    C. సౌకర్యవంతంగా, స్వీయ వేగంతో ఉండడం వల్ల

    Online CPD for teachers is useful mainly because it is

    1. compulsory only on holidays
    2. limited to one city
    3. flexible and self-paced
    4. free of any learning

  36. ప్రకటనలు: 1. IT చట్టంలోని సెక్షన్ 66A నేడు అమలులో ఉన్న చెల్లుబాటయ్యే నేరం. 2. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం 2023లో ఆమోదించబడింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements: 1. Section 66A of the IT Act is a valid offence in force today. 2. The Digital Personal Data Protection Act was passed in 2023. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  37. ప్రకటనలు: 1. వైరస్ వ్యాపించడానికి హోస్ట్ ఫైల్ అవసరం. 2. వార్మ్ నెట్‌వర్క్ అంతటా తనంతట తానే వ్యాపించగలదు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statements: 1. A virus needs a host file to spread. 2. A worm can spread by itself across a network. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  38. ప్రకటనలు: 1. మూడిల్ ఒక ఓపెన్-సోర్స్ LMS. 2. Canva ఒక అభ్యసన నిర్వహణ వ్యవస్థ. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statements: 1. Moodle is an open-source LMS. 2. Canva is a learning management system. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  39. ప్రకటనలు: 1. xMOOCలు విషయ ఆధారితమైనవి. 2. cMOOCలు కనెక్టివిస్ట్ స్వభావం కలిగినవి. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Statements: 1. xMOOCs are content based. 2. cMOOCs are connectivist. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  40. ప్రకటనలు: 1. తరగతి గ్రూపులలో సహచర అభ్యసనానికి సామాజిక మాధ్యమాలు తోడ్పడగలవు. 2. సామాజిక మాధ్యమాలలో గోప్యత కోల్పోయే ప్రమాదం లేదు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Statements: 1. Social media can support peer learning in class groups. 2. Social media has no risk of privacy loss. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  41. ప్రకటనలు: 1. మూలం పేరు చెప్పకపోతే దొంగతనం (plagiarism) ఆమోదయోగ్యం. 2. అసలు రచయితకు క్రెడిట్ ఇవ్వడం ఇంటర్నెట్ నైతికతలో భాగం. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Statements: 1. Plagiarism is acceptable if the source is not named. 2. Giving credit to the original author is part of internet ethics. Which is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  42. జతపరచండి: గోప్యత ఉల్లంఘనకు సంబంధించిన IT చట్టం సెక్షన్

    1. 66C
    2. 66F
    3. 43
    4. 66E
    సమాధానం

    D. 66E

    Match: the IT Act section for violation of privacy is

    1. 66C
    2. 66F
    3. 43
    4. 66E

  43. ఈ-పాఠ్యపుస్తకాల కోసం e-Pathshalaను రూపొందించిన సంస్థ

    1. నీతి ఆయోగ్
    2. NCERT
    3. UGC
    4. RBI
    సమాధానం

    B. NCERT

    The agency that created e-Pathshala for e-textbooks is

    1. NITI Aayog
    2. NCERT
    3. UGC
    4. RBI

  44. IT చట్టం, 2000 దేనికి చట్టబద్ధమైన గుర్తింపు ఇస్తుంది?

    1. కేవలం కాగితపు రికార్డులకు
    2. కేవలం చేతివ్రాత లేఖలకు
    3. కేవలం మౌఖిక ఒప్పందాలకు
    4. ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులకు, డిజిటల్ సంతకాలకు
    సమాధానం

    D. ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులకు, డిజిటల్ సంతకాలకు

    The IT Act, 2000 gives legal recognition to

    1. only paper records
    2. only handwritten letters
    3. only oral contracts
    4. electronic records and digital signatures
Page 1 of 1
‹
›