సామాజిక వ్యవస్థ మరియు అసమానతలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

• భారతీయ సమాజం కులం, లింగం, సముదాయం ఆధారంగా విభజించబడింది, సంస్కర్తలు, ఉద్యమాలు ఈ విభజనలను అంతం చేయడానికి కృషి చేశాయి. రాజ్యాంగం ఇప్పుడు సమానత్వాన్ని హామీ ఇస్తుంది మరియు అంటరానితనాన్ని నిషేధిస్తుంది (ఆర్టికల్ 17).
• ఫూలే, అంబేడ్కర్, పెరియార్, నారాయణ గురు కులానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడారు; సావిత్రిబాయి ఫూలే, రమాబాయి, విద్యాసాగర్, వీరేశలింగం మహిళల కోసం కృషి చేశారు. ఆదివాసీ తిరుగుబాట్లు అటవీ, భూమి హక్కులను కాపాడాయి.
• చట్టం షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు మైనారిటీలకు రక్షణ, రిజర్వేషన్ ఇస్తుంది. వారి హక్కులు ఆర్టికల్స్ 15, 16, 17, 29, 30 మరియు 46లో ఉన్నాయి.

1. సమానత్వం మరియు అసమానత

సమానత్వం అంటే కులం, లింగం, మతం లేదా జన్మస్థలంతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి వ్యక్తికి ఒకే గౌరవం, ఒకే అవకాశం ఉండటం. అందరూ ఒకేలా ఉంటారని దీని అర్థం కాదు; ఎవరినీ తక్కువగా చూడకూడదని అర్థం.

అసమానత ఈ రూపాల్లో కనిపిస్తుంది:

• కులం: పుట్టుక ఆధారంగా ఉన్నత, నిమ్న స్థాయిలలో వర్గాలు, అట్టడుగున *అంటరానితనం*. దళితులను బావులు, దేవాలయాలు, పాఠశాలల నుండి దూరంగా ఉంచారు.
• లింగం: బాలికలకు తక్కువ విద్య, బాల్య వివాహం, తక్కువ ఆస్తి మరియు స్వరం ఉండేవి.
• ఆర్థికం: పేదలకు భూమి, పని, విద్య లేవు.
• సముదాయం: మైనారిటీలు, గిరిజన వర్గాలు నిర్లక్ష్యాన్ని లేదా పక్షపాతాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.

రాజ్యాంగం దీనికి ఆర్టికల్ 14 (చట్టం ఎదుట సమానత్వం), ఆర్టికల్ 15 (వివక్ష నిషేధం), ఆర్టికల్ 16 (ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో సమాన అవకాశం), ఆర్టికల్ 17 (అంటరానితనం రద్దు) మరియు రిజర్వేషన్ వంటి ప్రత్యేక చర్యలతో స్పందిస్తుంది. పౌర హక్కుల రక్షణ చట్టం (1955) మరియు SC/ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం (1989) కుల వివక్షను, హింసను శిక్షిస్తాయి.

1A. సంస్కరణ సంఘాలు ఒక్క చూపులో

కందుకూరి వీరేశలింగం ఆధునిక తెలుగు సంస్కరణ ఉద్యమ పితామహుడిగా గుర్తుంచుకోబడతారు. ఆయన *వివేకవర్ధని* పత్రికను ప్రారంభించారు, *రాజశేఖర చరిత్రము* (తొలి తెలుగు నవల) రాశారు, పాఠశాలలను తెరిచారు, బాల్య వివాహానికి వ్యతిరేకంగా, వితంతు పునర్వివాహానికి అనుకూలంగా కృషి చేశారు. ఆయన కృషి తెలుగు ప్రాంతంలో సంస్కరణ తెలుగు వచనం, విద్య అభివృద్ధితో కలిసి సాగిందని చూపుతుంది.

సంస్కరణ ఉద్యమాలు ఎందుకు ముఖ్యం. వారు పత్రికలు, పాఠశాలలు, వినతిపత్రాలు, బహిరంగ సభలను వాడారు. చాలా వాటికి వలస ప్రభుత్వం చేసిన చట్టాలు సహాయపడ్డాయి, కానీ సంస్కర్తలు స్వయంగా భారతీయులే, వారు హేతువుతో, కొన్ని సందర్భాలలో పాత గ్రంథాలతో ఆచారాలను ప్రశ్నించారు. వారి సమానత్వ భావనలు తరువాత రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించాయి.

2. మహిళా ఉద్యమం

పంతొమ్మిదో శతాబ్దంలో మహిళలు బాల్య వివాహం, సతి, వితంతు పునర్వివాహంపై నిషేధం మరియు పాఠశాల నుండి మినహాయింపును ఎదుర్కొన్నారు. సంస్కర్తలు వారి సమస్యను చేపట్టారు.

• సరోజినీ నాయుడు వంటి చాలా మంది మహిళలు స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో చేరారు, ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.
• నేడు మహిళలను రక్షించే చట్టాలలో వరకట్న నిషేధ చట్టం (1961), సమాన వేతన చట్టం (1976), గృహ హింస నుండి మహిళల రక్షణ చట్టం (2005), మరియు బాలికలకు, బాలురకు విద్యా హక్కు ఉన్నాయి.
• 73వ, 74వ సవరణలు పంచాయతీలు, పురపాలక సంఘాలలో మహిళలకు సీట్లను రిజర్వు చేశాయి.

3. కుల సంస్కరణ మరియు బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమం

జ్యోతిరావు ఫూలే (మహారాష్ట్ర) నిమ్న కులాలకు సమాన హక్కులు ఇవ్వడానికి 1873లో సత్యశోధక్ సమాజ్ను ప్రారంభించారు. కుల ఆధిపత్యాన్ని బహిర్గతం చేయడానికి ఆయన *గులామగిరి* (బానిసత్వం) రాశారు మరియు బాలికల కోసం, దళిత పిల్లల కోసం పాఠశాలలు తెరిచారు.

బి. ఆర్. అంబేడ్కర్ దళిత ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. ఆయన *మూక్‌నాయక్* పత్రికను సంపాదకత్వం వహించారు, బహిష్కృత హితకారిణి సభ (1924) స్థాపించారు, ప్రజా చెరువు నుండి నీరు తాగే హక్కును కోరుతూ మహద్ సత్యాగ్రహం (1927) నడిపారు మరియు దేవాలయ ప్రవేశాన్ని డిమాండ్ చేశారు. 1932లో గాంధీ, అంబేడ్కర్ మధ్య జరిగిన పూనా ఒప్పందం (Poona Pact) దళితులకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గానికి బదులు సాధారణ నియోజకవర్గాలలో రిజర్వు సీట్లు ఇచ్చింది. అంబేడ్కర్ తరువాత రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీకి అధ్యక్షత వహించారు.

కేరళలో శ్రీ నారాయణ గురు "మానవాళికి ఒకే కులం, ఒకే మతం, ఒకే దేవుడు" అని బోధించారు. వైకం సత్యాగ్రహం (1924-25) ఒక దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న రోడ్లను నిమ్న కులాలు వాడుకోవడానికి అనుమతించాలని డిమాండ్ చేసింది.

బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమం అప్పట్లో తెలుగు ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఉద్భవించింది. ఇది ఉద్యోగాలలో, విద్యలో బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యాన్ని నిరసించింది.

• జస్టిస్ పార్టీ (సౌత్ ఇండియన్ లిబరల్ ఫెడరేషన్) 1916లో ఏర్పడింది మరియు ద్వంద్వ పాలన వ్యవస్థ కింద జరిగిన మొదటి ఎన్నికలలో గెలిచింది.
• ఇ. వి. రామస్వామి (పెరియార్) ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాన్ని (1925) ప్రారంభించారు, ఇది కుల శ్రేణిక్రమాన్ని, పురోహిత అధికారాన్ని తిరస్కరించింది మరియు మహిళల సమానత్వాన్ని సమర్థించింది.
• తెలుగు ప్రాంతంలో ఈ ఉద్యమం విద్య, ఉద్యోగాల డిమాండ్లతో, దళితుల కోసం ఆది-ఆంధ్ర, ఆది-ద్రావిడ ఉద్యమంతో కలిసిపోయింది.

డా. అంబేడ్కర్ తరువాతి కృషి. ఆయన ఇండిపెండెంట్ లేబర్ పార్టీ (1936) తరువాత షెడ్యూల్డ్ కాస్ట్స్ ఫెడరేషన్ స్థాపించారు. భారతదేశపు మొదటి న్యాయ శాఖ మంత్రిగా, మహిళల హక్కుల కోసం హిందూ కోడ్ భావనలను రూపొందించడంలో సహాయపడ్డారు. జీవిత చివరి దశలో, 1956లో, ఆయన అనేక మంది అనుచరులతో బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించారు.

గాంధీ దళితులను *హరిజనులు* అని పిలిచారు మరియు హరిజన సేవక్ సంఘ్ ద్వారా అంటరానితనానికి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేశారు. అంబేడ్కర్ దళిత్ అనే పదాన్ని ఇష్టపడ్డారు మరియు కేవలం సద్భావన కాకుండా చట్టపరమైన హక్కులను డిమాండ్ చేశారు.

4. ఆదివాసీలు

ఆదివాసీలు (గిరిజనులు) ప్రధానంగా అడవులు, కొండలలో నివసిస్తారు, అటవీ ఉత్పత్తులు, పోడు వ్యవసాయం మరియు వేటపై ఆధారపడతారు. బ్రిటిష్ పాలనలో అటవీ చట్టాలు (భారత అటవీ చట్టం, 1865 మరియు 1878 వంటివి) వారి ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేశాయి, అదే సమయంలో వడ్డీ వ్యాపారులు, బయటి వ్యక్తులు వారి భూమిని తీసుకున్నారు.

• అల్లూరి సీతారామరాజు తూర్పు కనుమల గిరిజన యోధులకు నాయకత్వం వహించి బ్రిటిష్ వారిపై గెరిల్లా యుద్ధం చేశారు. ఆయనను *మన్యం వీరుడు* (అడవి వీరుడు) అని గుర్తుంచుకుంటారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ గిరిజన సముదాయాలలో చెంచు, కొండ రెడ్డి, సవర, గదబ, కోయ మరియు ఖోండ్ ఉన్నాయి. వారి ప్రాంతాలు షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలుగా రక్షించబడ్డాయి.
• రాజ్యాంగం షెడ్యూల్డ్ తెగలను గుర్తిస్తుంది, విద్య, ఉద్యోగాలు, శాసనసభలలో రిజర్వేషన్‌తో, మరియు గిరిజన ప్రాంతాలకు ఐదవ షెడ్యూల్ రక్షణతో.
• పెసా చట్టం (PESA Act) (1996) షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో గ్రామసభలకు స్థానిక వనరులపై అధికారం ఇస్తుంది. అటవీ హక్కుల చట్టం (2006) అటవీ నివాసులకు భూమి, అటవీ ఉత్పత్తులపై హక్కులను గుర్తిస్తుంది.

5. దళితులు మరియు మైనారిటీలు

దళితులు. దళితులు (షెడ్యూల్డ్ కులాలు) అంటరానితనాన్ని అనుభవించారు మరియు దేవాలయాలు, బావులు, పాఠశాలలు నిరాకరించబడ్డాయి. పరిష్కారాలు:

• ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది, ఏ రూపంలోనైనా దాని ఆచరణ శిక్షార్హమైన నేరం.
• విద్య, ఉద్యోగాలు, శాసనసభలలో రిజర్వేషన్.
• ఉచిత విద్య, హాస్టళ్లు, ఉపకార వేతనాలు.
• ప్రత్యేక కోర్టులను, కఠిన శిక్షను అందించే అత్యాచారాల నిరోధక చట్టం.

మైనారిటీలు. భారతదేశంలో మత మైనారిటీలలో ముస్లింలు, క్రైస్తవులు, సిక్కులు, బౌద్ధులు, జైనులు మరియు పార్సీలు ఉన్నారు. రాజ్యాంగం:

• మత స్వాతంత్ర్యానికి హామీ ఇస్తుంది (ఆర్టికల్స్ 25-28).
• మైనారిటీలు తమ భాష, లిపి, సంస్కృతిని కాపాడుకోవడానికి మరియు తమ సొంత విద్యా సంస్థలను నడుపుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది (ఆర్టికల్స్ 29, 30).
• వారి ప్రయోజనాలను పర్యవేక్షించడానికి జాతీయ మైనారిటీల కమిషన్‌ను అందిస్తుంది.
• భారతదేశాన్ని లౌకిక రాజ్యంగా పేర్కొంటుంది, అంటే అధికారిక మతం లేదు మరియు అన్ని మతాలను సమానంగా చూస్తుంది.

తరగతి గది కోణం. ఉపాధ్యాయుడు అందరినీ కలుపుకొనే భాషను వాడాలి, కులం లేదా లింగ పక్షపాతం లేకుండా పిల్లలను కూర్చోబెట్టాలి, అన్ని వర్గాల సంస్కర్తల కథలను పంచుకోవాలి మరియు భేదాలను గౌరవించే చర్చను ప్రోత్సహించాలి. మహద్ సత్యాగ్రహం పాత్రాభినయం వంటి కార్యకలాపాలు వివక్ష అంటే ఏమిటో పిల్లలు అనుభూతి చెందడానికి సహాయపడతాయి.

పరీక్షలో తప్పులు చేసే చోట్లు

• ఫూలే - అంబేడ్కర్: సత్యశోధక్ సమాజ్ (1873) ఫూలేది; మహద్ సత్యాగ్రహం (1927) అంబేడ్కర్‌ది.
• పెరియార్ - నారాయణ గురు: ఆత్మగౌరవ ఉద్యమం (తమిళ ప్రాంతం) - "ఒకే కులం, ఒకే మతం, ఒకే దేవుడు" (కేరళ).
• సతి నిషేధం - వితంతు పునర్వివాహ చట్టం: 1829 (బెంటింక్, రాయ్) - 1856 (విద్యాసాగర్).
• పూనా ఒప్పందం - కమ్యూనల్ అవార్డు: ఒప్పందం (1932) ప్రత్యేక నియోజకవర్గం స్థానంలో రిజర్వు సీట్లను తెచ్చింది.
• జస్టిస్ పార్టీ - ఆత్మగౌరవ ఉద్యమం: 1916 రాజకీయ పార్టీ - 1925 సామాజిక ఉద్యమం.
• సంథాల్ హూల్ - ముండా ఉల్గులాన్: సిద్ధూ-కాన్హూ 1855 - బిర్సా ముండా 1899-1900.
• రంపా తిరుగుబాటు - ఇతర గిరిజన తిరుగుబాట్లు: అల్లూరి సీతారామరాజు గోదావరి కొండలతో మాత్రమే ముడిపడి ఉన్నారు.
• ఆర్టికల్ 17 - ఆర్టికల్ 15: అంటరానితనం - సాధారణ వివక్ష నిషేధం.

ఒక్క వాక్యంలో

• 1. ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది.
• 2. SC/ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం 1989లో ఆమోదించబడింది.
• 3. సావిత్రిబాయి ఫూలే భారతదేశపు మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలిగా ప్రసిద్ధి.
• 4. ఫూలే *గులామగిరి* రాశారు మరియు 1873లో సత్యశోధక్ సమాజ్‌ను స్థాపించారు.
• 5. అంబేడ్కర్ 1927లో మహద్ సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించారు.
• 6. పూనా ఒప్పందం (1932)పై గాంధీ, అంబేడ్కర్ సంతకం చేశారు.
• 7. జస్టిస్ పార్టీ 1916లో ఏర్పడింది.
• 8. పెరియార్ 1925లో ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు.
• 9. సతి 1829లో నిషేధించబడింది మరియు వితంతు పునర్వివాహం 1856లో చట్టబద్ధం చేయబడింది.
• 10. అల్లూరి సీతారామరాజు 1922-24 రంపా తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించారు.
• 11. బిర్సా ముండా ఛోటానాగ్‌పూర్‌లో ఉల్గులాన్‌కు నాయకత్వం వహించారు.
• 12. పెసా చట్టం (1996) షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలలో గ్రామసభలకు అధికారం ఇస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

1. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ అంటరానితనాన్ని నిషేధిస్తుంది?

   1. ఆర్టికల్ 15
   2. ఆర్టికల్ 14
   3. ఆర్టికల్ 16
   4. ఆర్టికల్ 17
   సమాధానం

   D. ఆర్టికల్ 17

   Which Article of the Constitution abolishes untouchability?

   1. Article 15
   2. Article 14
   3. Article 16
   4. Article 17

2. సత్యశోధక్ సమాజ్‌ను స్థాపించినవారు ఎవరు?

   1. పెరియార్
   2. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్
   3. జ్యోతిరావు ఫులే
   4. నారాయణ గురు
   సమాధానం

   C. జ్యోతిరావు ఫులే

   Who founded the Satyashodhak Samaj?

   1. Periyar
   2. B. R. Ambedkar
   3. Jyotirao Phule
   4. Narayana Guru

3. భారతదేశ మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలిగా ఎవరిని పిలుస్తారు?

   1. రోకేయా సఖావత్ హుస్సేన్
   2. పండిత రమాబాయి
   3. సరోజినీ నాయుడు
   4. సావిత్రిబాయి ఫులే
   సమాధానం

   D. సావిత్రిబాయి ఫులే

   Who is known as India's first woman teacher?

   1. Rokeya Sakhawat Hussain
   2. Pandita Ramabai
   3. Sarojini Naidu
   4. Savitribai Phule

4. 1829లో సతీసహగమనాన్ని నిషేధించినది ఎవరి కాలంలో?

   1. లార్డ్ డల్హౌసీ
   2. లార్డ్ రిప్పన్
   3. లార్డ్ కర్జన్
   4. విలియం బెంటింక్
   సమాధానం

   D. విలియం బెంటింక్

   Sati was banned in 1829 during the time of

   1. Lord Dalhousie
   2. Lord Ripon
   3. Lord Curzon
   4. William Bentinck

5. 1856 నాటి హిందూ వితంతు పునర్వివాహ చట్టం ఎవరి కృషి ఫలితంగా వచ్చింది?

   1. దయానంద సరస్వతి
   2. ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్
   3. సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్
   4. జ్యోతిరావు ఫులే
   సమాధానం

   B. ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్

   The Hindu Widows' Remarriage Act of 1856 followed the efforts of

   1. Dayananda Saraswati
   2. Ishwar Chandra Vidyasagar
   3. Sir Syed Ahmad Khan
   4. Jyotirao Phule

6. కందుకూరి వీరేశలింగం ప్రధానంగా ఎవరిగా ప్రసిద్ధి చెందారు?

   1. గిరిజన తిరుగుబాటు నాయకుడు
   2. జస్టిస్ పార్టీ స్థాపకుడు
   3. తెలుగు సంఘ సంస్కర్త
   4. దళిత రాజకీయ నాయకుడు
   సమాధానం

   C. తెలుగు సంఘ సంస్కర్త

   Kandukuri Veeresalingam is best known as a

   1. tribal rebel leader
   2. Justice Party founder
   3. Telugu social reformer
   4. Dalit political leader

7. 1927 నాటి మహద్ సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించినవారు

   1. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్
   2. జ్యోతిరావు ఫులే
   3. పెరియార్
   4. మహాత్మా గాంధీ
   సమాధానం

   A. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్

   The Mahad Satyagraha of 1927 was led by

   1. B. R. Ambedkar
   2. Jyotirao Phule
   3. Periyar
   4. Mahatma Gandhi

8. పూనా ఒప్పందం (1932) ఎవరి మధ్య జరిగింది?

   1. గాంధీ, నెహ్రూ
   2. గాంధీ, అంబేడ్కర్
   3. అంబేడ్కర్, పెరియార్
   4. ఫులే, గాంధీ
   సమాధానం

   B. గాంధీ, అంబేడ్కర్

   The Poona Pact (1932) was signed between

   1. Gandhi and Nehru
   2. Gandhi and Ambedkar
   3. Ambedkar and Periyar
   4. Phule and Gandhi

9. 'మానవాళికి ఒకే కులం, ఒకే మతం, ఒకే దేవుడు' అనే సందేశం ఎవరిది?

   1. శ్రీ నారాయణ గురు
   2. స్వామి వివేకానంద
   3. పెరియార్
   4. రాజా రామ్మోహన్ రాయ్
   సమాధానం

   A. శ్రీ నారాయణ గురు

   'One caste, one religion, one God for humankind' is the message of

   1. Sree Narayana Guru
   2. Swami Vivekananda
   3. Periyar
   4. Raja Ram Mohan Roy

10. ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాన్ని 1925లో ప్రారంభించినవారు

    1. అనీ బెసెంట్
    2. జ్యోతిరావు ఫులే
    3. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్
    4. ఇ. వి. రామస్వామి (పెరియార్)
    సమాధానం

    D. ఇ. వి. రామస్వామి (పెరియార్)

    The Self-Respect Movement was started in 1925 by

    1. Annie Besant
    2. Jyotirao Phule
    3. B. R. Ambedkar
    4. E. V. Ramasamy (Periyar)

11. జస్టిస్ పార్టీ (సౌత్ ఇండియన్ లిబరల్ ఫెడరేషన్) ఏర్పడిన సంవత్సరం

    1. 1885
    2. 1906
    3. 1916
    4. 1925
    సమాధానం

    C. 1916

    The Justice Party (South Indian Liberal Federation) was formed in

    1. 1885
    2. 1906
    3. 1916
    4. 1925

12. బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమం ప్రధానంగా కోరినది

    1. అన్ని విద్యలపై నిషేధం
    2. ఉద్యోగాల్లో, విద్యలో న్యాయమైన వాటా
    3. బ్రిటిష్ పాలనను వెంటనే అంతం చేయడం
    4. ప్రత్యేక ముస్లిం రాజ్యం
    సమాధానం

    B. ఉద్యోగాల్లో, విద్యలో న్యాయమైన వాటా

    The non-Brahman movement mainly demanded

    1. ban on all education
    2. a fair share in jobs and education
    3. end of British rule at once
    4. separate Muslim state

13. కుల ఆధిపత్యాన్ని విమర్శించిన జ్యోతిరావు ఫులే గ్రంథం ఏది?

    1. గులాంగిరి
    2. డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా
    3. వివేకవర్ధిని
    4. మూక్‌నాయక్
    సమాధానం

    A. గులాంగిరి

    Which book by Jyotirao Phule criticised caste domination?

    1. Gulamgiri
    2. Discovery of India
    3. Vivekavardhini
    4. Mooknayak

14. 1855 నాటి సంతాల్ హూల్ (తిరుగుబాటు)కు నాయకత్వం వహించినవారు

    1. అల్లూరి సీతారామరాజు
    2. తాంతియా తోపే
    3. సిద్ధూ, కన్హూ
    4. బిర్సా ముండా
    సమాధానం

    C. సిద్ధూ, కన్హూ

    The Santhal Hool of 1855 was led by

    1. Alluri Sitarama Raju
    2. Tantia Tope
    3. Sidhu and Kanhu
    4. Birsa Munda

15. 1899-1900 నాటి ఉల్గులాన్ (మహా సంక్షోభం)కు నాయకత్వం వహించినవారు

    1. సిద్ధూ, కన్హూ
    2. అల్లూరి సీతారామరాజు
    3. కొమురం భీమ్
    4. బిర్సా ముండా
    సమాధానం

    D. బిర్సా ముండా

    The Ulgulan (Great Tumult) of 1899-1900 was led by

    1. Sidhu and Kanhu
    2. Alluri Sitarama Raju
    3. Komaram Bheem
    4. Birsa Munda

16. 1922-24 నాటి రంప తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించినవారు

    1. బిర్సా ముండా
    2. అల్లూరి సీతారామరాజు
    3. సిద్ధూ
    4. కన్హూ
    సమాధానం

    B. అల్లూరి సీతారామరాజు

    The Rampa Rebellion of 1922-24 was led by

    1. Birsa Munda
    2. Alluri Sitarama Raju
    3. Sidhu
    4. Kanhu

17. అల్లూరి సీతారామరాజును ఇంకా ఏమని పిలుస్తారు?

    1. మన్యం వీరుడు
    2. దేశబంధు
    3. ఆంధ్రకేసరి
    4. లోకమాన్య
    సమాధానం

    A. మన్యం వీరుడు

    Alluri Sitarama Raju is also called

    1. Manyam Veerudu
    2. Desh Bandhu
    3. Andhra Kesari
    4. Lok Manya

18. కింది వాటిలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కనిపించే గిరిజన తెగ ఏది?

    1. ముండా
    2. మరాఠా
    3. చెంచు
    4. సంతాల్
    సమాధానం

    C. చెంచు

    Which of the following is a tribal community found in Andhra Pradesh?

    1. Munda
    2. Maratha
    3. Chenchu
    4. Santhal

19. 1996 నాటి పెసా (PESA) చట్టం ఎవరికి అధికారాలను ఇస్తుంది?

    1. నగరపాలక సంస్థలు
    2. రాజ్యసభ
    3. హైకోర్టులు
    4. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లోని గ్రామసభలు
    సమాధానం

    D. షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లోని గ్రామసభలు

    The PESA Act of 1996 empowers

    1. municipal corporations
    2. the Rajya Sabha
    3. High Courts
    4. gram sabhas in Scheduled Areas

20. 2006 అటవీ హక్కుల చట్టం దేని హక్కులను గుర్తిస్తుంది?

    1. ప్రైవేటు కలప వ్యాపారులు
    2. అటవీ భూమి, అటవీ ఉత్పత్తులపై అడవుల్లో నివసించే సముదాయాలు
    3. పర్యాటకులు
    4. గనుల కంపెనీలు
    సమాధానం

    B. అటవీ భూమి, అటవీ ఉత్పత్తులపై అడవుల్లో నివసించే సముదాయాలు

    The Forest Rights Act of 2006 recognises the rights of

    1. private timber traders
    2. forest-dwelling communities over forest land and produce
    3. tourists
    4. mining companies

21. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలపై అత్యాచారాలను శిక్షించే చట్టం ఏది?

    1. వరకట్న నిషేధ చట్టం
    2. విద్యాహక్కు చట్టం
    3. సమాన వేతన చట్టం
    4. ఎస్సీ/ఎస్టీ (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం
    సమాధానం

    D. ఎస్సీ/ఎస్టీ (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం

    Which Act punishes atrocities against Scheduled Castes and Scheduled Tribes?

    1. Dowry Prohibition Act
    2. Right to Education Act
    3. Equal Remuneration Act
    4. SC/ST (Prevention of Atrocities) Act

22. వరకట్న నిషేధ చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించారు?

    1. 1961
    2. 2005
    3. 1829
    4. 1950
    సమాధానం

    A. 1961

    The Dowry Prohibition Act was passed in

    1. 1961
    2. 2005
    3. 1829
    4. 1950

23. మైనారిటీల సాంస్కృతిక, విద్యా హక్కులను పరిరక్షించే ఆర్టికల్స్ ఏవి?

    1. ఆర్టికల్ 14, 15
    2. ఆర్టికల్ 19, 21
    3. ఆర్టికల్ 29, 30
    4. ఆర్టికల్ 23, 24
    సమాధానం

    C. ఆర్టికల్ 29, 30

    Which Articles protect the cultural and educational rights of minorities?

    1. Articles 14 and 15
    2. Articles 19 and 21
    3. Articles 29 and 30
    4. Articles 23 and 24

24. భారతదేశంలో లౌకికవాదం అంటే

    1. ఒకే మతాన్ని బోధించడం
    2. మతాన్ని నిషేధించడం
    3. రాజ్యానికి అధికారిక మతం ఉండదు, అన్ని మతాలను సమానంగా చూస్తుంది
    4. మైనారిటీలకు హక్కులు ఉండవు
    సమాధానం

    C. రాజ్యానికి అధికారిక మతం ఉండదు, అన్ని మతాలను సమానంగా చూస్తుంది

    Secularism in India means

    1. only one religion is taught
    2. religion is banned
    3. the State has no official religion and treats all faiths equally
    4. minorities have no rights

25. పండిత రమాబాయి స్థాపించినది

    1. బ్రహ్మసమాజం
    2. జస్టిస్ పార్టీ
    3. సత్యశోధక్ సమాజ్
    4. వితంతువుల విద్య కోసం శారదా సదన్
    సమాధానం

    D. వితంతువుల విద్య కోసం శారదా సదన్

    Pandita Ramabai founded

    1. Brahmo Samaj
    2. Justice Party
    3. Satyashodhak Samaj
    4. Sharada Sadan for the education of widows

26. పీడితుల సమస్యలను వినిపించిన అంబేడ్కర్ పత్రిక ఏది?

    1. మూక్‌నాయక్
    2. హరిజన్
    3. యంగ్ ఇండియా
    4. వివేకవర్ధిని
    సమాధానం

    A. మూక్‌నాయక్

    Ambedkar's newspaper that voiced the problems of the oppressed was

    1. Mooknayak
    2. Harijan
    3. Young India
    4. Vivekavardhini

27. ఏ జంట సరిగ్గా జతచేయబడింది?

    1. మహద్ సత్యాగ్రహం - తమిళనాడు
    2. వైకోమ్ సత్యాగ్రహం - కేరళ
    3. సంతాల్ హూల్ - ఆంధ్ర
    4. రంప తిరుగుబాటు - బెంగాల్
    సమాధానం

    B. వైకోమ్ సత్యాగ్రహం - కేరళ

    Which pair is correctly matched?

    1. Mahad Satyagraha - Tamil Nadu
    2. Vaikom Satyagraha - Kerala
    3. Santhal Hool - Andhra
    4. Rampa Rebellion - Bengal

28. కింది వాటిలో లింగ అసమానత రూపం ఏది?

    1. సమాన పనికి సమాన వేతనం
    2. బాలికలు సైన్యంలో చేరడం
    3. మహిళలు ఎన్నికల్లో ఓటు వేయడం
    4. బాలికలకు పాఠశాల విద్య నిరాకరించడం
    సమాధానం

    D. బాలికలకు పాఠశాల విద్య నిరాకరించడం

    Which of the following is a form of gender inequality?

    1. Equal pay for equal work
    2. Girls joining the army
    3. Women voting in elections
    4. Girls being denied school

29. కులం కారణంగా విద్యార్థులు ఒక సహాధ్యాయి పక్కన కూర్చోవడం మానుకుంటున్నారని ఉపాధ్యాయుడు గమనించాడు. ఉత్తమ స్పందన ఏమిటి?

    1. ఆ విషయాన్ని పట్టించుకోకపోవడం
    2. ఆ సహాధ్యాయిని శిక్షించడం
    3. సమానత్వంపై అందరినీ కలుపుకొని చర్చ నిర్వహించి, కలిసి కూర్చునేలా ఏర్పాటు చేయడం
    4. విద్యార్థులను మరింత వేరు చేయడం
    సమాధానం

    C. సమానత్వంపై అందరినీ కలుపుకొని చర్చ నిర్వహించి, కలిసి కూర్చునేలా ఏర్పాటు చేయడం

    A teacher sees that students avoid sitting beside a classmate because of caste. The best response is to

    1. ignore the issue
    2. punish the classmate
    3. hold an inclusive discussion on equality and arrange mixed seating
    4. separate the students further

30. 1828లో రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ స్థాపించిన సంస్కరణ సంఘం ఏది?

    1. బ్రహ్మసమాజం
    2. రామకృష్ణ మిషన్
    3. ప్రార్థనా సమాజం
    4. ఆర్య సమాజం
    సమాధానం

    A. బ్రహ్మసమాజం

    Which reform society was founded in 1828 by Raja Ram Mohan Roy?

    1. Brahmo Samaj
    2. Ramakrishna Mission
    3. Prarthana Samaj
    4. Arya Samaj

31. గాంధీ దళితులకు పెట్టిన పేరు

    1. దళిత్
    2. హరిజన్
    3. గిరిజన్
    4. ఆదివాసీ
    సమాధానం

    B. హరిజన్

    Gandhi's name for the Dalits was

    1. Dalit
    2. Harijan
    3. Girijan
    4. Adivasi

32. 1917లో ఏర్పడిన ఉమెన్స్ ఇండియన్ అసోసియేషన్ నాయకుల్లో ఉన్నవారు

    1. పండిత రమాబాయి
    2. సావిత్రిబాయి ఫులే
    3. రోకేయా హుస్సేన్
    4. అనీ బెసెంట్
    సమాధానం

    D. అనీ బెసెంట్

    The Women's Indian Association was formed in 1917 with leaders including

    1. Pandita Ramabai
    2. Savitribai Phule
    3. Rokeya Hussain
    4. Annie Besant

33. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. జస్టిస్ పార్టీ 1916లో ఏర్పడింది. 2. ఆత్మగౌరవ ఉద్యమాన్ని పెరియార్ ప్రారంభించారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. The Justice Party was formed in 1916. 2. The Self-Respect Movement was started by Periyar. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

34. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. పూనా ఒప్పందం దళితులకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాన్ని ఇచ్చింది. 2. పూనా ఒప్పందం దళితులకు సాధారణ నియోజకవర్గంలో రిజర్వుడు స్థానాలను ఇచ్చింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. The Poona Pact gave Dalits a separate electorate. 2. The Poona Pact gave Dalits reserved seats in the general electorate. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

35. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. సతీసహగమనాన్ని 1829లో నిషేధించారు. 2. హిందూ వితంతు పునర్వివాహ చట్టాన్ని 1856లో ఆమోదించారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Sati was banned in 1829. 2. The Hindu Widows' Remarriage Act was passed in 1856. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

36. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని నిషేధిస్తుంది. 2. ఆర్టికల్ 17 ఆచారమైతే అంటరానితనాన్ని అనుమతిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Article 17 abolishes untouchability. 2. Article 17 allows untouchability if it is a custom. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

37. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. ముండా ఉల్గులాన్‌కు అల్లూరి సీతారామరాజు నాయకత్వం వహించారు. 2. రంప తిరుగుబాటుకు బిర్సా ముండా నాయకత్వం వహించారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Consider the statements: 1. The Munda Ulgulan was led by Alluri Sitarama Raju. 2. The Rampa Rebellion was led by Birsa Munda. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

38. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. మైనారిటీలకు తమ సొంత విద్యాసంస్థలను నడుపుకునే హక్కు ఉంది. 2. భారతదేశం ఒక మతాన్ని రాజ్య మతంగా ప్రకటించింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Minorities have the right to run their own educational institutions. 2. India has declared one religion as the State religion. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

39. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. వలస కాలంలో ఆదివాసీల తిరుగుబాట్లు తరచుగా భూమి, అటవీ హక్కులు కోల్పోవడం వల్ల జరిగాయి. 2. భారతీయ అటవీ చట్టాలు గిరిజనులకు అడవులను ఉపయోగించుకునే మరింత స్వేచ్ఛను ఇచ్చాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Adivasi revolts in the colonial period were often caused by loss of land and forest rights. 2. The Indian Forest Acts gave tribals more freedom to use forests. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

40. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. అంబేడ్కర్ బహిష్కృత హితకారిణి సభను స్థాపించారు. 2. అంబేడ్కర్ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీకి అధ్యక్షుడు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Ambedkar founded the Bahishkrit Hitakarini Sabha. 2. Ambedkar was the chairman of the Drafting Committee of the Constitution. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

41. జతను గుర్తించండి. ఏ సంస్కర్త సరైన కృషితో జతచేయబడ్డాడు?

    1. ఫులే - బ్రహ్మసమాజం
    2. పండిత రమాబాయి - ఆర్య మహిళా సమాజ్
    3. నారాయణ గురు - జస్టిస్ పార్టీ
    4. పెరియార్ - పూనా ఒప్పందం
    సమాధానం

    B. పండిత రమాబాయి - ఆర్య మహిళా సమాజ్

    Match the pair. Which reformer is correctly paired with the work?

    1. Phule - Brahmo Samaj
    2. Pandita Ramabai - Arya Mahila Samaj
    3. Narayana Guru - Justice Party
    4. Periyar - Poona Pact

42. వీటిలో ఆర్థిక అసమానత రూపం ఏది?

    1. వేర్వేరు పండుగలు జరుపుకోవడం
    2. పేద కుటుంబాలకు భూమి, పని లేకపోవడం
    3. వేర్వేరు ఆహారపు అలవాట్లు
    4. వేర్వేరు భాషలు మాట్లాడటం
    సమాధానం

    B. పేద కుటుంబాలకు భూమి, పని లేకపోవడం

    Which one is an economic form of inequality?

    1. Different festivals celebrated
    2. Poor families lacking land and work
    3. Different food habits
    4. Different languages spoken

43. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో అవకాశాల సమానత్వానికి హామీ ఇచ్చే రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏది?

    1. ఆర్టికల్ 17
    2. ఆర్టికల్ 21
    3. ఆర్టికల్ 32
    4. ఆర్టికల్ 16
    సమాధానం

    D. ఆర్టికల్ 16

    Which constitutional article guarantees equality of opportunity in public employment?

    1. Article 17
    2. Article 21
    3. Article 32
    4. Article 16

44. గిరిజన ప్రాంతాల షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు రక్షణ ఏ షెడ్యూల్ కింద లభిస్తుంది?

    1. ఐదో షెడ్యూల్
    2. మొదటి షెడ్యూల్
    3. పన్నెండో షెడ్యూల్
    4. తొమ్మిదో షెడ్యూల్
    సమాధానం

    A. ఐదో షెడ్యూల్

    The Scheduled Areas of tribal regions are protected under the

    1. Fifth Schedule
    2. First Schedule
    3. Twelfth Schedule
    4. Ninth Schedule

45. పంచాయతీలు, పురపాలక సంఘాల్లో మహిళలకు స్థానాలను ఏ సవరణలు రిజర్వ్ చేశాయి?

    1. 42వ సవరణ
    2. 73వ, 74వ సవరణలు
    3. 86వ సవరణ
    4. 61వ సవరణ
    సమాధానం

    B. 73వ, 74వ సవరణలు

    Seats were reserved for women in panchayats and municipalities by the

    1. 42nd Amendment
    2. 73rd and 74th Amendments
    3. 86th Amendment
    4. 61st Amendment