సంస్కృతి మరియు సమాచార సాధనాలు: తపాలా, మాస్ మీడియా మరియు పర్యాటక ప్రదేశాలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

• సమాచారం సందేశహరులు, పరుగుపెట్టేవారి నుండి తపాలా సేవ, టెలిగ్రాఫ్, రేడియో, టెలివిజన్, ఇంటర్నెట్ వరకు అభివృద్ధి చెందింది. ప్రతి దశలో వార్తలు, భావాలు వేగంగా ప్రయాణించి ఎక్కువ మందికి చేరాయి.
• ఇండియా పోస్ట్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద తపాలా నెట్‌వర్క్‌లలో ఒకటి. 1972లో ప్రవేశపెట్టిన ఆరు అంకెల పిన్ కోడ్ తపాలాను వర్గీకరించడానికి సహాయపడుతుంది. 1854 పోస్టాఫీస్ చట్టం ఏకరూప రుసుములను, దేశవ్యాప్త వ్యవస్థను తీసుకువచ్చింది.
• పర్యాటక ప్రదేశాలు ప్రధానంగా మూడు రకాలు: వారసత్వ మరియు సాంస్కృతిక, పుణ్యక్షేత్రాలు, ప్రకృతి సంబంధమైనవి. పర్యాటకం ఉపాధిని, ఆదాయాన్ని ఇస్తుంది, కానీ ఆ ప్రదేశాలను నష్టం నుండి కాపాడాలి.

1. తొలి సమాచార పద్ధతులు మరియు తపాలా వ్యవస్థ

తొలి పద్ధతులు: డప్పు శబ్దాలు, పొగ సంకేతాలు, శిక్షణ పొందిన పావురాలు, కాలినడక సందేశహరులు, గుర్రపు రౌతులు. రాజులు గూఢచారులను, సందేశహరులను ఉంచుకునేవారు. షేర్ షా సూరి వంటి పాలకులు విశ్రాంతి గృహాలతో (*సరాయిలు*) కూడిన రహదారులను, గుర్రపు తపాలా (*డాక్ చౌకీ*) వ్యవస్థను నిర్మించారు. దీనివల్ల వార్తలు వేగంగా చేరేవి.

బ్రిటిష్ కాలం. తపాలా సేవ ప్రజా సేవగా, వ్యవస్థీకృతంగా మారింది.

• భారతదేశంలో మొదటి తపాలా బిళ్ళ 1852లో సింధ్‌లో విడుదలైంది. మొదటి అఖిల భారత తపాలా బిళ్ళలు 1854లో వచ్చాయి.
• 1854 పోస్టాఫీస్ చట్టం (గవర్నర్ జనరల్ డల్హౌసీ కాలంలో) దేశవ్యాప్త తపాలా శాఖను, ఉత్తరాలకు ఏకరూప రుసుమును ఏర్పరచింది; ఎవరైనా దీనిని ఉపయోగించుకోవచ్చు.
• 1853లో ప్రారంభమైన రైల్వేలు తపాలా రవాణాకు తోడ్పడ్డాయి.
• మొదటి టెలిగ్రాఫ్ లైన్‌ను 1851లో కలకత్తా సమీపంలో పరీక్షించారు; ఈ సేవ 1854లో ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చింది. టెలిఫోన్ 1880లలో వచ్చింది.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత.

• ఆరు అంకెల పిన్ (Postal Index Number) కోడ్‌ను 1972లో ప్రవేశపెట్టారు. మొదటి అంకె ప్రాంతాన్ని, చివరి మూడు అంకెలు బట్వాడా చేసే తపాలా కార్యాలయాన్ని సూచిస్తాయి.
• సేవలలో స్పీడ్ పోస్ట్, మనీ ఆర్డర్లు, రిజిస్టర్డ్ పోస్ట్, పొదుపు పథకాలు, ఇటీవలి కాలంలో పోస్టల్ బ్యాంకింగ్, ఇ-సేవలు ఉన్నాయి.
• తపాలా కార్యాలయాల రకాలు: హెడ్ పోస్ట్ ఆఫీస్, సబ్ పోస్ట్ ఆఫీస్, బ్రాంచ్ పోస్ట్ ఆఫీస్. తపాలా కార్యాలయం మారుమూల గ్రామాలకు చేరుతుంది, అందుకే దీనిని ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు మధ్య వారధి అంటారు.
• తపాలా బిళ్ళలు చరిత్రకు, నాయకులకు, సంస్కృతికి రికార్డు. తపాలా బిళ్ళలు సేకరించే అభిరుచిని ఫిలాటెలీ (Philately) అంటారు.

2. మాస్ కమ్యూనికేషన్

మాస్ కమ్యూనికేషన్ అంటే మీడియా ద్వారా ఒకే సందేశాన్ని ఒకేసారి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు చేర్చడం. ప్రధాన రకాలు:

• ముద్రణ: *హిక్కీస్ బెంగాల్ గెజిట్* (1780) భారతదేశంలో మొదటి వార్తాపత్రిక. తరువాత అనేక భారతీయ వార్తాపత్రికలు, సంస్కర్తల పత్రికలు జాతీయవాద, సంస్కరణ భావాలను వ్యాపింపజేశాయి. పంతొమ్మిదవ, ఇరవయ్యవ శతాబ్దాలలో తెలుగు వార్తాపత్రికలు, పత్రికలు కూడా పెరిగాయి.
• రేడియో: ప్రసారాలు 1920లలో ప్రారంభమయ్యాయి; ఆల్ ఇండియా రేడియో (AIR) అనే పేరు 1936లో స్వీకరించారు. దీనినే ఆకాశవాణి అని కూడా అంటారు.
• టెలివిజన్: దూరదర్శన్ 1959లో ఢిల్లీలో ప్రయోగాత్మకంగా ప్రారంభమైంది. రంగుల ప్రసారాలు 1980ల ప్రారంభంలో మొదలయ్యాయి.
• సినిమా: దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే తీసిన *రాజా హరిశ్చంద్ర* (1913) భారతదేశపు మొదటి పూర్తి నిడివి కథా చిత్రం. మొదటి తెలుగు టాకీ *భక్త ప్రహ్లాద* 1931లో విడుదలైంది.
• ఇంటర్నెట్: భారతదేశంలో 1990ల మధ్య నుండి విస్తృతంగా లభిస్తోంది. ఇది ఇమెయిల్, ఆన్‌లైన్ అభ్యాసం, డిజిటల్ సేవలకు తోడ్పడుతుంది.

మీడియా ఉపయోగాలు: వార్తలు, విద్య, వినోదం, ప్రకటనలు, ఆరోగ్యం, హక్కులపై అవగాహన, ప్రభుత్వాన్ని జవాబుదారీగా ఉంచడం.

పత్రికా స్వేచ్ఛ ఆర్టికల్ 19(1)(a)లోని వాక్ మరియు భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛలో భాగం. శాసనసభ, కార్యనిర్వాహక వర్గం, న్యాయవ్యవస్థలతో పాటు పత్రికా రంగాన్ని ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్తంభం అని తరచుగా అంటారు. ద్వేషపూరిత ప్రసంగం, పరువు నష్టానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న చట్టాల వంటి సముచిత పరిమితులు ఈ స్వేచ్ఛకు ఉంటాయి.

మీడియా అక్షరాస్యత. వార్త నిజమైనదో కాదో పరిశీలించడం, మూలాన్ని కనుగొనడం, ప్రకటనలను గుర్తించడం, తప్పుడు సందేశాలను పంచకుండా ఉండటం పిల్లలు నేర్చుకోవాలి. అధిక స్క్రీన్ సమయం, పుకార్ల వ్యాప్తి మాస్ మీడియాతో ముడిపడిన సమస్యలు.

2A. ఉపగ్రహాలు, మొబైల్ ఫోన్లు మరియు సంస్కృతి

• భారతదేశపు మొదటి ఉపగ్రహం ఆర్యభట్ట 1975లో ప్రయోగించారు. 1980లలో ప్రారంభమైన INSAT సమాచార ఉపగ్రహాల శ్రేణి టెలిఫోన్, టెలివిజన్, రేడియో, వాతావరణ సేవలకు తోడ్పడుతుంది.
• ఉపగ్రహాలను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీహరికోట నుండి ప్రయోగిస్తారు; ఇది ISRO నిర్వహించే భారతదేశపు ప్రధాన అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం.
• మొబైల్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ ఇప్పుడు గ్రామాలకు వాయిస్, సందేశాలు, డబ్బు బదిలీలు, ప్రభుత్వ సేవలను అందిస్తున్నాయి. సౌకర్యం ఉన్నవారికి, లేనివారికి మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని డిజిటల్ విభజన (Digital Divide) అంటారు; దీనిని తగ్గించడానికి పథకాలు ఉన్నాయి.
• సంస్కృతి అంటే ప్రజల జీవన విధానం: భాష, వస్త్రధారణ, ఆహారం, కళ, సంగీతం, నృత్యం, పండుగలు, విలువలు. సమాచార సాధనాలు సంస్కృతిని వ్యాపింపజేస్తాయి. ఒక సినిమా, రేడియోలో జానపద గీతం, దూర ప్రాంతం నుండి వచ్చిన పోస్ట్‌కార్డ్ ఇవన్నీ సంస్కృతిని ఒక సమూహం నుండి మరొక సమూహానికి చేరుస్తాయి.
• ఆంధ్ర జానపద కళలైన బుర్రకథ, తోలుబొమ్మలాట (తోలు బొమ్మల ప్రదర్శన), కూచిపూడి నృత్యం, కలంకారి చిత్రలేఖనం గ్రామం నుండి గ్రామానికి తిరిగే కళాకారుల ద్వారా వ్యాపించేవి. ఇప్పుడు రేడియో, టెలివిజన్, ఇంటర్నెట్ వాటిని విస్తృతంగా పంచుకోవడానికి సహాయపడుతున్నాయి.
• సాంస్కృతిక మార్పిడి జీవితాన్ని సుసంపన్నం చేస్తుంది, కానీ స్థానిక భాషలు, కళలు కనుమరుగు కాకుండా సంప్రదాయాలను కాపాడుకోవాలి.

3. పర్యాటక ప్రదేశాలు

పర్యాటకం అంటే వినోదం, నేర్చుకోవడం, తీర్థయాత్ర లేదా విశ్రాంతి కోసం చేసే ప్రయాణం. ఇది గైడ్లు, హోటల్ సిబ్బంది, హస్తకళాకారులు, రవాణా రంగాలలో ఉపాధిని ఇస్తుంది. విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని కూడా ఆర్జిస్తుంది. భారతదేశంలో UNESCO గుర్తించిన అనేక ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

పర్యాటక ప్రదేశాల రకాలు:

• వారసత్వ మరియు సాంస్కృతిక: కోటలు, రాజభవనాలు, దేవాలయాలు, స్తూపాలు, మ్యూజియంలు.
• పుణ్యక్షేత్రాలు: మత ప్రాధాన్యం ఉన్న ప్రదేశాలు.
• ప్రకృతి మరియు పర్యావరణ: కొండలు, సముద్ర తీరాలు, అడవులు, జలపాతాలు, వన్యప్రాణి ఉద్యానవనాలు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పర్యాటక ప్రదేశాలు:

• తిరుమల: శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం; ప్రపంచంలో అత్యధికులు దర్శించే పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటి.
• శ్రీశైలం: నల్లమల కొండలలో కృష్ణా నదిపై ఉన్న జ్యోతిర్లింగం మరియు శక్తిపీఠం.
• అమరావతి: శాతవాహన, ఇక్ష్వాకుల కాలపు బౌద్ధ స్తూప స్థలం; రాష్ట్ర రాజధాని ప్రాంతం.
• నాగార్జునకొండ: నాగార్జునసాగర్ జలాశయంలోని ద్వీపంలో ఉన్న బౌద్ధ అవశేషాలు.
• లేపాక్షి: ప్రసిద్ధ కుడ్య చిత్రాలు, పెద్ద ఏకశిలా నంది ఉన్న విజయనగర కాలపు ఆలయం.
• ఉండవల్లి మరియు బేలం: రాతిలో తొలిచిన గుహాలయాలు, పొడవైన సహజ సున్నపురాయి గుహ.
• అరకు లోయ మరియు బొర్రా గుహలు: తూర్పు కనుమలలోని కొండ సౌందర్యం, కాఫీ తోటలు, స్టాలక్టైట్ గుహలు.
• విశాఖపట్నం బీచ్‌లు (రామకృష్ణ బీచ్ వంటివి) మరియు రుషికొండ: తీర పర్యాటకం.
• గండికోట: పెన్నా నది తొలిచిన లోయ; "భారతదేశపు గ్రాండ్ కేన్యన్" అని పిలుస్తారు.
• కొండపల్లి: చెక్క బొమ్మలు, GI గుర్తింపు పొందిన హస్తకళ.
• పాపికొండలు: గోదావరి లోయ గుండా పడవ ప్రయాణాలు.
• రాజమహేంద్రవరం (Rajahmundry): గోదావరి ఘాట్లు, గోదావరి పుష్కరాల పండుగ.
• సింహాచలం, కనకదుర్గ ఆలయం (విజయవాడ), శ్రీకాళహస్తి, అహోబిలం, అన్నవరం: ముఖ్యమైన దేవాలయాలు.

బాధ్యతాయుత పర్యాటకం. పర్యాటకులు చెత్త వేయకూడదు, కట్టడాలను పాడుచేయకూడదు, వన్యప్రాణులను ఇబ్బంది పెట్టకూడదు. భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (Archaeological Survey of India) కింద ప్రభుత్వాలు కట్టడాలను రక్షిస్తాయి.

తరగతి గది కోణం. ఉపాధ్యాయులు పోస్ట్‌కార్డ్ రూపొందించమని, ఉత్తరం రాయమని, స్థానిక పర్యాటక ప్రదేశాల పోస్టర్ తయారుచేయమని, ప్రదేశాలను మ్యాప్‌లో గుర్తించమని, విద్యా పర్యటనకు వెళ్ళమని అభ్యాసకులను అడగవచ్చు. పాఠాన్ని స్థానిక సంస్కృతితో అనుసంధానిస్తే పిల్లలు తమ వారసత్వం పట్ల గర్వంగా, బాధ్యతగా భావిస్తారు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

• పోస్టాఫీస్ చట్టం 1854 మరియు మొదటి తపాలా బిళ్ళ 1852: మొదటి తపాలా బిళ్ళ 1852లో సింధ్‌లో విడుదలైంది; చట్టం 1854లోనిది.
• పిన్ కోడ్: ఆరు అంకెలు, 1972లో ప్రవేశపెట్టారు, మొదటి అంకె ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది.
• AIR మరియు దూరదర్శన్: రేడియో వర్సెస్ టెలివిజన్.
• హిక్కీస్ గెజిట్ మరియు రాజా హరిశ్చంద్ర: మొదటి వార్తాపత్రిక (1780) వర్సెస్ మొదటి పూర్తి నిడివి చిత్రం (1913).
• భక్త ప్రహ్లాద: మొదటి తెలుగు టాకీ, మూకీ చిత్రం కాదు.
• కోణార్క్ మరియు ఖజురాహో: సూర్య దేవాలయం వర్సెస్ శిల్పాలతో కూడిన దేవాలయాలు.
• లేపాక్షి మరియు హంపి: లేపాక్షి ఆంధ్రలో ఉంది; హంపి కర్ణాటకలో ఉంది.
• గండికోట మరియు పాపికొండలు: పెన్నా లోయ వర్సెస్ గోదావరి లోయ.

ఒక్క వాక్య సమాచారాలు

• 1. భారత తపాలా పిన్ కోడ్‌కు ఆరు అంకెలు ఉంటాయి.
• 2. పిన్ కోడ్ వ్యవస్థ 1972లో ప్రారంభమైంది.
• 3. పోస్టాఫీస్ చట్టం 1854లో ఆమోదించబడింది.
• 4. ఆల్ ఇండియా రేడియోను ఆకాశవాణి అని కూడా అంటారు.
• 5. దూరదర్శన్ 1959లో ప్రారంభమైంది.
• 6. రాజా హరిశ్చంద్ర చిత్రాన్ని దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే తీశారు.
• 7. పత్రికా స్వేచ్ఛ ఆర్టికల్ 19(1)(a) కిందకు వస్తుంది.
• 8. లేపాక్షి వీరభద్ర ఆలయానికి, దాని కుడ్య చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి.
• 9. గండికోటను భారతదేశపు గ్రాండ్ కేన్యన్ అంటారు.
• 10. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం.
• 11. బొర్రా గుహలు తూర్పు కనుమలలోని అరకు ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.
• 12. UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలను గుర్తిస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

1. భారత తపాలా వ్యవస్థలో ఉపయోగించే పిన్ కోడ్‌లో ఎన్ని అంకెలు ఉంటాయి?

   1. నాలుగు
   2. ఎనిమిది
   3. ఐదు
   4. ఆరు
   సమాధానం

   D. ఆరు

   The PIN code used in the Indian postal system has how many digits?

   1. Four
   2. Eight
   3. Five
   4. Six

2. పిన్ కోడ్ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టిన సంవత్సరం

   1. 1947
   2. 1986
   3. 1854
   4. 1972
   సమాధానం

   D. 1972

   The PIN code system was introduced in

   1. 1947
   2. 1986
   3. 1854
   4. 1972

3. దేశవ్యాప్త తపాలా సేవను ఏర్పరిచిన పోస్ట్ ఆఫీస్ చట్టాన్ని ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదించారు?

   1. 1905
   2. 1854
   3. 1857
   4. 1780
   సమాధానం

   B. 1854

   The Post Office Act that created a countrywide postal service was passed in

   1. 1905
   2. 1854
   3. 1857
   4. 1780

4. భారతదేశంలో మొదటి తపాలా బిళ్లను సింధ్‌లో ఏ సంవత్సరంలో విడుదల చేశారు?

   1. 1872
   2. 1911
   3. 1854
   4. 1852
   సమాధానం

   D. 1852

   The first postage stamp in India was issued in Sindh in

   1. 1872
   2. 1911
   3. 1854
   4. 1852

5. రహదారులు, సత్రాలు (సరాయ్‌లు), గుర్రపు తపాలా వ్యవస్థను నిర్మించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందిన పాలకుడు ఎవరు?

   1. షాజహాన్
   2. షేర్ షా సూరి
   3. అక్బర్ ది గ్రేట్
   4. అశోకుడు
   సమాధానం

   B. షేర్ షా సూరి

   Which ruler is known for building roads, sarais and a horse-post system?

   1. Shah Jahan
   2. Sher Shah Suri
   3. Akbar the Great
   4. Ashoka

6. తపాలా బిళ్లలను సేకరించే అభిరుచిని ఏమంటారు?

   1. ఫిలాటెలీ
   2. న్యూమిస్మాటిక్స్
   3. కాలిగ్రఫీ
   4. పురావస్తు శాస్త్రం
   సమాధానం

   A. ఫిలాటెలీ

   The hobby of collecting postage stamps is called

   1. philately
   2. numismatics
   3. calligraphy
   4. archaeology

7. ఏ మాధ్యమాన్ని ఉపయోగించడానికి పాఠకుడు అక్షరాస్యుడై ఉండాలి?

   1. రేడియో
   2. జానపద గీతం
   3. వార్తాపత్రిక
   4. టెలివిజన్
   సమాధానం

   C. వార్తాపత్రిక

   Which medium needs the reader to be literate?

   1. Radio
   2. Folk song
   3. Newspaper
   4. Television

8. విద్యుత్తు, అక్షరాస్యత లేని మారుమూల గ్రామాలను చేరడానికి ఏ మాధ్యమం అత్యంత అనుకూలం?

   1. పత్రిక
   2. రేడియో
   3. వార్తాపత్రిక
   4. ఇంటర్నెట్
   సమాధానం

   B. రేడియో

   Which medium is best suited to reach remote villages without electricity or literacy?

   1. Magazine
   2. Radio
   3. Newspaper
   4. Internet

9. ఆల్ ఇండియా రేడియోను ఇంకా ఏమని పిలుస్తారు?

   1. దూరదర్శన్
   2. వివిధ భారతి మాత్రమే
   3. ఆకాశవాణి
   4. ప్రసార్
   సమాధానం

   C. ఆకాశవాణి

   All India Radio is also known as

   1. Doordarshan
   2. Vividh Bharati only
   3. Akashvani
   4. Prasar

10. భారతదేశంలో దూరదర్శన్ టెలివిజన్ ప్రసారాలను ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించింది?

    1. 1995
    2. 1936
    3. 1975
    4. 1959
    సమాధానం

    D. 1959

    Doordarshan began its television broadcasts in India in

    1. 1995
    2. 1936
    3. 1975
    4. 1959

11. భారతదేశపు మొదటి వార్తాపత్రిక హిక్కీస్ బెంగాల్ గెజిట్‌ను ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు?

    1. 1780
    2. 1913
    3. 1857
    4. 1931
    సమాధానం

    A. 1780

    India's first newspaper, Hicky's Bengal Gazette, was started in

    1. 1780
    2. 1913
    3. 1857
    4. 1931

12. భారతదేశపు మొదటి పూర్తి నిడివి సినిమా

    1. ఆలం ఆరా
    2. భక్త ప్రహ్లాద
    3. మదర్ ఇండియా
    4. రాజా హరిశ్చంద్ర
    సమాధానం

    D. రాజా హరిశ్చంద్ర

    The first full-length Indian feature film was

    1. Alam Ara
    2. Bhakta Prahlada
    3. Mother India
    4. Raja Harishchandra

13. మొదటి తెలుగు టాకీ సినిమా

    1. మాయాబజార్
    2. భక్త ప్రహ్లాద
    3. రాజా హరిశ్చంద్ర
    4. మల్లీశ్వరి
    సమాధానం

    B. భక్త ప్రహ్లాద

    The first Telugu talkie film was

    1. Maya Bazaar
    2. Bhakta Prahlada
    3. Raja Harishchandra
    4. Mallisvari

14. భారతదేశంలో పత్రికా స్వేచ్ఛకు ఆధారం

    1. ఆర్టికల్ 19(1)(a)
    2. ఆర్టికల్ 14
    3. ఆర్టికల్ 32
    4. ఆర్టికల్ 21A
    సమాధానం

    A. ఆర్టికల్ 19(1)(a)

    Freedom of the press in India is based on

    1. Article 19(1)(a)
    2. Article 14
    3. Article 32
    4. Article 21A

15. పత్రికా రంగాన్ని ప్రజాస్వామ్యం యొక్క నాలుగో స్తంభం అని ఎందుకు అంటారు?

    1. అది చట్టాలను చేస్తుంది
    2. అది న్యాయమూర్తులను నియమిస్తుంది
    3. అది ప్రజలకు సమాచారం ఇస్తుంది, ప్రభుత్వాన్ని గమనిస్తుంది
    4. అది సైన్యాన్ని ఆజ్ఞాపిస్తుంది
    సమాధానం

    C. అది ప్రజలకు సమాచారం ఇస్తుంది, ప్రభుత్వాన్ని గమనిస్తుంది

    The press is called the fourth pillar of democracy because it

    1. makes laws
    2. appoints judges
    3. informs people and watches over the government
    4. commands the army

16. కింది వాటిలో సామూహిక సమాచార ప్రసారానికి (mass communication) ఉదాహరణ ఏది?

    1. స్నేహితునికి రాసిన ఉత్తరం
    2. ఫోన్ కాల్
    3. తరగతి గదిలో ప్రసంగం
    4. టెలివిజన్ వార్తా బులెటిన్
    సమాధానం

    D. టెలివిజన్ వార్తా బులెటిన్

    Which of the following is an example of mass communication?

    1. A letter to a friend
    2. A phone call
    3. A talk in a classroom
    4. A television news bulletin

17. ఇంటర్నెట్ అందుబాటు ఉన్నవారికి, లేనివారికి మధ్య పెరుగుతున్న అంతరాన్ని ఏమంటారు?

    1. డిజిటల్ అంతరం (డిజిటల్ డివైడ్)
    2. డిజిటల్ అక్షరాస్యత
    3. మీడియా స్వేచ్ఛ
    4. సైబర్ ఆడిట్
    సమాధానం

    A. డిజిటల్ అంతరం (డిజిటల్ డివైడ్)

    The widening gap between people who have access to the internet and those who do not is called the

    1. digital divide
    2. digital literacy
    3. media freedom
    4. cyber audit

18. భారతదేశ ప్రధాన ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం ఎక్కడ ఉంది?

    1. హైదరాబాద్
    2. శ్రీహరికోట
    3. బెంగళూరు
    4. తిరువనంతపురం
    సమాధానం

    B. శ్రీహరికోట

    India's main satellite launch centre is at

    1. Hyderabad
    2. Sriharikota
    3. Bengaluru
    4. Thiruvananthapuram

19. భారతదేశపు మొదటి ఉపగ్రహం

    1. రోహిణి
    2. ఆర్యభట్ట
    3. ఇన్సాట్-1B
    4. భాస్కర
    సమాధానం

    B. ఆర్యభట్ట

    India's first satellite was

    1. Rohini
    2. Aryabhata
    3. INSAT-1B
    4. Bhaskara

20. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?

    1. తిరుమల
    2. శ్రీశైలం
    3. సింహాచలం
    4. అన్నవరం
    సమాధానం

    A. తిరుమల

    The temple of Lord Venkateswara is at

    1. Tirumala
    2. Srisailam
    3. Simhachalam
    4. Annavaram

21. కింది వాటిలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని బౌద్ధ క్షేత్రం ఏది?

    1. హంపి
    2. ఖజురాహో
    3. అమరావతి
    4. కోణార్క్
    సమాధానం

    C. అమరావతి

    Which of the following is a Buddhist site in Andhra Pradesh?

    1. Hampi
    2. Khajuraho
    3. Amaravati
    4. Konark

22. లేపాక్షి దేనికి ప్రసిద్ధి?

    1. పాలరాతి సమాధులు
    2. బౌద్ధ స్తూపాలు
    3. సూర్య దేవాలయం
    4. కుడ్య చిత్రాలు, పెద్ద నంది కలిగిన విజయనగర కాలపు ఆలయం
    సమాధానం

    D. కుడ్య చిత్రాలు, పెద్ద నంది కలిగిన విజయనగర కాలపు ఆలయం

    Lepakshi is famous for

    1. marble tombs
    2. Buddhist stupas
    3. a sun temple
    4. a Vijayanagara-period temple with murals and a large Nandi

23. గండికోటను 'భారతదేశపు గ్రాండ్ కేన్యన్' అంటారు. అక్కడి లోయను ఏర్పరిచిన నది

    1. కృష్ణా
    2. గోదావరి
    3. తుంగభద్ర
    4. పెన్నా
    సమాధానం

    D. పెన్నా

    Gandikota is called the 'Grand Canyon of India' because of a gorge made by the river

    1. Krishna
    2. Godavari
    3. Tungabhadra
    4. Penna

24. బొర్రా గుహలు దేనికి ప్రసిద్ధి?

    1. మౌర్యుల శిలా చిత్రాలు
    2. స్టాలక్టైట్లు, స్టాలగ్మైట్లు
    3. బౌద్ధ భిక్షువుల గదులు
    4. సముద్ర దృశ్యాలు
    సమాధానం

    B. స్టాలక్టైట్లు, స్టాలగ్మైట్లు

    Borra Caves are known for

    1. rock paintings of the Mauryas
    2. stalactites and stalagmites
    3. Buddhist monks' cells
    4. sea views

25. కొండపల్లి దేనికి ప్రసిద్ధి?

    1. కంచు లోహ వస్తువులు
    2. పాలరాతి శిల్పం
    3. చెక్క బొమ్మలు
    4. పట్టు చీరలు
    సమాధానం

    C. చెక్క బొమ్మలు

    Kondapalli is famous for

    1. bell metal
    2. marble carving
    3. wooden toys
    4. silk sarees

26. పాపికొండలు దేనికి ప్రసిద్ధి?

    1. గోదావరి లోయ గుండా పడవ ప్రయాణం
    2. కృష్ణా నదిపై ఆనకట్ట
    3. తీరప్రాంత కోట
    4. పెన్నా నది లోయ
    సమాధానం

    A. గోదావరి లోయ గుండా పడవ ప్రయాణం

    Papikondalu is known for

    1. boat rides through a Godavari gorge
    2. a Krishna river dam
    3. a coastal fort
    4. a Penna river gorge

27. కింది వాటిలో సహజ పర్యాటక ఆకర్షణ ఏది?

    1. కుతుబ్ మినార్
    2. ఎర్రకోట
    3. అరకు లోయ
    4. తాజ్ మహల్
    సమాధానం

    C. అరకు లోయ

    Which of the following is a natural tourist attraction?

    1. Qutub Minar
    2. Red Fort
    3. Araku Valley
    4. Taj Mahal

28. సూర్య దేవాలయం ఎక్కడ ఉంది?

    1. కోణార్క్
    2. సాంచి
    3. హంపి
    4. మహాబలిపురం
    సమాధానం

    A. కోణార్క్

    The Sun Temple is at

    1. Konark
    2. Sanchi
    3. Hampi
    4. Mahabalipuram

29. హంపి ఏ సామ్రాజ్యానికి రాజధాని?

    1. మౌర్య సామ్రాజ్యం
    2. మొఘల్ సామ్రాజ్యం
    3. గుప్త సామ్రాజ్యం
    4. విజయనగర సామ్రాజ్యం
    సమాధానం

    D. విజయనగర సామ్రాజ్యం

    Hampi was the capital of the

    1. Maurya Empire
    2. Mughal Empire
    3. Gupta Empire
    4. Vijayanagara Empire

30. మహాబలిపురం ఎవరు నిర్మించిన ఏకశిలా (రాతిని తొలిచిన) ఆలయాలకు ప్రసిద్ధి?

    1. శాతవాహనులు
    2. పల్లవులు
    3. మొఘలులు
    4. చోళులు
    సమాధానం

    B. పల్లవులు

    Mahabalipuram is known for rock-cut temples built by the

    1. Satavahanas
    2. Pallavas
    3. Mughals
    4. Cholas

31. ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలను గుర్తించే సంస్థ ఏది?

    1. యునిసెఫ్ (UNICEF)
    2. ఐఎల్‌ఓ (ILO)
    3. డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ (WHO)
    4. యునెస్కో (UNESCO)
    సమాధానం

    D. యునెస్కో (UNESCO)

    Which body recognises World Heritage Sites?

    1. UNICEF
    2. ILO
    3. WHO
    4. UNESCO

32. తపాలా కార్యాలయం పాత్రను పిల్లలు అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపాధ్యాయుడు ఏ కృత్యం చేయించాలి?

    1. స్నేహితునికి ఉత్తరం రాసి పోస్ట్ చేయడం
    2. తపాలా బిళ్లల ధరలను బట్టీ పట్టడం
    3. సమాధానాన్ని నకలు రాయడం
    4. కేవలం సినిమా చూపించడం
    సమాధానం

    A. స్నేహితునికి ఉత్తరం రాసి పోస్ట్ చేయడం

    A teacher wants children to understand the role of the post office. Which activity is best?

    1. Writing and posting a letter to a friend
    2. Memorising stamps' prices
    3. Copying the answer
    4. Watching only a film

33. పర్యాటకుల బాధ్యతాయుతమైన చర్య ఏది?

    1. వన్యప్రాణులకు ఆహారం పెట్టడం
    2. స్మారక చిహ్నాల వద్ద చెత్త వేయకపోవడం
    3. గోడలపై పేర్లు రాయడం
    4. పాత రాళ్లను జ్ఞాపికలుగా తీసుకెళ్లడం
    సమాధానం

    B. స్మారక చిహ్నాల వద్ద చెత్త వేయకపోవడం

    Which is a responsible action of a tourist?

    1. Feeding wild animals
    2. Not littering at monuments
    3. Writing names on walls
    4. Taking old stones as souvenirs

34. ఏ జంట సరిగ్గా జతచేయబడింది?

    1. బుర్రకథ - శిల్పం
    2. కూచిపూడి - చెక్క బొమ్మలు
    3. తోలుబొమ్మలాట - తోలు కీలుబొమ్మల ప్రదర్శన
    4. కలంకారీ - రేడియో
    సమాధానం

    C. తోలుబొమ్మలాట - తోలు కీలుబొమ్మల ప్రదర్శన

    Which pair is correctly matched?

    1. Burrakatha - sculpture
    2. Kuchipudi - wooden toys
    3. Tolu Bommalata - leather puppetry
    4. Kalamkari - radio

35. కింది వాటిలో పుణ్యక్షేత్రం ఏది?

    1. కాజీరంగా
    2. రుషికొండ
    3. శ్రీశైలం
    4. గండికోట
    సమాధానం

    C. శ్రీశైలం

    Which of the following is a pilgrim centre?

    1. Kaziranga
    2. Rushikonda
    3. Srisailam
    4. Gandikota

36. కింది వాటిలో వారసత్వ పర్యాటకం (heritage tourism) ఏది?

    1. కేవలం అడవిలో ట్రెక్కింగ్
    2. కోటలు, ఆలయాలను సందర్శించడం
    3. కేవలం బీచ్‌లో విశ్రాంతి తీసుకోవడం
    4. స్కీయింగ్
    సమాధానం

    B. కోటలు, ఆలయాలను సందర్శించడం

    Which of the following is heritage tourism?

    1. Trekking in a forest only
    2. Visiting forts and temples
    3. Relaxing on a beach only
    4. Skiing

37. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. పిన్ కోడ్‌లో ఆరు అంకెలు ఉంటాయి. 2. పిన్ కోడ్ మొదటి అంకె ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. The PIN code has six digits. 2. The first digit of the PIN code shows the region. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

38. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. ఆల్ ఇండియా రేడియోను ఆకాశవాణి అని కూడా అంటారు. 2. దూరదర్శన్ ఒక రేడియో సేవ. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. All India Radio is also called Akashvani. 2. Doordarshan is a radio service. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

39. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. హిక్కీస్ బెంగాల్ గెజిట్ మొదటి భారతీయ వార్తాపత్రిక. 2. రాజా హరిశ్చంద్ర సినిమాను దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే తీశారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Hicky's Bengal Gazette was the first Indian newspaper. 2. Dadasaheb Phalke made Raja Harishchandra. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

40. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. లేపాక్షి కర్ణాటకలో ఉంది. 2. హంపి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Consider the statements: 1. Lepakshi is in Karnataka. 2. Hampi is in Andhra Pradesh. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

41. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. ఉపగ్రహాలను శ్రీహరికోట నుంచి ప్రయోగిస్తారు. 2. ఇన్సాట్ ఉపగ్రహాలు టెలికమ్యూనికేషన్, వాతావరణ సేవలకు తోడ్పడతాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Satellites are launched from Sriharikota. 2. INSAT satellites support telecommunication and weather services. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

42. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. పత్రికా స్వేచ్ఛకు ఎలాంటి పరిమితులు లేవు. 2. పత్రికా స్వేచ్ఛ వాక్స్వాతంత్ర్య హక్కులో భాగం. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Freedom of the press has no limits. 2. Freedom of the press is part of the right to freedom of speech. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

43. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. బొర్రా గుహలు తూర్పు కనుమల్లో ఉన్నాయి. 2. గండికోట గోదావరి నది లోయ. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Borra Caves are in the Eastern Ghats. 2. Gandikota is a gorge of the Godavari. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

44. కింది ప్రవచనాలను పరిశీలించండి. 1. 1854 నాటి పోస్ట్ ఆఫీస్ చట్టం ఏకరీతి తపాలా రుసుమును ఇచ్చింది. 2. ప్రజల కోసం మొదటి టెలిగ్రాఫ్ సేవను 1854లో ప్రారంభించారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. The Post Office Act of 1854 gave a uniform rate of postage. 2. The first telegraph service for the public was opened in 1854. Which of the statements is/are correct?

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

45. భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (ASI) బాధ్యత దేనికి?

    1. టెలివిజన్‌ను నియంత్రించడం
    2. విమానయాన సంస్థలను నడపడం
    3. తపాలా బిళ్లలను జారీ చేయడం
    4. జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నాలను పరిరక్షించడం
    సమాధానం

    D. జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నాలను పరిరక్షించడం

    The Archaeological Survey of India is responsible for

    1. regulating television
    2. running airlines
    3. issuing postage stamps
    4. protecting monuments of national importance