ఆదిమ జీవితం నుండి స్థిర జీవితం వరకు, మహాజనపదాలు మరియు తొలి రాజ్యాలు
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- పాత రాతి యుగంలో తొలి మానవులు వేటాడి, ఆహారం సేకరించి జీవించారు; కొత్త రాతి యుగం వ్యవసాయాన్ని, జంతువుల పెంపకాన్ని, కుండల తయారీని, స్థిర గ్రామాలను తెచ్చింది.
- క్రీస్తు పూర్వం 6వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో ఉత్తర భారతదేశంలో పదహారు మహాజనపదాలు ఏర్పడ్డాయి; మగధ అత్యంత బలమైనదిగా మారి నంద, మౌర్య సామ్రాజ్యాలకు దారితీసింది. అస్సక (గోదావరి ఒడ్డున) దక్షిణాన ఉన్న మహాజనపదం.
- మౌర్యులు (చంద్రగుప్తుడు, బిందుసారుడు, అశోకుడు) మొదటి పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించారు; శాతవాహనులు ఆంధ్ర, దక్కన్ ప్రాంతంలో చాలా భాగాన్ని పాలించారు; తరువాతి రాజ్యాలలో ఇక్ష్వాకులు, గుప్తులు, పల్లవులు ఉన్నారు.
1. తొలి మానవులు: వేట నుండి వ్యవసాయం వరకు
తొలి మానవులు వేటగాళ్లు, ఆహార సేకరణదారులు. వారు ఆహారం, నీరు, ఆశ్రయం కోసం ఒక చోటి నుండి మరో చోటికి తిరిగారు. వారు రాయి, కర్ర, ఎముకలతో పనిముట్లు చేసుకున్నారు. తవ్వకాలలో దొరికిన వస్తువుల ద్వారా గతాన్ని అధ్యయనం చేయడం పురావస్తు శాస్త్రం (archaeology); ఆ వస్తువులను కళాఖండాలు (artefacts) అంటారు.
| యుగం | సుమారు కాలం | ప్రధాన లక్షణాలు |
|---|---|---|
| పాత రాతి యుగం (పాలియోలిథిక్) | చాలా సుదీర్ఘమైనది, సుమారు 10,000 సంవత్సరాల క్రితం వరకు | వేట, ఆహార సేకరణ; ముతక రాతి పనిముట్లు (చేతి గొడ్డళ్లు, చాపర్లు); అగ్ని ఆవిష్కరణ; గుహలు, రాతి ఆశ్రయాలు |
| మధ్య రాతి యుగం (మెసోలిథిక్) | పాత రాతి యుగం తరువాత | చిన్న, పదునైన రాతి పనిముట్లు (మైక్రోలిథ్‌లు); విల్లు, బాణం; చేపల వేట; కుక్కను మచ్చిక చేసుకోవడం |
| కొత్త రాతి యుగం (నియోలిథిక్) | ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో సుమారు 8,000 నుండి 10,000 సంవత్సరాల క్రితం నుండి | వ్యవసాయం; పెంపుడు జంతువులు; నునుపు చేసిన రాతి పనిముట్లు; కుండలు; చక్రం; స్థిర గ్రామాలు |
| లోహ యుగాలు | తరువాత | పనిముట్లు, ఆయుధాల కోసం రాగి, కంచు, ఆపై ఇనుము వాడారు |
- అగ్ని వెచ్చదనాన్ని, జంతువుల నుండి రక్షణను, వంట చేసుకునే వీలును ఇచ్చింది.
- భీంబెట్కా (మధ్యప్రదేశ్) వద్ద రాతి చిత్రాలు వేట, నాట్యాన్ని చూపుతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కర్నూలు గుహల ప్రాంతం, నాగార్జునకొండ వద్ద రాతి పనిముట్లు, గుహ అవశేషాలు తెలిసినవి.
- వ్యవసాయం: ప్రజలు మొదట వాయవ్యంలో గోధుమ, బార్లీ (మెహర్‌గఢ్, ప్రస్తుత పాకిస్థాన్‌లో, అత్యంత పురాతన వ్యవసాయ ప్రదేశాలలో ఒకటి) మరియు మధ్య గంగా లోయలో వరి (కోల్డిహ్వా) విత్తారు. వారు గొర్రెలు, మేకలు, పశువులను పెంచారు.
- స్థిర జీవితం: ప్రజలు పొలాలు, నదుల దగ్గర గుడిసెలు కట్టుకున్నారు, ధాన్యం నిల్వ చేశారు, కుండలు చేశారు, గ్రామాలలో నివసించడం మొదలుపెట్టారు. బుర్జహోమ్ (కశ్మీర్) గుంత నివాసాలకు ప్రసిద్ధి.
- మహాశిలా యుగ సమాధులు (మెగాలిథ్‌లు): దక్కన్, దక్షిణ భారతదేశంలో ఇనుప యుగంలో సమాధులపై పెద్ద రాళ్లు ఉంచారు. వీటిని మహాశిలా సమాధులు (megalithic burials) అంటారు.
- స్థిర జీవితం ఎందుకు ముఖ్యం: మిగులు ఆహారం, చేతి వృత్తులు, వాణిజ్యం, గ్రామాలు, నియమాలు, తరువాత నగరాలు.
చరిత్ర ఆధారాలు: చరిత్రకారులు అనేక రకాల ఆధారాలను వాడతారు. *శాసనాలు* రాయి లేదా లోహంపై రాతలు; *నాణేలు* పాలకులను, వాణిజ్యాన్ని, లోహాలను చూపుతాయి; *స్మారక కట్టడాలు* అంటే స్తూపాలు, దేవాలయాల వంటివి కళను, విశ్వాసాన్ని చూపుతాయి; *సాహిత్యం* అంటే వేదాలు, జాతక కథలు, అర్థశాస్త్రం వంటివి జీవన విధానాన్ని వివరిస్తాయి; మరియు విదేశీ యాత్రికుల రచనలు బయటి దృక్కోణాలను జోడిస్తాయి. శాసనాల లిపిని చదవడం (బ్రాహ్మీ 19వ శతాబ్దంలో చదవగలిగారు) అశోకుని, తొలి రాజ్యాల చరిత్రను వెలుగులోకి తెచ్చింది.
2. తొలి నగరాలు: హరప్పా నాగరికత
హరప్పా (సింధూ లోయ) నాగరికత ఉపఖండపు వాయవ్య భాగంలో సుమారు క్రీ.పూ. 2600-1900 మధ్య వర్ధిల్లింది. ప్రధాన ప్రదేశాలు: హరప్పా, మొహెంజొదారో, లోథాల్, ధోలావీరా, కాలిబంగన్ మరియు రాఖీగఢీ.
- సూటి వీధులు, ఇటుక ఇళ్లు, కప్పబడిన కాలువలతో ప్రణాళికాబద్ధ పట్టణాలు. మొహెంజొదారో, హరప్పాలలో "మహా స్నానవాటిక" మరియు ధాన్యాగారం.
- చిత్రాలతో కూడిన ముద్రలు, ఇంకా అర్థం కాని లిపి. ప్రామాణిక తూకాలు. మెసపొటేమియాతో వాణిజ్యం. లోథాల్‌లో నౌకాశ్రయం ఉండేది.
- వారు రాగి, కంచు, రాయి, శంఖం, బంగారం, టెర్రకోట వాడారు. ఇనుము వాడలేదు.
3. వైదిక యుగం మరియు రాజ్యాల ఆరంభం
- తొలి వైదిక యుగం: ఋగ్వేదం అత్యంత పురాతన గ్రంథం. ప్రజలు పశుపోషణతో జీవించారు. తెగలకు నాయకుడు (రాజన్) నాయకత్వం వహించేవాడు. సభ, సమితి అనే సభలు ఉండేవి.
- తరువాతి వైదిక యుగం: వ్యవసాయం పెరిగింది, ఇనుప పనిముట్లు వాడకంలోకి వచ్చాయి, తెగలు స్థిరపడి చిన్న రాజ్యాలను ఏర్పరిచాయి.
- జనపదాల ఆవిర్భావం: *జన* అంటే తెగ; *జనపదం* అంటే తెగ స్థిరపడిన భూమి. పెద్దవి క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో మహాజనపదాలుగా మారాయి, వాటికి కోటలతో కూడిన రాజధానులు, పన్నులు, సైన్యాలు ఉన్నాయి.
4. పదహారు మహాజనపదాలు
సాధారణ జాబితా: అంగ, మగధ, కాశీ, కోసల, వజ్జి (వృజ్జి), మల్ల, చేది, వత్స, కురు, పాంచాల, మత్స్య, శూరసేన, అస్సక (అశ్మక), అవంతి, గాంధార మరియు కాంభోజ.
| రకం | లక్షణం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| రాచరికం | రాజు పాలిస్తాడు; పాలన కుటుంబంలో వారసత్వంగా వస్తుంది | మగధ, కోసల, అవంతి, వత్స |
| గణ లేదా సంఘ (గణతంత్రం) | నాయకుల సభ పాలిస్తుంది | వజ్జి, మల్ల |
- అస్సక గోదావరి ఒడ్డున ఉంది మరియు వింధ్య పర్వతాలకు దక్షిణాన ఉన్న ఏకైక మహాజనపదం. దాని రాజధాని పోతన లేదా పోతలి, ప్రస్తుత బోధన్ దగ్గర అని చెబుతారు.
- అవంతి రాజధాని ఉజ్జయిని; కోసల రాజధాని శ్రావస్తి, అయోధ్య; వత్స రాజధాని కౌశాంబి; గాంధార రాజధాని తక్షశిల.
- మగధ అత్యంత బలమైనది. కారణాలు: గంగా, సోన్ నదుల మధ్య సారవంతమైన భూమి, దగ్గరలో ఇనుప ఖనిజం, ఏనుగుల కోసం అడవులు, నదీ వాణిజ్యం మరియు బలమైన పాలకులు. దాని తొలి రాజధాని రాజగృహ, తరువాత పాటలీపుత్రం.
- మగధ వంశాలు: హర్యంక (బింబిసారుడు, అజాతశత్రువు), శిశునాగ మరియు నందులు. నంద పాలకుడు మహాపద్మనందుడు శక్తిమంతుడు, చివరి నందుడిని చంద్రగుప్త మౌర్యుడు పడగొట్టాడు.
- మతాలు: మహావీరుడు (జైనమతం), గౌతమ బుద్ధుడు (బౌద్ధమతం) ఈ శతాబ్దాలలో, సుమారు క్రీ.పూ. 6వ-5వ శతాబ్దంలో బోధించారు. బుద్ధుడు లుంబినిలో జన్మించాడు, బోధ్ గయలో జ్ఞానోదయం పొందాడు, సారనాథ్‌లో మొదటి ప్రసంగం ఇచ్చాడు, కుశీనగరంలో నిర్యాణం చెందాడు. ఆయన బోధనలు: నాలుగు ఆర్య సత్యాలు, అష్టాంగ మార్గం, అహింస మరియు మధ్య మార్గం.
- వాయవ్యంపై అలెగ్జాండర్ దండయాత్ర (సుమారు క్రీ.పూ. 326) చిన్న రాజ్యాలను కుదిపివేసి, మౌర్యులకు మార్గం సుగమం చేసింది.
5. మౌర్య సామ్రాజ్యం (సుమారు క్రీ.పూ. 321-185)
- చంద్రగుప్త మౌర్యుడు అర్థశాస్త్ర రచయిత చాణక్యుడు (కౌటిల్యుడు) సహాయంతో సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. రాజధాని పాటలీపుత్రం. గ్రీకు రాయబారి మెగస్తనీస్ అతని ఆస్థానం గురించి *ఇండికా* రాశాడు. చంద్రగుప్తుడు అలెగ్జాండర్ సేనాని సెల్యూకస్‌తో సంధి చేసుకున్నాడు.
- బిందుసారుడు (అతని కుమారుడు) సామ్రాజ్యాన్ని దక్షిణం వైపు విస్తరించాడు.
- అశోకుడు (సుమారు క్రీ.పూ. 268-232) కళింగ యుద్ధం (సుమారు క్రీ.పూ. 261) చేసి, బాధను చూసి చలించిపోయాడు. అతడు బౌద్ధమతం వైపు మళ్లి ధమ్మంను (దయ, సహనం, నైతిక ప్రవర్తనల నియమావళి) బోధించాడు.
- అశోకుని సందేశాలను బ్రాహ్మీ లిపిలో, ప్రాకృత భాషలో రాళ్లపై, స్తంభాలపై చెక్కించారు. వాయవ్యంలో శాసనాలకు ఖరోష్ఠి వాడారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అతని శిలా శాసన స్థలాలలో ఒకటి ఎర్రగుడి. సారనాథ్ స్తంభంపై ఉన్న సింహ శీర్షం భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం; అశోక చక్రం జాతీయ పతాకంపై ఉంది.
- పరిపాలన: మంత్రుల సహాయంతో రాజు; రాకుమారుల ఆధ్వర్యంలో ప్రావిన్సులు; మహామాత్రులు అనే అధికారులు; గూఢచారులు; స్థిర సైన్యం; మంచి రోడ్లు; భూమిపై, వాణిజ్యంపై పన్నులు.
- పతనం: బలహీన వారసులు, ఆర్థిక ఒత్తిడి, మరియు దూర ప్రావిన్సులు విడిపోవడం. చివరి మౌర్య రాజును పుష్యమిత్ర శుంగుడు చంపాడు.
6. శాతవాహనులు (సుమారు క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం వరకు)
శాతవాహనులు ఆంధ్ర, దక్కన్ ప్రాంతంలో మొదటి గొప్ప వంశం, దీనిని తరచుగా మొదటి ఆంధ్ర సామ్రాజ్యం అంటారు.
- సిముకుడు స్థాపకుడిగా పేర్కొనబడ్డాడు. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి గొప్ప పాలకుడిగా పరిగణించబడతాడు; వాసిష్ఠీపుత్ర పులుమావి మరియు యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి కూడా పాలించారు.
- రాజధానులు: ప్రతిష్ఠానం (పైఠాన్) మరియు ధాన్యకటకం (అమరావతి దగ్గర).
- పాలకులు ప్రాకృత భాషను బ్రాహ్మీ లిపిలో రాశారు. రాజు హాలుడు ప్రాకృత గీతాల సంకలనం *గాథాసప్తశతి* రచయితగా పేరొందాడు.
- రెండు తీరాలలోని ఓడరేవుల ద్వారా రోమ్‌తో వారికి వర్ధిల్లిన వాణిజ్యం ఉండేది. ఓడల బొమ్మలు, శాతవాహన రాజుల చిత్రాలు ఉన్న నాణేలు దొరికాయి.
- వారు బౌద్ధమతాన్ని, బ్రాహ్మణ మతాలను ఆదరించారు; ఈ కాలంలో అమరావతి స్తూపం గొప్పగా అలంకరించబడింది, నాగార్జునకొండ ప్రధాన బౌద్ధ కేంద్రంగా ఉండేది.
- రాణులు తరచుగా తమ పేర్లను పేర్కొంటారు, రాజులు తల్లి పేరును ముందు చేర్చుకున్నారు (గౌతమీపుత్ర వంటివి).
7. ఇతర తొలి రాజ్యాల సంక్షిప్త పరిచయం
| రాజ్యం | ప్రాంతం | గమనికలు |
|---|---|---|
| ఇక్ష్వాకులు | కృష్ణా లోయ, నాగార్జునకొండ (విజయపురి) | శాతవాహనుల తరువాత వచ్చారు (సుమారు క్రీ.శ. 3వ-4వ శతాబ్దం); బౌద్ధ కట్టడాలు నిర్మించారు |
| గుప్తులు | ఉత్తర భారతదేశం | సుమారు క్రీ.శ. 320లో స్థాపించబడింది; సముద్రగుప్తుడు, రెండవ చంద్రగుప్తుడు (విక్రమాదిత్యుడు); పాటలీపుత్రం; కళ, విజ్ఞానం, సాహిత్యంలో పురోగతి, కవి కాళిదాసు, గణిత శాస్త్రవేత్త ఆర్యభటుడు; చైనా యాత్రికుడు ఫాహియాన్ సందర్శించాడు |
| పల్లవులు | కంచి (కాంచీపురం) | మొదటి మహేంద్రవర్మ, మొదటి నరసింహవర్మ వంటి పాలకులు; మహాబలిపురంలో రాతి గుహ దేవాలయాలు |
| తూర్పు చాళుక్యులు | వేంగి (ఆంధ్ర) | క్రీ.శ. 7వ శతాబ్దంలో స్థాపించబడింది, శతాబ్దాల పాటు పాలించారు |
| చోళులు, చేరులు, పాండ్యులు | దక్షిణ భాగం | సంగం సాహిత్యంలో పేర్కొన్న తొలి తమిళ రాజ్యాలు |
తరగతి గది కోణం: గోడపై కాలరేఖ పట్టీని వాడి, పిల్లలు సంఘటనలను క్రమంలో ఉంచేలా చేయండి. రాతి పనిముట్లు, ముద్రలు, నాణేలు, శాసనాల చిత్రాలను చూపించి, అవి మనకు ఏం చెబుతున్నాయని అడగండి. చరిత్రను ప్రదేశంతో కలపండి: మ్యాప్‌లో దగ్గరలోని చారిత్రక స్థలాన్ని కనుగొనండి. కారణం-ఫలితం నేర్పండి: వ్యవసాయం గ్రామాలకు ఎందుకు దారితీసింది?
పరీక్షలో తప్పులు చేసే చోట్లు
- 1. నియోలిథిక్ అంటే వ్యవసాయం, కుండలు; పాలియోలిథిక్ అంటే వేట, అగ్ని.
- 2. అస్సక ఒక్కటే దక్షిణ మహాజనపదం, అది గోదావరిపై ఉంది.
- 3. వజ్జి, మల్ల గణతంత్రాలు; మగధ, కోసల రాచరికాలు.
- 4. మెగస్తనీస్ (ఇండికా) చంద్రగుప్తుని ఆస్థానంలో ఉన్నాడు; ఫాహియాన్ గుప్తుల కాలంలో సందర్శించాడు.
- 5. చాణక్యుడు అర్థశాస్త్రం రాశాడు; హాలుడు గాథాసప్తశతి రచయితగా పేరొందాడు.
- 6. అశోకుని శాసనాలు బ్రాహ్మీలో ఉన్నాయి (వాయవ్యంలో ఖరోష్ఠి); సంస్కృతంలో కాదు.
- 7. కళింగ యుద్ధం అశోకుని యుద్ధ వైఖరిని మార్చింది; అది మౌర్య వంశాన్ని అంతం చేయలేదు.
- 8. శాతవాహన రాజధానులు ప్రతిష్ఠానం, ధాన్యకటకం; పాటలీపుత్రం మౌర్యులది, గుప్తులది.
ఒక్క వాక్యంలో
- 1. రాతి యుగ ప్రజలు వేట, ఆహార సేకరణతో జీవించారు.
- 2. అగ్నిని పాత రాతి యుగంలో కనుగొన్నారు.
- 3. వ్యవసాయం కొత్త రాతి యుగంలో మొదలైంది.
- 4. హరప్పా, మొహెంజొదారో రెండు పెద్ద హరప్పా నగరాలు.
- 5. పదహారు మహాజనపదాలు ఉండేవి.
- 6. మగధ రాజధానులు రాజగృహ, తరువాత పాటలీపుత్రం.
- 7. అస్సక గోదావరిపై ఉండేది.
- 8. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
- 9. అశోకుడు కళింగ యుద్ధం చేశాడు.
- 10. సారనాథ్ సింహ శీర్షం భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం.
- 11. శాతవాహనులు మొదటి గొప్ప ఆంధ్ర వంశం.
- 12. నాగార్జునకొండ ఇక్ష్వాకుల కేంద్రం.
సాధన ప్రశ్నలు
జంతువులను వేటాడి, మొక్కలను సేకరించి జీవించిన ఆదిమానవులను ఏమంటారు?
- వ్యాపారులు
- పశుపోషక రైతులు
- నగరాల హస్తకళాకారులు
- వేటగాళ్లు-సేకరణదారులు (Hunter-gatherers)
సమాధానం
D. వేటగాళ్లు-సేకరణదారులు (Hunter-gatherers)
Early humans who lived by hunting animals and gathering plants are called
- traders
- pastoral farmers
- craftsmen of cities
- hunter-gatherers
అగ్ని ఆవిష్కరణ ఏ యుగానికి చెందినది?
- ఇనుప యుగం
- కొత్త రాతి యుగం
- గుప్తుల కాలం
- పాత రాతి యుగం
సమాధానం
D. పాత రాతి యుగం
The discovery of fire belongs to the
- Iron Age
- New Stone Age
- Gupta period
- Old Stone Age
వ్యవసాయం, కుండల తయారీ ప్రధానంగా ఏ యుగంతో ముడిపడి ఉన్నాయి?
- పాత రాతి యుగం
- మధ్య రాతి యుగం
- హరప్పా కాలం మాత్రమే
- కొత్త రాతి యుగం (Neolithic)
సమాధానం
D. కొత్త రాతి యుగం (Neolithic)
Farming and pottery are mainly associated with the
- Old Stone Age
- Middle Stone Age
- Harappan period only
- New Stone Age (Neolithic)
మధ్య రాతి యుగంలో ఉపయోగించిన చిన్న, పదునైన రాతి పనిముట్లను ఏమంటారు?
- మహా శిలలు (Megaliths)
- చేతి గొడ్డళ్లు
- సూక్ష్మ శిలాయుధాలు (Microliths)
- సెల్ట్స్
సమాధానం
C. సూక్ష్మ శిలాయుధాలు (Microliths)
Tiny sharp stone tools used in the Middle Stone Age are called
- megaliths
- hand axes
- microliths
- celts
దక్షిణ భారతదేశంలో ఇనుప యుగంలో సమాధులపై ఉంచిన పెద్ద రాళ్లను ఏమంటారు?
- స్తూపాలు
- సూక్ష్మ శిలాయుధాలు
- మహా శిలలు (Megaliths)
- శాసనాలు
సమాధానం
C. మహా శిలలు (Megaliths)
Big stones placed over burials in the Iron Age of south India are called
- stupas
- microliths
- megaliths
- edicts
ఆదిమానవుల గుహా చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రదేశం
- సారనాథ్
- లోథల్
- పాటలీపుత్రం
- భీమ్‌బెట్కా
సమాధానం
D. భీమ్‌బెట్కా
The rock shelter paintings of early humans are well known at
- Sarnath
- Lothal
- Pataliputra
- Bhimbetka
ప్రస్తుత పాకిస్థాన్‌లోని మెహర్‌గఢ్ దేనికి అతి ప్రాచీన కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి?
- నాణేల తయారీ
- ముద్రణ
- ఇనుము కరిగించడం
- వ్యవసాయం
సమాధానం
D. వ్యవసాయం
Mehrgarh in present Pakistan is known as a very early centre of
- coin making
- printing
- iron smelting
- farming
ఏ హరప్పా ప్రదేశంలో నౌకాశ్రయం (dockyard) ఉంది?
- హరప్పా
- రాఖీగఢీ
- లోథల్
- మొహెంజోదారో
సమాధానం
C. లోథల్
Which Harappan site had a dockyard?
- Harappa
- Rakhigarhi
- Lothal
- Mohenjo-daro
హరప్పా ప్రజలు ఉపయోగించని లోహం ఏది?
- ఇనుము
- బంగారం
- రాగి
- కంచు
సమాధానం
A. ఇనుము
Which metal was NOT used by the Harappans?
- Iron
- Gold
- Copper
- Bronze
ప్రాచీన బౌద్ధ గ్రంథాలలో ఎన్ని మహాజనపదాలు పేర్కొనబడ్డాయి?
- పది
- పద్దెనిమిది
- పన్నెండు
- పదహారు
సమాధానం
D. పదహారు
How many Mahajanapadas are listed in early Buddhist texts?
- Ten
- Eighteen
- Twelve
- Sixteen
దక్షిణాన గోదావరి తీరంలో ఉన్న మహాజనపదం ఏది?
- అస్సక
- అవంతి
- కోసల
- కంబోజ
సమాధానం
A. అస్సక
Which Mahajanapada was located on the Godavari in the south?
- Assaka
- Avanti
- Kosala
- Kamboja
కింది వాటిలో గణరాజ్యం (గణ-సంఘం) ఏది?
- అవంతి
- కోసల
- వజ్జి
- మగధ
సమాధానం
C. వజ్జి
Which of these was a republic (gana-sangha)?
- Avanti
- Kosala
- Vajji
- Magadha
మగధ యొక్క మొదటి రాజధాని
- ఉజ్జయిని
- రాజగృహ
- పాటలీపుత్రం
- తక్షశిల
సమాధానం
B. రాజగృహ
The first capital of Magadha was
- Ujjain
- Rajagriha
- Pataliputra
- Taxila
తక్షశిలను విద్యా కేంద్రంగా, రాజధానిగా కలిగిన మహాజనపదం ఏది?
- మత్స్య
- కురు
- అంగ
- గాంధార
సమాధానం
D. గాంధార
Which Mahajanapada had Taxila as its centre of learning and capital?
- Matsya
- Kuru
- Anga
- Gandhara
మగధ ఎదుగుదలకు కారణం ఏది?
- గంగా, సోన్ నదుల సమీపంలో ఇనుప ఖనిజం, సారవంతమైన భూమి
- నదులు లేకపోవడం
- పొడవైన తీరం
- వాణిజ్య మార్గాలకు దూరం
సమాధానం
A. గంగా, సోన్ నదుల సమీపంలో ఇనుప ఖనిజం, సారవంతమైన భూమి
Which was a reason for Magadha's rise?
- Iron ore and fertile land near the Ganga and Son
- Absence of rivers
- A long coast
- Distance from trade routes
బుద్ధుడు తన మొదటి ఉపన్యాసం ఎక్కడ ఇచ్చాడు?
- లుంబిని
- కుశీనగరం
- సారనాథ్
- బోధ్ గయ
సమాధానం
C. సారనాథ్
Buddha gave his first sermon at
- Lumbini
- Kushinagar
- Sarnath
- Bodh Gaya
మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడు
- అశోకుడు
- చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
- బిందుసారుడు
- సముద్రగుప్తుడు
సమాధానం
B. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
The founder of the Mauryan empire was
- Ashoka
- Chandragupta Maurya
- Bindusara
- Samudragupta
అర్థశాస్త్రాన్ని రచించినవారని చెప్పబడేది
- కౌటిల్యుడు (చాణక్యుడు)
- కాళిదాసు
- మెగస్తనీస్
- హాలుడు
సమాధానం
A. కౌటిల్యుడు (చాణక్యుడు)
The Arthashastra is attributed to
- Kautilya (Chanakya)
- Kalidasa
- Megasthenes
- Hala
చంద్రగుప్తుని ఆస్థానంలో గ్రీకు రాయబారిగా ఉండి 'ఇండికా' రాసినవారు
- సెల్యూకస్
- మెగస్తనీస్
- అలెగ్జాండర్
- ఫాహియాన్
సమాధానం
B. మెగస్తనీస్
The Greek ambassador at Chandragupta's court who wrote Indica was
- Seleucus
- Megasthenes
- Alexander
- Fa-Hien
అశోకుని హృదయ పరివర్తన ఏ యుద్ధం తరువాత జరిగింది?
- గాంధార
- మగధ
- అవంతి
- కళింగ
సమాధానం
D. కళింగ
Ashoka's change of heart followed the war with
- Gandhara
- Magadha
- Avanti
- Kalinga
అశోకుని శాసనాలలో అధికభాగం ఏ లిపిలో ఉన్నాయి?
- తెలుగు లిపి
- దేవనాగరి లిపి
- బ్రాహ్మీ లిపి
- రోమన్ లిపి
సమాధానం
C. బ్రాహ్మీ లిపి
Most of Ashoka's inscriptions are in the
- Telugu script
- Devanagari script
- Brahmi script
- Roman script
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అశోకుని శిలా శాసన ప్రదేశం
- ఎర్రగుడి
- గిర్నార్
- సారనాథ్
- ధౌలి
సమాధానం
A. ఎర్రగుడి
An Ashokan rock edict site in Andhra Pradesh is
- Yerragudi
- Girnar
- Sarnath
- Dhauli
భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం ఏ ప్రదేశంలోని సింహ స్తంభ శీర్షం ఆధారంగా రూపొందింది?
- హంపి
- సాంచీ తోరణం
- సారనాథ్
- లౌరియా నందన్‌గఢ్
సమాధానం
C. సారనాథ్
The national emblem of India is based on the Lion Capital at
- Hampi
- Sanchi gateway
- Sarnath
- Lauriya Nandangarh
ఆంధ్ర, దక్కన్ ప్రాంతాల మొదటి గొప్ప రాజవంశం
- పల్లవులు
- శాతవాహనులు
- చోళులు
- గుప్తులు
సమాధానం
B. శాతవాహనులు
The first great dynasty of Andhra and the Deccan region was
- Pallava
- Satavahana
- Chola
- Gupta
శాతవాహన పాలకులలో గొప్పవాడిగా పరిగణించబడేవారు ఎవరు?
- హాలుడు
- మహేంద్రవర్మ
- సిముకుడు
- గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
సమాధానం
D. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి
Which Satavahana ruler is regarded as the greatest?
- Hala
- Mahendravarman
- Simuka
- Gautamiputra Satakarni
గాథాసప్తశతి రచనను ఎవరికి ఆపాదిస్తారు?
- హాలుడు
- కాళిదాసు
- ఆర్యభట్టు
- సిముకుడు
సమాధానం
A. హాలుడు
The Gathasaptashati is credited to
- Hala
- Kalidasa
- Aryabhata
- Simuka
శాతవాహనుల రాజధాని ధాన్యకటకం ఏ ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంది?
- ఉజ్జయిని
- తక్షశిల
- అమరావతి
- మదురై
సమాధానం
C. అమరావతి
Dhanyakataka, a Satavahana capital, lies near
- Ujjain
- Taxila
- Amaravati
- Madurai
నాగార్జునకొండ ఏ వంశంతో ముడిపడి ఉంది?
- గుప్తులు
- మౌర్యులు
- పల్లవులు
- ఇక్ష్వాకులు
సమాధానం
D. ఇక్ష్వాకులు
Nagarjunakonda is linked with the dynasty of the
- Guptas
- Mauryas
- Pallavas
- Ikshvakus
మహాబలిపురంలోని రాతి గుహాలయాలను ఏ వంశం కాలంలో నిర్మించారు?
- శాతవాహనులు
- పల్లవులు
- మౌర్యులు
- ఇక్ష్వాకులు
సమాధానం
B. పల్లవులు
The rock-cut temples of Mahabalipuram were built under the
- Satavahanas
- Pallavas
- Mauryas
- Ikshvakus
గుప్తుల కాలంలో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన చైనా యాత్రికుడు
- మెగస్తనీస్
- ఫాహియాన్
- మార్కో పోలో
- హ్యూయెన్ త్సాంగ్
సమాధానం
B. ఫాహియాన్
The Chinese traveller who visited India in Gupta times was
- Megasthenes
- Fa-Hien
- Marco Polo
- Hiuen Tsang
సరైన జతను గుర్తించండి: పాలకుడు, వాస్తవం.
- బిందుసారుడు - అర్థశాస్త్రం
- హాలుడు - ఇండికా
- అశోకుడు - ధమ్మం
- చంద్రగుప్తుడు - కళింగ యుద్ధం
సమాధానం
C. అశోకుడు - ధమ్మం
Match the pair correctly: ruler and fact.
- Bindusara - Arthashastra
- Hala - Indica
- Ashoka - Dhamma
- Chandragupta - Kalinga war
ఆదిమానవులు వ్యవసాయం ఎందుకు ప్రారంభించారో 6వ తరగతి పిల్లలు అర్థం చేసుకోవాలని ఉపాధ్యాయుడు కోరుకుంటాడు. ఉత్తమ పద్ధతి
- తేదీలను మాత్రమే బట్టీ పట్టమనడం
- సుదీర్ఘ నోట్సు చెప్పడం
- చిత్రాలు, కాలరేఖతో కారణ-ఫలితాలను చర్చించడం
- ప్రశ్నలను నివారించడం
సమాధానం
C. చిత్రాలు, కాలరేఖతో కారణ-ఫలితాలను చర్చించడం
A teacher wants Class VI children to understand why early humans started farming. The best method is to
- ask them to memorise dates only
- dictate a long note
- discuss cause and effect with pictures and a timeline
- avoid questions
చిత్రాలు, లోహాల ద్వారా వాణిజ్యం, రాజుల గురించి తెలుసుకోవడానికి సహాయపడే చరిత్ర ఆధారం ఏది?
- శిలాజాలు
- నదుల పటాలు
- వాతావరణ నమోదులు
- నాణేలు
సమాధానం
D. నాణేలు
Which source of history helps us to know about trade and kings through images and metals?
- Fossils
- Maps of rivers
- Weather records
- Coins
ఆదిమానవుల గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. వారు పాత రాతి యుగంలో వ్యవసాయం చేశారు. 2. ఆదిమానవులు పాత రాతి యుగంలో మొదటిసారి అగ్నిని ఉపయోగించడం నేర్చుకున్నారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements on early humans. 1. They practised farming in the Old Stone Age. 2. Early humans first learned to use fire in the Old Stone Age.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
మహాజనపదాల గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. మగధ అత్యంత శక్తివంతమైన మహాజనపదంగా మారింది. 2. అన్ని మహాజనపదాలు రాజరికాలే.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on the Mahajanapadas. 1. Magadha became the most powerful Mahajanapada. 2. All Mahajanapadas were monarchies.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
అశోకుని గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. తన సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించడానికి అతడు కళింగ యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. 2. అతని శాసనాలు రాళ్లపై, స్తంభాలపై చెక్కబడ్డాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements on Ashoka. 1. He continued the Kalinga war to expand his empire. 2. His edicts were carved on rocks and pillars.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
శాతవాహనుల గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. వారు బ్రాహ్మీ లిపిలో ప్రాకృతాన్ని ఉపయోగించారు. 2. వారి రాజధానులలో ప్రతిష్ఠానం, ధాన్యకటకం ఉన్నాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements on the Satavahanas. 1. They used Prakrit in the Brahmi script. 2. Their capitals included Pratishthana and Dhanyakataka.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
మౌర్యుల గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. చంద్రగుప్త మౌర్యుని రాజధాని పాటలీపుత్రం. 2. మెగస్తనీస్ ఒక చైనా యాత్రికుడు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on the Mauryas. 1. Pataliputra was the capital of Chandragupta Maurya. 2. Megasthenes was a Chinese traveller.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
హరప్పా నాగరికత గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. హరప్పా ప్రజలు ఇనుప పనిముట్లను తయారుచేశారు. 2. హరప్పా పట్టణాలకు కప్పబడిన కాలువలు ఉండేవి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements on the Harappan civilisation. 1. The Harappans made iron tools. 2. Harappan towns had covered drains.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
స్థిర జీవనం గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. మిగులు ఆహారం వల్ల హస్తకళలు, వాణిజ్యం సాధ్యమయ్యాయి. 2. స్థిర జీవనం పాత రాతి యుగంలో ప్రారంభమైంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on settled life. 1. Surplus food made craftsmanship and trade possible. 2. Settled life began in the Old Stone Age.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
అస్సక గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అస్సక గంగా మైదానంలో ఉండేది. 2. అస్సక గోదావరి తీరంలో ఉండేది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements on Assaka. 1. Assaka was in the Ganga plains. 2. Assaka lay on the Godavari.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
బుద్ధుని గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అతడు కుశీనగరంలో పరినిర్వాణం చెందాడు. 2. అతని మొదటి ఉపన్యాసం బోధ్ గయలో జరిగింది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on Buddha. 1. He passed away at Kushinagar. 2. His first sermon was at Bodh Gaya.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
గుప్తుల గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. ఫాహియాన్ మౌర్యుల కాలంలో భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు. 2. కాళిదాసు, ఆర్యభట్టు గుప్తుల కాలానికి చెందినవారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements on the Guptas. 1. Fa-Hien visited India in Mauryan times. 2. Kalidasa and Aryabhata belong to Gupta times.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
నాగార్జునకొండ, అమరావతి గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. రెండూ ఆంధ్రలోని బౌద్ధ కళతో ముడిపడి ఉన్నాయి. 2. అమరావతి స్తూపాన్ని శాతవాహనుల కాలంలో అలంకరించారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements on Nagarjunakonda and Amaravati. 1. Both are linked with Buddhist art in Andhra. 2. Amaravati stupa was decorated in the Satavahana period.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
మహా శిలల (Megaliths) గురించిన వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1. అవి పెద్ద రాళ్లతో గుర్తించబడిన సమాధులు. 2. అవి ఉత్తర భారతదేశంలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements on megaliths. 1. They are burials marked by large stones. 2. They are found only in north India.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2