సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు · Chapter 2

పాఠశాల పాఠ్యప్రణాళిక మరియు వనరులు: NCF 2005, RTE 2009, SCF 2011 మరియు సమీకృత రంగం

గుర్తుంచుకోవలసినవి

NCF 2005 (జాతీయ పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం) నిర్మితవాదం (constructivism), ఐదు మార్గదర్శక సూత్రాలపై ఆధారపడింది: జ్ఞానాన్ని పాఠశాల వెలుపలి జీవితంతో అనుసంధానించడం, బట్టీ విధానం నుంచి మారడం, పాఠ్యపుస్తకాలకు మించి పాఠ్యప్రణాళికను సుసంపన్నం చేయడం, పరీక్షలను సరళంగా మార్చడం, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో శ్రద్ధాపూర్వక గుర్తింపును పెంపొందించడం.
RTE చట్టం 2009 ప్రాథమిక విద్యను (6-14 ఏళ్ల వయసు) ఆర్టికల్ 21A కింద ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది; ఇందులో నిలుపుదల లేదు, శారీరక శిక్ష లేదు, ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాని పాఠశాలల్లో బలహీన వర్గాలకు 25% సీట్లు, నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం ఉన్నాయి.
SCF 2011 ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం. ఇది NCF 2005, RTE 2009లను రాష్ట్రానికి అనుగుణంగా మలిచింది; సాంఘిక శాస్త్రానికి ఐదు విద్యా ప్రమాణాలు, కృత్య ఆధారిత పాఠ్యపుస్తకాలు, సమీకృత విధానాన్ని ఇచ్చింది.

పాఠ్యప్రణాళిక, సిలబస్ మరియు పాఠ్యపుస్తకం

పదం	అర్థం
పాఠ్యప్రణాళిక (Curriculum)	అభ్యాసకుల కోసం పాఠశాల ప్రణాళిక చేసే అనుభవాల మొత్తం కార్యక్రమం: విషయం, కృత్యాలు, పద్ధతులు, మూల్యాంకనం, వనరులు
సిలబస్ (Syllabus)	ఒక తరగతికి లేదా సంవత్సరానికి ఒక సబ్జెక్టులో పూర్తి చేయవలసిన అంశాల జాబితా
పాఠ్యపుస్తకం	విషయాన్ని అందించే ఒక వనరు; మొత్తం పాఠ్యప్రణాళిక కాదు
అంతర్గత (దాగిన) పాఠ్యప్రణాళిక	పాఠశాల సంస్కృతి, ఉపాధ్యాయుల ప్రవర్తన, నియమాల నుంచి పిల్లలు పరోక్షంగా నేర్చుకునేది

సాంఘిక శాస్త్రంలో పాఠ్యప్రణాళిక నిర్మాణ సూత్రాలు: పిల్లల కేంద్రిత, సమాజ కేంద్రిత, కృత్య ఆధారిత, సరళమైన, సమీకృత, జీవితానికి ఉపయోగపడే, భవిష్యత్తును చూసే (మార్పుకు సిద్ధం చేసే), ప్రజాస్వామ్య, స్థానిక అవసరాలతో అనుసంధానమైనవి.

జాతీయ పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం 2005

యశ్‌పాల్ అధ్యక్షతన ఉన్న జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీ ఆధ్వర్యంలో NCERT దీన్ని సిద్ధం చేసింది. ఇంతకుముందు జాతీయ చట్రాలు 1975, 1988, 2000లలో వెలువడ్డాయి.
ఆధారం: నిర్మితవాదం. పిల్లలు ఖాళీ పాత్రలు కాదు. వారు తమ అనుభవం, సంభాషణ, పరిశీలన, కృత్యాల ద్వారా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటారు.
ఈ పత్రం నినాదం: భారం లేని అభ్యసనం (learning without burden) (ఈ ఆలోచన 1993 యశ్‌పాల్ నివేదిక నుంచి వచ్చింది).
ఇది జాతీయ ఫోకస్ గ్రూపులను ఏర్పాటు చేసింది; అవి స్థాన పత్రాలను (సాంఘిక శాస్త్రాల బోధనపై ఒకటి సహా) రూపొందించాయి.

ఐదు మార్గదర్శక సూత్రాలు

1. జ్ఞానాన్ని పాఠశాల వెలుపలి జీవితంతో అనుసంధానించడం.
2. అభ్యసనం బట్టీ పద్ధతుల నుంచి దూరంగా మారేలా చూడటం.
3. పాఠ్యప్రణాళిక పాఠ్యపుస్తకాలకు మించి ఉండేలా సుసంపన్నం చేయడం.
4. పరీక్షలను మరింత సరళంగా చేసి తరగతి గది జీవితంతో అనుసంధానించడం.
5. దేశంలోని ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో శ్రద్ధాపూర్వక అంశాలతో కూడిన సర్వోన్నత గుర్తింపును పెంపొందించడం.

సాంఘిక శాస్త్రానికి ఆలోచనలు

సాంఘిక శాస్త్రం సమాజం గురించి "విమర్శనాత్మక" ఆలోచనను పెంపొందించాలి; సమాజం ఎలా పనిచేస్తుంది, ఎలా మారుతుంది, తాము ఎలా పాల్గొనవచ్చు అని పిల్లలు అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడాలి.
విషయం పిల్లల జీవితంతో సంబంధం ఉన్న ఇతివృత్తాల చుట్టూ అమర్చబడుతుంది: వైవిధ్యం, జీవనోపాధి, వనరులు, పాలన, సామాజిక అసమానత మరియు ఇలాంటి రంగాలు.
ప్రాథమిక స్థాయి నుంచి పర్యావరణాన్ని ఒకే రంగంగా (EVS) బోధిస్తారు. ఉన్నత ప్రాథమిక, మాధ్యమిక దశల్లో సాంఘిక శాస్త్రాలను చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, రాజనీతి శాస్త్రం (పౌరశాస్త్రం), ఆర్థిక శాస్త్రంగా ఒకే సబ్జెక్టు శీర్షిక కింద సమీకృత దృక్పథంతో బోధిస్తారు. ఉన్నత మాధ్యమిక దశలో వేర్వేరు శాఖలు వస్తాయి.
తేదీలు, పేర్లను బట్టీ పట్టడం తక్కువ; ఆధారాలు, పటాలు, కేస్ స్టడీలు, చర్చ, ప్రాజెక్టు పని ఎక్కువ వినియోగం.
పాఠ్యపుస్తకాలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తాలి, బహుళ దృక్కోణాలను అనుమతించాలి. మార్జిన్ బాక్సులు, కృత్యాలు, "ఆలోచించండి" ప్రశ్నలు ఈ రూపకల్పనలో భాగం.
మూల్యాంకనం కేవలం గుర్తుంచుకోవడాన్ని కాకుండా అవగాహనను అంచనా వేయాలి.

బాలల ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్యా హక్కు చట్టం, 2009 (RTE)

86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ఆర్టికల్ 21Aను చేర్చింది: 6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య. చట్టం దానికి రూపాన్నిచ్చింది.
చట్టం 2010 ఏప్రిల్ 1న అమల్లోకి వచ్చింది.
ముఖ్య నిబంధనలు, సెక్షన్లు:

నిబంధన	విషయం
సమీప పాఠశాల	ఇంటికి దగ్గరలోని పాఠశాలలో ప్రవేశం పొందే హక్కు పిల్లవాడికి ఉంది (సెక్షన్ 6 పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేయమని ప్రభుత్వాలను కోరుతుంది)
స్క్రీనింగ్ లేదు, క్యాపిటేషన్ ఫీజు లేదు	పరీక్ష లేదా ఇంటర్వ్యూ లేకుండా ప్రవేశం (సెక్షన్ 13)
25% రిజర్వేషన్	ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాని పాఠశాలలు ప్రవేశ తరగతిలో బలహీన, వెనుకబడిన పిల్లలను చేర్చుకుంటాయి (సెక్షన్ 12(1)(c))
నిలుపుదల లేదు	ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడినీ నిలిపివేయరు లేదా బహిష్కరించరు (సెక్షన్ 16); 2019 సవరణ క్రమ పరీక్షలు, నివారణ బోధన తర్వాత ఉన్నత ప్రాథమిక తరగతుల్లో నిలుపుదలను రాష్ట్రాలు నిర్ణయించడానికి అనుమతించింది
శారీరక శిక్ష లేదు	శారీరక శిక్ష లేదా మానసిక వేధింపు ఉండదు (సెక్షన్ 17)
పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ	తల్లిదండ్రులు, స్థానిక సంస్థ సభ్యులు, ఉపాధ్యాయులు పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళికను సిద్ధం చేస్తారు (సెక్షన్ 21)
ఉపాధ్యాయుల అర్హత	విద్యా అధికార సంస్థ కనీస అర్హతలను నిర్దేశిస్తుంది; ఉపాధ్యాయులు ప్రైవేట్ ట్యూషన్ చేయకూడదు (సెక్షన్ 23, సెక్షన్ 28)
పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకనం	విద్యా అధికార సంస్థ పాఠ్యప్రణాళికను, నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకన విధానాన్ని సిద్ధం చేస్తుంది (సెక్షన్ 29)

సెక్షన్ 29 ప్రకారం పాఠ్యప్రణాళిక రాజ్యాంగ విలువలకు అనుగుణంగా ఉండాలి, పిల్లవాడి సర్వతోముఖ సామర్థ్యాలను పెంపొందించాలి, కృత్య ఆధారిత, పిల్లలకు అనుకూలమైన అభ్యసనాన్ని ఉపయోగించాలి, సాధ్యమైనంత వరకు మాతృభాషను బోధనా మాధ్యమంగా వాడాలి, పిల్లవాడిని భయం, మానసిక ఆఘాతం, ఆందోళన నుంచి విముక్తం చేయాలి.
షెడ్యూల్‌లో విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి: ప్రాథమిక దశలో 30:1, ఉన్నత ప్రాథమిక దశలో 35:1 (విస్తృత ప్రమాణంగా).
సాంఘిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయునికి అర్థం: పిల్లలకు అనుకూలమైన తరగతి గది, బలహీన అభ్యాసకులపై ముద్ర వేయకపోవడం, మొదటి తరం అభ్యాసకులకు తోడ్పాటు, తరగతిలో నిర్మాణాత్మక మూల్యాంకన వినియోగం, పిల్లల వైవిధ్యం పట్ల గౌరవం.

రాష్ట్ర పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం 2011 (ఆంధ్రప్రదేశ్)

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విద్యా పరిశోధన, శిక్షణ మండలి (SCERT) NCF 2005, RTE చట్టం 2009కు అనుగుణంగా దీన్ని సిద్ధం చేసింది.
పిల్లల కేంద్రిత, నిర్మితవాద అభ్యసనాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. ఉపాధ్యాయుడు సులభతరం చేసేవాడిగా (facilitator) పనిచేస్తాడు.
ప్రతి సబ్జెక్టుకు విద్యా ప్రమాణాలను ప్రవేశపెట్టింది; సాంఘిక శాస్త్రానికి ఆరు ఉన్నాయి (భావనల అవగాహన; పాఠ్యం చదవడం, అర్థం చేసుకోవడం, వ్యాఖ్యానించడం; సమాచార నైపుణ్యాలు; సమకాలీన అంశాలపై ఆలోచన, ప్రశ్నించడం; పటాల నైపుణ్యాలు; ప్రశంస మరియు సున్నితత్వం).
పాఠ్యపుస్తకాల్లో కృత్యాలు, "చేద్దాం", "ఆలోచించి చర్చించండి", ప్రాజెక్టు అంశాలు ఉంటాయి; మూల్యాంకనం నిరంతరం, సమగ్రంగా, నిర్మాణాత్మక, సంగ్రహణాత్మక మూల్యాంకనాలతో ఉంటుంది (సంఖ్య, వెయిటేజీ కోసం తాజా సర్క్యులర్‌ను సరిచూసుకోండి).
స్థానిక ప్రాసంగికత: రాష్ట్రంలోని నదులు, ప్రాంతాలు, వ్యవసాయం, సంస్కృతి, చరిత్ర, తెలుగు భాష నుంచి ఉదాహరణలు.

సాంఘిక శాస్త్రంలో సమీకృత రంగం

"సమీకరణ (Integration)" అంటే చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రాల విషయాన్ని వేర్వేరు గోతుల్లో బోధించకుండా ఇతివృత్తాల చుట్టూ కలపడం. పాఠ్యప్రణాళిక వ్యవస్థీకరణ రకాలు:

రకం	ఆలోచన
సబ్జెక్టుల వారీగా (వేర్వేరు)	ప్రతి శాఖ దాని స్వంత పీరియడ్లతో వేరే సబ్జెక్టు
సహసంబంధం (Correlation)	సబ్జెక్టులు వేరుగానే ఉంటాయి కానీ ఉపాధ్యాయులు వాటిని అనుసంధానిస్తారు (చరిత్రను భూగోళశాస్త్రంతో)
కలయిక / సమీకరణ (Fusion / integration)	శాఖలు ఇతివృత్తాలు లేదా సమస్యల చుట్టూ ఒకే సబ్జెక్టుగా విలీనమవుతాయి
విస్తృత క్షేత్రం (Broad field)	సాంఘిక శాస్త్రం వంటి విస్తృత రంగం అనేక వేర్వేరు సబ్జెక్టుల స్థానంలో వస్తుంది
కేంద్రీకృత (Concentric)	అదే అంశం ప్రతి సంవత్సరం మళ్లీ వస్తుంది, విస్తృతంగా, లోతుగా చర్చిస్తారు
అంశాల వారీ (Topical)	ప్రతి అంశాన్ని ఒకేసారి పూర్తిగా చదివి ముగిస్తారు
కాలానుక్రమ (Chronological)	విషయం కాల క్రమంలో అమర్చబడుతుంది (ప్రధానంగా చరిత్ర)

ఎందుకు సమీకృతం చేయాలి: నిజ జీవిత సమస్యలు సబ్జెక్టుల వారీగా విభజించబడవు; ఇది సమయాన్ని ఆదా చేస్తుంది; పునరావృతాన్ని తగ్గిస్తుంది; అభ్యసనాన్ని అర్థవంతం చేస్తుంది; విమర్శనాత్మక ఆలోచనను ప్రోత్సహిస్తుంది.

సాంఘిక శాస్త్రానికి అభ్యసన వనరులు

ముద్రిత: పాఠ్యపుస్తకం, వర్క్‌బుక్, ఉపాధ్యాయ హ్యాండ్‌బుక్, అట్లాస్, వార్తాపత్రిక, పత్రిక, ప్రస్తావన గ్రంథాలు.
పటాలు, నమూనాలు: గోడ పటం, ఔట్‌లైన్ పటం, భూగోళం (globe), ఉబ్బెత్తు నమూనా (relief model), చార్టులు, గ్రాఫ్‌లు, కాలరేఖలు.
దృశ్య-శ్రవణ మరియు ICT: చిత్రాలు, స్లైడ్లు, సినిమాలు, రేడియో, టెలివిజన్, కంప్యూటర్, ఇంటర్నెట్, విద్యా యాప్‌లు.
సమాజ వనరులు: స్థానిక ప్రజలు, రైతులు, చేతివృత్తులవారు, స్థానిక ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, మార్కెట్లు, తపాలా కార్యాలయం, బ్యాంకు, పంచాయతీ, స్మారక చిహ్నాలు, మ్యూజియంలు, ఆర్కైవ్‌లు, దేవాలయాలు.
సాంఘిక శాస్త్ర గది లేదా మూల: పటాలు, చార్టులు, నమూనాలు, నాణేలు, తపాలా బిళ్లలు, పాత వస్తువుల సేకరణను ప్రదర్శిస్తుంది.
ఉపాధ్యాయుడు తయారు చేసే వనరులు: వ్యర్థాలతో తక్కువ ఖర్చు సామగ్రి, ఫ్లాష్ కార్డులు, పజిల్స్, పాత్రాభినయ స్క్రిప్టులు.

ఎలా ఎంచుకోవాలి: అది ఉద్దేశానికి సరిపోవాలి, కచ్చితంగా ఉండాలి, వయసుకు తగినదై ఉండాలి, సులభంగా లభించాలి, అభ్యాసకుడిని భాగస్వామ్యం చేయాలి.

తరగతి గది కోణం

పిల్లల స్థానిక పరిసరాల నుంచి ప్రారంభమయ్యే పాఠాలను ప్రణాళిక చేయండి: గ్రామం, పట్టణం, మార్కెట్, నది, దేవాలయం, పాఠశాల.
పాఠ్యపుస్తకంలోని కృత్యాలను ఉపయోగించండి, కానీ స్థానిక ఉదాహరణలు, వార్తాపత్రిక అంశాలు, పటాలను చేర్చండి.
నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారిపై ముద్ర వేయకండి; RTEకి అనుగుణంగా నివారణ తోడ్పాటు, నిర్మాణాత్మక అభిప్రాయాన్ని ఉపయోగించండి.
నిరంతర మూల్యాంకనానికి తోడ్పడటానికి ప్రతి పిల్లవాడి పని రికార్డు (పోర్ట్‌ఫోలియో) ఉంచండి.
రాజ్యాంగం కోరినట్లుగా తరగతి గది సంభాషణ ప్రతి మతం, కులం, భాష, లింగం పట్ల గౌరవంగా ఉండేలా చూడండి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

NCF 2005 NCERT రూపొందించిన జాతీయ చట్రం; SCF 2011 SCERT రూపొందించిన రాష్ట్ర చట్రం.
ఆర్టికల్ 21A 6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు సంబంధించినది; ఆర్టికల్ 45 ఇంతకుముందు 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను వాగ్దానం చేసింది; 86వ సవరణ తర్వాత ఇది 6 ఏళ్ల వరకు బాల్య సంరక్షణ గురించి చెబుతుంది.
RTE "నిలుపుదల లేదు" అంటుంది, "మూల్యాంకనం లేదు" అని కాదు; నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం ఆశించబడుతుంది.
25% రిజర్వేషన్ ప్రవేశ స్థాయిలో ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాని (మరియు నిర్దేశిత వర్గ) పాఠశాలలకు వర్తిస్తుంది.
పాఠ్యప్రణాళిక సిలబస్ కంటే విస్తృతమైనది; పాఠ్యపుస్తకం ఒక వనరు మాత్రమే.
కేంద్రీకృత (అదే అంశానికి ఎక్కువ లోతుతో తిరిగి రావడం) అంశాల వారీ (అంశాన్ని ఒకసారి ముగించడం)తో ఒకటి కాదు.
సహసంబంధం వేర్వేరు సబ్జెక్టులను అనుసంధానిస్తుంది; కలయిక వాటిని విలీనం చేస్తుంది.
"భారం లేని అభ్యసనం" 1993 యశ్‌పాల్ కమిటీ ఆలోచన, NCF 2005 స్వీకరించింది.

ఒక్క వాక్య సమాచారం

1. NCF 2005 అభ్యసనంపై నిర్మితవాద దృక్పథంపై ఆధారపడింది.
2. NCF 2005 జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీకి అధ్యక్షుడు యశ్‌పాల్.
3. ఆర్టికల్ 21Aను 86వ సవరణ, 2002 చేర్చింది.
4. RTE చట్టం 2010 ఏప్రిల్ 1న అమల్లోకి వచ్చింది.
5. RTE 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలను కవర్ చేస్తుంది.
6. RTE సెక్షన్ 12(1)(c) ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాని పాఠశాలల్లో బలహీన వర్గాలకు 25% సీట్లు ఇస్తుంది.
7. సెక్షన్ 17 శారీరక శిక్షను, మానసిక వేధింపును నిషేధిస్తుంది.
8. సెక్షన్ 29 పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకనం గురించి చెబుతుంది.
9. SCF 2011ను ఆంధ్రప్రదేశ్ SCERT సిద్ధం చేసింది.
10. రాష్ట్రంలో సాంఘిక శాస్త్రానికి ఐదు విద్యా ప్రమాణాలు రూపొందించబడ్డాయి.
11. సమీకరణ చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రాలను ఇతివృత్తాల చుట్టూ కలుపుతుంది.
12. పాఠ్యపుస్తకం ఒక వనరు; సమాజం కూడా గొప్ప వనరు.

సాధన ప్రశ్నలు

జాతీయ పాఠ్య ప్రణాళిక చట్రం 2005 (NCF 2005) ప్రధానంగా ఏ అభ్యసన దృక్పథంపై ఆధారపడింది?
1. ప్రోగ్రామ్డ్ బోధన
2. ప్రవర్తనావాదం
3. బట్టీ పద్ధతి
4. నిర్మాణాత్మకవాదం (Constructivism)
సమాధానం
D. నిర్మాణాత్మకవాదం (Constructivism)
The National Curriculum Framework 2005 is based mainly on which view of learning?
1. Programmed instruction
2. Behaviourism
3. Rote learning
4. Constructivism
NCF 2005 జాతీయ స్టీరింగ్ కమిటీకి అధ్యక్షుడు
1. కృష్ణకుమార్
2. డి. ఎస్. కొఠారి
3. యశ్ పాల్
4. ఎ. ఎల్. ముదలియార్
సమాధానం
C. యశ్ పాల్
The National Steering Committee for NCF 2005 was chaired by
1. Krishna Kumar
2. D. S. Kothari
3. Yash Pal
4. A. L. Mudaliar
కింది వాటిలో NCF 2005 మార్గదర్శక సూత్రాలలో లేనిది ఏది?
1. జ్ఞానాన్ని పాఠశాల వెలుపలి జీవితంతో అనుసంధానించడం
2. అభ్యసనాన్ని బట్టీ పద్ధతుల నుంచి దూరం చేయడం
3. పరీక్షలను మరింత సరళంగా చేయడం
4. పాఠ్యపుస్తకాలను మాత్రమే జ్ఞాన వనరుగా చేయడం
సమాధానం
D. పాఠ్యపుస్తకాలను మాత్రమే జ్ఞాన వనరుగా చేయడం
Which of the following is NOT one of the guiding principles of NCF 2005?
1. Connecting knowledge to life outside school
2. Shifting learning away from rote methods
3. Making examinations more flexible
4. Making textbooks the only source of knowledge
'భారం లేని అభ్యసనం' అనే ఆలోచనను ఏ కమిటీ నివేదికలో ప్రతిపాదించారు? ఆ కమిటీకి అధ్యక్షుడు
1. రాధాకృష్ణన్
2. యశ్ పాల్
3. ముదలియార్
4. కొఠారి
సమాధానం
B. యశ్ పాల్
The idea of 'learning without burden' was put forward in a report of the committee headed by
1. Radhakrishnan
2. Yash Pal
3. Mudaliar
4. Kothari
NCF 2005 పరీక్షలు ఎలా ఉండాలని కోరింది?
1. మరింత కఠినంగా, తరచుగా నిర్వహించాలి
2. సరళంగా, తరగతి గది జీవితంతో ముడిపడి ఉండాలి
3. పాఠశాలల నుంచి పూర్తిగా తొలగించాలి
4. ఒకే చివరి పరీక్ష ఆధారంగా మాత్రమే ఉండాలి
సమాధానం
B. సరళంగా, తరగతి గది జీవితంతో ముడిపడి ఉండాలి
NCF 2005 asked that examinations be
1. Made harder and more frequent
2. Flexible and linked to classroom life
3. Removed from schools completely
4. Based only on one final test
6-14 సంవత్సరాల పిల్లలకు ప్రాథమిక విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసే రాజ్యాంగ అధికరణ ఏది?
1. అధికరణ 21A
2. అధికరణ 45
3. అధికరణ 30
4. అధికరణ 19
సమాధానం
A. అధికరణ 21A
Which Article of the Constitution makes elementary education a fundamental right for children aged 6-14?
1. Article 21A
2. Article 45
3. Article 30
4. Article 19
విద్యా హక్కు చట్టం (RTE) అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ
1. 14 నవంబర్ 2012
2. 26 జనవరి 2002
3. 1 ఏప్రిల్ 2010
4. 15 ఆగస్టు 2009
సమాధానం
C. 1 ఏప్రిల్ 2010
The Right to Education Act came into force on
1. 14 November 2012
2. 26 January 2002
3. 1 April 2010
4. 15 August 2009
RTE ప్రకారం ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలలు ప్రవేశ తరగతిలో బలహీన, వెనుకబడిన వర్గాల పిల్లల కోసం ఎంత శాతం సీట్లు కేటాయించాలి?
1. 25%
2. 15%
3. 20%
4. 10%
సమాధానం
A. 25%
Under RTE, private unaided schools must reserve what share of seats in the entry class for weaker and disadvantaged children?
1. 25%
2. 15%
3. 20%
4. 10%
RTE గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఇది 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలకు వర్తిస్తుంది. 2. చివరి ప్రయత్నంగా శారీరక శిక్షను ఇది అనుమతిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about RTE are correct? 1. It covers children aged 6 to 14. 2. It permits corporal punishment as a last resort.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
RTE యొక్క 'నో డిటెన్షన్' నిబంధన అర్థం
1. ఏ ఉపాధ్యాయుడూ హోమ్‌వర్క్ ఇవ్వకూడదు
2. ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడినీ ఆపకూడదు, బహిష్కరించకూడదు
3. మూల్యాంకనం అవసరం లేదు
4. పాఠశాలలు హాజరు నమోదు చేయనవసరం లేదు
సమాధానం
B. ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ పిల్లవాడినీ ఆపకూడదు, బహిష్కరించకూడదు
The 'no detention' provision of RTE means
1. No teacher may give homework
2. No child can be held back or expelled until elementary education is complete
3. No evaluation is needed
4. Schools need not keep attendance
శారీరక శిక్షను, మానసిక వేధింపులను నిషేధించే RTE చట్ట సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 16
2. సెక్షన్ 29
3. సెక్షన్ 12
4. సెక్షన్ 17
సమాధానం
D. సెక్షన్ 17
Which section of the RTE Act prohibits physical punishment and mental harassment?
1. Section 16
2. Section 29
3. Section 12
4. Section 17
పాఠ్య ప్రణాళికను, మూల్యాంకన విధానాన్ని విద్యా అధికార సంస్థ రూపొందించాలని RTE చట్టం కోరుతుంది. ఇది ఏ సెక్షన్‌లో ఉంది?
1. సెక్షన్ 12
2. సెక్షన్ 6
3. సెక్షన్ 29
4. సెక్షన్ 21
సమాధానం
C. సెక్షన్ 29
The RTE Act asks the academic authority to prepare the curriculum and a system of evaluation. This is in
1. Section 12
2. Section 6
3. Section 29
4. Section 21
RTE కింద పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ (School Management Committee) తయారు చేసేది
1. ఉపాధ్యాయుల బదిలీ జాబితా
2. ప్రశ్నపత్రాలు
3. పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక
4. పాఠ్యపుస్తకాలు
సమాధానం
C. పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక
The School Management Committee under RTE prepares the
1. Teacher transfer list
2. Question papers
3. School development plan
4. Textbooks
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పాఠ్య ప్రణాళిక చట్రం 2011ను తయారు చేసినది
1. NCERT
2. SCERT
3. CBSE
4. UGC
సమాధానం
B. SCERT
The State Curriculum Framework 2011 of Andhra Pradesh was prepared by
1. NCERT
2. SCERT
3. CBSE
4. UGC
SCF 2011 ఏ రెండు జాతీయ పత్రాలపై ఆధారపడింది?
1. NPE 1968, కొఠారి నివేదిక
2. NCF 1975, RTE 2019
3. సమాచార హక్కు చట్టం, NCF 2000
4. NCF 2005, RTE చట్టం 2009
సమాధానం
D. NCF 2005, RTE చట్టం 2009
SCF 2011 is based on which two national documents?
1. NPE 1968 and the Kothari report
2. NCF 1975 and RTE 2019
3. Right to Information Act and NCF 2000
4. NCF 2005 and the RTE Act 2009
నిర్మాణాత్మక సాంఘిక శాస్త్ర తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర ప్రధానంగా
1. పరీక్షకుడు మాత్రమే
2. విద్యార్థులు జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకునేలా మార్గనిర్దేశం చేసే సులభతరకర్త
3. రికార్డులు ఉంచేవాడు మాత్రమే
4. సమస్త సమాచారాన్ని ఇచ్చేవాడు
సమాధానం
B. విద్యార్థులు జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకునేలా మార్గనిర్దేశం చేసే సులభతరకర్త
The teacher's role in a constructivist social studies classroom is mainly
1. Only an examiner
2. Facilitator who guides pupils to build knowledge
3. Only a record keeper
4. Giver of all information
పాఠ్య ప్రణాళిక (Curriculum) యొక్క ఉత్తమ వర్ణన ఏది?
1. పీరియడ్ల సమయపట్టిక
2. ప్రశ్నపత్ర నమూనా మాత్రమే
3. పాఠశాల యొక్క మొత్తం ప్రణాళికాబద్ధ అభ్యసన అనుభవాల కార్యక్రమం
4. పాఠ్యపుస్తకంలోని అధ్యాయాల జాబితా
సమాధానం
C. పాఠశాల యొక్క మొత్తం ప్రణాళికాబద్ధ అభ్యసన అనుభవాల కార్యక్రమం
Which is the best description of a curriculum?
1. A time-table of periods
2. Only the question paper pattern
3. The total planned programme of learning experiences of a school
4. A list of chapters in the textbook
ఒక తరగతికి ఒక విషయంలో కవర్ చేయవలసిన అంశాల జాబితా ఏది?
1. పాఠ్య ప్రణాళిక
2. గుప్త పాఠ్య ప్రణాళిక
3. బోధనా శాస్త్రం
4. సిలబస్ (Syllabus)
సమాధానం
D. సిలబస్ (Syllabus)
Which one is a list of topics to be covered in a subject for a class?
1. Curriculum
2. Hidden curriculum
3. Pedagogy
4. Syllabus
పాఠశాల సంస్కృతి, ఉపాధ్యాయుల ప్రవర్తన నుంచి నేర్చుకునే, అధికారికంగా ప్రణాళిక వేయని విలువల అభ్యసనాన్ని ఏమంటారు?
1. గుప్త పాఠ్య ప్రణాళిక (Hidden curriculum)
2. ప్రధాన పాఠ్య ప్రణాళిక
3. లిఖిత పాఠ్య ప్రణాళిక
4. సిలబస్
సమాధానం
A. గుప్త పాఠ్య ప్రణాళిక (Hidden curriculum)
Learning of values from the school's culture and teacher behaviour, which is not formally planned, is called
1. Hidden curriculum
2. Core curriculum
3. Written curriculum
4. Syllabus
చరిత్ర, భూగోళ శాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రాన్ని ఇతివృత్తాల చుట్టూ సమీకృతం చేయడం అంటే
1. ప్రతి విషయాన్ని విడిగా బోధించడం
2. వాటిని ఒకే సాంఘిక శాస్త్ర కార్యక్రమంగా కలపడం
3. కొన్ని విషయాలను తొలగించడం
4. సమకాలీన అంశాలను మాత్రమే బోధించడం
సమాధానం
B. వాటిని ఒకే సాంఘిక శాస్త్ర కార్యక్రమంగా కలపడం
Integration of History, Geography, Civics and Economics around themes means
1. Teaching each subject alone
2. Joining them into one social studies programme
3. Dropping some subjects
4. Teaching only current events
ప్రతి సంవత్సరం అదే అంశం ఎక్కువ లోతుతో తిరిగి వచ్చే పాఠ్య ప్రణాళికలో ఉండే సంవిధానం
1. సమ్మేళనం (Fusion)
2. అంశాధారిత (Topical)
3. కేంద్రీకృత (Concentric)
4. కాలానుక్రమ (Chronological)
సమాధానం
C. కేంద్రీకృత (Concentric)
In a curriculum where the same topic returns every year with greater depth, the organisation is
1. Fusion
2. Topical
3. Concentric
4. Chronological
అంశాధారిత (topical) విధానంలో
1. కాలక్రమాన్ని మాత్రమే అనుసరిస్తారు
2. ప్రతి సంవత్సరం అంశాలు పునరావృతమవుతాయి
3. విషయాలు సమ్మేళనం చెందుతాయి
4. ఒక అంశాన్ని ఒకసారి పూర్తిగా అధ్యయనం చేసి ముగిస్తారు
సమాధానం
D. ఒక అంశాన్ని ఒకసారి పూర్తిగా అధ్యయనం చేసి ముగిస్తారు
In the topical approach
1. Only time order is followed
2. Topics are repeated each year
3. Subjects are fused
4. A topic is studied fully once and then closed
జతను గుర్తించండి: సహసంబంధ (Correlation) విధానం
1. అన్ని విషయాలను ఒకటిగా విలీనం చేస్తుంది
2. విషయాలను వేరుగా ఉంచుతూనే వాటిని అనుసంధానిస్తుంది
3. విషయాన్ని కాలక్రమంలో మాత్రమే అమరుస్తుంది
4. పాఠ్యపుస్తకాన్ని తొలగిస్తుంది
సమాధానం
B. విషయాలను వేరుగా ఉంచుతూనే వాటిని అనుసంధానిస్తుంది
Match the pair: Correlation approach
1. Merges all subjects into one
2. Keeps subjects separate but links them
3. Arranges content only by time
4. Removes the textbook
సమీకృత విధానం యొక్క ప్రయోజనం కింది వాటిలో ఏది?
1. ఇది అనేక విషయాలను కలిపే నిజ జీవిత సమస్యలను ప్రతిబింబిస్తుంది
2. ఉపాధ్యాయుని సన్నద్ధత అవసరం లేదు
3. ఇది పునరావృతాన్ని పెంచుతుంది
4. ఇది అభ్యసనాన్ని కృత్రిమంగా చేస్తుంది
సమాధానం
A. ఇది అనేక విషయాలను కలిపే నిజ జీవిత సమస్యలను ప్రతిబింబిస్తుంది
Which of the following is an advantage of an integrated approach?
1. It reflects real-life problems that cut across subjects
2. It needs no teacher preparation
3. It increases repetition
4. It makes learning artificial
NCF 2005 గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. దీనిని NCERT తయారు చేసింది. 2. ఇది బట్టీ అభ్యసనం నుంచి దూరంగా వెళ్లాలని సూచిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct about NCF 2005? 1. It was prepared by NCERT. 2. It suggests moving away from rote learning.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సాంఘిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన సామాజిక వనరు ఏది?
1. ఖాళీ నోట్‌బుక్
2. పాఠశాల గంట
3. సుద్దముక్క
4. స్థానిక పంచాయతీ కార్యాలయ సందర్శన
సమాధానం
D. స్థానిక పంచాయతీ కార్యాలయ సందర్శన
Which is a community resource for social studies?
1. A blank notebook
2. A school bell
3. A chalk piece
4. A local panchayat office visit
ఒక జిల్లాలోని ప్రదేశాల స్థానాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఉత్తమ వనరు ఏది?
1. పటం (map)
2. పాట
3. కాలిక్యులేటర్
4. మట్టి కుండ
సమాధానం
A. పటం (map)
Which resource is best for learning the location of places in a district?
1. A map
2. A song
3. A calculator
4. A clay pot
చరిత్ర అంశాన్ని బోధించడానికి ఉపాధ్యాయుడు నాణేలు, పాత వస్తువులు, ఒక స్మారక చిహ్నం ఫొటోలను ఉపయోగిస్తాడు. ఇవి
1. బోధనా-అభ్యసన వనరులు
2. గుప్త పాఠ్య ప్రణాళిక
3. సిలబస్ అంశాలు
4. మూల్యాంకన సాధనాలు మాత్రమే
సమాధానం
A. బోధనా-అభ్యసన వనరులు
A teacher uses coins, old objects and photos of a monument to teach a history topic. These are
1. Teaching-learning resources
2. Hidden curriculum
3. Syllabus items
4. Evaluation tools only
ఆధునిక పాఠ్య ప్రణాళిక ఆలోచన ప్రకారం పాఠ్యపుస్తకాల గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. పాఠ్యపుస్తకం అనేక వనరులలో ఒకటి. 2. పాఠ్యపుస్తకమే మొత్తం పాఠ్య ప్రణాళిక.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about textbooks are correct per modern curriculum thinking? 1. A textbook is one resource among many. 2. A textbook is the entire curriculum.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
RTE ప్రకారం మాతృభాష బోధనా మాధ్యమంగా ఉండాలి
1. కళాశాలల్లో మాత్రమే
2. సాధ్యమైనంత వరకు
3. XII తరగతిలో మాత్రమే
4. ఎప్పుడూ కాదు
సమాధానం
B. సాధ్యమైనంత వరకు
According to RTE, the mother tongue should be the medium of instruction
1. Only in colleges
2. As far as practicable
3. Only for Class XII
4. Never
RTE షెడ్యూల్ ప్రకారం ప్రాథమిక దశలో విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి యొక్క సాధారణ ప్రమాణం
1. 60:1
2. 45:1
3. 30:1
4. 20:1
సమాధానం
C. 30:1
Under the RTE Schedule, the broad norm for pupil-teacher ratio at the primary stage is
1. 60:1
2. 45:1
3. 30:1
4. 20:1
ఏ జత సరైనది?
1. NCF 2005 - SCERT
2. SCF 2011 - NCERT
3. RTE చట్టం - NCTE
4. NCF 2005 - NCERT
సమాధానం
D. NCF 2005 - NCERT
Which pair is correct?
1. NCF 2005 - SCERT
2. SCF 2011 - NCERT
3. RTE Act - NCTE
4. NCF 2005 - NCERT
ఆరేళ్ల పిల్లవానికి రాత పరీక్ష తర్వాత ఒక పాఠశాల ప్రవేశం నిరాకరిస్తుంది. ఇది దేనిని ఉల్లంఘిస్తుంది?
1. మధ్యాహ్న భోజన ప్రమాణం
2. విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి
3. ఉపాధ్యాయుల అర్హత నియమం
4. RTEలోని స్క్రీనింగ్ నిషేధం
సమాధానం
D. RTEలోని స్క్రీనింగ్ నిషేధం
A school refuses admission after a written test for a six-year-old. This violates
1. The mid-day meal norm
2. The pupil-teacher ratio
3. The teacher qualification rule
4. The ban on screening in RTE
హోమ్‌వర్క్ పూర్తి చేయని పిల్లవాడిని ఉపాధ్యాయుడు తిట్టి, చెంపదెబ్బ కొడతాడు. ఇది దేనిని ఉల్లంఘిస్తుంది?
1. అధికరణ 45
2. RTE సెక్షన్ 17
3. సెక్షన్ 6
4. సెక్షన్ 12(1)(c)
సమాధానం
B. RTE సెక్షన్ 17
A teacher scolds and slaps a child who did not complete homework. This violates
1. Article 45
2. Section 17 of RTE
3. Section 6
4. Section 12(1)(c)
పాఠశాల వెలుపలి జీవితంతో అభ్యసనం ముడిపడి ఉండటాన్ని ఉత్తమంగా చూపేది ఏది?
1. మార్కెట్ నిర్వచనాన్ని కంఠస్థం చేయడం
2. స్థానిక వారపు సంతను సందర్శించి, ధరలను, అమ్మకందారులను నమోదు చేయడం
3. అధ్యాయాన్ని మూడుసార్లు కాపీ చేయడం
4. చివరి పేజీని మాత్రమే చదవడం
సమాధానం
B. స్థానిక వారపు సంతను సందర్శించి, ధరలను, అమ్మకందారులను నమోదు చేయడం
Which of the following best shows learning connected to life outside school?
1. Memorising a definition of market
2. Visiting a local weekly market and recording prices and sellers
3. Copying the chapter three times
4. Reading only the last page
SCF 2011 గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఇది కార్యకలాపాధారిత, పిల్లల కేంద్రిత అభ్యసనాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. 2. దీనిని విశ్వవిద్యాలయ గ్రాంట్స్ కమిషన్ తయారు చేసింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about SCF 2011 are correct? 1. It promotes activity-based, child-centred learning. 2. It was prepared by the University Grants Commission.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
NCF 2005లో ఉన్నత ప్రాథమిక, మాధ్యమిక దశలలో సాంఘిక శాస్త్రాలను ఎలా చూశారు?
1. తేదీల వనరుగా మాత్రమే
2. సమాజం గురించి విమర్శనాత్మక ఆలోచనను నిర్మించే విషయాలుగా
3. ఐచ్ఛిక విషయాలుగా
4. నైతిక శాస్త్రంలో భాగంగా మాత్రమే
సమాధానం
B. సమాజం గురించి విమర్శనాత్మక ఆలోచనను నిర్మించే విషయాలుగా
In NCF 2005, the social sciences in upper primary and secondary stages are viewed as
1. A source of dates only
2. Subjects for building critical thinking about society
3. Optional subjects
4. Part of moral science only
సాంఘిక శాస్త్రంలో పాఠ్య ప్రణాళిక నిర్మాణ సూత్రం కింది వాటిలో ఏది?
1. విషయాన్ని ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉంచడం
2. స్థానిక అవసరాలను పట్టించుకోకపోవడం
3. విషయాన్ని పిల్లవాడి సమాజంతో అనుసంధానించడం
4. ఏ కార్యకలాపాన్నీ ఉపయోగించకపోవడం
సమాధానం
C. విషయాన్ని పిల్లవాడి సమాజంతో అనుసంధానించడం
Which of these is a principle of curriculum construction in social studies?
1. Keeping content fixed forever
2. Ignoring local needs
3. Linking content with the child's community
4. Avoiding any activity
RTE చట్టంలో ఉపాధ్యాయుల అర్హతను ఏ సెక్షన్ తెలుపుతుంది?
1. సెక్షన్ 12
2. సెక్షన్ 17
3. సెక్షన్ 23
4. సెక్షన్ 21
సమాధానం
C. సెక్షన్ 23
In the RTE Act, which section deals with qualification of teachers?
1. Section 12
2. Section 17
3. Section 23
4. Section 21
ఒక నదీ లోయ చరిత్ర, భూగోళ శాస్త్రాలను నీటి వినియోగ ప్రాజెక్టుతో కలిపి ఒకే యూనిట్‌గా ఉపాధ్యాయుడు బోధిస్తాడు. ఇది దేనికి దగ్గరగా ఉంది?
1. కాలానుక్రమ అమరిక
2. విషయాలను వేరువేరుగా బోధించడం
3. బట్టీ అభ్యసనం
4. సమీకృత, ఇతివృత్తాధారిత విధానం
సమాధానం
D. సమీకృత, ఇతివృత్తాధారిత విధానం
A teacher joins history and geography of a river valley in one unit with a project on water use. This is closest to
1. Chronological arrangement
2. Separate subject teaching
3. Rote learning
4. An integrated, theme-based approach
అధికరణ 21Aను రాజ్యాంగంలో చేర్చిన సవరణ
1. 73వ సవరణ
2. 42వ సవరణ
3. 44వ సవరణ
4. 86వ సవరణ
సమాధానం
D. 86వ సవరణ
Article 21A was inserted into the Constitution by the
1. 73rd Amendment
2. 42nd Amendment
3. 44th Amendment
4. 86th Amendment
నిరంతర, సమగ్ర మూల్యాంకనం (CCE) గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఇది సంవత్సరమంతా అభ్యసనాన్ని అంచనా వేస్తుంది. 2. ఇది విద్యా సాధన కంటే ఎక్కువ అంశాలను కవర్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements about continuous and comprehensive evaluation are correct? 1. It assesses learning throughout the year. 2. It covers more than scholastic achievement.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
మ్యాప్‌లు, చార్ట్‌లు, నాణేలు, ఒక నమూనాతో పాఠశాలలో ఉన్న సాంఘిక శాస్త్ర మూల దేనికి ఉదాహరణ?
1. వనరుల గది లేదా విషయ మూల
2. నిర్బంధ గది
3. సిబ్బంది గది
4. స్టోర్ రూమ్ మాత్రమే
సమాధానం
A. వనరుల గది లేదా విషయ మూల
A social studies corner in a school with maps, charts, coins and a model is an example of
1. A resource room or subject corner
2. A detention room
3. A staff room
4. A store room only
కింది వాటిలో పాఠ్య ప్రణాళిక సంవిధాన రకం కానిది ఏది?
1. కాలానుక్రమ
2. కేంద్రీకృత
3. అంశాధారిత
4. అక్షరక్రమ-లాటరీ
సమాధానం
D. అక్షరక్రమ-లాటరీ
Which of the following is NOT a type of curriculum organisation?
1. Chronological
2. Concentric
3. Topical
4. Alphabetical-lottery
సాంఘిక శాస్త్ర బోధనపై NCF 2005 యొక్క స్థాన పత్రాన్ని ఇచ్చినది
1. ఒక జాతీయ ఫోకస్ గ్రూప్
2. ఒక పాఠశాల బోర్డు
3. ఒక కోర్టు ఉత్తర్వు
4. ఒక రాష్ట్ర మంత్రివర్గం
సమాధానం
A. ఒక జాతీయ ఫోకస్ గ్రూప్
NCF 2005 gives the position paper on teaching of social sciences through
1. A national focus group
2. A school board
3. A court order
4. A State cabinet

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice