సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు · Chapter 4

సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు: ఆగమన-నిగమన, ప్రాజెక్టు, చర్చ, క్షేత్ర పర్యటన మరియు ఆధార పద్ధతి

గుర్తుంచుకోవలసినవి

ఆగమన పద్ధతి (Inductive) నిర్దిష్ట ఉదాహరణల నుంచి సాధారణ నియమం వైపు వెళుతుంది; నిగమన పద్ధతి (Deductive) సాధారణ నియమం నుంచి నిర్దిష్ట ఉదాహరణల వైపు వెళుతుంది. మంచి బోధన తరచుగా రెండింటినీ ఉపయోగిస్తుంది: కనుగొనడానికి ఆగమనం, అనువర్తించడానికి నిగమనం.
ప్రాజెక్టు పద్ధతి (డబ్ల్యూ. హెచ్. కిల్పాట్రిక్, 1918, డ్యూయీ ప్రాయోగికవాదం నుంచి) అంటే సహజ, సామాజిక వాతావరణంలో ఉద్దేశపూర్వక పనిని చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం. దీని దశలు: సన్నివేశం కల్పించడం, ఎంచుకోవడం, ఉద్దేశించడం, ప్రణాళిక, అమలు, మూల్యాంకనం, నమోదు.
చర్చ, క్షేత్ర పర్యటన, ఆధార పద్ధతులు విద్యార్థులను ఆలోచనలు, ప్రదేశాలు, అసలు ఆధారాలతో ప్రత్యక్ష సంబంధంలోకి తెస్తాయి. ప్రాథమిక ఆధారాలు ప్రత్యక్షమైనవి; ద్వితీయ ఆధారాలు ప్రాథమికమైన వాటిని ఉపయోగించి తరువాత రాసినవి.

పద్ధతి మరియు దాని ఎంపిక

పద్ధతి అంటే ఉద్దేశాన్ని చేరుకోవడానికి ఉపాధ్యాయుడు విషయాన్ని, కృత్యాన్ని వ్యవస్థీకరించే విధానం. అన్నింటికీ సరిపోయే ఒకే పద్ధతి లేదు. పద్ధతిని ఎంచుకోవడానికి వీటిని ఆలోచించండి: ఉద్దేశం, విషయం, విద్యార్థుల వయసు, అందుబాటులో ఉన్న సమయం, వనరులు, తరగతి పరిమాణం, ఉపాధ్యాయుని నైపుణ్యం. ఆధునిక సాంఘిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను చురుకుగా ఉంచే, ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని ఇచ్చే, ఆలోచనను పెంపొందించే పద్ధతులను ఇష్టపడతాడు.

ఆగమన, నిగమన పద్ధతులు

ఆగమన పద్ధతి ఫ్రాన్సిస్ బేకన్‌తో ముడిపడి ఉంది. విద్యార్థులు అనేక ఉదాహరణలను చూసి, ఉమ్మడి లక్షణాలను గమనించి, నియమం, నిర్వచనం లేదా భావనకు చేరుకుంటారు. ఇది "నిర్దిష్టం నుంచి సాధారణానికి", "మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి", "తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి", "సరళం నుంచి సంక్లిష్టానికి" అనే సూత్రాలను అనుసరిస్తుంది.

దశలు:

1. అనేక ఉదాహరణలను అందించడం.
2. ఉదాహరణలను పరిశీలించి, విశ్లేషించడం.
3. ఉమ్మడి లక్షణాన్ని కనుగొని, సాధారణీకరణను చెప్పడం.
4. సాధారణీకరణను కొత్త ఉదాహరణలపై పరీక్షించి, అనువర్తించడం.

ఉదాహరణ: విద్యార్థులు ఉదాహరణలను (కృష్ణా, గోదావరి డెల్టాలు) చూసి డెల్టా ఎలా ఏర్పడుతుందో చెబుతారు. లేదా అనేక సందర్భాల్లో పన్ను వనరులను చూసి "పన్ను" అనే పదానికి అర్థాన్ని చేరుకుంటారు.

నిగమన పద్ధతి అరిస్టాటిల్‌తో ముడిపడి ఉంది. ఉపాధ్యాయుడు ముందుగా నియమాన్ని, నిర్వచనాన్ని లేదా సూత్రాన్ని ఇస్తాడు, తర్వాత విద్యార్థులు దాన్ని నిర్దిష్ట సందర్భాలకు అనువర్తిస్తారు.

దశలు:

1. నియమాన్ని లేదా సూత్రాన్ని చెప్పడం.
2. దాన్ని వివరించడం.
3. దాన్ని ఉదహరించే ఉదాహరణలు ఇవ్వడం.
4. కొత్త సందర్భాల్లో నిర్ధారించి, అనువర్తించడం.

అంశం	ఆగమన	నిగమన
దిశ	నిర్దిష్టం నుంచి సాధారణానికి	సాధారణం నుంచి నిర్దిష్టానికి
ప్రారంభ బిందువు	ఉదాహరణలు	నియమం లేదా నిర్వచనం
విద్యార్థి పాత్ర	చురుకైన ఆవిష్కరణ	మొదట ఎక్కువ స్వీకరించే విధంగా
సమయం	నెమ్మది	వేగం
అభ్యసన స్వభావం	అవగాహన, ఆవిష్కరణ	వేగవంతమైన అనువర్తనం, సాధన
దేనికి ఉత్తమం	భావనలు, సాధారణీకరణలు, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్ర ఆలోచనలు	పునశ్చరణ, సాధన, తెలిసిన నియమాల వినియోగం
ప్రమాదం	ఉదాహరణలు తక్కువగా ఉంటే తప్పు సాధారణీకరణకు దారితీయవచ్చు	బట్టీ పట్టడంగా మారవచ్చు

ఈ రెండూ పరస్పర పూరకాలు: భావనను నిర్మించడానికి ఆగమనాన్ని, తర్వాత దాన్ని అనువర్తించడానికి నిగమనాన్ని ఉపయోగించండి.

ప్రాజెక్టు పద్ధతి

1918లో విలియం హెర్డ్ కిల్పాట్రిక్ (జాన్ డ్యూయీ శిష్యుడు) దీన్ని స్థాపించాడు. తాత్విక ఆధారం: ప్రాయోగికవాదం, చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం.
ప్రాజెక్టు అంటే సామాజిక వాతావరణంలో నిర్వహించే, పూర్ణ హృదయంతో కూడిన ఉద్దేశపూర్వక కృత్యం. విద్యార్థి పనిని ఎంచుకొని చేస్తాడు; ఉపాధ్యాయుడు మార్గనిర్దేశం చేస్తాడు.

సూత్రాలు: ఉద్దేశపూర్వకత, కృత్యం, వాస్తవికత (నిజ జీవిత సన్నివేశం), ప్రయోజనం, స్వేచ్ఛ, సామాజిక సహకారం, చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం.

ప్రాజెక్టు రకాలు (కిల్పాట్రిక్)

రకం	ప్రయోజనం	ఉదాహరణ
ఉత్పత్తిదారు (Producer)	ఏదైనా తయారు చేయడం	దక్కన్ పీఠభూమి ఉబ్బెత్తు నమూనా తయారు చేయడం
వినియోగదారు (Consumer)	ఏదైనా ఆస్వాదించడం లేదా ఉపయోగించడం	స్వాతంత్ర్య సమరయోధుని కథ వినడం లేదా స్మారక చిహ్నంపై సినిమా చూడటం
సమస్య (Problem)	మేధో ఇబ్బందిని పరిష్కరించడం	పండుగల ముందు ధరలు ఎందుకు పెరుగుతాయో కనుగొనడం
సాధన (Drill, నిర్దిష్ట అభ్యసనం)	నైపుణ్యం లేదా జ్ఞానం పొందడం	ధారాళంగా వచ్చే వరకు పటం చదవడం సాధన చేయడం

దశలు

1. సన్నివేశం కల్పించడం (అవసరం లేదా సమస్య తలెత్తడం).
2. ఎంచుకోవడం, ఉద్దేశించడం (విద్యార్థులు ప్రాజెక్టును ఎంచుకుంటారు).
3. ప్రణాళిక (పనులు, సమయం, వనరులు, పాత్రలు).
4. అమలు (ప్రణాళికను నిర్వహించడం).
5. మూల్యాంకనం (ఫలితాలను, ప్రక్రియను అంచనా వేయడం).
6. నమోదు (రాతపూర్వక నివేదిక, డైరీ, ఫోటోలు).

ప్రయోజనాలు: చురుకైన, ఆసక్తికరమైన; బాధ్యత, సృజనాత్మకత, ప్రణాళిక, జట్టు పనిని పెంపొందిస్తుంది; పాఠశాలను జీవితంతో అనుసంధానిస్తుంది; ప్రజాస్వామ్యబద్ధం.

పరిమితులు: సమయం, డబ్బు అవసరం; మొత్తం సిలబస్‌ను కవర్ చేయడం కష్టం; నైపుణ్యం ఉన్న ఉపాధ్యాయుడు అవసరం; కొందరు విద్యార్థులు ఆధిపత్యం చూపవచ్చు; మూల్యాంకనం కష్టం.

ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: మార్గదర్శి, వనరుల వ్యక్తి, పరిశీలకుడు; ప్రాజెక్టును తన చేతిలోకి తీసుకోకూడదు.

సాంఘిక శాస్త్ర ప్రాజెక్టులు: గ్రామ వృత్తులపై సర్వే, వారసత్వ ప్రదేశ అధ్యయనం, స్థానిక పరిపాలన నమూనా, తరగతి మ్యూజియం, పొదుపు బ్యాంకు.

చర్చా పద్ధతి

ఉపాధ్యాయుని మార్గదర్శనంలో విద్యార్థులు ఒక అంశంపై ఆలోచనలను, అభిప్రాయాలను పంచుకుంటారు. పర్యావరణం, హక్కులు, స్థానిక సమస్యల వంటి వివాదాస్పద లేదా తెరిచిన అంశాలకు ఇది అనువైనది.

రూపాలు:

రూపం	వివరణ
సమూహ చర్చ	ఒక చిన్న సమూహం నాయకుడు, నమోదు చేసే వ్యక్తితో ఒక అంశంపై స్వేచ్ఛగా మాట్లాడుతుంది
ప్యానెల్ చర్చ	కొందరు నిపుణులు లేదా ఎంపిక చేసిన విద్యార్థులు సభికుల ముందు మోడరేటర్‌తో చర్చిస్తారు
సింపోజియం	అనేక వక్తలు ఒక్కొక్కరు వేర్వేరు అంశంపై తమ దృక్కోణాన్ని ప్రదర్శిస్తారు, తర్వాత సభికులు ప్రశ్నలు అడుగుతారు
సెమినార్	ఒక పత్రం లేదా అంశాన్ని ప్రదర్శించి, తర్వాత పాల్గొనేవారు చర్చిస్తారు
ఫోరం	వక్త లేదా ప్యానెల్, సభికుల మధ్య తెరిచిన మార్పిడి
బజ్ సెషన్	కొందరు విద్యార్థుల చిన్న సమూహాలు కొన్ని నిమిషాలు చర్చించి నివేదిస్తాయి
బ్రెయిన్‌స్టార్మింగ్ (ఆలోచనల మథనం)	విమర్శ లేకుండా అనేక ఆలోచనలను సృష్టిస్తారు (అలెక్స్ ఆస్బోర్న్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు)
వాదోపవాదం (Debate)	ఒక ప్రతిపాదనకు అనుకూలంగా, వ్యతిరేకంగా రెండు పక్షాలు వాదిస్తాయి

దశలు: అంశాన్ని ఎంచుకోవడం; విద్యార్థులను సిద్ధం చేయడం; నియమాలను నిర్ణయించడం (వినండి, వంతు కోసం వేచి ఉండండి, కారణాలు చెప్పండి); నిర్వహించడం; ఉపాధ్యాయుడు సారాంశం చెప్పడం; తదుపరి చర్య.

ప్రయోజనాలు: మాట్లాడటం, వినడం, సహనం, ప్రజాస్వామ్య అలవాట్లు, విమర్శనాత్మక ఆలోచనను పెంపొందిస్తుంది.

పరిమితులు: కొందరు విద్యార్థులు ఆధిపత్యం చూపవచ్చు; అంశం నుంచి తప్పిపోవచ్చు; సమయం తీసుకుంటుంది; ముందు చదవడం అవసరం.

ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: చర్చను అంశంపై ఉంచే, సిగ్గరులైన విద్యార్థులను ప్రోత్సహించే, సారాంశం చెప్పే మోడరేటర్.

క్షేత్ర పర్యటన (విద్యా విహారయాత్ర)

ప్రత్యక్ష అనుభవం కోసం విద్యార్థులు మ్యూజియం, చారిత్రక స్మారక చిహ్నం, మార్కెట్, బ్యాంకు, పంచాయతీ కార్యాలయం, పొలం, కర్మాగారం లేదా నదిని సందర్శిస్తారు. ఇది ప్రత్యక్ష అనుభవం, కేవలం మాటల ద్వారా నేర్చుకోవడం కంటే నిజ అనుభవాలతో నేర్చుకోవడం మరింత సుసంపన్నమైనదనే డేల్ ఆలోచనకు సరిపోతుంది.

మూడు దశల్లో ప్రణాళిక

1. పర్యటనకు ముందు: ఉద్దేశాన్ని నిర్ణయించండి; ముందుగా ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించండి; అనుమతి పొందండి; మార్గం, సమయం, ఖర్చు, భద్రతను ప్రణాళిక చేయండి; విద్యార్థులకు వివరించండి; ప్రశ్నావళి లేదా వర్క్‌షీట్ సిద్ధం చేయండి; విధులు కేటాయించండి.
2. పర్యటన సమయంలో: క్రమశిక్షణ, భద్రతను పాటించండి; విద్యార్థులు పరిశీలించడానికి, ప్రశ్నలు అడగడానికి, సమాచారం సేకరించడానికి, స్కెచ్ వేయడానికి, నోట్స్ తీసుకోవడానికి అనుమతించండి; మార్గనిర్దేశం చేయండి కానీ అన్ని వేళలా ఉపన్యాసం ఇవ్వకండి.
3. పర్యటన తర్వాత: కనుగొన్న విషయాలను చర్చించండి; నివేదికలు, చార్టులు, నమూనాలు, ప్రదర్శన సిద్ధం చేయండి; అభ్యసనాన్ని మూల్యాంకనం చేసి, తదుపరి చర్యను ప్రణాళిక చేయండి.

ప్రయోజనాలు: నిజ అనుభవం, ఆసక్తి, సమాజంతో అనుసంధానం, పరిశీలన, సామాజిక నైపుణ్యాలను పెంపొందిస్తుంది.

పరిమితులు: ఖరీదైనది, సమయం తీసుకుంటుంది, భద్రతా ప్రమాదాలు, అనుమతి అవసరం, నియంత్రణ కోల్పోయే అవకాశం, ప్రణాళిక లేకపోతే కేవలం విహారంగా మారవచ్చు.

రకాలు: స్థానిక నడక, చిన్న సందర్శన, ఒక రోజు సందర్శన, సుదీర్ఘ అధ్యయన యాత్ర.

ఆధార పద్ధతి

చరిత్రకారుడిలా వాస్తవాలను కనుగొని, వాటిని అంచనా వేయడానికి విద్యార్థులు గతం లేదా సమాజం యొక్క అసలు ఆధారాలను అధ్యయనం చేస్తారు. ఇది చరిత్రలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు, భూగోళశాస్త్రం (గణాంకాలు, పటాలు), పౌరశాస్త్రం (పత్రాలు)లో కూడా.

ఆధార రకం	ఉదాహరణలు
ప్రాథమిక (ప్రత్యక్షం, ఆ కాలానివి)	శాసనాలు, నాణేలు, స్మారక చిహ్నాలు, పనిముట్లు, వ్రాతప్రతులు, లేఖలు, ప్రభుత్వ రికార్డులు, ఛాయాచిత్రాలు, మౌఖిక కథనాలు
ద్వితీయ (తరువాత రాసినవి, ప్రాథమికాల ఆధారంగా)	పాఠ్యపుస్తకాలు, చరిత్ర గ్రంథాలు, విజ్ఞానసర్వస్వాలు, జీవిత చరిత్రలు

ఆధారాలను నిర్వహించడం: దీన్ని ఎవరు, ఎప్పుడు, ఎందుకు, ఎవరి కోసం తయారు చేశారో అడగండి; తేదీ, ప్రదేశాన్ని సరిచూడండి; మరో ఆధారంతో పోల్చండి; వాస్తవాన్ని అభిప్రాయం నుంచి వేరు చేయండి; పక్షపాతం కోసం చూడండి. చరిత్రకారులు బాహ్య విమర్శ (ఇది నిజమైనదేనా?), అంతర్గత విమర్శ (ఇది నమ్మదగినదా, దీని అర్థం ఏమిటి?) ఉపయోగిస్తారు.

ప్రయోజనాలు: విమర్శనాత్మక, పరిశోధన నైపుణ్యాలను పెంపొందిస్తుంది, ఆసక్తిని పెంచుతుంది, చరిత్ర ఎలా తయారవుతుందో చూపుతుంది; బట్టీ పట్టడాన్ని తగ్గిస్తుంది.

పరిమితులు: ఆధారాలను చదవడం లేదా కనుగొనడం కష్టం కావచ్చు; ఉపాధ్యాయుని సన్నద్ధత అవసరం; అసలువి కాకుండా తరచుగా నకళ్లు, సారాంశాలను ఉపయోగిస్తారు.

తరగతి గది వినియోగం: తామ్రపత్రం లేదా శాసన సారాంశాన్ని చదవండి; నాణెం చిత్రాన్ని అధ్యయనం చేయండి; స్థానిక మౌఖిక చరిత్రను ఉపయోగించండి; ఒక సంఘటనకు సంబంధించిన రెండు కథనాలను పోల్చండి.

ఇతర సాధారణ పద్ధతులు (పోలిక కోసం)

ఉపన్యాసం: ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడతాడు; పరిచయానికి మంచిది, విద్యార్థుల కృత్యానికి బలహీనం.
కథా కథనం: ప్రాథమిక తరగతులకు శక్తివంతమైనది; ఆసక్తిని, ఊహాశక్తిని పెంచుతుంది.
నాటకీకరణ, పాత్రాభినయం: విద్యార్థులు సంఘటనలు లేదా పాత్రలను నటిస్తారు; సానుభూతిని పెంపొందిస్తుంది.
ప్రశ్నించడం, పర్యవేక్షిత అధ్యయనం, సామాజికీకరించిన పునరావృతం, అసైన్‌మెంట్: పరస్పర చర్యకు, స్వతంత్ర పనికి తోడ్పడతాయి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ఆగమనం నిర్దిష్టం నుంచి సాధారణానికి (బేకన్); నిగమనం సాధారణం నుంచి నిర్దిష్టానికి (అరిస్టాటిల్).
కిల్పాట్రిక్ (ప్రాజెక్టు పద్ధతి) డ్యూయీ శిష్యుడు; డ్యూయీ సమస్యా పరిష్కార దశలతో కలగలపకండి.
ప్రాజెక్టులో ఉపాధ్యాయుడు మార్గనిర్దేశం చేస్తాడు, విద్యార్థులు ఎంచుకుంటారు; మొదటి దశ సన్నివేశం కల్పించడం.
నమోదు ప్రాజెక్టులో ఒక దశ; ఇది మూల్యాంకనం తర్వాత వస్తుంది.
ప్యానెల్ చర్చలో సభికుల ముందు కొందరు చర్చించేవారు ఉంటారు; సింపోజియంలో అంశాలపై సిద్ధం చేసిన ప్రదర్శనలు ఉంటాయి; ఫోరం సభికులతో తెరిచిన మార్పిడి.
బ్రెయిన్‌స్టార్మింగ్ ముందు ఆలోచనలను అనుమతించి, తర్వాత అంచనా వేస్తుంది.
క్షేత్ర పర్యటనకు ముందు సన్నద్ధత అత్యంత ముఖ్య దశ; తదుపరి చర్య దాన్ని పూర్తి చేస్తుంది.
పాఠ్యపుస్తకం ద్వితీయ ఆధారం; శాసనం ప్రాథమిక ఆధారం.

ఒక్క వాక్య సమాచారం

1. ఆగమన బోధన ఉదాహరణల నుంచి నియమం వైపు వెళుతుంది.
2. నిగమన బోధన నియమం నుంచి ఉదాహరణల వైపు వెళుతుంది.
3. ప్రాజెక్టు పద్ధతిని 1918లో డబ్ల్యూ. హెచ్. కిల్పాట్రిక్ రూపొందించాడు.
4. ప్రాజెక్టు అంటే ఉద్దేశపూర్వక, నిజ జీవిత, అభ్యాసకుడు ఎంచుకున్న పని.
5. కిల్పాట్రిక్ నాలుగు రకాలు: ఉత్పత్తిదారు, వినియోగదారు, సమస్య, సాధన.
6. మొదటి ప్రాజెక్టు దశ సన్నివేశం కల్పించడం.
7. ప్యానెల్ చర్చలో మోడరేటర్, కొందరు చర్చించేవారు ఉంటారు.
8. బ్రెయిన్‌స్టార్మింగ్‌ను అలెక్స్ ఆస్బోర్న్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు.
9. క్షేత్ర పర్యటనకు మూడు దశలు: ముందు, సమయంలో, తర్వాత.
10. నాణెం లేదా శాసనం ప్రాథమిక ఆధారం.
11. బాహ్య విమర్శ నిజమైనదేనా అని చూస్తుంది; అంతర్గత విమర్శ నమ్మదగినతనం, అర్థాన్ని చూస్తుంది.
12. మంచి ఉపాధ్యాయులు యూనిట్ అంతటా అనేక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.

సాధన ప్రశ్నలు

ఆగమన పద్ధతిలో (inductive method) ఉపాధ్యాయుడు ఎటువైపు సాగుతారు?
1. అజ్ఞాతం నుండి జ్ఞాతానికి
2. సాధారణ నియమం నుండి విశేష ఉదాహరణలకు
3. విశేష ఉదాహరణల నుండి సాధారణ నియమానికి
4. నైరూప్యం నుండి మూర్తానికి
సమాధానం
C. విశేష ఉదాహరణల నుండి సాధారణ నియమానికి
In the inductive method, the teacher moves from
1. Unknown to known
2. General rule to particular examples
3. Particular examples to a general rule
4. Abstract to concrete
నిగమన పద్ధతి (deductive method) ఎటువైపు సాగుతుంది?
1. ఉదాహరణల నుండి నియమానికి
2. నియమం నుండి ఉదాహరణలకు
3. కేవలం సరళం నుండి సంక్లిష్టానికి
4. మూర్తం నుండి నైరూప్యానికి
సమాధానం
B. నియమం నుండి ఉదాహరణలకు
The deductive method moves from
1. Examples to rule
2. Rule to examples
3. Simple to complex only
4. Concrete to abstract
ఆగమన పద్ధతి ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. ఫ్రాన్సిస్ బేకన్
2. కిల్‌పాట్రిక్
3. అరిస్టాటిల్
4. బ్లూమ్
సమాధానం
A. ఫ్రాన్సిస్ బేకన్
The inductive method is associated with
1. Francis Bacon
2. Kilpatrick
3. Aristotle
4. Bloom
నిగమన పద్ధతి ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. పియాజే
2. బేకన్
3. అరిస్టాటిల్
4. డ్యూయీ
సమాధానం
C. అరిస్టాటిల్
The deductive method is associated with
1. Piaget
2. Bacon
3. Aristotle
4. Dewey
ఆగమన పద్ధతిలో సరైన దశల క్రమం ఏది?
1. సామాన్యీకరణ, ఉదాహరణలు, పరిశీలన, పరీక్ష
2. పరీక్ష, నియమం, ఉదాహరణలు
3. నియమం, అనువర్తనం, ఉదాహరణలు
4. ఉదాహరణలు, పరిశీలన, సామాన్యీకరణ, పరీక్ష మరియు అనువర్తనం
సమాధానం
D. ఉదాహరణలు, పరిశీలన, సామాన్యీకరణ, పరీక్ష మరియు అనువర్తనం
Which is a correct order of steps in the inductive method?
1. Generalisation, examples, observation, testing
2. Testing, rule, examples
3. Rule, application, examples
4. Examples, observation, generalisation, testing and application
ఉపాధ్యాయుడు పన్నులకు సంబంధించిన పలు ఉదాహరణలు చూపి, పన్ను అంటే ఏమిటో చెప్పమని విద్యార్థులను అడుగుతారు. ఇది ఏ పద్ధతి?
1. ఉపన్యాస పద్ధతి
2. ప్రాజెక్టు పద్ధతి
3. ఆగమన పద్ధతి
4. నిగమన పద్ధతి
సమాధానం
C. ఆగమన పద్ధతి
A teacher shows several cases of taxes and then asks pupils to state what a tax is. This is
1. Lecture method
2. Project method
3. Inductive method
4. Deductive method
ఉపాధ్యాయుడు ముందుగా జలచక్ర నియమాన్ని చెప్పి, దాన్ని వర్షాకాలానికి (monsoon) అన్వయించమని విద్యార్థులను అడుగుతారు. ఇది ఏ పద్ధతి?
1. నిగమన పద్ధతి
2. క్షేత్ర పర్యటన
3. ఆధార పద్ధతి
4. ఆగమన పద్ధతి
సమాధానం
A. నిగమన పద్ధతి
A teacher first states the rule of the water cycle and then asks pupils to apply it to the monsoon. This is
1. Deductive method
2. Field trip
3. Source method
4. Inductive method
ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఆగమన పద్ధతి ఆవిష్కరణను ప్రోత్సహిస్తుంది. 2. తెలిసిన నియమాలను అన్వయించడానికి నిగమన పద్ధతి సాధారణంగా వేగవంతమైనది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct? 1. Inductive method encourages discovery. 2. Deductive method is usually faster for applying known rules.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆగమన పద్ధతిలోని ఒక ప్రమాదం ఏమిటంటే
1. విద్యార్థులు నిష్క్రియంగా ఉండవచ్చు
2. చాలా తక్కువ ఉదాహరణల నుండి తప్పుడు సామాన్యీకరణ చేయవచ్చు
3. ఇది మరీ వేగంగా ఉంటుంది
4. ఇది ఉదాహరణలను వాడదు
సమాధానం
B. చాలా తక్కువ ఉదాహరణల నుండి తప్పుడు సామాన్యీకరణ చేయవచ్చు
A risk of the inductive method is that
1. Pupils may be passive
2. A wrong generalisation may be made from too few examples
3. It is too fast
4. It does not use examples
ప్రాజెక్టు పద్ధతిని స్థాపించినవారు ఎవరు?
1. జెరోమ్ బ్రూనర్
2. ఫ్రాన్సిస్ బేకన్
3. జోసెఫ్ నోవాక్
4. W. H. కిల్‌పాట్రిక్
సమాధానం
D. W. H. కిల్‌పాట్రిక్
The project method was founded by
1. Jerome Bruner
2. Francis Bacon
3. Joseph Novak
4. W. H. Kilpatrick
ప్రాజెక్టు పద్ధతి ఏ తత్వశాస్త్రంపై ఆధారపడి ఉంది?
1. ఆదర్శవాదం మాత్రమే
2. ప్రయోజనవాదం (Pragmatism)
3. వాస్తవవాదం మాత్రమే
4. ప్రకృతివాదం మాత్రమే
సమాధానం
B. ప్రయోజనవాదం (Pragmatism)
The project method is based on the philosophy of
1. Idealism only
2. Pragmatism
3. Realism only
4. Naturalism only
ప్రాజెక్టు పద్ధతిలో మొదటి దశ ఏది?
1. అమలు చేయడం
2. నమోదు చేయడం
3. మూల్యాంకనం చేయడం
4. పరిస్థితిని కల్పించడం
సమాధానం
D. పరిస్థితిని కల్పించడం
The first step in the project method is
1. Executing
2. Recording
3. Evaluating
4. Providing a situation
ప్రాజెక్టు పద్ధతిలో దశల సరైన క్రమం ఏది?
1. పరిస్థితి, ఎంపిక మరియు ఉద్దేశ్య నిర్ణయం, ప్రణాళిక, అమలు, మూల్యాంకనం, నమోదు
2. ప్రణాళిక, పరిస్థితి, అమలు, నమోదు, మూల్యాంకనం, ఎంపిక
3. నమోదు, మూల్యాంకనం, ప్రణాళిక, పరిస్థితి
4. అమలు, ప్రణాళిక, పరిస్థితి, నమోదు
సమాధానం
A. పరిస్థితి, ఎంపిక మరియు ఉద్దేశ్య నిర్ణయం, ప్రణాళిక, అమలు, మూల్యాంకనం, నమోదు
Which of these is the correct order of steps in the project method?
1. Situation, choosing and purposing, planning, executing, evaluating, recording
2. Planning, situation, executing, recording, evaluating, choosing
3. Recording, evaluating, planning, situation
4. Executing, planning, situation, recording
దక్కన్ పీఠభూమి ఉబ్బెత్తు నమూనాను (relief model) తయారుచేయడం ఏ రకమైన ప్రాజెక్టు?
1. వినియోగదారు (Consumer)
2. ఉత్పత్తిదారు (Producer)
3. సాధన (Drill)
4. సమస్య (Problem)
సమాధానం
B. ఉత్పత్తిదారు (Producer)
Building a relief model of the Deccan plateau is which type of project?
1. Consumer
2. Producer
3. Drill
4. Problem
ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడి కథను ఆనందం కోసం వినడం ఏ రకమైన ప్రాజెక్టు?
1. వినియోగదారు (Consumer)
2. సమస్య (Problem)
3. సాధన (Drill)
4. ఉత్పత్తిదారు (Producer)
సమాధానం
A. వినియోగదారు (Consumer)
Listening to a story of a freedom fighter for enjoyment is which type of project?
1. Consumer
2. Problem
3. Drill
4. Producer
పండుగలకు ముందు కూరగాయల ధరలు ఎందుకు పెరుగుతాయో కనుగొనడం ఏ రకమైన ప్రాజెక్టు?
1. సాధన (Drill)
2. ఉత్పత్తిదారు (Producer)
3. సమస్య (Problem)
4. వినియోగదారు (Consumer)
సమాధానం
C. సమస్య (Problem)
Finding out why vegetable prices rise before festivals is which type of project?
1. Drill
2. Producer
3. Problem
4. Consumer
పటాలు చదవడంలో ధారాళత వచ్చే వరకు సాధన చేయడం ఏ రకమైన ప్రాజెక్టు?
1. వినియోగదారు (Consumer)
2. సమస్య (Problem)
3. ఉత్పత్తిదారు (Producer)
4. సాధన (Drill) (నిర్దిష్ట అభ్యసనం)
సమాధానం
D. సాధన (Drill) (నిర్దిష్ట అభ్యసనం)
Practising map reading until fluent is which type of project?
1. Consumer
2. Problem
3. Producer
4. Drill (specific learning)
ప్రాజెక్టు పద్ధతి పరిమితి ఏమిటంటే అది
1. విద్యార్థులను భాగస్వాములను చేయదు
2. చాలా సమయం తీసుకుంటుంది, పాఠ్యాంశమంతటినీ సులభంగా కవర్ చేయలేదు
3. నిజ జీవితంతో సంబంధం లేనిది
4. సహకారాన్ని తొలగిస్తుంది
సమాధానం
B. చాలా సమయం తీసుకుంటుంది, పాఠ్యాంశమంతటినీ సులభంగా కవర్ చేయలేదు
A limitation of the project method is that it
1. Does not involve pupils
2. Takes a lot of time and cannot cover the whole syllabus easily
3. Is unconnected to real life
4. Removes cooperation
ప్రాజెక్టు పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర ప్రధానంగా
1. నియంత
2. హాజరుకాని పరిశీలకుడు
3. కేవలం పరీక్షకుడు
4. మార్గదర్శి మరియు వనరుల వ్యక్తి
సమాధానం
D. మార్గదర్శి మరియు వనరుల వ్యక్తి
In the project method, the teacher's role is mainly
1. Dictator
2. Absent observer
3. Only an examiner
4. Guide and resource person
ప్రాజెక్టు పద్ధతి గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ప్రాజెక్టు ఎంపికలో విద్యార్థులు పాల్గొంటారు. 2. ఇది చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం (learning by doing) అనే సూత్రాన్ని అనుసరిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements about the project method are correct? 1. Pupils take part in choosing the project. 2. It follows the principle of learning by doing.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సంచాలకుని (moderator) ఆధ్వర్యంలో, ఎంపిక చేసిన కొద్దిమంది విద్యార్థులు ప్రేక్షకుల ముందు ఒక అంశంపై మాట్లాడే చర్చా రూపం ఏది?
1. ప్యానెల్ చర్చ (Panel discussion)
2. శ్రుతలేఖనం
3. సాధన
4. సంక్షిప్త చర్చా సమావేశం (Buzz session)
సమాధానం
A. ప్యానెల్ చర్చ (Panel discussion)
In a discussion in which a few selected pupils talk on a topic before an audience under a moderator, the form is
1. Panel discussion
2. Dictation
3. Drill
4. Buzz session
ఒక అంశంలోని ఒక్కో కోణంపై పలువురు వక్తలు తమ అభిప్రాయాన్ని ప్రదర్శించి, ఆపై ప్రేక్షకుల ప్రశ్నలు ఉండే సమావేశం ఏది?
1. సంక్షిప్త చర్చా సమావేశం (Buzz session)
2. వాదప్రతివాదం (Debate)
3. సింపోజియం (Symposium)
4. మేధోమథనం
సమాధానం
C. సింపోజియం (Symposium)
A session in which several speakers each present a view on one aspect of a topic, followed by audience questions, is a
1. Buzz session
2. Debate
3. Symposium
4. Brainstorm
విమర్శ లేకుండా పలు ఆలోచనలను సృష్టించడాన్ని ఏమంటారు?
1. సెమినార్
2. మేధోమథనం (Brainstorming)
3. వాదప్రతివాదం (Debate)
4. పఠనం (Recitation)
సమాధానం
B. మేధోమథనం (Brainstorming)
Generating many ideas without criticism is called
1. Seminar
2. Brainstorming
3. Debate
4. Recitation
మేధోమథనాన్ని (brainstorming) ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చినవారు ఎవరు?
1. వైగోట్స్కీ
2. ఇలియట్ ఆరోన్సన్
3. టోనీ బుజాన్
4. అలెక్స్ ఓస్బోర్న్
సమాధానం
D. అలెక్స్ ఓస్బోర్న్
Brainstorming was popularised by
1. Vygotsky
2. Elliot Aronson
3. Tony Buzan
4. Alex Osborn
చర్చలో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర ప్రధానంగా ఏమిటి?
1. చర్చను పట్టాలపై ఉంచి, సారాంశం చెప్పే సంచాలకుడు
2. ఏకైక వక్త
3. ఎప్పుడూ జోక్యం చేసుకోని మౌన శ్రోత
4. తప్పు అభిప్రాయాలను శిక్షించే న్యాయమూర్తి
సమాధానం
A. చర్చను పట్టాలపై ఉంచి, సారాంశం చెప్పే సంచాలకుడు
The role of the teacher in a discussion is mainly that of
1. Moderator who keeps the talk on track and sums up
2. The only speaker
3. Silent listener who never intervenes
4. Judge who punishes wrong views
చర్చా పద్ధతిలోని పరిమితి ఏమిటి?
1. ఇది ప్రజాస్వామ్య అలవాట్లను పెంపొందిస్తుంది
2. ఇది సహనాన్ని పెంచుతుంది
3. ఇది వక్తృత్వ నైపుణ్యాన్ని పెంచుతుంది
4. కొద్దిమంది విద్యార్థులు ఆధిపత్యం చెలాయించవచ్చు
సమాధానం
D. కొద్దిమంది విద్యార్థులు ఆధిపత్యం చెలాయించవచ్చు
A limitation of the discussion method is
1. It promotes democratic habits
2. It builds tolerance
3. It develops speaking skill
4. A few pupils may dominate
క్షేత్ర పర్యటన విజయానికి అత్యంత కీలకమైన దశ ఏది?
1. తిరుగు ప్రయాణం మాత్రమే
2. పర్యటనకు ముందు జాగ్రత్తగా ప్రణాళిక, సన్నద్ధత
3. ఏమీ లేదు, ప్రణాళిక అవసరం లేదు
4. సుదీర్ఘ భోజన విరామం తీసుకోవడం
సమాధానం
B. పర్యటనకు ముందు జాగ్రత్తగా ప్రణాళిక, సన్నద్ధత
Which stage of a field trip is the most crucial for its success?
1. Only the return journey
2. Careful planning and preparation before the trip
3. Nothing, as it needs no plan
4. Taking a long lunch break
క్షేత్ర పర్యటన తర్వాత చేసే అనుబంధ కార్యకలాపం ఏది?
1. ముందుగానే ఆ స్థలాన్ని సందర్శించడం
2. అనుమతి పొందడం
3. నివేదిక, ప్రదర్శన సిద్ధం చేయడం
4. మార్గాన్ని నిర్ణయించడం
సమాధానం
C. నివేదిక, ప్రదర్శన సిద్ధం చేయడం
Which of the following is a follow-up activity after a field trip?
1. Visiting the place in advance
2. Obtaining permission
3. Preparing a report and an exhibition
4. Fixing the route
క్షేత్ర పర్యటన గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఉపాధ్యాయుడు ముందుగా ఆ స్థలాన్ని సందర్శించాలి. 2. విద్యార్థులకు ముందుగా వివరించి, వర్క్‌షీట్ ఇవ్వాలి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements about the field trip are correct? 1. The teacher should visit the place beforehand. 2. Pupils should be briefed and given a worksheet.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్షేత్ర పర్యటనల పరిమితి ఏమిటి?
1. ఇవి ఖర్చుతో కూడుకున్నవి, భద్రతా ప్రమాదాలు ఉంటాయి
2. ఇవి ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి
3. ఇవి ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని ఇస్తాయి
4. ఇవి పాఠశాలను సమాజంతో అనుసంధానిస్తాయి
సమాధానం
A. ఇవి ఖర్చుతో కూడుకున్నవి, భద్రతా ప్రమాదాలు ఉంటాయి
A limitation of field trips is
1. They can be costly and carry safety risks
2. They create interest
3. They give first-hand experience
4. They link school with community
ఈ కింది వాటిలో ప్రాథమిక ఆధారం (primary source) ఏది?
1. ఆధునిక జీవిత చరిత్ర
2. ఎన్‌సైక్లోపీడియా వ్యాసం
3. పాఠశాల చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకం
4. దేవాలయ గోడపై శాసనం
సమాధానం
D. దేవాలయ గోడపై శాసనం
Which of the following is a primary source?
1. A modern biography
2. An encyclopaedia entry
3. A school history textbook
4. An inscription on a temple wall
ద్వితీయ ఆధారం (secondary source) ఏది?
1. తర్వాతి కాలంలో రాసిన చరిత్ర పుస్తకం
2. ఆ కాలానికి చెందిన నాణెం
3. తామ్రపత్రం
4. ఆ కాలపు లేఖ
సమాధానం
A. తర్వాతి కాలంలో రాసిన చరిత్ర పుస్తకం
Which is a secondary source?
1. A history book written later
2. A coin from the period
3. A copper plate
4. A letter of the time
ఒక పత్రం నిజమైనదో కాదో పరిశీలించడాన్ని ఏమంటారు?
1. సామాన్యీకరణ
2. బాహ్య విమర్శ (External criticism)
3. అంతర్గత విమర్శ (Internal criticism)
4. నాటకీకరణ
సమాధానం
B. బాహ్య విమర్శ (External criticism)
Checking whether a document is genuine is called
1. Generalisation
2. External criticism
3. Internal criticism
4. Dramatisation
నిజమైన పత్రంలోని ప్రకటనలు నమ్మదగినవో కాదో నిర్ణయించడం ఏది?
1. బాహ్య విమర్శ
2. నమోదు
3. సాధన
4. అంతర్గత విమర్శ
సమాధానం
D. అంతర్గత విమర్శ
Judging whether the statements in a genuine document are reliable is
1. External criticism
2. Recording
3. Drill
4. Internal criticism
ఆధార పద్ధతిని (source method) ఎక్కువగా దేని బోధనలో ఉపయోగిస్తారు?
1. చరిత్ర
2. శారీరక విద్య
3. సంగీతం మాత్రమే
4. వ్యాకరణం
సమాధానం
A. చరిత్ర
The source method is mostly used in teaching
1. History
2. Physical education
3. Music only
4. Grammar
ఆధార పద్ధతి గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఇది విమర్శనాత్మక ఆలోచనను పెంపొందిస్తుంది. 2. వాస్తవాన్ని, అభిప్రాయం నుంచి వేరు చేయమని విద్యార్థులను అడుగుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements about the source method are correct? 1. It develops critical thinking. 2. It asks pupils to separate fact from opinion.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఒక ఆధారం గురించి అడగదగిన ప్రశ్న కానిది ఏది?
1. ఇది ఎందుకు తయారుచేశారు?
2. పరీక్షలో ఎన్ని పేజీలు ఉన్నాయి?
3. దీన్ని ఎవరు తయారుచేశారు?
4. ఇది ఎప్పుడు తయారుచేశారు?
సమాధానం
B. పరీక్షలో ఎన్ని పేజీలు ఉన్నాయి?
Which is NOT a question to ask about a source?
1. Why was it made?
2. How many pages does the exam have?
3. Who made it?
4. When was it made?
విద్యార్థులు తమ గ్రామంలోని వృత్తులపై సర్వే చేసి నివేదిక సమర్పిస్తారు. ఇది ఏ దానికి ఉత్తమ ఉదాహరణ?
1. శ్రుతలేఖనం
2. బట్టీ పద్ధతి
3. సాధన (Drill)
4. ప్రాజెక్టు
సమాధానం
D. ప్రాజెక్టు
Pupils survey occupations in their own village and present a report. This is best an example of
1. Dictation
2. Rote method
3. A drill
4. A project
అనేక ఉదాహరణల నుండి 'డెల్టా' వంటి భావనను ఏర్పరచడానికి ఏ పద్ధతి ఉత్తమం?
1. ఆగమన పద్ధతి
2. కేవలం ఉపన్యాసం
3. కంఠస్థం
4. మౌన పఠనం
సమాధానం
A. ఆగమన పద్ధతి
Which method is best for forming a concept like 'delta' from several examples?
1. Inductive method
2. Lecture only
3. Memorisation
4. Silent reading
ఏ జత సరిపోలనిది?
1. ఆగమనం - బేకన్
2. ప్రాజెక్టు - కిల్‌పాట్రిక్
3. ఆధార పద్ధతి - కిల్‌పాట్రిక్
4. నిగమనం - అరిస్టాటిల్
సమాధానం
C. ఆధార పద్ధతి - కిల్‌పాట్రిక్
Which pair is mismatched?
1. Inductive - Bacon
2. Project - Kilpatrick
3. Source method - Kilpatrick
4. Deductive - Aristotle
ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. ఆగమనం, నిగమనం పరస్పర పూరకాలు. 2. ఉపాధ్యాయుడు భావనను నిర్మించడానికి ఆగమనాన్ని, దాన్ని అన్వయించడానికి నిగమనాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements are correct? 1. Induction and deduction are complementary. 2. A teacher may use induction to build a concept and deduction to apply it.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రజల భావాలను అర్థం చేసుకోవడానికి విద్యార్థులు ఒక చారిత్రక ఘట్టాన్ని అభినయిస్తారు. ఈ పద్ధతి ఏది?
1. నాటకీకరణ లేదా పాత్రాభినయం (Role play)
2. శ్రుతలేఖనం
3. ఆధార పద్ధతి మాత్రమే
4. ఉపన్యాసం
సమాధానం
A. నాటకీకరణ లేదా పాత్రాభినయం (Role play)
Pupils act out a historical event to understand the feelings of people. The method is
1. Dramatisation or role play
2. Dictation
3. Source method only
4. Lecture
పాత నాణేలను అధ్యయనం చేయడానికి ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులతో కలిసి మ్యూజియంను సందర్శిస్తారు. ఇది దేని కలయిక?
1. క్షేత్ర పర్యటన మరియు ఆధార అధ్యయనం
2. ఉపన్యాసం మరియు శ్రుతలేఖనం
3. సాధన మరియు పఠనం
4. మేధోమథనం మాత్రమే
సమాధానం
A. క్షేత్ర పర్యటన మరియు ఆధార అధ్యయనం
A teacher visits a museum with pupils to study old coins. This combines
1. Field trip and source study
2. Lecture and dictation
3. Drill and recitation
4. Brainstorming only
సింపోజియంలో ప్రేక్షకులు సాధారణంగా
1. ప్రధాన పత్రాలను సమర్పిస్తారు
2. వక్తల ప్రసంగాల తర్వాత ప్రశ్నలు అడుగుతారు
3. వక్తలపై ఓటు వేస్తారు
4. ఏమీ అడగడానికి అనుమతి ఉండదు
సమాధానం
B. వక్తల ప్రసంగాల తర్వాత ప్రశ్నలు అడుగుతారు
In a symposium, the audience usually
1. Presents the main papers
2. Asks questions after the speakers have presented
3. Votes on the speakers
4. Is not allowed to ask anything
బోధనా పద్ధతి ఎంపికకు ఉపాధ్యాయునికి ఈ కింది వాటిలో ఏది సహాయపడుతుంది?
1. పాఠశాల గంట సమయం మాత్రమే
2. పాఠ్యపుస్తక ముఖచిత్రం మాత్రమే
3. లక్ష్యం, విషయం, విద్యార్థుల వయస్సు, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు
4. తరగతి గది రంగు మాత్రమే
సమాధానం
C. లక్ష్యం, విషయం, విద్యార్థుల వయస్సు, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు
Which of these helps the teacher decide the choice of method?
1. Only the school bell time
2. Only the textbook cover
3. Objective, content, age of pupils and available resources
4. Only the colour of the classroom

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice