సమాజ వనరులు, సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల, క్లబ్బులు, మేళాలు మరియు మ్యూజియంలు
గుర్తుంచుకోవాల్సినవి
- సమాజం ఒక సజీవ పాఠ్యపుస్తకం. స్థానిక ప్రజలు, ప్రదేశాలు, సంస్థలు, ప్రకృతి లక్షణాలు తరగతి భావనలను నిజ జీవితంతో కలపడానికి పిల్లలకు సహాయపడతాయి.
- సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల, క్లబ్బు, మేళా, మ్యూజియం సహపాఠ్య తోడ్పాటులు. ప్రతిదీ చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడాన్ని ఇస్తుంది: పట్టుకోవడం, తయారు చేయడం, ప్రదర్శించడం, సందర్శించడం.
- ప్రతి బయటి కృత్యానికి మూడు దశలు కావాలి: ముందు ప్రణాళిక, సమయంలో జాగ్రత్తగా నిర్వహణ, తరువాత అనుసరణ; అప్పుడే సందర్శన కేవలం సెలవు రోజుగా కాకుండా అభ్యసనం అవుతుంది.
సమాజ వనరులు
సమాజ వనరు అంటే చుట్టుపక్కల ఉండి బోధనకు వాడగల ఏ వ్యక్తి, ప్రదేశం, సంస్థ లేదా పదార్థమైనా. వీటిని వాడడం "తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి", "దగ్గర నుంచి దూరానికి" అనే సూత్రాలను అనుసరిస్తుంది. పిల్లలు ముందు స్థానిక వాగును అధ్యయనం చేస్తే నదిని బాగా అర్థం చేసుకుంటారు; ముందు గ్రామ కార్యాలయాన్ని సందర్శిస్తే ప్రభుత్వాన్ని బాగా అర్థం చేసుకుంటారు.
సమాజ వనరుల రకాలు
| రకం | ఉదాహరణలు | సాంఘిక శాస్త్రంలో వినియోగం |
|---|---|---|
| మానవ వనరులు | పెద్దలు, స్వాతంత్ర్యోద్యమ అనుభవజ్ఞులు, పంచాయతీ సభ్యులు, పోస్ట్‌మెన్, రైతులు, చేతివృత్తి వారు, వైద్యులు, పోలీసులు, బ్యాంకు సిబ్బంది | ఇంటర్వ్యూలు, ప్రసంగాలు, మౌఖిక చరిత్ర, ఆదర్శ వ్యక్తులు |
| సహజ వనరులు | నదులు, కొండలు, అడవులు, నేల రకాలు, తీరం, చెరువులు, వాతావరణం | భూగోళ పాఠాలు, పర్యావరణ అధ్యయనం, పటాలు గీయడం |
| చారిత్రక వనరులు | కోటలు, ఆలయాలు, మసీదులు, చర్చిలు, సమాధులు, శాసనాలు, పాత నాణేలు, స్తూప స్థలాలు | చరిత్ర పాఠాలు, ఆధారాల అధ్యయనం, వారసత్వ అవగాహన |
| సంస్థాగత వనరులు | గ్రామ పంచాయతీ, పాఠశాల, తపాలా కార్యాలయం, బ్యాంకు, ఆసుపత్రి, న్యాయస్థానం, గ్రంథాలయం, మార్కెట్, అగ్నిమాపక కేంద్రం | పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం, ప్రభుత్వ సేవల పాత్ర |
| సాంస్కృతిక వనరులు | పండుగలు, జానపద కళలు, హస్తకళలు, స్థానిక ఆహారం, వస్త్రధారణ, పాటలు | వైవిధ్యం, వారసత్వం పట్ల ప్రశంస |
ప్రయోజనాలు
- అభ్యసనం మూర్తంగా, ఆసక్తికరంగా, అర్థవంతంగా మారుతుంది.
- స్థానిక ప్రజల పట్ల, వారి పని పట్ల పిల్లల్లో గౌరవం పెరుగుతుంది.
- పౌర స్పృహ, చెందిన భావన, సమాజం పట్ల బాధ్యత పెరుగుతాయి.
- స్థానిక చరిత్ర వంటి పాఠ్యపుస్తకాలు పూరించలేని ఖాళీలను ఇది పూరిస్తుంది.
- ఖర్చు తక్కువ.
పరిమితులు మరియు జాగ్రత్తలు
- సందర్శనలకు సమయం, అనుమతి, భద్రతా ఏర్పాట్లు కావాలి.
- వనరుల వ్యక్తులు పిల్లల స్థాయిలో మాట్లాడకపోవచ్చు, అందుకే ఉపాధ్యాయుడు ముందే వారికి వివరిస్తాడు.
- స్థానిక నమ్మకాలు, సున్నితమైన అంశాలను జాగ్రత్తగా, పక్షపాతం లేకుండా నిర్వహించాలి.
క్షేత్ర పర్యటన (విహారయాత్ర) మరియు వనరుల వ్యక్తుల వినియోగం
క్షేత్ర పర్యటన అంటే స్పష్టమైన అభ్యసన ప్రయోజనంతో ప్రణాళికాబద్ధంగా చేసే సందర్శన.
- 1. ప్రణాళిక: లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించడం, స్థలాన్ని ఎంచుకోవడం, ముందుగా తానే సందర్శించడం, ప్రధానోపాధ్యాయుడు మరియు తల్లిదండ్రుల అనుమతి పొందడం, రవాణా, సమయం, భద్రతను నిర్ణయించడం, వర్క్‌షీట్లు సిద్ధం చేయడం.
- 2. విద్యార్థుల సన్నద్ధత: ఉద్దేశాన్ని వివరించడం, విద్యార్థులను సమూహాలుగా విభజించడం, పనులు ఇవ్వడం (ప్రశ్నల జాబితా, గుర్తించవలసిన పటం, గీయవలసిన స్కెచ్), ప్రవర్తనా నియమాలు బోధించడం.
- 3. నిర్వహణ: సమూహాలను కలిపి ఉంచడం, పిల్లలు గమనించి, అడిగి, నమోదు చేసేలా చూడటం; ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శనం చేస్తాడు కానీ ఎల్లప్పుడూ ఉపన్యసించడు.
- 4. అనుసరణ: తరగతిలో చర్చించడం, నివేదిక రాయడం, చార్టులు లేదా స్క్రాప్‌బుక్ తయారు చేయడం, ఆతిథ్యమిచ్చిన వారికి కృతజ్ఞతలు చెప్పడం, నేర్చుకున్నదాన్ని మూల్యాంకనం చేయడం.
వనరుల వ్యక్తిని పాఠశాలకు ఆహ్వానించినప్పుడు, ఉపాధ్యాయుడు ముందుగానే ఆహ్వానిస్తాడు, అంశాన్ని, సమయాన్ని తెలియజేస్తాడు, పిల్లలతో కలిసి ప్రశ్నలు సిద్ధం చేస్తాడు, ధన్యవాద లేఖ పంపుతాడు.
సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల
సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల (మూల లేదా గది) అంటే చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రాలకు సంబంధించిన సామగ్రిని సేకరించి, పిల్లలు వాటితో పని చేసే స్థలం. సాధారణంగా మాటలతోనే బోధించే సబ్జెక్టులో ఇది "చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం" అనే భావనను తెస్తుంది.
విషయాలు
- పటాలు: గోడ పటాలు, రూపరేఖా పటాలు, ఉబ్బెత్తు పటాలు, చారిత్రక పటాలు; గ్లోబులు; అట్లాస్.
- చార్టులు, నమూనాలు, గ్రాఫులు: గ్రామ నమూనా, కాలరేఖ చార్టు, జనాభా మరియు వర్షపాత చార్టులు.
- చిత్రాలు, పోస్టర్లు, ఛాయాచిత్రాలు, స్లైడ్లు, వీడియోలు.
- ఆధార సామగ్రి: నాణేలు, స్టాంపులు, కరెన్సీ నోట్లు, పనిముట్ల నమూనాలు, పాత పత్రాలు, వార్తాపత్రికల కత్తిరింపులు.
- సూచన గ్రంథాలు: విజ్ఞాన సర్వస్వం, నిఘంటువు, జీవిత చరిత్రలు, వార్షిక పుస్తకాలు.
- సరళమైన పరికరాలు: దిక్సూచి, థర్మామీటర్, వర్షమాపకం, గాలి దిక్సూచి.
- ICT: కంప్యూటర్, ప్రొజెక్టర్, డిజిటల్ పటాలు, విద్యా సాఫ్ట్‌వేర్.
ఉపయోగాలు
- పటాలు గీయడం, గుర్తించడం, నమూనాలు తయారు చేయడం, ఆధారాలు చదవడం వంటి ప్రాయోగిక పని.
- పాఠశాల ఆవరణలో వర్షపాతం లేదా ఉష్ణోగ్రత కొలవడం వంటి ప్రయోగాలు.
- సమూహ ప్రాజెక్టులు, క్విజ్, ప్రదర్శన.
- బోధనా సాధనాలను మళ్లీ వాడుకునేలా భద్రపరచడం.
మంచి పద్ధతులు: ప్రయోగశాలను అందుబాటులో ఉన్న చోట ఉంచడం, ప్రతి వస్తువుకు లేబుల్ వేసి జాబితా రాయడం, సామగ్రి తయారీలో విద్యార్థులను భాగస్వాములను చేయడం, స్టాక్ రిజిస్టర్ నిర్వహించడం, పటాలు మరియు గణాంకాలను తాజాగా ఉంచడం, స్థానిక మరియు వ్యర్థ పదార్థాలను వాడడం. నిధులు లేవన్నది ప్రయోగశాల వద్దనడానికి కారణం కాదు; విద్యార్థులు తయారు చేసిన సామగ్రితో ఒక "మూల" చాలు.
సాంఘిక శాస్త్ర క్లబ్బు
క్లబ్బు అంటే ఉమ్మడి ఆసక్తిని కొనసాగించడానికి సమావేశమయ్యే స్వచ్ఛంద, విద్యార్థి నేతృత్వంలోని సమూహం. సాంఘిక శాస్త్ర క్లబ్బు (చరిత్ర, భూగోళ లేదా పౌరసత్వ క్లబ్బు అని కూడా అంటారు) టైమ్‌టేబుల్ బయట అభ్యసనాన్ని విస్తరిస్తుంది.
కృత్యాలు: క్విజ్, చర్చాపోటీ, వక్తృత్వం, నమూనా పార్లమెంటు మరియు నమూనా గ్రామ సభ, పటం చదివే పోటీలు, వారసత్వ నడకలు, జాతీయ దినోత్సవాల నిర్వహణ, నాణేలు మరియు స్టాంపుల సేకరణ, వార్తాపత్రికల పఠనం, గోడ పత్రిక, సమాజ సేవ.
లక్ష్యాలు
- నాయకత్వం, సహకారం, ప్రజాస్వామ్య అలవాట్లను పెంపొందించడం.
- చరిత్ర, పౌర జీవితం, స్థానిక సమస్యలపై ఆసక్తిని పెంపొందించడం.
- తరగతిలో కనిపించని ప్రతిభకు వేదిక ఇవ్వడం.
నిర్వహణ: క్లబ్బుకు ఒక ఇన్‌చార్జ్ ఉపాధ్యాయుడు, ఎన్నిక లేదా వంతుల పద్ధతిలో ఎంచుకున్న విద్యార్థి కార్యవర్గం (అధ్యక్షుడు, కార్యదర్శి, సభ్యులు), సంవత్సరపు కృత్య ప్రణాళిక, మినిట్స్ పుస్తకం, బడ్జెట్ ఉంటాయి. సభ్యత్వం అందరికీ తెరిచి ఉంటుంది; ఉపాధ్యాయుడు నియంత్రించకుండా మార్గనిర్దేశం చేస్తాడు. క్లబ్బులోని ప్రజాస్వామ్య పద్ధతులే పౌరశాస్త్ర పాఠాలు.
సాంఘిక శాస్త్ర మేళా మరియు ప్రదర్శన
మేళా (లేదా ప్రదర్శన) అంటే విద్యార్థుల పనిని బహిరంగంగా ప్రదర్శించడం, తరచుగా పోటీలతో. ఇది పాఠశాలను, సమాజాన్ని భాగస్వాములను చేస్తుంది.
అంశాలు: పనిచేసే నమూనాలు, చార్టులు, పటాలు, చారిత్రక డయోరమాలు, సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు, పాత్రాభినయం మరియు స్కిట్, ప్రాజెక్టు నివేదికలు, సేకరణలు, క్విజ్.
ప్రణాళిక: కమిటీలు ఏర్పాటు చేయడం (స్వాగతం, ప్రదర్శన, నిర్ణయం, క్రమశిక్షణ, ప్రచారం), ఒక ఇతివృత్తాన్ని ఎంచుకోవడం, స్పష్టమైన నియమాలు ఇవ్వడం, స్థలం కేటాయించడం, తల్లిదండ్రులను ఆహ్వానించడం, న్యాయనిర్ణేతలను ఏర్పాటు చేయడం. మేళా తరువాత కార్యక్రమాన్ని సమీక్షించి, ఉత్తమ వస్తువులను ప్రయోగశాలలో లేదా మ్యూజియం మూలలో ఉంచాలి.
విలువలు: సృజనాత్మకత, జట్టు కృషి, ఆత్మవిశ్వాసం, సంభాషణ నైపుణ్యం. ఖరీదైన సామగ్రిపై లేదా తల్లిదండ్రుల పనిపై కాకుండా పిల్లల స్వంత కృషిపై దృష్టి ఉండాలి. ప్రత్యేక అవసరాలున్న వారితో సహా అందరు పిల్లలూ పాల్గొనగలగాలి.
మ్యూజియం
మ్యూజియం అంటే చారిత్రక, సాంస్కృతిక, ప్రకృతి లేదా శాస్త్రీయ విలువ గల వస్తువులను సేకరించి, భద్రపరచి, అధ్యయనం చేసి, ప్రదర్శించే సంస్థ. సాంఘిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడికి ఇది ప్రాథమిక ఆధారాల సిద్ధమైన భాండారం.
రకాలు: చరిత్ర మరియు పురావస్తు మ్యూజియంలు, కళా మ్యూజియంలు, ప్రకృతి చరిత్ర మ్యూజియంలు, విజ్ఞాన శాస్త్ర మ్యూజియంలు, స్థానిక లేదా పాఠశాల మ్యూజియంలు.
విద్యా ఉపయోగం
- వస్తువులు గతానికి ప్రత్యక్ష, మూర్త సాక్ష్యాన్ని ఇస్తాయి.
- తరగతికి తీసుకురాలేని పనిముట్లు, నాణేలు, శిల్పాలు, శాసనాలు, వ్రాతప్రతులను విద్యార్థులు చూస్తారు.
- పరిశీలన, ఉత్సుకత, వారసత్వం పట్ల గౌరవాన్ని పెంపొందిస్తుంది.
ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. కోల్‌కతాలోని ఇండియన్ మ్యూజియం భారతదేశంలో అత్యంత పురాతనమైన, అతి పెద్దదిగా పరిగణిస్తారు; నేషనల్ మ్యూజియం న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, విజయవాడలోని విక్టోరియా జూబిలీ మ్యూజియం (2018లో బాపు మ్యూజియంగా పేరు మార్చారు), అమరావతి స్తూప స్థలంలోని మ్యూజియం వారసత్వ అధ్యయనానికి వాడతారు; విశాఖపట్నంలోని INS కురుసుర జలాంతర్గామి మ్యూజియం ప్రజాదరణ గల సందర్శన స్థలం.
పాఠశాల మ్యూజియం. సందర్శన సాధ్యం కానప్పుడు, పాఠశాల విద్యార్థులు సేకరించిన నాణేలు, స్టాంపులు, పాత పనిముట్లు, కుండ పెంకులు, ఛాయాచిత్రాలు, స్థానిక హస్తకళల వంటి వస్తువులతో చిన్న మ్యూజియం ఉంచుతుంది. ప్రతి వస్తువుకు పేరు, మూలం, ఉపయోగం చెప్పే లేబుల్ ఉంటుంది. విద్యార్థులు గైడ్లుగా వ్యవహరిస్తారు.
మ్యూజియం సందర్శన పద్ధతి: సందర్శనకు ముందు (లక్ష్యాలు, వర్క్‌షీట్), సందర్శన (గమనించడం, స్కెచ్ గీయడం, నోట్స్ రాయడం), సందర్శన తరువాత (చర్చ, నివేదిక, ప్రదర్శన).
నాలుగు తోడ్పాటుల పోలిక
| లక్షణం | ప్రయోగశాల | క్లబ్బు | మేళా | మ్యూజియం |
|---|---|---|---|---|
| స్వభావం | శాశ్వత పని స్థలం | స్వచ్ఛంద సమూహం | అప్పుడప్పుడు జరిగే బహిరంగ కార్యక్రమం | ప్రదర్శన, అధ్యయనం కోసం సేకరణ |
| ప్రధాన పని | తయారు చేయడం, పట్టుకోవడం, ప్రయోగాలు | క్విజ్, చర్చ, ప్రాజెక్టులు, సేవ | ప్రదర్శన, పోటీ, ప్రదర్శన కళ | వస్తువులను గమనించి అధ్యయనం చేయడం |
| ఎవరు నడిపిస్తారు | ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులతో కలిసి | విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుడి మార్గదర్శకత్వంతో | విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుల కమిటీలు | క్యూరేటర్ లేదా పాఠశాల ఇన్‌చార్జ్ |
| సమయం | సంవత్సరం పొడవునా | క్రమం తప్పని సమావేశాలు | కొన్ని రోజులు | శాశ్వతం, సందర్శనలతో |
ఇవన్నీ విద్యార్థులే ప్రణాళిక వేసి నడిపినప్పుడు ఉత్తమంగా పనిచేస్తాయి. ఉపాధ్యాయుడు చట్రాన్ని రూపొందించి, పాత్రలు ఇచ్చి, ఫలితాన్ని తరగతితో కలిసి సమీక్షిస్తాడు. చిన్న పాఠశాలల్లో ఒకే గది లేదా మూల ప్రయోగశాలగా, గ్రంథాలయంగా, మ్యూజియంగా కలిపి పనిచేయవచ్చు.
పరీక్షలో ఉచ్చులు
- సమాజ వనరులలో ప్రదేశాలు, పదార్థాలే కాదు, వ్యక్తులు కూడా ఉంటారు.
- అనుసరణ లేకుండా క్షేత్ర పర్యటన పూర్తి కాదు; నివేదిక, చర్చ సందర్శనను అభ్యసనంగా మారుస్తాయి.
- ప్రయోగశాల విద్యార్థుల కృత్యం కోసం; మ్యూజియం ప్రధానంగా భద్రపరచిన వస్తువుల ప్రదర్శన, అధ్యయనం కోసం.
- క్లబ్బు స్వచ్ఛందం, విద్యార్థి నేతృత్వం; తరగతి తప్పనిసరి, ఉపాధ్యాయ నేతృత్వం.
- మేళా బహిరంగం, పోటీ ఆధారితం; ప్రయోగశాల శాశ్వత పని స్థలం.
- "దగ్గర నుంచి దూరానికి" అంటే స్థానిక ప్రాంతంతో మొదలుపెట్టి, తరువాత దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లడం.
- ఇండియన్ మ్యూజియం కోల్‌కతాలో; నేషనల్ మ్యూజియం న్యూఢిల్లీలో.
- వనరుల వ్యక్తికి ప్రసంగానికి ముందే వివరించాలి.
ఒక్క వాక్య సారాంశాలు
- 1. సమాజ వనరులు మానవ, సహజ, చారిత్రక, సంస్థాగత, సాంస్కృతికం కావచ్చు.
- 2. తపాలా కార్యాలయం లేదా పంచాయతీ కార్యాలయం ఒక సంస్థాగత వనరు.
- 3. గతాన్ని వివరించే స్థానిక పెద్ద మౌఖిక చరిత్ర వనరు.
- 4. క్షేత్ర పర్యటనలో ప్రణాళిక, సన్నద్ధత, నిర్వహణ, అనుసరణ ఉంటాయి.
- 5. సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల చేయడం ద్వారా నేర్చుకునే స్థలం.
- 6. నాణేలు, స్టాంపులు ప్రయోగశాలకు ఆధార సామగ్రి.
- 7. వర్షమాపకం లేదా గాలి దిక్సూచిని ప్రయోగశాలలో ఉంచవచ్చు.
- 8. సాంఘిక శాస్త్ర క్లబ్బును ప్రధానంగా విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుడి మార్గదర్శకత్వంలో నడుపుతారు.
- 9. నమూనా గ్రామ సభ ప్రజాస్వామ్య విధానాన్ని బోధిస్తుంది.
- 10. మేళా లేదా ప్రదర్శన విద్యార్థుల పనిని సమాజానికి చూపుతుంది.
- 11. మ్యూజియం విలువైన వస్తువులను భద్రపరచి ప్రదర్శిస్తుంది.
- 12. పాఠశాల మ్యూజియంలో ప్రతి వస్తువుకు పేరు, మూలం, ఉపయోగం చెప్పే లేబుల్ ఉంటుంది.
సాధన ప్రశ్నలు
విద్యార్థులకు స్థానిక చరిత్రను వివరించే గ్రామ పెద్ద దేనికి ఉదాహరణ?
- భౌతిక ప్రయోగశాల
- సంస్థాగత వనరు
- మానవ సామాజిక వనరు
- సహజ వనరు
సమాధానం
C. మానవ సామాజిక వనరు
A village elder who narrates local history to students is an example of a
- physical laboratory
- institutional resource
- human community resource
- natural resource
పాఠశాల సమీపంలోని నది, కొండ లేదా అడవి ఏది?
- సాంస్కృతిక వనరు
- మ్యూజియం వస్తువు
- మానవ వనరు
- సహజ సామాజిక వనరు
సమాధానం
D. సహజ సామాజిక వనరు
A river, hill or forest near the school is a
- cultural resource
- museum item
- human resource
- natural community resource
పాఠశాల సందర్శన కోసం వాడే తపాలా కార్యాలయం లేదా గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయం ఏది?
- చారిత్రక కట్టడం
- సహజ వనరు
- క్లబ్
- సంస్థాగత వనరు
సమాధానం
D. సంస్థాగత వనరు
A post office or Gram Panchayat office used for a school visit is an
- historical monument
- natural resource
- club
- institutional resource
చరిత్ర బోధనకు వాడే స్థానిక కోట లేదా దేవాలయం ఏది?
- సహజ వనరు
- ఆర్థిక వనరు
- చారిత్రక వనరు
- మానవ వనరు
సమాధానం
C. చారిత్రక వనరు
A local fort or temple used to teach history is a
- natural resource
- financial resource
- historical resource
- human resource
సామాజిక వనరుల వినియోగంలో 'దగ్గర నుండి దూరానికి' అనే సూత్రం అర్థం
- ఇతర దేశాలతో ప్రారంభించడం
- స్థానిక ప్రాంతాన్ని విడిచిపెట్టడం
- పుస్తకాల నుండి మాత్రమే బోధించడం
- దూర ప్రాంతాలకు ముందు స్థానిక ప్రాంతంతో ప్రారంభించడం
సమాధానం
D. దూర ప్రాంతాలకు ముందు స్థానిక ప్రాంతంతో ప్రారంభించడం
The principle 'from near to far' in using community resources means
- starting with other countries
- avoiding the local area
- teaching only from books
- starting with the local area before distant areas
క్షేత్ర పర్యటనలోని ఏ దశలో అనుమతి పొందడం, ముందుగానే ఆ స్థలాన్ని సందర్శించడం ఉంటాయి?
- నివేదిక రాయడం
- ప్రణాళిక
- నిర్వహణ
- అనుబంధ కార్యకలాపాలు
సమాధానం
B. ప్రణాళిక
Which stage of a field trip includes obtaining permission and visiting the place in advance?
- Report writing
- Planning
- Conduct
- Follow-up
విహారయాత్ర తర్వాత నివేదిక రాయడం, తరగతిలో చర్చించడం ఏ దశకు చెందుతాయి?
- ప్రణాళిక
- నిర్వహణ
- అనుబంధ కార్యకలాపాలు
- విద్యార్థులను సన్నద్ధం చేయడం
సమాధానం
C. అనుబంధ కార్యకలాపాలు
The report writing and class discussion after an excursion belong to the stage of
- planning
- conduct
- follow-up
- preparation of students
పాఠశాలకు ఆహ్వానించే వనరు వ్యక్తిని (resource person)
- ప్రసంగం తర్వాత ఎంపిక చేయాలి
- అంశం గురించి, పిల్లల స్థాయి గురించి ముందుగా వివరించాలి
- ఏ ప్రణాళిక లేకుండా మాట్లాడనివ్వాలి
- పిల్లల ప్రశ్నలను తప్పించుకోమని చెప్పాలి
సమాధానం
B. అంశం గురించి, పిల్లల స్థాయి గురించి ముందుగా వివరించాలి
A resource person invited to school should be
- chosen after the talk
- briefed about the topic and the level of children
- left to speak without any plan
- told to avoid children's questions
సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల ప్రధానంగా దేనికి స్థలం?
- విరిగిన ఫర్నిచర్ నిల్వ చేయడానికి
- సిబ్బంది సమావేశాలు నిర్వహించడానికి
- రుసుముల రికార్డులు ఉంచడానికి మాత్రమే
- చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడానికి
సమాధానం
D. చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడానికి
A Social Science lab is mainly a place for
- storing broken furniture
- holding staff meetings
- only keeping records of fees
- learning by doing
సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాలలో సాధారణంగా ఉంచనిది ఏది?
- నాణేలు, తపాలా బిళ్లలు
- గోడ పటాలు
- రసాయన కారకాలు (chemical reagents)
- గోళాలు (globes)
సమాధానం
C. రసాయన కారకాలు (chemical reagents)
Which of these is NOT normally kept in a Social Science lab?
- Coins and stamps
- Wall maps
- Chemical reagents
- Globes
ప్రయోగశాలలో ఉంచిన వర్షమాపకం (rain gauge) లేదా గాలి దిశామాపకం (wind vane) విద్యార్థులకు ఏం చేయడానికి సహాయపడతాయి?
- చారిత్రక కాలరేఖలు మాత్రమే గీయడానికి
- సరళమైన వాతావరణ దత్తాంశాన్ని సేకరించడానికి
- స్పెల్లింగ్ నేర్చుకోవడానికి
- వక్తృత్వ సాధన చేయడానికి
సమాధానం
B. సరళమైన వాతావరణ దత్తాంశాన్ని సేకరించడానికి
A rain gauge or wind vane kept in the lab helps students to
- draw historical timelines only
- collect simple weather data
- learn spelling
- practise elocution
ప్రయోగశాల వస్తువులకు స్టాక్ రిజిస్టర్, లేబుళ్లు ఉంచడం దేనిలో భాగం?
- విద్యార్థుల మూల్యాంకనం
- కేవలం వార్షిక ప్రణాళిక
- మంచి ప్రయోగశాల నిర్వహణ
- సమాజ సమీకరణ
సమాధానం
C. మంచి ప్రయోగశాల నిర్వహణ
Keeping a stock register and labels for lab items is part of
- evaluation of students
- year plan only
- good lab management
- community mobilisation
సాంఘిక శాస్త్ర క్లబ్ ప్రధానంగా ఎలాంటిది?
- స్వచ్ఛందంగా, విద్యార్థుల నాయకత్వంలో నడిచే సమూహం
- పరీక్షా కేంద్రం
- ప్రభుత్వ కార్యాలయం
- తప్పనిసరి తరగతి
సమాధానం
A. స్వచ్ఛందంగా, విద్యార్థుల నాయకత్వంలో నడిచే సమూహం
A Social Science club is mostly
- a voluntary, student-led group
- a test centre
- a government office
- a compulsory class
క్లబ్‌లో ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిని నేర్పే కృత్యం ఏది?
- నమూనా గ్రామ సభ (mock Gram Sabha)
- మౌన పఠనం మాత్రమే
- శ్రుతలేఖనం
- హాజరు పిలుపు
సమాధానం
A. నమూనా గ్రామ సభ (mock Gram Sabha)
An activity that teaches democratic procedure in a club is a
- mock Gram Sabha
- silent reading only
- dictation
- attendance call
సాంఘిక శాస్త్ర క్లబ్‌కు ఎవరు మార్గదర్శనం చేయాలి?
- ఇన్‌స్పెక్టర్ మాత్రమే
- బాధ్యత వహించే ఉపాధ్యాయుడు, విద్యార్థి పదాధికారులతో కలిసి
- ప్రధానోపాధ్యాయుని ప్యూన్ మాత్రమే
- ఎవరూ కాదు
సమాధానం
B. బాధ్యత వహించే ఉపాధ్యాయుడు, విద్యార్థి పదాధికారులతో కలిసి
Who should guide the Social Science club?
- Only the inspector
- A teacher in-charge, with student office-bearers
- Only the Principal's peon
- Nobody
సాంఘిక శాస్త్ర ప్రదర్శన (fair) ప్రధానంగా ఏమిటి?
- పన్ను కార్యాలయం
- ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోర్సు
- ప్రైవేటు పరీక్ష
- విద్యార్థుల కృషి బహిరంగ ప్రదర్శన
సమాధానం
D. విద్యార్థుల కృషి బహిరంగ ప్రదర్శన
A Social Science fair is mainly a
- tax office
- teacher training course
- private examination
- public display of student work
ప్రదర్శన కోసం స్వాగతం, ప్రదర్శన, న్యాయనిర్ణయం వంటి కమిటీలను ఎందుకు ఏర్పరుస్తారు?
- పనిని, బాధ్యతను పంచుకోవడానికి
- తల్లిదండ్రులు రాకుండా ఆపడానికి
- అభ్యసనాన్ని తగ్గించడానికి
- విద్యార్థుల భాగస్వామ్యాన్ని నివారించడానికి
సమాధానం
A. పనిని, బాధ్యతను పంచుకోవడానికి
For a fair, committees such as reception, display and judging are formed to
- share work and responsibility
- stop parents coming
- reduce learning
- avoid student participation
పాఠశాల ప్రదర్శనలో ప్రధానంగా దేనికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి?
- పిల్లల స్వంత కృషి, సృజనాత్మకత
- ఖరీదైన సామగ్రి
- తల్లిదండ్రులు సిద్ధం చేసిన పని
- బహుమతులు మాత్రమే
సమాధానం
A. పిల్లల స్వంత కృషి, సృజనాత్మకత
The main emphasis of a school fair should be on
- children's own effort and creativity
- costly material
- parents' ready-made work
- prizes only
మ్యూజియం అనేది ఏ సంస్థ?
- బోర్డు పరీక్షలు నిర్వహిస్తుంది
- పాఠ్యపుస్తకాలు అమ్ముతుంది
- విలువైన వస్తువులను సేకరించి, సంరక్షించి, ప్రదర్శిస్తుంది
- ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇస్తుంది
సమాధానం
C. విలువైన వస్తువులను సేకరించి, సంరక్షించి, ప్రదర్శిస్తుంది
A museum is an institution that
- conducts board exams
- sells textbooks
- collects, preserves and displays objects of value
- trains teachers
ఇండియన్ మ్యూజియం ఎక్కడ ఉంది?
- ముంబై
- చెన్నై
- హైదరాబాద్
- కోల్‌కతా
సమాధానం
D. కోల్‌కతా
The Indian Museum is located in
- Mumbai
- Chennai
- Hyderabad
- Kolkata
నేషనల్ మ్యూజియం ఎక్కడ ఉంది?
- విజయవాడ
- బెంగళూరు
- కోల్‌కతా
- న్యూఢిల్లీ
సమాధానం
D. న్యూఢిల్లీ
The National Museum is located in
- Vijayawada
- Bengaluru
- Kolkata
- New Delhi
విక్టోరియా జూబ్లీ మ్యూజియం ఎక్కడ ఉంది?
- తిరుపతి
- విజయవాడ
- విశాఖపట్నం
- నెల్లూరు
సమాధానం
B. విజయవాడ
The Victoria Jubilee Museum is in
- Tirupati
- Vijayawada
- Visakhapatnam
- Nellore
విశాఖపట్నంలో విద్యార్థులు సందర్శించగల జలాంతర్గామి మ్యూజియం ఏది?
- కలంకారీ మ్యూజియం
- ఇండియన్ మ్యూజియం
- INS కుర్సుర మ్యూజియం
- సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం
సమాధానం
C. INS కుర్సుర మ్యూజియం
A submarine museum that students can visit at Visakhapatnam is the
- Kalamkari museum
- Indian Museum
- INS Kursura museum
- Salar Jung museum
పాఠశాల మ్యూజియంలో ప్రతి వస్తువుకు ఏ వివరాలతో లేబుల్ ఉండాలి?
- ధర మాత్రమే
- కొనుగోలు తేదీ మాత్రమే
- పేరు, మూలం, ఉపయోగం
- ఉపాధ్యాయుని పేరు మాత్రమే
సమాధానం
C. పేరు, మూలం, ఉపయోగం
In a school museum, each item should have a label giving
- only the price
- only the date of purchase
- name, source and use
- the teacher's name only
మ్యూజియం సందర్శనకు ఉత్తమ క్రమం ఏది?
- సందర్శన మాత్రమే
- నివేదిక మాత్రమే
- పరీక్ష మాత్రమే
- సందర్శనకు ముందు పని, సందర్శన, సందర్శన తర్వాత చర్చ
సమాధానం
D. సందర్శనకు ముందు పని, సందర్శన, సందర్శన తర్వాత చర్చ
The best sequence for a museum visit is
- visit only
- report only
- test only
- pre-visit task, visit, post-visit discussion
సామాజిక వనరులను వాడటం వల్ల ఉండే ప్రయోజనం ఏది?
- అభ్యసనాన్ని వాస్తవికంగా, అర్థవంతంగా చేస్తాయి
- అన్ని ప్రమాదాలను నివారిస్తాయి
- ప్రణాళికల అవసరాన్ని తొలగిస్తాయి
- పాఠ్యపుస్తకాలను నిరుపయోగం చేస్తాయి
సమాధానం
A. అభ్యసనాన్ని వాస్తవికంగా, అర్థవంతంగా చేస్తాయి
Which is an advantage of using community resources?
- They make learning real and meaningful
- They avoid all risks
- They remove the need for plans
- They make textbooks useless
సామాజిక వనరులను వాడేటప్పుడు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్త ఏమిటంటే
- విద్యార్థులు ప్రశ్నలు అడగకూడదు
- అంశాలను పక్షపాతం లేకుండా నిర్వహించాలి
- ఉపాధ్యాయులు స్థానిక విషయాలన్నింటినీ నివారించాలి
- అన్ని సందర్శనలు ఉచితంగా ఉండాలి
సమాధానం
B. అంశాలను పక్షపాతం లేకుండా నిర్వహించాలి
A caution when using community resources is that
- students must not ask questions
- topics must be handled without bias
- teachers should avoid all local matters
- all visits must be free of cost
ఈ కింది వాటిలో ఒక కార్యక్రమం కాక ప్రధానంగా శాశ్వత పనిస్థలం ఏది?
- ఒకరోజు ప్రదర్శన
- వార్షికోత్సవం
- పాఠశాల ప్రదర్శన (fair)
- సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల
సమాధానం
D. సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల
Which of the following is mainly a permanent working space rather than an event?
- One-day exhibition
- Annual day
- School fair
- Social Science lab
పాఠశాలలో ఒక మూలన పాత నాణేలు, తపాలా బిళ్లలు సేకరించడం దేన్ని అభివృద్ధి చేస్తుంది?
- రవాణా కమిటీ
- చిన్న పాఠశాల మ్యూజియం
- క్రికెట్ జట్టు
- క్యాంటీన్
సమాధానం
B. చిన్న పాఠశాల మ్యూజియం
Collecting old coins and stamps in a school corner develops
- a transport committee
- a small school museum
- a cricket team
- a canteen
విశ్రాంత తపాలా ఉద్యోగిని సమాచార రంగంలో వచ్చిన మార్పుల గురించి ఇంటర్వ్యూ చేయడం దేని వినియోగం?
- మానవ వనరు ద్వారా మౌఖిక చరిత్ర
- పటాల ప్రక్షేపణం
- ఒక నమూనా
- గణాంక శాస్త్ర రంగం
సమాధానం
A. మానవ వనరు ద్వారా మౌఖిక చరిత్ర
Interviewing a retired postman about changes in communication is a use of
- oral history through a human resource
- a map projection
- a model
- a field of statistics
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. క్షేత్ర పర్యటన ఎలాంటి అనుబంధ కార్యకలాపం లేకుండానే పూర్తవుతుంది. 2. క్షేత్ర పర్యటనను నిర్వహించే ముందు ప్రణాళిక అవసరం.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A field trip is complete without any follow-up. 2. A field trip needs planning before it is conducted.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. క్లబ్ అనేది క్రమ తరగతిలో తప్పనిసరి భాగం. 2. ఆసక్తి ఉన్న విద్యార్థులందరికీ క్లబ్ సభ్యత్వం తెరిచి ఉండాలి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A club is a compulsory part of the regular class. 2. A club's membership should be open to all interested students.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. సాంఘిక శాస్త్ర ప్రయోగశాల విద్యార్థులు తయారుచేసిన సామగ్రితో ఒక చిన్న మూల కావచ్చు. 2. ఖరీదైన పరికరాలు లేకుండా ప్రయోగశాల ఉండదు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A Social Science lab can be a small corner with student-made material. 2. A lab cannot exist without costly equipment.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. వనరు వ్యక్తులకు ముందుగా వివరించాల్సిన అవసరం లేదు. 2. భూగోళశాస్త్ర బోధనకు స్థానికంగా ఉన్న సహజ వనరులను ఉపయోగించవచ్చు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Resource persons need no briefing. 2. Natural resources of the locality can be used to teach geography.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ఇండియన్ మ్యూజియం కోల్‌కతాలో ఉంది. 2. నేషనల్ మ్యూజియం చెన్నైలో ఉంది.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. The Indian Museum is in Kolkata. 2. The National Museum is in Chennai.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ప్రదర్శనలో జట్టు కృషికి అవకాశం ఉండదు. 2. ప్రదర్శనలో విద్యార్థుల కృషిని బహిరంగంగా ప్రదర్శిస్తారు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A fair gives no chance for teamwork. 2. A fair involves public display of students' work.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. మ్యూజియం సందర్శనకు విద్యార్థులకు వర్క్‌షీట్ ఉండాలి. 2. మ్యూజియం సందర్శనకు ముందస్తు పని అవసరం లేదు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A museum visit should have a worksheet for students. 2. A museum visit needs no pre-visit task.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పాఠశాల క్లబ్‌లు నాయకత్వం, సహకారాన్ని పెంపొందించడంలో సహాయపడతాయి. 2. నమూనా పార్లమెంటు (mock parliament) ఒక క్లబ్ కార్యకలాపం.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. School clubs help develop leadership and cooperation. 2. A mock parliament is a club activity.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. క్షేత్ర పర్యటనలో విద్యార్థులకు అడగాల్సిన ప్రశ్నలు, గీయాల్సిన చిత్రాలు వంటి పనులు ఇస్తారు. 2. క్షేత్ర పర్యటనలో ఉపాధ్యాయుడు ఎల్లప్పుడూ ఉపన్యసిస్తాడు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. In a field trip, students are given tasks such as questions to ask and sketches to draw. 2. In a field trip, the teacher lectures all the time.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ప్రయోగశాల సామగ్రిని విద్యార్థులు ఎప్పుడూ వాడకూడదు. 2. ప్రయోగశాల వస్తువులకు లేబుళ్లు వేసి, స్టాక్ రిజిస్టర్‌లో నమోదు చేయాలి.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Lab material should never be used by students. 2. Lab items should be labelled and recorded in a stock register.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పాఠశాల మ్యూజియంలో నాణేలు, పనిముట్లు, ఛాయాచిత్రాలను ప్రదర్శించవచ్చు. 2. మ్యూజియం వస్తువుకు సమాచార లేబుల్ అవసరం లేదు.
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A school museum can show coins, tools and photographs. 2. A museum item needs no information label.
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
స్థానిక ప్రభుత్వాన్ని పిల్లలు అర్థం చేసుకోవాలని ఉపాధ్యాయుడు కోరుకుంటున్నారు. ఏ సందర్శన అత్యంత అనుకూలం?
- షాపింగ్ మాల్
- సినిమా హాల్
- విదేశంలోని రైల్వే మ్యూజియం
- గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయం
సమాధానం
D. గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయం
A teacher wants children to understand local government. Which visit is most suitable?
- Shopping mall
- Cinema hall
- Railway museum abroad
- Gram Panchayat office
సంప్రదాయ హస్తకళల గురించి బోధించడానికి ఏ సామాజిక వనరు ఉత్తమం?
- అట్లాస్ మాత్రమే
- క్రికెట్ శిక్షకుడు
- స్థానిక కళాకారులు
- విమాన పైలట్
సమాధానం
C. స్థానిక కళాకారులు
Which community resource is best for teaching about traditional crafts?
- Only an atlas
- A cricket coach
- Local artisans
- An airline pilot
విహారయాత్రకు పిల్లలను తీసుకెళ్లే ముందు సురక్షితమైన పద్ధతి ఏది?
- ప్రణాళికను రహస్యంగా ఉంచడం
- ముందస్తు సందర్శనను దాటవేయడం
- తల్లిదండ్రుల నుండి వ్రాతపూర్వక అనుమతి తీసుకోవడం
- సమూహ పనులను నివారించడం
సమాధానం
C. తల్లిదండ్రుల నుండి వ్రాతపూర్వక అనుమతి తీసుకోవడం
Which is a safe practice before taking children on an excursion?
- Keeping the plan secret
- Skipping a preview
- Taking written permission from parents
- Avoiding group tasks
ఈ కింది వాటిలో క్లబ్‌ను కాక ప్రయోగశాలను సూచించేది ఏది?
- సభ్యుల వారసత్వ నడక (Heritage walk)
- వారపు వాదప్రతివాద సమావేశం
- క్లబ్ కార్యదర్శి ఎన్నిక
- పటాలు, నమూనాలు, పరికరాల శాశ్వత అర
సమాధానం
D. పటాలు, నమూనాలు, పరికరాల శాశ్వత అర
Which of these shows the lab and not the club?
- Heritage walk by members
- Weekly debate meeting
- Election of club secretary
- Permanent shelf of maps, models and instruments