సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు · Chapter 3

విధానాలు మరియు వ్యూహాలు: సహకార అభ్యసనం, 5E, సమస్యా పరిష్కారం, భావనా పటం

గుర్తుంచుకోవలసినవి

విధానం (Approach) అంటే బోధన గురించిన విస్తృత తత్వం లేదా దృక్పథం. వ్యూహం (Strategy) అంటే ఉద్దేశాన్ని చేరుకోవడానికి ప్రణాళిక చేసిన దశల సమితి. పద్ధతి (Method) అంటే విషయాన్ని అందించే విధానం. సాంకేతికత లేదా ఉపకరణం (Technique / Device) అంటే ఒక పద్ధతిలోని చిన్న, నిర్దిష్ట చర్య.
సహకార (కోఆపరేటివ్) అభ్యసనానికి సానుకూల పరస్పరాధారత, వ్యక్తిగత జవాబుదారీతనం, ముఖాముఖి పరస్పర చర్య, సామాజిక నైపుణ్యాలు, సమూహ ప్రక్రియ అవసరం. జిగ్‌సా (ఆరాన్సన్), STAD (స్లేవిన్), థింక్-పెయిర్-షేర్ ప్రసిద్ధ రూపాలు.
5E నమూనాలో ఐదు దశలు ఉన్నాయి: Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate. సమస్యా పరిష్కారం డ్యూయీ దశలను అనుసరిస్తుంది. భావనా పటం (నోవాక్) భావనలను, వాటి సంబంధాలను అవరోహణ క్రమంలో చూపుతుంది; ఇది ఆసుబెల్ అర్థవంతమైన అభ్యసనంపై ఆధారపడింది.

విధానం, వ్యూహం, పద్ధతి, సాంకేతికత

పదం	స్థాయి	ఉదాహరణ
విధానం (Approach)	అత్యంత విస్తృతం, ఒక దృక్పథం	నిర్మితవాద విధానం, అభ్యాసకుడి కేంద్రిత విధానం
వ్యూహం (Strategy)	ఉద్దేశాలను చేరుకోవడానికి మొత్తం ప్రణాళిక	సహకార అభ్యసనం, 5E వ్యూహం
పద్ధతి (Method)	బోధనను వ్యవస్థీకరించే విధానం	ప్రాజెక్టు పద్ధతి, చర్చా పద్ధతి
సాంకేతికత / ఉపకరణం (Technique / device)	చిన్న తరగతి గది చర్య	ప్రశ్నించడం, చార్టు వాడకం, క్విజ్

విస్తృతం నుంచి చిన్నదానికి క్రమం: విధానం, వ్యూహం, పద్ధతి, సాంకేతికత, ఉపకరణం.

నిర్మితవాద నేపథ్యం

నిర్మితవాదం ప్రకారం అభ్యాసకులు కొత్త ఆలోచనలను తమకు ఇప్పటికే తెలిసిన వాటితో అనుసంధానించడం ద్వారా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటారు. జీన్ పియాజే జ్ఞానాత్మక సంఘర్షణను, అభివృద్ధి దశలను నొక్కి చెప్పాడు. లెవ్ వైగోత్స్కీ సామాజిక పరస్పర చర్యను, సమీప వికాస ప్రాంతాన్ని (Zone of Proximal Development, ZPD) నొక్కి చెప్పాడు: పిల్లవాడు ఒంటరిగా చేయగలిగేదానికి, సహాయంతో చేయగలిగేదానికి మధ్య ఉన్న అంతరం.
ఆధార బోధన (Scaffolding) (బ్రూనర్): ఉపాధ్యాయుడు లేదా తోటివారి నుంచి తాత్కాలిక తోడ్పాటు, దీన్ని క్రమంగా తొలగిస్తారు.
జెరోమ్ బ్రూనర్ ఆవిష్కరణ అభ్యసనాన్ని, సర్పిలాకార పాఠ్యప్రణాళికను (ఎక్కువ లోతుతో ఆలోచనలకు తిరిగి రావడం) కూడా నొక్కి చెప్పాడు.
డేవిడ్ ఆసుబెల్ అర్థవంతమైన అభ్యసనాన్ని, ముందస్తు నిర్వాహకాన్ని (advance organiser) (కొత్త విషయాన్ని ఉన్న జ్ఞానంతో అనుసంధానించే చిన్న పరిచయం) నొక్కి చెప్పాడు.
తరగతి గది అర్థం: పిల్లవాడి అనుభవం నుంచి ప్రారంభించండి, చేతితో చేసే పనులు ఇవ్వండి, సంభాషణ, ప్రశ్నలు ఉపయోగించండి, తప్పులను అనుమతించండి, పిల్లలు ఆలోచించడానికి సహాయపడండి.

సహకార అభ్యసనం

విద్యార్థులు ఉమ్మడి లక్ష్యం కోసం చిన్న సమూహాల్లో (3-5) పనిచేసి, ఒకరికొకరు నేర్చుకోవడానికి సహాయపడతారు. ముఖ్యంగా నిర్మాణాత్మక సమూహ పాత్రలతో ఇదే ఆలోచనకు తరచుగా "కోఆపరేటివ్ లెర్నింగ్" అని వాడతారు. ప్రధాన ఆలోచనాపరులు: వైగోత్స్కీ (సామాజిక అభ్యసనం), డేవిడ్, రోజర్ జాన్సన్, రాబర్ట్ స్లేవిన్, ఇలియట్ ఆరాన్సన్.

ప్రాథమిక అంశాలు (జాన్సన్ మరియు జాన్సన్)

1. సానుకూల పరస్పరాధారత (కలిసి మునగడం లేదా తేలడం).
2. వ్యక్తిగత జవాబుదారీతనం (ప్రతి సభ్యుడు నేర్చుకోవాలి, పరీక్షించబడాలి).
3. ముఖాముఖి ప్రోత్సాహక పరస్పర చర్య.
4. సామాజిక నైపుణ్యాలు (వినడం, పంచుకోవడం, నాయకత్వం, సంఘర్షణ పరిష్కారం).
5. సమూహ ప్రక్రియ (సమూహం ఎలా పనిచేసిందో ఆలోచించడం).

ప్రసిద్ధ నిర్మాణాలు

నిర్మాణం	ఆలోచన
జిగ్‌సా (ఆరాన్సన్, 1970లు)	హోమ్ గ్రూప్‌లోని ప్రతి సభ్యుడు ఒక భాగంలో నిపుణుడవుతాడు, ఇతర సమూహాల నిపుణులను కలుస్తాడు, తర్వాత హోమ్ గ్రూప్‌కు బోధిస్తాడు
STAD (స్టూడెంట్ టీమ్స్ అచీవ్‌మెంట్ డివిజన్స్, స్లేవిన్)	ఉపాధ్యాయుడు బోధిస్తాడు, జట్లు చదువుతాయి, వ్యక్తులు క్విజ్‌లు రాస్తారు, జట్టు స్కోరు వ్యక్తిగత మెరుగుదల ఆధారంగా ఉంటుంది
థింక్-పెయిర్-షేర్	ఒంటరిగా ఆలోచించండి, భాగస్వామితో చర్చించండి, తరగతితో పంచుకోండి
సమూహ పరిశోధన	సమూహాలు ఉప అంశంపై అన్వేషణను ప్రణాళిక చేసి, నిర్వహించి, నివేదిస్తాయి
రౌండ్ టేబుల్ / నంబర్డ్ హెడ్స్	వంతుల వారీగా రాయడం; ఉపాధ్యాయుడు ఒక సంఖ్యను పిలుస్తాడు, ఆ సభ్యుడు సమూహం తరఫున జవాబిస్తాడు

ప్రయోజనాలు: మెరుగైన అవగాహన, తోటివారి బోధన, సామాజిక నైపుణ్యాలు, వైవిధ్యం పట్ల గౌరవం, సిగ్గరులైన విద్యార్థుల చురుకైన భాగస్వామ్యం, తక్కువ ఆందోళన.

పరిమితులు: శబ్దం, పని చేయకుండా లాభం పొందేవారు (free riders), ఆధిపత్యం చూపే విద్యార్థులు, అవసరమైన సమయం, సమూహాలను జాగ్రత్తగా ఏర్పరచవలసిన అవసరం.

ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: మిశ్ర సామర్థ్య, మిశ్ర లింగ సమూహాలను ఏర్పరచడం, స్పష్టమైన పనులు, పాత్రలు ఇవ్వడం, పర్యవేక్షించడం, తేలికగా జోక్యం చేసుకోవడం, సమూహ, వ్యక్తిగత పనితీరు రెండింటినీ అంచనా వేయడం.

సాంఘిక శాస్త్ర ఉదాహరణ: సమూహాలు నదీ పరీవాహక ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థ వేర్వేరు వనరులపై పోస్టర్లు తయారు చేసి, జిగ్‌సాలో తమ కనుగొన్న విషయాలను పంచుకుంటాయి.

5E నమూనా

రాబర్ట్ కార్ప్లస్ ముందటి అభ్యసన చక్రం (అన్వేషణ, భావన పరిచయం, భావన అనువర్తనం) నుంచి, రాడ్జర్ బైబీ నేతృత్వంలోని బయోలాజికల్ సైన్సెస్ కరికులం స్టడీ (BSCS) బృందం దీన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఇది నిర్మితవాదంపై ఆధారపడింది.

దశ	ఏం జరుగుతుంది	ఉపాధ్యాయుని చర్య	సాంఘిక శాస్త్ర ఉదాహరణ (మార్కెట్లపై అంశం)
Engage (ఆసక్తి కలిగించడం)	ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తారు, ముందస్తు జ్ఞానాన్ని పరిశీలిస్తారు	ప్రశ్న అడగండి, చిత్రం చూపండి, చిన్న కథ చెప్పండి	వారపు సంత ఫోటోలు చూపించి, అక్కడ విద్యార్థులు ఏం కొంటారని అడగండి
Explore (అన్వేషించడం)	విద్యార్థులు చేతితో చేసే పనులతో పరిశోధిస్తారు	మార్గదర్శనం చేయండి, పరిశీలించండి, లోతైన ప్రశ్నలు అడగండి	సమూహాలు స్థానిక మార్కెట్‌లో కూరగాయల ధరలపై సర్వే చేస్తాయి
Explain (వివరించడం)	విద్యార్థులు తాము కనుగొన్నది వివరిస్తారు; ఉపాధ్యాయుడు పదాలను పరిచయం చేస్తాడు	భావనలను స్పష్టం చేయండి, పేర్లు ఇవ్వండి (డిమాండ్, సరఫరా)	సమూహాలు ఫలితాలను ప్రదర్శిస్తాయి; ఉపాధ్యాయుడు పదాలను నిర్వచిస్తాడు
Elaborate (Extend) (విస్తరించడం)	ఆలోచనను కొత్త సందర్భంలో అనువర్తించడం	కొత్త పనులు ఇవ్వండి, ఇతర ఆలోచనలతో అనుసంధానించండి	గ్రామ మార్కెట్‌ను సూపర్ మార్కెట్‌తో పోల్చండి
Evaluate (మూల్యాంకనం)	అవగాహనను అంతటా, చివర్లో అంచనా వేయడం	పరిశీలించండి, ప్రశ్నించండి, రూబ్రిక్స్, పోర్ట్‌ఫోలియో ఉపయోగించండి	చిన్న క్విజ్, భావనా పటం, ప్రతిబింబ నోట్

ముఖ్య అంశాలు: దశలు ఒక చక్రం, మళ్లీ పునరావృతం కావచ్చు; మూల్యాంకనం అన్ని దశల్లో కూడా జరుగుతుంది; విద్యార్థి చురుకుగా ఉంటాడు, ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శి. 7E వెర్షన్ Elicit, Extendలను చేరుస్తుంది.

సమస్యా పరిష్కార విధానం

అభ్యాసకులు నిజ సమస్యను ఎదుర్కొని, పరిష్కారం కనుగొనడానికి తర్కం, సమాచారం, సృజనాత్మకతను ఉపయోగిస్తారు. ఇది జాన్ డ్యూయీ "హౌ వీ థింక్" (1910)లోని ప్రతిబింబ ఆలోచనా విశ్లేషణపై ఆధారపడింది.

డ్యూయీ దశలు: (1) అనుభవించిన ఇబ్బంది, (2) సమస్యను గుర్తించి నిర్వచించడం, (3) సాధ్యమైన పరిష్కారాలను (పరికల్పనలను) సూచించడం, (4) ప్రతిదాని సంభావ్య ఫలితాలను తర్కించడం, (5) పరిశీలన లేదా ప్రయోగం ద్వారా పరీక్షించి, పరిష్కారాన్ని అంగీకరించడం లేదా తిరస్కరించడం.

సాంఘిక శాస్త్ర తరగతిలో దశలు: సమస్యను గ్రహించడం; నిర్వచించడం; ఆధారాల నుంచి సమాచారం సేకరించడం; పరికల్పనలు ఏర్పరచడం; ఆధారాలతో పరికల్పనలను పరీక్షించడం; నిర్ధారణలు తీసుకోవడం; వాటిని అనువర్తించడం. ఉదాహరణలు: మన గ్రామంలో నీటి కొరత ఎందుకు వస్తుంది? మన పాఠశాలలో వ్యర్థాలను ఎలా తగ్గించవచ్చు?

ప్రయోజనాలు: విమర్శనాత్మక, ప్రతిబింబ ఆలోచనను పెంపొందిస్తుంది, అభ్యసనాన్ని ప్రాసంగికం చేస్తుంది, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ప్రజాస్వామ్య విలువలను ప్రోత్సహిస్తుంది.

పరిమితులు: సమయం తీసుకుంటుంది; మంచి వనరులు, నైపుణ్యం ఉన్న ఉపాధ్యాయుడు అవసరం; అన్ని అంశాలకు సరిపోదు; మార్గదర్శనం లేకపోతే కొందరు విద్యార్థులు వెనుకబడవచ్చు.

ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: విద్యార్థుల స్థాయికి తగిన సమస్యలను ఎంచుకోవడం, సమాచార అన్వేషణలో మార్గనిర్దేశం చేయడం, ఎప్పుడూ తయారైన జవాబు ఇవ్వకపోవడం, తమ ఆలోచనలను పరీక్షించమని విద్యార్థులను ప్రోత్సహించడం.

భావనా పటం (Concept mapping)

భావనా పటం అంటే భావనలను (పెట్టెలు లేదా వృత్తాల్లో), పేరు పెట్టిన గీతలతో కలిపి చూపే రేఖాచిత్రం; అనుసంధాన పదాలు ప్రతిపాదనలను ఏర్పరుస్తాయి. 1970లలో కార్నెల్ విశ్వవిద్యాలయంలో జోసెఫ్ నోవాక్ మరియు సహచరులు ఆసుబెల్ అర్థవంతమైన అభ్యసన సిద్ధాంతం ఆధారంగా దీన్ని అభివృద్ధి చేశారు.

లక్షణాలు

భావనలు సాధారణం (పైన) నుంచి నిర్దిష్టం (కింద) వరకు అవరోహణ క్రమంలో అమర్చబడతాయి.
అనుసంధాన పదాలు (ఉదాహరణకు "విభజించబడుతుంది", "ఆధారపడి ఉంటుంది") ప్రతిపాదనలను ఏర్పరుస్తాయి.
క్రాస్-లింకులు వేర్వేరు శాఖల్లోని భావనలను కలిపి, సృజనాత్మక సంబంధాలను చూపుతాయి.
అడుగున ఉదాహరణలను చేర్చవచ్చు.
ఒక కేంద్ర ప్రశ్న (focus question) పటానికి ప్రయోజనాన్ని ఇస్తుంది.

భావనా పటం (Concept map)	మైండ్ మ్యాప్ (Mind map)
అవరోహణ క్రమంలో, పేరున్న సంబంధాలు, ప్రతిపాదనలతో	ఒక కేంద్ర ఆలోచన చుట్టూ వృత్తాకారంగా, తరచుగా రంగులు, చిత్రాలతో
ఆసుబెల్ సిద్ధాంతం నుంచి నోవాక్ అభివృద్ధి చేశాడు	టోనీ బుజాన్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు
అవగాహనకు, జ్ఞాన నిర్మాణాన్ని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగిస్తారు	ఆలోచనల మథనానికి, నోట్స్ రాయడానికి ఉపయోగిస్తారు

సాంఘిక శాస్త్రంలో ఉపయోగాలు: యూనిట్‌ను పునశ్చరణ చేయడం (ఉదాహరణకు ప్రభుత్వ నిర్మాణం), కారణం-ఫలితం గొలుసులను చూపడం, వ్యాసాన్ని ప్రణాళిక చేయడం, తప్పు అవగాహనలను కనుగొనడం, మూల్యాంకన సాధనంగా.

దశలు: అంశాన్ని, కేంద్ర ప్రశ్నను ఎంచుకోండి; ముఖ్య భావనలను జాబితా చేయండి; వాటిని సాధారణం నుంచి నిర్దిష్టానికి క్రమంలో అమర్చండి; పేరున్న గీతలతో కలపండి; క్రాస్-లింకులు చేర్చండి; సరిచూసి సవరించండి.

ఈ వ్యూహాల్లో మూల్యాంకనం

సమూహ పనిలో సమూహ ఉత్పత్తిని, ప్రతి సభ్యుని అభ్యసనాన్ని రెండింటినీ అంచనా వేయండి, ఉదాహరణకు చిన్న వ్యక్తిగత క్విజ్ లేదా మౌఖిక ప్రశ్నతో.
5Eలో Engage, Explore సమయంలో విద్యార్థులను పరిశీలించండి, Explainలో వివరణలను సరిచూడండి, అభ్యసన బదిలీని చూడటానికి Elaborateలో పనులను ఉపయోగించండి.
సమస్యా పరిష్కారంలో రూబ్రిక్ ఉపయోగించండి: సమస్య స్పష్టత, సమాచార నాణ్యత, తర్కం, నిర్ధారణ.
భావనా పటాల్లో సరైన భావనల సంఖ్య, సరైన అనుసంధాన పదాలు, అవరోహణ స్థాయిలు, క్రాస్-లింకులను చూడండి; తప్పు సంబంధాలు తప్పు అవగాహనలను వెల్లడిస్తాయి.

వ్యూహాన్ని ఎంచుకోవడం

ఈ అంశాలను ఉపయోగించండి: పాఠం ఉద్దేశం, విషయం, విద్యార్థుల వయసు, స్థాయి, సమయం, వనరులు, ఉపాధ్యాయుని నైపుణ్యం. మంచి ఉపాధ్యాయుడు వ్యూహాలను కలుపుతాడు: ఉదాహరణకు, 5E పాఠంతో ప్రారంభించి, Explore దశకు సమూహ పనిని ఉపయోగించి, మూల్యాంకనం కోసం భావనా పటంతో ముగిస్తాడు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

విధానం పద్ధతి కంటే విస్తృతమైనది; సాంకేతికత పద్ధతి కంటే సంకుచితమైనది.
జిగ్‌సా ఆరాన్సన్ది; STAD స్లేవిన్ది; అభ్యసన చక్రం కార్ప్లస్ది; 5E BSCS (బైబీ)ది.
ఐదో E Evaluate; మూడోది Explain, నాలుగోది Elaborate (Extend అని కూడా అంటారు).
భావనా పటం (నోవాక్, అవరోహణ క్రమం, పేరున్న సంబంధాలు) మైండ్ మ్యాప్ (బుజాన్, వృత్తాకారం)తో ఒకటి కాదు.
డ్యూయీ సమస్యా పరిష్కార దశలు అనుభవించిన ఇబ్బందితో మొదలవుతాయి.
ZPD వైగోత్స్కీకి చెందినది; ఆధార బోధన (scaffolding) బ్రూనర్‌తో (వుడ్, రాస్‌తో కలిసి) ముడిపడి ఉంది.
సహకార అభ్యసనానికి వ్యక్తిగత జవాబుదారీతనం అవసరం; లేకపోతే పని చేయకుండా లాభం పొందేవారు తయారవుతారు.
ముందస్తు నిర్వాహకం (advance organiser) ఆసుబెల్ ఆలోచన, బ్రూనర్‌ది కాదు.

ఒక్క వాక్య సమాచారం

1. విధానం, వ్యూహం, పద్ధతి, సాంకేతికత, ఉపకరణం: విస్తృతం నుంచి సంకుచితం.
2. సానుకూల పరస్పరాధారత సహకార అభ్యసనానికి మూలం.
3. జిగ్‌సాలో ప్రతి విద్యార్థి ఒక భాగంలో నిపుణుడై ఇతరులకు బోధిస్తాడు.
4. STAD జట్లకు వ్యక్తిగత మెరుగుదల ఆధారంగా స్కోరు ఇస్తారు.
5. 5Eలు Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate.
6. 5E నమూనా కార్ప్లస్ అభ్యసన చక్రం నుంచి ఎదిగింది.
7. 5E నిర్మితవాదంపై ఆధారపడింది.
8. డ్యూయీ "హౌ వీ థింక్" (1910) రాశాడు.
9. సమస్యా పరిష్కారంలో మొదటి దశ అనుభవించిన ఇబ్బందిని గ్రహించడం.
10. నోవాక్ కార్నెల్‌లో భావనా పటాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు.
11. భావనా పటాలు అనుసంధాన పదాలు, క్రాస్-లింకులను ఉపయోగిస్తాయి.
12. వైగోత్స్కీ ZPD అంటే స్వతంత్ర, సహాయంతో చేసే పనితీరు మధ్య అంతరం.

సాధన ప్రశ్నలు

బోధనలో అత్యంత విస్తృతమైన పదం ఈ కింది వాటిలో ఏది?
1. పద్ధతి
2. విధానం
3. సాధనం
4. ఉపకరణం (Technique)
సమాధానం
B. విధానం
Which of the following is the broadest term in teaching?
1. Method
2. Approach
3. Device
4. Technique
ప్రశ్న అడగడం లేదా చార్ట్ వాడటం వంటి చిన్న, నిర్దిష్ట తరగతి గది చర్యను ఏమంటారు?
1. వ్యూహం
2. విధానం
3. ఉపకరణం (Technique)
4. తత్వశాస్త్రం
సమాధానం
C. ఉపకరణం (Technique)
A short, specific classroom action such as asking a question or using a chart is called a
1. Strategy
2. Approach
3. Technique
4. Philosophy
సామీప్య వికాస మండలం (Zone of Proximal Development) ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. పియాజే
2. వైగోట్స్కీ
3. బ్లూమ్
4. స్కిన్నర్
సమాధానం
B. వైగోట్స్కీ
The Zone of Proximal Development is associated with
1. Piaget
2. Vygotsky
3. Bloom
4. Skinner
అభ్యాసకుడు నైపుణ్యం పొందే కొద్దీ క్రమంగా ఉపసంహరించే, ఉపాధ్యాయుడు లేదా సహచరుల తాత్కాలిక సహాయాన్ని ఏమంటారు?
1. స్కాఫోల్డింగ్
2. శిక్ష
3. నిర్బంధం
4. బట్టీ సాధన
సమాధానం
A. స్కాఫోల్డింగ్
Temporary support from teacher or peers that is gradually withdrawn as the learner gains skill is called
1. Scaffolding
2. Punishment
3. Detention
4. Rote drill
కొత్త అభ్యసనాన్ని ఇప్పటికే తెలిసిన దానితో ముడిపెట్టడానికి వాడే అడ్వాన్స్ ఆర్గనైజర్ (advance organiser) ఎవరి ఆలోచన?
1. స్లావిన్
2. డ్యూయీ
3. ఆరోన్సన్
4. ఆసుబెల్
సమాధానం
D. ఆసుబెల్
An advance organiser, used to link new learning to what is already known, is an idea of
1. Slavin
2. Dewey
3. Aronson
4. Ausubel
జాన్సన్ అండ్ జాన్సన్ వివరించిన సహకార అభ్యసనపు ముఖ్య అంశాలలో ఏది కాదు?
1. సామాజిక నైపుణ్యాలు
2. సానుకూల పరస్పరాధారత
3. సభ్యుల మధ్య పోటీ
4. వ్యక్తిగత జవాబుదారీతనం
సమాధానం
C. సభ్యుల మధ్య పోటీ
Which is NOT an essential element of collaborative learning as described by Johnson and Johnson?
1. Social skills
2. Positive interdependence
3. Competition between members
4. Individual accountability
ప్రతి విద్యార్థి ఒక భాగంలో నిపుణుడై, ఆ తర్వాత ఇతరులకు బోధించే ఉపకరణం ఏది?
1. ఆలోచించు-జతకట్టు-పంచుకో (Think-pair-share)
2. STAD
3. మేధోమథనం
4. జిగ్సా
సమాధానం
D. జిగ్సా
In which technique does each pupil become an expert on one part and then teach the others?
1. Think-pair-share
2. STAD
3. Brainstorming
4. Jigsaw
జిగ్సా ఉపకరణాన్ని అభివృద్ధి చేసినవారు ఎవరు?
1. జోసెఫ్ నోవాక్
2. రాబర్ట్ స్లావిన్
3. ఇలియట్ ఆరోన్సన్
4. రాడ్జర్ బైబీ
సమాధానం
C. ఇలియట్ ఆరోన్సన్
The jigsaw technique was developed by
1. Joseph Novak
2. Robert Slavin
3. Elliot Aronson
4. Rodger Bybee
STAD అంటే ఏమిటి?
1. Student Teams Achievement Divisions
2. Student Task and Discussion
3. Social Team Action Design
4. Systematic Teaching and Developing
సమాధానం
A. Student Teams Achievement Divisions
STAD stands for
1. Student Teams Achievement Divisions
2. Student Task and Discussion
3. Social Team Action Design
4. Systematic Teaching and Developing
'ఆలోచించు-జతకట్టు-పంచుకో' (think-pair-share)లో సరైన క్రమం ఏది?
1. పంచుకో, ఆలోచించు, జతకట్టు
2. ఒంటరిగా ఆలోచించి, భాగస్వామితో చర్చించి, తరగతితో పంచుకోవడం
3. జతకట్టు, పంచుకో, ఆలోచించు
4. తరగతితో కలిసి ఆలోచించి, జతకట్టి, పంచుకోవడం
సమాధానం
B. ఒంటరిగా ఆలోచించి, భాగస్వామితో చర్చించి, తరగతితో పంచుకోవడం
In 'think-pair-share', the correct order is
1. Share, think, pair
2. Think alone, discuss with a partner, share with the class
3. Pair, share, think
4. Think with the class, pair, share
సమూహ పనిలో సాధారణంగా కనిపించే పరిమితి ఏమిటి?
1. ఇది ఆందోళనను తగ్గిస్తుంది
2. ఇది సహచర బోధనను మెరుగుపరుస్తుంది
3. కొందరు సభ్యులు సహకరించకపోవచ్చు (free riding)
4. ఇది సామాజిక నైపుణ్యాలను నేర్పుతుంది
సమాధానం
C. కొందరు సభ్యులు సహకరించకపోవచ్చు (free riding)
A common limitation of group work is
1. It lowers anxiety
2. It improves peer teaching
3. Some members may not contribute (free riding)
4. It teaches social skills
సహకార అభ్యసనం గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. సమూహాలను మిశ్రమ సామర్థ్యంతో ఏర్పరచడం ఉత్తమం. 2. సమూహ పనిలో ఉపాధ్యాయునికి ఏ పాత్రా ఉండదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about collaborative learning are correct? 1. Groups are best formed with mixed ability. 2. The teacher has no role during group work.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
5E నమూనా దేనిపై ఆధారపడి ఉంది?
1. ఉపన్యాసం
2. ప్రవర్తనావాదం
3. ప్రోగ్రామ్డ్ అభ్యసనం
4. నిర్మాణాత్మకవాదం (Constructivism)
సమాధానం
D. నిర్మాణాత్మకవాదం (Constructivism)
The 5E model is based on
1. Lecturing
2. Behaviourism
3. Programmed learning
4. Constructivism
5E నమూనాను ఏ బృందం అభివృద్ధి చేసింది?
1. చికాగోలో డ్యూయీ
2. బైబీ మరియు BSCS
3. కార్నెల్‌లో నోవాక్
4. జెనీవాలో పియాజే
సమాధానం
B. బైబీ మరియు BSCS
The 5E model was developed by the team of
1. Dewey at Chicago
2. Bybee and the BSCS
3. Novak at Cornell
4. Piaget at Geneva
5Eల సరైన క్రమం ఏది?
1. Engage, Explain, Explore, Evaluate, Elaborate
2. Explore, Engage, Explain, Elaborate, Evaluate
3. Evaluate, Engage, Explore, Explain, Elaborate
4. Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate
సమాధానం
D. Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate
The 5Es in correct order are
1. Engage, Explain, Explore, Evaluate, Elaborate
2. Explore, Engage, Explain, Elaborate, Evaluate
3. Evaluate, Engage, Explore, Explain, Elaborate
4. Engage, Explore, Explain, Elaborate, Evaluate
పాఠం ప్రారంభించడానికి సంత చిత్రాన్ని చూపి, అక్కడ విద్యార్థులు ఏమి కొంటారని అడగడం ఏ 'E'?
1. Explain
2. Evaluate
3. Engage
4. Elaborate
సమాధానం
C. Engage
Showing a picture of a market and asking pupils what they buy there to start the lesson is which E?
1. Explain
2. Evaluate
3. Engage
4. Elaborate
విద్యార్థులు సమూహాలలో కూరగాయల ధరలపై సర్వే చేస్తారు. ఇది ఏ దశ?
1. Explore
2. Evaluate
3. Explain
4. Engage
సమాధానం
A. Explore
Pupils do a survey of vegetable prices in groups. This is the phase of
1. Explore
2. Evaluate
3. Explain
4. Engage
విద్యార్థులు తమ కనుగొన్న విషయాలను ప్రదర్శించిన తర్వాత ఉపాధ్యాయుడు 'గిరాకీ', 'సరఫరా' అనే పదాలను పరిచయం చేస్తారు. ఇది ఏ దశ?
1. Engage
2. Explain
3. Explore
4. Elaborate
సమాధానం
B. Explain
The teacher introduces the terms 'demand' and 'supply' after pupils present their findings. This is the phase of
1. Engage
2. Explain
3. Explore
4. Elaborate
సంత అనే భావనను ఉపయోగించి గ్రామ సంతను సూపర్ మార్కెట్‌తో పోల్చడం ఏ దశ?
1. Explore
2. Engage
3. Elaborate
4. Explain
సమాధానం
C. Elaborate
Applying the idea of market to compare a village market with a supermarket is the phase of
1. Explore
2. Engage
3. Elaborate
4. Explain
5E నమూనా ఏ పూర్వ అభ్యసన చక్రం (Learning Cycle) నుంచి వృద్ధి చెందింది?
1. జాన్ డ్యూయీ
2. జోసెఫ్ నోవాక్
3. ఎరిక్ ఎరిక్సన్
4. రాబర్ట్ కార్ప్లస్
సమాధానం
D. రాబర్ట్ కార్ప్లస్
The 5E model grew out of the earlier Learning Cycle of
1. John Dewey
2. Joseph Novak
3. Erik Erikson
4. Robert Karplus
5E నమూనా గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. విద్యార్థి చురుకైన భాగస్వామి. 2. మూల్యాంకనం చివరలో మాత్రమే జరుగుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about the 5E model are correct? 1. The pupil is an active participant. 2. Evaluation happens only at the very end.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సమస్యా పరిష్కారానికి ఆధారమైన డ్యూయీ ప్రతిఫలనాత్మక ఆలోచన (reflective thinking) విశ్లేషణ ఏ పుస్తకంలో ఉంది?
1. How We Think
2. Emile
3. Democracy and Education మాత్రమే
4. The Republic
సమాధానం
A. How We Think
Dewey's analysis of reflective thinking, which is the base of problem solving, is found in the book
1. How We Think
2. Emile
3. Democracy and Education only
4. The Republic
సమస్యా పరిష్కార విధానంలో మొదటి దశ ఏది?
1. నివేదిక రాయడం
2. ఇబ్బందిని గ్రహించడం లేదా అనుభూతి చెందడం
3. పరిష్కారాన్ని పరీక్షించడం
4. నిర్ధారణకు రావడం
సమాధానం
B. ఇబ్బందిని గ్రహించడం లేదా అనుభూతి చెందడం
The first step in the problem-solving approach is
1. Writing a report
2. Sensing or feeling a difficulty
3. Testing the solution
4. Drawing a conclusion
సమస్యా పరిష్కారంలో సరైన క్రమం ఏది?
1. పరీక్ష, సమస్య, నిర్ధారణ, పరికల్పన
2. పరికల్పన, సమస్య, నిర్ధారణ, దత్తాంశం
3. సమస్య, దత్తాంశ సేకరణ, పరికల్పన, పరీక్ష, నిర్ధారణ
4. నిర్ధారణ, సమస్య, పరికల్పన, దత్తాంశం
సమాధానం
C. సమస్య, దత్తాంశ సేకరణ, పరికల్పన, పరీక్ష, నిర్ధారణ
Which of the following is the correct order in problem solving?
1. Testing, problem, conclusion, hypothesis
2. Hypothesis, problem, conclusion, data
3. Problem, data collection, hypothesis, testing, conclusion
4. Conclusion, problem, hypothesis, data
తమ గ్రామంలో నీరు ఎందుకు కొరతగా ఉందో కనుగొనమని, దత్తాంశం సేకరించి, పరిష్కారాలు సూచించి, వాటిని పరీక్షించమని ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను అడుగుతారు. ఇది ఏది?
1. బట్టీ అభ్యసనం
2. సమస్యా పరిష్కార విధానం
3. శ్రుతలేఖనం
4. ఉపన్యాస పద్ధతి
సమాధానం
B. సమస్యా పరిష్కార విధానం
A teacher asks pupils to find out why water is scarce in their village, collect data, suggest solutions and test them. This is
1. Rote learning
2. Problem-solving approach
3. Dictation
4. Lecture method
సమస్యా పరిష్కార విధానపు పరిమితి ఏమిటంటే అది
1. విమర్శనాత్మక ఆలోచనను పెంపొందిస్తుంది
2. ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచుతుంది
3. అభ్యసనాన్ని సందర్భోచితం చేస్తుంది
4. ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, వనరులు అవసరం
సమాధానం
D. ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, వనరులు అవసరం
A limitation of the problem-solving approach is that it
1. Develops critical thinking
2. Builds self-confidence
3. Makes learning relevant
4. Takes more time and needs resources
భావనా పటాన్ని (Concept mapping) అభివృద్ధి చేసినవారు ఎవరు?
1. లెవ్ వైగోట్స్కీ
2. జోసెఫ్ నోవాక్
3. టోనీ బుజాన్
4. బెంజమిన్ బ్లూమ్
సమాధానం
B. జోసెఫ్ నోవాక్
Concept mapping was developed by
1. Lev Vygotsky
2. Joseph Novak
3. Tony Buzan
4. Benjamin Bloom
భావనా పటం ఎవరి అర్థవంతమైన అభ్యసన సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంది?
1. థార్న్‌డైక్
2. స్కిన్నర్
3. ఆసుబెల్
4. పావ్లోవ్
సమాధానం
C. ఆసుబెల్
Concept mapping is based on whose theory of meaningful learning?
1. Thorndike
2. Skinner
3. Ausubel
4. Pavlov
భావనా పటంలో అనుసంధాన రేఖలపై రాసే పదాలను ఏమంటారు?
1. అనుసంధాన పదాలు (Linking words)
2. శీర్షికలు
3. పాదసూచికలు
4. ఉపశీర్షికలు
సమాధానం
A. అనుసంధాన పదాలు (Linking words)
In a concept map, words written on the connecting lines are called
1. Linking words
2. Captions
3. Footnotes
4. Cross-heads
భావనా పటంలో వేర్వేరు శాఖలలోని భావనల మధ్య ఉండే అనుసంధానం ఏది?
1. పాదం
2. శీర్షిక
3. మూలం
4. అడ్డు అనుసంధానం (Cross-link)
సమాధానం
D. అడ్డు అనుసంధానం (Cross-link)
A link between concepts in different branches of a concept map is a
1. Footer
2. Heading
3. Root
4. Cross-link
భావనా పటాలు, మనో పటాల గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. భావనా పటం పేరుపెట్టిన అనుసంధానాలతో కూడిన శ్రేణి నిర్మాణం. 2. మనో పటం ఒక కేంద్ర ఆలోచన చుట్టూ వృత్తాకారంగా ఉంటుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which statements about concept maps and mind maps are correct? 1. A concept map is hierarchical with labelled links. 2. A mind map is radial around a central idea.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
మనో పటాన్ని (Mind mapping) ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చినవారు ఎవరు?
1. జోసెఫ్ నోవాక్
2. టోనీ బుజాన్
3. ఇలియట్ ఆరోన్సన్
4. జాన్ డ్యూయీ
సమాధానం
B. టోనీ బుజాన్
Mind mapping is popularised by
1. Joseph Novak
2. Tony Buzan
3. Elliot Aronson
4. John Dewey
భావనా పటంలో భావనలను ఎలా అమరుస్తారు?
1. పైన సాధారణమైనవి, కింద నిర్దిష్టమైనవి
2. అక్షరక్రమంలో
3. యాదృచ్ఛిక క్రమంలో
4. పైన నిర్దిష్టమైనవి, కింద సాధారణమైనవి
సమాధానం
A. పైన సాధారణమైనవి, కింద నిర్దిష్టమైనవి
In a concept map, concepts are arranged from
1. General at the top to specific below
2. Alphabetical order
3. Random order
4. Specific at the top to general at the bottom
ప్రభుత్వ అంగాలను పేరుపెట్టిన అనుసంధానాలతో చూపే పటం గీయమని ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను అడుగుతారు. దీని ముఖ్య ఉపయోగం ఏమిటి?
1. తేదీలు బోధించడం
2. ఆలస్యంగా వచ్చిన విద్యార్థులను శిక్షించడం
3. చేతివ్రాత నేర్పడం
4. పునశ్చరణ చేయడం, జ్ఞాన నిర్మాణాన్ని చూపడం
సమాధానం
D. పునశ్చరణ చేయడం, జ్ఞాన నిర్మాణాన్ని చూపడం
A teacher asks pupils to draw a map showing the organs of government with labelled links. The main use is
1. Teaching dates
2. Punishing late students
3. Teaching handwriting
4. Revising and showing the structure of knowledge
నిర్మాణాత్మక (constructivist) తరగతి గది లక్షణం కానిది ఏది?
1. చేతులతో చేసే పనులు
2. ఉపాధ్యాయుడు సులభతరం చేసేవాడు
3. అభ్యాసకులు పూర్వజ్ఞానంపై నిర్మించుకోవడం
4. విద్యార్థులు నోట్సును మౌనంగా నకలు చేయడమే
సమాధానం
D. విద్యార్థులు నోట్సును మౌనంగా నకలు చేయడమే
Which of the following is NOT a constructivist classroom feature?
1. Hands-on tasks
2. Teacher as facilitator
3. Learners build on prior knowledge
4. Pupils only copy notes silently
సహకార సమూహ పనుల గురించి ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. సానుకూల పరస్పరాధారత అంటే విజయానికి సమూహ సభ్యులు ఒకరిపై ఒకరు ఆధారపడటం. 2. వ్యక్తిగత జవాబుదారీతనం అంటే సమూహ నాయకుడికి మాత్రమే పరీక్ష.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements about cooperative group tasks are correct? 1. Positive interdependence means group members depend on each other for success. 2. Individual accountability means only the group leader is tested.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
జతపరచండి: రాబర్ట్ స్లావిన్ దేనితో ముడిపడి ఉన్నారు?
1. జిగ్సా
2. అభ్యసన చక్రం (Learning cycle)
3. STAD
4. భావనా పటం
సమాధానం
C. STAD
Match the pair: Robert Slavin is linked with
1. Jigsaw
2. Learning cycle
3. STAD
4. Concept map
జతపరచండి: డ్యూయీ దేనితో ముడిపడి ఉన్నారు?
1. జిగ్సా
2. ప్రతిఫలనాత్మక ఆలోచన, సమస్యా పరిష్కారం
3. భావనా పటాలు
4. 5E నమూనా
సమాధానం
B. ప్రతిఫలనాత్మక ఆలోచన, సమస్యా పరిష్కారం
Match the pair: Dewey is linked with
1. Jigsaw
2. Reflective thinking and problem solving
3. Concept maps
4. 5E model
ఈ కింది వాటిలో ఉపకరణం కాక వ్యూహం (strategy) ఏది?
1. చార్ట్ చూపడం
2. సహకార అభ్యసనం
3. ప్రశ్న అడగడం
4. సూచిక కర్ర వాడటం
సమాధానం
B. సహకార అభ్యసనం
Which of the following is a strategy rather than a technique?
1. Showing a chart
2. Collaborative learning
3. Asking a question
4. Using a pointer
5Eలో క్విజ్‌లు, రుబ్రిక్స్, భావనా పటాలు, ప్రతిఫలన నోట్సు వంటి సాధనాలు ఎక్కువగా ఏ దశకు చెందుతాయి?
1. Engage
2. Explain
3. Explore
4. Evaluate
సమాధానం
D. Evaluate
In 5E, tools such as quizzes, rubrics, concept maps and reflection notes belong mostly to
1. Engage
2. Explain
3. Explore
4. Evaluate
ఏ ప్రకటనలు సరైనవి? 1. 5E దశలను చక్రంలా పునరావృతం చేయవచ్చు. 2. 5Eలో Explore దశలో ఉపాధ్యాయుడు అన్ని జవాబులు ఇస్తారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which statements are correct? 1. The 5E phases can be repeated in a cycle. 2. In 5E, the teacher gives all answers in the Explore phase.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సహకార అభ్యసనంలో సమూహాలను ఏర్పరచడానికి ఏది ఉత్తమం?
1. ఉత్తమ విద్యార్థులను మాత్రమే కలిపి
2. మిశ్రమ సామర్థ్యం, మిశ్రమ లింగ సమూహాలు
3. స్నేహితులను మాత్రమే
4. బలహీన విద్యార్థులను మాత్రమే
సమాధానం
B. మిశ్రమ సామర్థ్యం, మిశ్రమ లింగ సమూహాలు
Which is best for forming groups in collaborative learning?
1. Only the best students together
2. Mixed ability and mixed gender groups
3. Only friends
4. Only the weakest students
ఆలోచనాపరుడు, ఆలోచనల సరైన జత ఏది?
1. ఆరోన్సన్ - 5E
2. స్లావిన్ - భావనా పటాలు
3. వైగోట్స్కీ - ZPD
4. నోవాక్ - STAD
సమాధానం
C. వైగోట్స్కీ - ZPD
Which choice shows the correct pair of thinker and idea?
1. Aronson - 5E
2. Slavin - concept maps
3. Vygotsky - ZPD
4. Novak - STAD
ఉపాధ్యాయుడు 5E పాఠాన్ని, Explore దశలో సమూహ పనిని, చివరలో భావనా పటాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఇది దేన్ని సూచిస్తుంది?
1. బట్టీ పద్ధతులు
2. ప్రణాళిక లేకపోవడం
3. తప్పుడు పాఠ్య ప్రణాళిక
4. లక్ష్యాలకు తగిన వ్యూహాల మిశ్రమ వినియోగం
సమాధానం
D. లక్ష్యాలకు తగిన వ్యూహాల మిశ్రమ వినియోగం
A teacher uses a 5E lesson, group work in the explore phase and a concept map at the end. This shows
1. Rote methods
2. No planning
3. A wrong lesson plan
4. A mixed use of strategies suited to objectives
సహకార అభ్యసనపు బలం ఈ కింది వాటిలో ఏది?
1. ఇది సామాజిక నైపుణ్యాలను, సహచర బోధనను పెంపొందిస్తుంది
2. ఇది విద్యార్థులందరినీ మౌనంగా పనిచేసేలా చేస్తుంది
3. ఇది ఏ ప్రణాళికా అవసరాన్ని తొలగిస్తుంది
4. ఇది చర్చనంతా నివారిస్తుంది
సమాధానం
A. ఇది సామాజిక నైపుణ్యాలను, సహచర బోధనను పెంపొందిస్తుంది
Which of these is a strength of collaborative learning?
1. It builds social skills and peer teaching
2. It makes all pupils work silently
3. It removes the need for any planning
4. It avoids all discussion

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice