సాంఘిక శాస్త్ర బోధనా పద్ధతులు · Chapter 5

ప్రణాళిక: వార్షిక ప్రణాళిక, యూనిట్ ప్రణాళిక, పాఠ్య ప్రణాళిక మరియు బోధనాభ్యసన సామగ్రి

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

ప్రణాళిక పెద్దదాని నుంచి చిన్నదానికి సాగుతుంది: వార్షిక ప్రణాళిక మొత్తం విద్యా సంవత్సరాన్ని, యూనిట్ ప్రణాళిక ఒక అంశం లేదా అధ్యాయాన్ని, పాఠ్య ప్రణాళిక ఒక పీరియడ్‌ను కవర్ చేస్తాయి.
మంచి పాఠ్య ప్రణాళిక విషయంతో కాకుండా లక్ష్యాలతో మొదలవుతుంది. లక్ష్యాలను గమనించదగిన విద్యార్థి ప్రవర్తన రూపంలో రాస్తారు; ప్రతి కృత్యం, ప్రతి పరీక్ష ప్రశ్న ఆ లక్ష్యాలకు అనుసంధానమై ఉండాలి.
బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) పాఠానికి తోడ్పడుతుంది; ఉపాధ్యాయుడిని భర్తీ చేయదు. మంచి TLM సరళంగా, కచ్చితంగా, వయస్సుకు తగినదిగా, తక్కువ ఖర్చుతో ఉండి, సరైన సమయంలో వాడబడుతుంది.

ప్రణాళిక ఎందుకు అవసరం

సాంఘిక శాస్త్రంలో చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం కలిసిన పెద్ద పాఠ్యప్రణాళిక ఉంటుంది. ప్రణాళిక లేకపోతే ఉపాధ్యాయుడు చివరి అధ్యాయాలను తొందరగా ముగిస్తాడు, లేదా అవే విషయాలను మళ్లీ చెబుతాడు. ప్రణాళిక వల్ల ఈ ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి:

తరగతి సమయం ఆదా అవుతుంది; పరీక్షల ముందు చివరి నిమిషపు హడావుడి తప్పుతుంది.
లక్ష్యాలు, విషయం, పద్ధతులు, TLM, మూల్యాంకనం ఒకే గొలుసులా అనుసంధానమవుతాయి.
పటాల పని, పాత్రాభినయం, చర్చ, ప్రాజెక్టుల వంటి కృత్యాలను ఎంచుకోవడానికి ఉపాధ్యాయుడికి సహాయపడుతుంది.
ఉపాధ్యాయుడికి ఆత్మవిశ్వాసం, తరగతికి క్రమశిక్షణ వస్తాయి.
సమీక్షకు వీలు కలుగుతుంది: ఏది ఫలించిందో చూసి తదుపరి ప్రణాళికను మార్చుకోవచ్చు.

ప్రణాళిక నిరంతర ప్రక్రియ కూడా. ప్రణాళిక ఒక మార్గదర్శి మాత్రమే, స్థిరమైన క్రమం కాదు; తరగతికి ఎక్కువ సమయం కావాలంటే ఉపాధ్యాయుడు మార్చవచ్చు.

వార్షిక ప్రణాళిక

వార్షిక ప్రణాళికను (Annual plan) విద్యా సంవత్సరం ప్రారంభంలో తయారు చేస్తారు. ఇది మొత్తం పాఠ్యప్రణాళికను అందుబాటులో ఉన్న నెలలకు పంచుతుంది.

వార్షిక ప్రణాళిక తయారీలో దశలు:

1. సెలవులు, పరీక్షలు, పండుగలు, పాఠశాల కార్యక్రమాలను తీసివేసి నిజమైన పని దినాలను లెక్కించాలి.
2. పాఠ్యప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకాన్ని అధ్యయనం చేసి అన్ని యూనిట్లు, అధ్యాయాలను జాబితా చేయాలి.
3. యూనిట్ల నిడివి, కఠినత్వం ఆధారంగా వాటిని నెలలకు లేదా టర్మ్‌లకు పంచాలి.
4. ఫార్మేటివ్ పరీక్షలు, సమ్మేటివ్ పరీక్షల తేదీలను నిర్ణయించాలి.
5. సహపాఠ్య కృత్యాలను (పటాల సాధన, క్విజ్, మేళా, క్షేత్ర పర్యటన, జాతీయ దినోత్సవాల నిర్వహణ) తగిన చోట్ల ఉంచాలి.
6. పునశ్చరణ, నివారణ బోధన కోసం కొన్ని రోజులు వదలాలి.

వార్షిక ప్రణాళికలో సాధారణంగా ఈ నిలువు వరుసలు ఉంటాయి: నెల, పని దినాల సంఖ్య, యూనిట్లు లేదా అధ్యాయాలు, కృత్యాలు మరియు TLM, మూల్యాంకనం. సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకంలో నాలుగు విభాగాలు ఉండటం వల్ల, ఏ విభాగమూ సంవత్సరం చివరికి మిగిలిపోకుండా మంచి వార్షిక ప్రణాళిక వాటిని సమతూకంగా ఉంచుతుంది.

యూనిట్ ప్రణాళిక

యూనిట్ అంటే "నదులు మరియు నాగరికతలు", "స్థానిక స్వపరిపాలన" వంటి ఒక అంశం చుట్టూ ఉన్న సంపూర్ణ అభ్యసన భాగం. ఇది ఒక పాఠం కంటే పెద్దది, సంవత్సరం కంటే చిన్నది.

యూనిట్ ప్రణాళికలో ఉండేవి:

శీర్షిక, తరగతి, అవసరమైన పీరియడ్ల సంఖ్య.
యూనిట్ లక్ష్యాలు, విద్యార్థి ప్రవర్తన రూపంలో.
విషయ విశ్లేషణ: యూనిట్‌లోని వాస్తవాలు, భావనలు, నైపుణ్యాలు, విలువలు.
అభ్యసన అనుభవాలు: చర్చ, పటాల పని, ఆధారాల పఠనం, ప్రాజెక్టులు, సందర్శనలు.
ప్రతి పీరియడ్‌కు కావలసిన TLM.
మూల్యాంకన ప్రణాళిక: మౌఖిక ప్రశ్నలు, వ్రాత పరీక్ష, అసైన్‌మెంట్, ప్రాజెక్టు.
ముందటి అభ్యసనంతో, నిజ జీవితంతో అనుసంధానాలు.

యూనిట్ పద్ధతిని హెన్రీ సి. మారిసన్ (Henry C. Morrison) సమర్థించాడు; ఇది ఆధునిక బోధనలోని ప్రాజెక్టు మరియు సమస్య పరిష్కార భావనలకు దగ్గరగా ఉంటుంది. యూనిట్ ప్రణాళికలో పీరియడ్లు ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమై ఉంటాయి, కాబట్టి విద్యార్థులు అధ్యాయాన్ని ఒకే కథగా చూస్తారు.

పాఠ్య ప్రణాళిక

పాఠ్య ప్రణాళిక అనేది ఒక పీరియడ్ (సుమారు 40 నుంచి 45 నిమిషాలు) కోసం చేసే వివరమైన ప్రణాళిక. ఇది నాలుగు ప్రశ్నలకు జవాబిస్తుంది: నేను ఏమి బోధిస్తాను, ఎందుకు, ఎలా, విద్యార్థులు నేర్చుకున్నారని ఎలా తెలుసుకుంటాను?

పాఠ్య ప్రణాళికలోని భాగాలు

సాధారణ వివరాలు: తరగతి, సబ్జెక్టు, అంశం, తేదీ, పీరియడ్, సమయం.
బోధనా లక్ష్యాలు మరియు అభ్యసన ఫలితాలు.
పూర్వజ్ఞానం మరియు దాన్ని పరీక్షించే ప్రశ్న.
TLM జాబితా.
పరిచయం, వికాసం (ప్రధాన కృత్యాలు), సంఘటనం (సారాంశం, బోర్డు పని), మరియు మూల్యాంకనం.
ఇంటి పని లేదా అనుసరణ.

లక్ష్యాలను రాయడం. లక్ష్యాలను గమనించదగిన క్రియాపదాలతో రాస్తారు, ఉదాహరణకు "గుర్తిస్తాడు", "పటంలో గుర్తిస్తాడు", "పోలుస్తాడు", "వివరిస్తాడు", "గీస్తాడు". "తెలుసుకుంటాడు", "అర్థం చేసుకుంటాడు" వంటి పదాలు చాలా అస్పష్టమైనవి. రాబర్ట్ మేగర్ (Robert Mager) విధానం విద్యార్థి, ప్రవర్తన, పరిస్థితి, ప్రమాణం అనే నాలుగింటిని కోరుతుంది.

బ్లూమ్ వర్గీకరణ (Bloom's taxonomy) లక్ష్యాలను వర్గీకరించడానికి వాడతారు. అసలు జ్ఞానాత్మక రంగంలో ఆరు స్థాయిలు ఉన్నాయి: జ్ఞానం, అవగాహన, అనువర్తనం, విశ్లేషణ, సంశ్లేషణ, మూల్యాంకనం. సవరించిన రూపం (ఆండర్సన్ మరియు క్రాత్‌వోల్) క్రియాపదాలను వాడుతుంది: గుర్తుంచుకోవడం, అర్థం చేసుకోవడం, అనువర్తించడం, విశ్లేషించడం, మూల్యాంకనం చేయడం, సృజించడం. మూడు రంగాలు: జ్ఞానాత్మక (తెలుసుకోవడం), భావావేశ (అనుభూతి, విలువలు), మనోప్రేరక (చేయడం).

హెర్బర్టియన్ సోపానాలు. జె. ఎఫ్. హెర్బర్ట్ (J. F. Herbart) ఐదు సోపానాలను అతని అనుచరులు అభివృద్ధి చేశారు; ఇవి పాఠ్య ప్రణాళికకు తొలి నమూనా:

సోపానం	ఏమి జరుగుతుంది
సంసిద్ధత	ఉపాధ్యాయుడు పూర్వజ్ఞానాన్ని పరీక్షించి ఆసక్తిని కలిగిస్తాడు
ప్రదర్శన	కొత్త విషయాన్ని అందిస్తాడు
సహసంబంధం (పోలిక)	కొత్తదాన్ని తెలిసిన దానితో పోలుస్తారు
సామాన్యీకరణ	విద్యార్థులు సూత్రం లేదా భావనకు చేరతారు
అనువర్తనం	సూత్రాన్ని కొత్త సందర్భంలో వాడతారు

తరువాత "లక్ష్య ప్రకటన", "పునశ్చరణ" చేర్చడంతో శిక్షణ కళాశాలల్లో తరచుగా వాడే పొడవైన రూపం ఏర్పడింది.

నిర్మాణాత్మక 5E నమూనా. ఆధునిక ప్రణాళికలు విద్యార్థికి ఎక్కువ చోటిస్తాయి: ఎంగేజ్ (Engage), ఎక్స్‌ప్లోర్ (Explore), ఎక్స్‌ప్లెయిన్ (Explain), ఎలాబొరేట్ (Elaborate), ఎవాల్యుయేట్ (Evaluate). ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శి; విద్యార్థులు కృత్యం, చర్చ, ప్రశ్నల ద్వారా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటారు. కాబట్టి నిర్మాణాత్మక తరగతి ప్రణాళికలో అడగవలసిన ముఖ్య ప్రశ్నలు, సమూహ పనులు, విద్యార్థులు తమ కనుగొన్నవాటిని ప్రదర్శించే సందర్భాలు ఉంటాయి.

మూడు ప్రణాళికల మధ్య తేడా

లక్షణం	వార్షిక ప్రణాళిక	యూనిట్ ప్రణాళిక	పాఠ్య ప్రణాళిక
కవర్ చేసే సమయం	మొత్తం విద్యా సంవత్సరం	ఒక అంశం లేదా అధ్యాయం (అనేక పీరియడ్లు)	ఒక పీరియడ్
ప్రధాన అంశం	పాఠ్యప్రణాళిక విభజన, క్యాలెండర్	అనుసంధానమైన అభ్యసన అనుభవాలు	దశలవారీ బోధన
వివరం	సంక్షిప్తం	మధ్యస్థం	చాలా వివరంగా
తయారీ సమయం	సంవత్సరం ప్రారంభంలో	యూనిట్ మొదలయ్యే ముందు	ప్రతి పీరియడ్ ముందు

బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM)

ఉపాధ్యాయుడు బోధించడానికి, పిల్లవాడు నేర్చుకోవడానికి సహాయపడే అన్ని వనరులు TLM. ఇవి నైరూప్య భావనలను మూర్త రూపంలోకి తెస్తాయి, శ్రద్ధను నిలుపుతాయి, వేర్వేరు అభ్యసన శైలులకు చేరతాయి.

వర్గీకరణ

దృశ్య (ప్రొజెక్ట్ చేయనివి): పటాలు, గ్లోబు, అట్లాస్, చార్టులు, నమూనాలు, చిత్రాలు, ఫ్లాష్ కార్డులు, గ్రాఫులు, కాలరేఖలు, బులెటిన్ బోర్డు, పాఠ్యపుస్తకం.
శ్రవణ: రేడియో, రికార్డింగులు, పాటలు, జానపద కథలు, ప్రసంగాలు.
దృశ్య-శ్రవణ: చలనచిత్రం, వీడియో, టెలివిజన్, డాక్యుమెంటరీ, కంప్యూటర్ లేదా స్మార్ట్ బోర్డు ప్రదర్శనలు.
ప్రొజెక్టెడ్ మరియు ICT: స్లైడ్లు, ప్రొజెక్టర్, డిజిటల్ పటాలు, DIKSHA వంటి ఆన్‌లైన్ విషయాలు.
కృత్య మరియు వనరు ఆధారిత: నిజ వస్తువులు (నాణేలు, స్టాంపులు, పనిముట్లు), నమూనా వస్తువులు, క్షేత్ర పర్యటనలు, వనరుల వ్యక్తులు.

ఎడ్గార్ డేల్ అనుభవ శంఖువు (Edgar Dale's Cone of Experience). డేల్ అభ్యసన అనుభవాలను మూర్తం నుంచి నైరూప్యం వరకు అమర్చాడు. అడుగు నుంచి పైకి: ప్రత్యక్ష ఉద్దేశపూర్వక అనుభవాలు, కృత్రిమ అనుభవాలు, నాటకీకరించిన అనుభవాలు, ప్రదర్శనలు, క్షేత్ర పర్యటనలు, ప్రదర్శనశాలలు, చలనచిత్రాలు, రేడియో-రికార్డింగులు-స్థిర చిత్రాలు, దృశ్య చిహ్నాలు, శాబ్దిక చిహ్నాలు. అభ్యసనం నిజమైన లేదా నిజానికి దగ్గరి అనుభవంతో మొదలైతే బలంగా ఉంటుందని దీని సారాంశం. ఎంత శాతం గుర్తుంటుందో కచ్చితమైన శాతాలను ఇవ్వడం డేల్ ఉద్దేశం కాదు.

మంచి TLM లక్షణాలు

లక్ష్యానికి, తరగతి స్థాయికి సంబంధించినది.
కచ్చితమైనది, తాజాది, ముఖ్యంగా పటాలు మరియు గణాంకాలు.
సరళంగా, స్పష్టంగా, తరగతి అంతటికీ కనిపించేంత పెద్దదిగా ఉండాలి.
ఆకర్షణీయంగా ఉండాలి కానీ కిక్కిరిసి ఉండకూడదు.
మన్నికైనది, చౌకైనది; స్థానిక, వ్యర్థ పదార్థాలను వాడడాన్ని ప్రోత్సహిస్తారు.
వాడటం సులభం, సురక్షితం.
దాన్ని తయారుచేయడంలో లేదా వాడడంలో పిల్లలు పాల్గొనాలి.

సాంఘిక శాస్త్రంలో వినియోగం. పగలు రాత్రి చూపడానికి గ్లోబు, పీఠభూములు చూపడానికి ఉబ్బెత్తు పటం, స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి కాలరేఖ పట్టీ, గ్రామ నమూనా, చరిత్రకు నాణేలు, ఛాయాచిత్రాలు, పౌరశాస్త్రానికి నమూనా గ్రామ సభ లేదా పాత్రాభినయం వాడతారు. పటాన్ని ఎప్పుడూ సరైన దిశలో చూపాలి; ప్రదేశాన్ని పిల్లలే స్వయంగా గుర్తించాలి.

ఒక చిన్న నమూనా ప్రణాళిక

అంశం: "నదులు మరియు తొలి నివాసాలు" (ఒక పీరియడ్).

లక్ష్యాలు: విద్యార్థి (1) తొలి పట్టణాలు వృద్ధి చెందిన రెండు నదీ లోయల పేర్లు చెబుతాడు, (2) వాటిని రూపరేఖా పటంలో గుర్తిస్తాడు, (3) నదులు వ్యవసాయానికి ఎందుకు తోడ్పడ్డాయో రెండు వాక్యాల్లో వివరిస్తాడు.
పూర్వజ్ఞానం: "మనకు ప్రతిరోజూ నీరు ఎందుకు కావాలి?"
TLM: భారతదేశ గోడ పటం, నదీ లోయ చార్టు, తొలి పనిముట్ల చిత్రాలు.
వికాసం: పటంలో నదులను గుర్తించడానికి జంట పని; నేల, నీటిపై చిన్న ప్రసంగం; "నది ఉపయోగాలు" పట్టిక.
సంఘటనం: విద్యార్థులు బోర్డుపై ఒక వాక్య సారాంశాన్ని పూర్తి చేస్తారు.
మూల్యాంకనం: మూడు మౌఖిక ప్రశ్నలు, ఒక పటం గుర్తింపు పని.
అనుసరణ: ఇంటి ప్రాంతంలోని ఒక నది చిత్రాన్ని సేకరించడం.

ఈ ప్రణాళిక గొలుసును చూపుతుంది: లక్ష్యం, కృత్యం, TLM, మూల్యాంకనం.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

వార్షిక ప్రణాళిక, పాఠ్య ప్రణాళిక ఒకటి కాదు; పాఠ్య ప్రణాళిక ఒక పీరియడ్ కోసం.
"యూనిట్" అంటే అనుసంధానమైన పాఠాలతో కూడిన అంశం, ఒక్క పాఠం కాదు.
హెర్బర్టియన్ సోపానం "పోలిక"నే సహసంబంధం అని కూడా అంటారు; "సామాన్యీకరణ" "అనువర్తనం" కంటే ముందు వస్తుంది.
లక్ష్యాలు గమనించదగినవిగా ఉండాలి; "మెచ్చుకుంటాడు" లేదా "తెలుసుకుంటాడు" ప్రవర్తనకు బలహీనమైన పదాలు.
అనుభవ శంఖువులో అడుగున ప్రత్యక్ష అనుభవాలు ఉంటాయి, శాబ్దిక చిహ్నాలు కాదు.
పటం, గ్లోబు రెండూ దృశ్య సాధనాలే, కానీ సమతల పటం కంటే గ్లోబు ఆకారాలను, దిశలను మరింత కచ్చితంగా చూపుతుంది.
TLM అంటే ఖరీదైన వస్తువులే కాదు; తక్కువ ఖర్చు, ఖర్చు లేని సామగ్రికి ప్రాధాన్యం.
5E "ఎంగేజ్"తో మొదలవుతుంది, "ఎవాల్యుయేట్" చివరిది.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. వార్షిక ప్రణాళిక పాఠ్యప్రణాళికను సంవత్సరంలోని పని దినాలకు పంచుతుంది.
2. యూనిట్ ప్రణాళిక అనుసంధానమైన అనేక పాఠాలతో కూడిన అంశాన్ని కవర్ చేస్తుంది.
3. పాఠ్య ప్రణాళికను ఒక పీరియడ్ కోసం తయారు చేస్తారు.
4. లక్ష్యాలను గమనించదగిన ప్రవర్తన రూపంలో రాయడం ఉత్తమం.
5. బ్లూమ్ వర్గీకరణలో జ్ఞానాత్మక, భావావేశ, మనోప్రేరక రంగాలు ఉన్నాయి.
6. సవరించిన బ్లూమ్ వర్గీకరణ "సృజించడం"తో ముగుస్తుంది.
7. హెర్బర్ట్ సోపానాలు సంసిద్ధతతో మొదలవుతాయి.
8. 5E నమూనా: ఎంగేజ్, ఎక్స్‌ప్లోర్, ఎక్స్‌ప్లెయిన్, ఎలాబొరేట్, ఎవాల్యుయేట్.
9. ఎడ్గార్ డేల్ అనుభవ శంఖువును రూపొందించాడు.
10. రేడియో, రికార్డింగులు శ్రవణ సాధనాలు.
11. గ్రామ నమూనా త్రిమితీయ దృశ్య సాధనం.
12. పిల్లల సహాయంతో తయారు చేసిన స్థానిక, తక్కువ ఖర్చు TLMను ప్రోత్సహిస్తారు.

సాధన ప్రశ్నలు

విద్యా సంవత్సరంలోని పని దినాలపై మొత్తం పాఠ్యాంశాన్ని విభజించే ప్రణాళికను ఏమంటారు?
1. యూనిట్ ప్రణాళిక
2. వార్షిక ప్రణాళిక
3. దినచర్య పుస్తకం
4. పాఠ్య ప్రణాళిక
సమాధానం
B. వార్షిక ప్రణాళిక
A plan that divides the whole syllabus over the working days of an academic year is called a
1. unit plan
2. year plan
3. daily diary
4. lesson plan
పాఠ్య ప్రణాళికను (lesson plan) ఎంత కాలానికి తయారుచేస్తారు?
1. ఒక నెల
2. ఒక సెమిస్టర్
3. మొత్తం సంవత్సరం
4. ఒక పీరియడ్
సమాధానం
D. ఒక పీరియడ్
A lesson plan is prepared for
1. one month
2. one term
3. the full year
4. one period
యూనిట్ ప్రణాళికను ఉత్తమంగా ఎలా వర్ణించవచ్చు?
1. ఒక్క నిమిషం బోధనకు ప్రణాళిక
2. అనుసంధానమైన అనేక పాఠాలతో కూడిన ఇతివృత్తానికి ప్రణాళిక
3. పాఠశాల సమయ పట్టిక
4. పరీక్షలోని ఒక ప్రశ్న
సమాధానం
B. అనుసంధానమైన అనేక పాఠాలతో కూడిన ఇతివృత్తానికి ప్రణాళిక
A unit plan is best described as a plan for
1. a single minute of teaching
2. a theme made of several connected lessons
3. the school timetable
4. one question in a test
పరిశీలించదగిన బోధనా లక్ష్యాన్ని రాయడానికి ఏ క్రియాపదం ఉత్తమం?
1. లోతుగా అర్థం చేసుకుంటుంది
2. తెలుసుకుంటుంది
3. మెచ్చుకుంటుంది
4. పటంలో గుర్తిస్తుంది
సమాధానం
D. పటంలో గుర్తిస్తుంది
Which verb is best for writing an observable instructional objective?
1. Understands deeply
2. Knows
3. Appreciates
4. Locates on a map
హెర్బార్ట్ ఐదు సోపానాలలో మొదటిది ఏది?
1. అనువర్తనం
2. సన్నాహం (Preparation)
3. సంసర్గం (Association)
4. సామాన్యీకరణ
సమాధానం
B. సన్నాహం (Preparation)
Which of these is the first step of Herbart's five steps?
1. Application
2. Preparation
3. Association
4. Generalisation
హెర్బార్షియన్ సోపానాలలో విద్యార్థులు నియమం లేదా భావనకు చేరుకునే దశ ఏది?
1. సామాన్యీకరణ
2. సన్నాహం
3. ప్రదర్శన (Presentation)
4. అనువర్తనం
సమాధానం
A. సామాన్యీకరణ
In Herbartian steps, the step in which students arrive at a rule or concept is
1. generalisation
2. preparation
3. presentation
4. application
5E నమూనా ఏ దశతో ముగుస్తుంది?
1. Explore
2. Elaborate
3. Evaluate
4. Engage
సమాధానం
C. Evaluate
The 5E model ends with the stage of
1. Explore
2. Elaborate
3. Evaluate
4. Engage
ఎడ్గార్ డేల్ దేనికి ప్రసిద్ధుడు?
1. సామీప్య వికాస మండలం (Zone of Proximal Development)
2. ప్రోగ్రామ్డ్ బోధన
3. బహుళ మేధస్సుల సిద్ధాంతం
4. అనుభవ శంఖువు (Cone of Experience)
సమాధానం
D. అనుభవ శంఖువు (Cone of Experience)
Edgar Dale is known for the
1. Zone of Proximal Development
2. Programmed instruction
3. Multiple Intelligence theory
4. Cone of Experience
డేల్ అనుభవ శంఖువు (Cone of Experience) పునాదిలో ఉన్నవి
1. శాబ్దిక చిహ్నాలు
2. ప్రత్యక్షమైన, ప్రయోజనకరమైన అనుభవాలు
3. దృశ్య చిహ్నాలు
4. చలన చిత్రాలు
సమాధానం
B. ప్రత్యక్షమైన, ప్రయోజనకరమైన అనుభవాలు
At the base of Dale's Cone of Experience are
1. verbal symbols
2. direct purposeful experiences
3. visual symbols
4. motion pictures
గోళం (globe), చార్ట్, గ్రామ నమూనా ఇవి దేనికి ఉదాహరణలు?
1. శ్రవణ సామగ్రి మాత్రమే
2. దృశ్య బోధనాభ్యసన సామగ్రి
3. మూల్యాంకన సాధనాలు
4. పాఠ్య లక్ష్యాలు
సమాధానం
B. దృశ్య బోధనాభ్యసన సామగ్రి
A globe, a chart and a model of a village are examples of
1. audio materials only
2. visual teaching-learning materials
3. evaluation tools
4. lesson objectives
రేడియో, రికార్డు చేసిన ప్రసంగాలను ఎలా వర్గీకరిస్తారు?
1. శ్రవణ సాధనాలు
2. శ్రవ్య-దృశ్య సాధనాలు
3. ప్రక్షేపిత సాధనాలు
4. దృశ్య సాధనాలు
సమాధానం
A. శ్రవణ సాధనాలు
Radio and recorded speeches are classified as
1. audio aids
2. audio-visual aids
3. projected aids
4. visual aids
తరగతిలో చూపే డాక్యుమెంటరీ చిత్రం దేనికి ఉదాహరణ?
1. అప్రక్షేపిత దృశ్య సాధనం
2. శ్రవణ సాధనం
3. శ్రవ్య-దృశ్య సాధనం
4. సమాజ వనరు
సమాధానం
C. శ్రవ్య-దృశ్య సాధనం
A documentary film shown in class is an example of
1. non-projected visual aid
2. audio aid
3. audio-visual aid
4. community resource
TLMగా వాడే పటానికి అత్యంత ముఖ్యమైన లక్షణం ఏది?
1. కచ్చితత్వం, స్పష్టత
2. ప్రకాశవంతమైన రంగులు మాత్రమే
3. అధిక ఖర్చు
4. బరువైన చట్రం
సమాధానం
A. కచ్చితత్వం, స్పష్టత
Which quality is most important for a map used as TLM?
1. Accuracy and clarity
2. Bright colours only
3. Large cost
4. Heavy frame
'TLM' అంటే ఏమిటి?
1. time-limited module
2. teacher's lesson method
3. total learning measure
4. teaching-learning material
సమాధానం
D. teaching-learning material
The term 'TLM' stands for
1. time-limited module
2. teacher's lesson method
3. total learning measure
4. teaching-learning material
సవరించిన బ్లూమ్ స్థాయిలలో అత్యున్నతమైనది ఏది?
1. అన్వయించడం (Apply)
2. గుర్తుంచుకోవడం (Remember)
3. సృష్టించడం (Create)
4. విశ్లేషించడం (Analyse)
సమాధానం
C. సృష్టించడం (Create)
Which Bloom (revised) level is the highest?
1. Apply
2. Remember
3. Create
4. Analyse
వైఖరులు, విలువలకు సంబంధించిన లక్ష్యాల రంగం ఏది?
1. భౌతిక రంగం
2. జ్ఞానాత్మక రంగం
3. మానసిక చలనాత్మక రంగం (Psychomotor)
4. భావాత్మక రంగం
సమాధానం
D. భావాత్మక రంగం
Which domain of objectives deals with attitudes and values?
1. Physical domain
2. Cognitive domain
3. Psychomotor domain
4. Affective domain
రూపురేఖా పటాన్ని (outline map) కచ్చితంగా గీయడం ప్రధానంగా దేన్ని పెంపొందిస్తుంది?
1. మానసిక చలనాత్మక రంగం
2. భావాత్మక రంగం మాత్రమే
3. కేవలం జ్ఞానాత్మక స్మరణ
4. ఏ రంగాన్నీ కాదు
సమాధానం
A. మానసిక చలనాత్మక రంగం
Drawing an outline map accurately mostly develops the
1. psychomotor domain
2. affective domain only
3. cognitive recall only
4. none of the domains
వార్షిక ప్రణాళిక తయారుచేసే ముందు ఉపాధ్యాయుడు మొదట దేన్ని లెక్కించాలి?
1. పాఠశాల రుసుములు
2. వాస్తవ పని దినాలు
3. ముద్రించిన పాఠ్యపుస్తకాల సంఖ్య
4. విద్యార్థుల పుట్టినరోజులు
సమాధానం
B. వాస్తవ పని దినాలు
Before a year plan is made, the teacher should first count the
1. school fees
2. actual working days
3. number of textbooks printed
4. students' birthdays
పాఠ్య ప్రణాళికలోని 'అనువర్తనం' (Application) దశలో విద్యార్థులను ఏం చేయమంటారు?
1. పాఠాన్ని నకలు చేయమని
2. శీర్షికను పునరావృతం చేయమని
3. నేర్చుకున్న నియమాన్ని కొత్త సందర్భంలో వాడమని
4. తరగతి వదిలి వెళ్లమని
సమాధానం
C. నేర్చుకున్న నియమాన్ని కొత్త సందర్భంలో వాడమని
The 'Application' step in a lesson plan asks students to
1. copy the lesson
2. repeat the title
3. use the learnt rule in a new situation
4. leave the class
ఏది ఖర్చు లేని లేదా తక్కువ ఖర్చు గల TLM?
1. దిగుమతి చేసిన ఎలక్ట్రానిక్ నమూనా
2. ఖరీదైన డిజిటల్ ప్రొజెక్టర్ మాత్రమే
3. అద్దెకు తెచ్చిన చిత్రం
4. విద్యార్థులు వృథా కాగితంతో చేసిన చార్ట్
సమాధానం
D. విద్యార్థులు వృథా కాగితంతో చేసిన చార్ట్
Which is a no-cost or low-cost TLM?
1. Imported electronic model
2. Costly digital projector only
3. Rented film
4. Chart made from waste paper by students
సాంఘిక శాస్త్రంలో TLM వాడకం ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?
1. నైరూప్య భావాలను మూర్తం చేయడం
2. విద్యార్థుల చురుకుదనాన్ని తగ్గించడం
3. తరగతి సమయాన్ని నింపడం
4. ఉపాధ్యాయుని స్థానంలో వాడటం
సమాధానం
A. నైరూప్య భావాలను మూర్తం చేయడం
The main purpose of using TLM in Social Studies is to
1. make abstract ideas concrete
2. reduce student activity
3. fill class time
4. replace the teacher
ఉపాధ్యాయుడు ఇలా చెప్పారు: 'విద్యార్థులు రెండు నదీ లోయలను పోలుస్తారు.' ఈ వాక్యం ప్రధానంగా ఏమిటి?
1. మూల్యాంకన సాధనం
2. బోధనా లక్ష్యం
3. వార్షిక ప్రణాళిక
4. TLM
సమాధానం
B. బోధనా లక్ష్యం
A teacher states: 'Students will compare two river valleys.' This statement is mainly a(n)
1. evaluation tool
2. instructional objective
3. year plan
4. TLM
పాఠ్య ప్రణాళికలో లక్ష్యాల తర్వాత సాధారణంగా వచ్చే మొదటి భాగం ఏది?
1. ఇంటి పని
2. పాఠశాల తనిఖీ
3. పూర్వజ్ఞానం, పరిచయం
4. వార్షిక పరీక్ష
సమాధానం
C. పూర్వజ్ఞానం, పరిచయం
The first part of a lesson plan after the objectives is usually
1. home assignment
2. school inspection
3. previous knowledge and introduction
4. annual examination
పాఠం ప్రారంభించే ముందు ఉపాధ్యాయుడు రెండు ప్రశ్నలతో పూర్వజ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తారు. ఇది హెర్బార్ట్ ఏ సోపానానికి సరిపోతుంది?
1. అనువర్తనం
2. సామాన్యీకరణ
3. పునశ్చరణ (Recapitulation)
4. సన్నాహం
సమాధానం
D. సన్నాహం
A teacher tests earlier knowledge with two questions before starting a lesson. This corresponds to Herbart's step of
1. application
2. generalisation
3. recapitulation
4. preparation
నిర్మాణాత్మక పాఠంలో 'Explore' దశలో ప్రధానంగా ఉండేది
1. నోట్సు నకలు చేయడం
2. ఉపాధ్యాయుని సుదీర్ఘ ఉపన్యాసం
3. కృత్యం ద్వారా విద్యార్థులు పరిశోధించడం
4. తుది మార్కులు
సమాధానం
C. కృత్యం ద్వారా విద్యార్థులు పరిశోధించడం
In a constructivist lesson, the 'Explore' stage mostly involves
1. copying notes
2. teacher's long lecture
3. students investigating through activity
4. final marks
యూనిట్ ప్రణాళికలో భాగం కానిది ఏది?
1. అభ్యసన అనుభవాలు
2. లక్ష్యాలు
3. మూల్యాంకన ప్రణాళిక
4. మొత్తం పాఠశాల రోల్ నంబర్ల జాబితా
సమాధానం
D. మొత్తం పాఠశాల రోల్ నంబర్ల జాబితా
Which is NOT a part of a unit plan?
1. Learning experiences
2. Objectives
3. Evaluation plan
4. Roll number list of the whole school
వార్షిక ప్రణాళికలో పునశ్చరణకు, నివారణ బోధనకు (remedial teaching) కొన్ని రోజులు ఎందుకు ఉంచాలి?
1. పరీక్షలను రద్దు చేయడానికి
2. పరీక్షల ముందు అభ్యసన లోపాలను సరిదిద్దడానికి
3. పాఠ్యాంశాన్ని తగ్గించడానికి
4. ప్రణాళికను తప్పించుకోవడానికి
సమాధానం
B. పరీక్షల ముందు అభ్యసన లోపాలను సరిదిద్దడానికి
Why should a year plan keep a few days for revision and remedial teaching?
1. To cancel tests
2. To correct learning gaps before examinations
3. To reduce the syllabus
4. To avoid planning
ప్రణాళికా రచనకు మేగర్ ప్రసిద్ధ కృషి దేనికి సంబంధించినది?
1. ప్రవర్తనా లక్ష్యాలు
2. తెలివితేటల భాగఫలం (IQ)
3. నైతిక సందిగ్ధాలు
4. పాఠశాల నిర్మాణ శాస్త్రం
సమాధానం
A. ప్రవర్తనా లక్ష్యాలు
Mager's well-known contribution to planning concerns
1. behavioural objectives
2. intelligence quotient
3. moral dilemmas
4. school architecture
బోధనలో మారిసన్ ప్రణాళిక దేనికి సంబంధించినది?
1. యూనిట్ పద్ధతి
2. డాల్టన్ ప్రణాళిక
3. ఆటపాటల పద్ధతి మాత్రమే
4. క్విజ్ పద్ధతి
సమాధానం
A. యూనిట్ పద్ధతి
The Morrison plan in teaching is related to the
1. unit method
2. Dalton plan
3. play-way only
4. quiz method
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. విద్యా సంవత్సరం ప్రారంభంలో వార్షిక ప్రణాళికను తయారుచేస్తారు. 2. వార్షిక ప్రణాళిక కంటే పాఠ్య ప్రణాళిక మరింత వివరంగా ఉంటుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A year plan is made at the start of the academic year. 2. A lesson plan is more detailed than a year plan.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. యూనిట్ ప్రణాళికలో లక్ష్యాలు, మూల్యాంకన ప్రణాళిక ఉంటాయి. 2. యూనిట్ ప్రణాళిక పరీక్షలోని ఒక ప్రశ్నను మాత్రమే కవర్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A unit plan contains objectives and an evaluation plan. 2. A unit plan covers only one question of a test.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. డేల్ అనుభవ శంఖువు పునాదిలో శాబ్దిక చిహ్నాలను ఉంచుతుంది. 2. శంఖువులో ప్రత్యక్ష అనుభవాలు అత్యంత మూర్తమైనవి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Dale's Cone of Experience places verbal symbols at the base. 2. Direct experiences are the most concrete in the cone.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. TLM ప్రభావవంతంగా ఉండాలంటే ఎల్లప్పుడూ ఖరీదైనదై ఉండాలి. 2. మంచి TLM కచ్చితంగా, వయస్సుకు తగినదిగా ఉండాలి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. TLM should always be costly to be effective. 2. Good TLM should be accurate and age-appropriate.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. హెర్బార్ట్ సోపానాలలో సంసర్గం, సామాన్యీకరణ ఉంటాయి. 2. హెర్బార్ట్ క్రమంలో అనువర్తనం సన్నాహానికి ముందు వస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Herbart's steps include association and generalisation. 2. In Herbart's sequence, application comes before preparation.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. 5E నమూనాలో Elaborate, Exploreకు ముందు వస్తుంది. 2. 5E నమూనాలో Engage మొదటి దశ.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. In the 5E model, Elaborate comes before Explore. 2. In the 5E model, Engage is the first stage.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పాఠ్య ప్రణాళిక కృత్యాలను లక్ష్యాలతో అనుసంధానించాలి. 2. పాఠ్య ప్రణాళికలో మూల్యాంకనానికి ఏ పాత్రా లేదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A lesson plan should link activities to objectives. 2. A lesson plan has no role for evaluation.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. బ్లూమ్ సవరించిన వర్గీకరణలో 'సృష్టించడం' (create) అత్యున్నత స్థాయి. 2. బ్లూమ్ వర్గీకరణ జ్ఞానాత్మక, భావాత్మక, మానసిక చలనాత్మక రంగాలను కవర్ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Bloom's revised taxonomy has 'create' as its top level. 2. Bloom's taxonomy covers cognitive, affective and psychomotor domains.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. రేడియో ఒక దృశ్య సాధనం. 2. గ్రామ నమూనా ఒక త్రిమితీయ దృశ్య సాధనం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Radio is a visual aid. 2. A model of a village is a three-dimensional visual aid.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ప్రణాళిక ఎన్నటికీ మారని స్థిర క్రమం. 2. తరగతికి ఎక్కువ సమయం అవసరమైనప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ప్రణాళికను మార్చవచ్చు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. A plan is a fixed order that can never change. 2. A teacher may change a plan when the class needs more time.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. నిర్మాణాత్మక ప్రణాళికలో సమూహ పనులు, ముఖ్య ప్రశ్నలు ఉంటాయి. 2. 5E నమూనాలో విద్యార్థుల స్వంత కనుగొన్న విషయాలకు ఏ పాత్రా ఉండదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Constructivist planning includes group tasks and key questions. 2. The 5E model leaves no role for students' own findings.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. 'గుర్తిస్తుంది', 'పోలుస్తుంది' వంటి క్రియలు లక్ష్యాలను పరిశీలించదగినవిగా చేస్తాయి. 2. 'తెలుసుకుంటుంది' లేదా 'అర్థం చేసుకుంటుంది' అని రాసిన లక్ష్యాలను పరిశీలించడం సులభం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. Verbs like 'identifies' and 'compares' make objectives observable. 2. Objectives written with 'knows' or 'understands' are easy to observe.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి. వీటిలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. యూనిట్ ప్రణాళికను యూనిట్ ప్రారంభమయ్యే ముందు తయారుచేస్తారు. 2. వార్షిక ప్రణాళిక చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, పౌరశాస్త్రం, అర్థశాస్త్రం మధ్య సమతుల్యత పాటించాలి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the following statements. Which of them is/are correct? 1. The unit plan is prepared before the unit begins. 2. A year plan should balance History, Geography, Civics and Economics.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
'నెల, పని దినాలు, పాఠాలు, కృత్యాలు, మూల్యాంకనం' అనే నిలువు వరుసలను ఉపాధ్యాయుడు ఉంచారు. ఇది చాలావరకు దేనికి సంబంధించినది?
1. సంచిత రికార్డు
2. ప్రశ్నపత్ర బ్లూప్రింట్
3. పాఠ్య ప్రణాళిక
4. వార్షిక ప్రణాళిక
సమాధానం
D. వార్షిక ప్రణాళిక
A teacher keeps a column for 'month, working days, chapters, activities, evaluation'. This is most likely a
1. cumulative record
2. blueprint of a question paper
3. lesson plan
4. year plan
డేల్ శంఖువు గురించి ఏ ప్రకటన సరైనది?
1. ఇది ఒక రకమైన పరీక్ష
2. ఇది తరగతి గదిలో కూర్చునే విధానపు నమూనా
3. ఇది జ్ఞాపకశక్తి కచ్చిత శాతాలను ఇస్తుంది
4. ఇది మూర్త అనుభవం నుండి నైరూప్య అనుభవానికి సాగుతుంది
సమాధానం
D. ఇది మూర్త అనుభవం నుండి నైరూప్య అనుభవానికి సాగుతుంది
Which statement about Dale's cone is correct?
1. It is a type of test
2. It is a model of classroom seating
3. It gives exact percentages of recall
4. It moves from concrete to abstract experience
5E నమూనాలోని 'Elaborate' దశకు చెందిన కృత్యం ఏది?
1. హాజరు తీసుకోవడం
2. మొదటి చిత్రాన్ని మాత్రమే చూపడం
3. ఫలితాలను ప్రకటించడం
4. భావనను కొత్త సందర్భానికి అన్వయించడం
సమాధానం
D. భావనను కొత్త సందర్భానికి అన్వయించడం
Which activity belongs to the 'Elaborate' stage of the 5E model?
1. Taking attendance
2. Showing the first picture only
3. Announcing results
4. Applying the idea to a new situation

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice