అధ్యాయం 2: కణ ఆవరణం, త్వచం మరియు కవచం (Cell Envelope, Membrane and Wall)
ప్రతి కణానికి తన లోపలి పదార్థాలను లోపలే ఉంచి, సరైనవాటిని మాత్రమే లోపలికి వదిలే ఒక సరిహద్దు అవసరం. ఈ అధ్యాయం బ్యాక్టీరియా ఆవరణం, ప్లాస్మా త్వచం, వృక్ష కణ కవచాలను వివరిస్తుంది.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
బ్యాక్టీరియా ఆవరణం (cell envelope) ఎలా నిర్మితమైంది, గ్రామ్ అర్జనం (Gram stain) మనకు ఏమి చెప్తుంది.
ప్లాస్మా త్వచం (plasma membrane) రసాయన సంఘటనం.
ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా (fluid mosaic model), త్వచ ద్రవత్వం ఎందుకు ముఖ్యం.
ప్రాథమిక త్వచ రవాణా: విసరణం (diffusion), ఆస్మాసిస్ (osmosis), వాహక సహాయక రవాణా, క్రియాశీల రవాణా (active transport).
వృక్ష కణ కవచం (cell wall) పొరలు, మధ్య పొర (middle lamella), ప్లాస్మోడెస్మాటా (plasmodesmata).
2.1 బ్యాక్టీరియా కణ ఆవరణం మరియు గ్రామ్ అర్జనం
అధ్యాయం 1 లో మూడు పొరలను చూశాం: గ్లైకోకాలిక్స్ (glycocalyx), కణ కవచం, ప్లాస్మా త్వచం. ప్రతి పొరకు దాని సొంత పని ఉంది, కానీ మూడూ కలిసి ఒకే వ్యవస్థలా కణాన్ని రక్షిస్తాయి.
1884 లో హాన్స్ క్రిస్టియన్ గ్రామ్ బ్యాక్టీరియాను రెండు సమూహాలుగా విభజించే ఒక అర్జన పద్ధతిని కనుగొన్నాడు. ఈ తేడా ఆవరణంలోనే ఉంటుంది.
| లక్షణం | గ్రామ్-పాజిటివ్ | గ్రామ్-నెగెటివ్ |
|---|---|---|
| గ్రామ్ అర్జనాన్ని గ్రహిస్తుందా | అవును, ఊదా రంగులోనే ఉంటుంది | లేదు, ప్రతిఅర్జనం తర్వాత గులాబీ రంగులో కనిపిస్తుంది |
| పెప్టిడోగ్లైకాన్ కవచం | మందం | పలుచన |
| కవచానికి బయట బాహ్య త్వచం | ఉండదు | ఉంటుంది |
| ఉదాహరణ | Bacillus, Staphylococcus | Escherichia coli, Salmonella |
గ్లైకోకాలిక్స్ బ్యాక్టీరియాను బట్టి మారుతుంటుంది. వదులుగా ఉండే తొడుగు జిగురు పొర (slime layer). మందమైన, దృఢమైన ఆవరణం కాప్సూల్ (capsule). కొన్ని వ్యాధికారక బ్యాక్టీరియా ఆతిథేయి తెల్ల రక్త కణాల నుంచి తప్పించుకోవడానికి కాప్సూల్ను వాడుకుంటాయి.
2.2 ప్లాస్మా త్వచం దేనితో తయారవుతుంది
1950లలో ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శిని వచ్చిన తర్వాతే త్వచాన్ని వివరంగా అర్థం చేసుకున్నారు. శాస్త్రవేత్తలు ఎక్కువగా మానవ ఎర్ర రక్త కణాలను అధ్యయనం చేశారు. RBC కి కేంద్రకం గానీ, లోపలి త్వచాలు గానీ ఉండవు, కాబట్టి దాని ప్లాస్మా త్వచాన్ని స్వచ్ఛమైన రూపంలో వేరుచేయవచ్చు.
త్వచంలో ఇవి ఉంటాయి:
లిపిడ్లు, ముఖ్యంగా ఫాస్ఫోలిపిడ్లు, ద్విస్తరంగా (bilayer) అమరి ఉంటాయి. ప్రతి ఫాస్ఫోలిపిడ్కు ఒక ధ్రువ (నీటిని ఇష్టపడే) తల, రెండు అధ్రువ (నీటిని ఇష్టపడని) తోకలు ఉంటాయి. తలలు రెండు వైపులా ఉన్న నీటి వైపు బయటకు చూస్తాయి. తోకలు నీటికి దూరంగా లోపలికి చూస్తాయి.
కొలెస్టారాల్, ఇది లిపిడ్ల మధ్య ఉంటుంది.
ప్రోటీన్లు. RBC త్వచంలో సుమారు 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్ ఉంటాయి. ఈ నిష్పత్తి ఒక కణ రకానికి మరొక రకానికి మారుతుంది.
కార్బోహైడ్రేట్లు, ఇవి బయటి వైపు లిపిడ్లకు, ప్రోటీన్లకు అతుక్కుని ఉంటాయి (గ్లైకోలిపిడ్లు, గ్లైకోప్రోటీన్లు).
త్వచ ప్రోటీన్లు రెండు రకాలు:
అంతర్గత ప్రోటీన్లు (integral proteins): ద్విస్తరంలో పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా పాతుకుపోయి ఉంటాయి.
పరిధీయ ప్రోటీన్లు (peripheral proteins): త్వచ ఉపరితలంపై ఉంటాయి.
2.3 ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా
1972 లో సింగర్ మరియు నికోల్సన్ ద్రవ చిత్రఫలక నమూనాను ప్రతిపాదించారు; ఇది ఇప్పటికీ ఆమోదంలో ఉంది.

ధ్రువ తలలు రెండు వైపులా నీటి వైపు, తోకలు ఒకదాని వైపు ఒకటి చూస్తాయి; అంతర్గత ప్రోటీన్లు ద్విస్తరాన్ని దాటుతాయి, పరిధీయ ప్రోటీన్లు ఉపరితలంపై ఉంటాయి, చక్కెర గొలుసులు బయటి వైపు ఉంటాయి.
“ద్రవం”: లిపిడ్ ద్విస్తరం అర్ధ ద్రవ (quasi-fluid) స్థితిలో ఉంటుంది. రద్దీగా ఉన్న జాతరలో మనుషులు అటుఇటు తిరిగినట్లే, లిపిడ్ అణువులు, ప్రోటీన్లు పొరలోనే పక్కలకు కదలగలవు.
“చిత్రఫలకం” (mosaic): నేలపై పరిచిన రంగురంగుల టైల్స్లా, లిపిడ్ సముద్రంలో ప్రోటీన్లు చెలారుగా ఉంటాయి.
ప్రోటీన్ల ఈ పార్శ్వ చలనమే త్వచ ద్రవత్వానికి కొలమానం.
ద్రవత్వం ఎందుకు ముఖ్యం. ద్రవ త్వచం వల్ల సాధ్యమయ్యేవి:
కణ పెరుగుదల.
కణాంతర సంధిబంధాల (intercellular junctions) ఏర్పాటు.
స్రవం.
అంతఃగ్రహణం (endocytosis — త్వచాన్ని మడిచి పదార్థాన్ని లోపలికి తీసుకోవడం).
కణవిభజన.
2.4 త్వచం ద్వారా రవాణా
ప్లాస్మా త్వచం వరణాత్మక పారగమ్యం (selectively permeable). కొన్ని అణువులు దాటగలవు, మరికొన్ని దాటలేవు.
| విధానం | శక్తి (ATP) | దిశ | వాహకం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|---|
| సాధారణ విసరణం | అవసరం లేదు | ఎక్కువ నుంచి తక్కువ గాఢతకు | అవసరం లేదు | కణాలలోకి లేదా బయటకు వెళ్లే O₂, CO₂ |
| ఆస్మాసిస్ (నీరు విసరణం) | అవసరం లేదు | నీరు పలుచని ద్రావణం నుంచి గాఢ ద్రావణానికి కదులుతుంది | అవసరం లేదు (నీటి ఛానల్స్ వేగాన్ని పెంచుతాయి) | మూలరోమ కణాలలోకి నీరు ప్రవేశించడం |
| సుగమ విసరణం (facilitated diffusion) | అవసరం లేదు | ఎక్కువ నుంచి తక్కువ గాఢతకు | వాహక ప్రోటీన్ అవసరం | RBC లలోకి గ్లూకోజ్ |
| క్రియాశీల రవాణా | అవసరం | తక్కువ నుంచి ఎక్కువ గాఢతకు (వాలుకు వ్యతిరేకంగా) | పంపు ప్రోటీన్ అవసరం | Na⁺/K⁺ పంపు |
నిష్క్రియ రవాణా (passive transport) శక్తిని వాడదు. తటస్థ ద్రావితాలు సాధారణ విసరణం ద్వారా, గాఢత వాలు దిశలో దాటుతాయి. ధ్రువ అణువులు ద్విస్తరంలోని అధ్రువ కేంద్రం గుండా దాటలేవు; వాటికి త్వచంలోని వాహక ప్రోటీన్ అవసరం.
ఆస్మాసిస్ అంటే త్వచం ద్వారా నీటి విసరణం. ఎండిన కిస్మిస్ నీటిలో ఉబ్బుతుంది, ఎందుకంటే ఆస్మాసిస్ ద్వారా నీరు లోపలికి వెళుతుంది.
క్రియాశీల రవాణా అయాన్లను లేదా అణువులను గాఢత వాలుకు వ్యతిరేకంగా, తక్కువ నుంచి ఎక్కువ గాఢతకు కదుపుతుంది. దీనికి ATP నుంచి శక్తి వాడుతుంది. బాగా తెలిసిన ఉదాహరణ Na⁺/K⁺ పంపు. ప్రతి చక్రంలో ఇది ఒక ATP వాడి, 3 Na⁺ ను బయటకు నెట్టి, 2 K⁺ ను లోపలికి తెస్తుంది.
పెద్ద కణాలు అంతఃగ్రహణం (endocytosis) ద్వారా లోపలికి వెళతాయి, బహిఃస్రావణం (exocytosis) ద్వారా బయటకు వస్తాయి. రెండూ త్వచ ద్రవత్వంపై ఆధారపడతాయి.
2.5 వృక్ష కణ కవచం
కణ కవచం శిలీంధ్రాలు, మొక్కలలో ప్లాస్మా త్వచానికి బయట ఉండే నిర్జీవ, దృఢమైన పొర. ఇది:
కణానికి ఆకారాన్నిస్తుంది;
యాంత్రిక దెబ్బ నుంచి, సంక్రమణ నుంచి రక్షిస్తుంది;
కణాల మధ్య పరస్పర చర్యలకు సహాయపడుతుంది;
అవసరం లేని పెద్ద అణువులకు అడ్డుగోడగా పనిచేస్తుంది.
కవచం స్వేచ్ఛాపారగమ్యం (freely permeable). వరణాత్మక అవరోధం ప్లాస్మా త్వచమే, కవచం కాదు.
సంఘటనం.
| జీవి | ప్రధాన కవచ పదార్థాలు |
|---|---|
| శైవలాలు | సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లు, కాల్షియం కార్బొనేట్ వంటి ఖనిజాలు |
| ఉన్నత వృక్షాలు | సెల్యులోజ్, హెమీసెల్యులోజ్, పెక్టిన్లు, ప్రోటీన్లు |
| శిలీంధ్రాలు | కైటిన్ |
| బ్యాక్టీరియా | పెప్టిడోగ్లైకాన్ |
వృక్ష కవచ పొరలు.
మధ్య పొర (middle lamella): ముఖ్యంగా కాల్షియం పెక్టేట్తో తయారైన పొర. ఇది పక్కపక్క కణాలను అతికిస్తుంది. కణవిభజన సమయంలో కణ ఫలకం (cell plate) నుంచి ఇది మొదట ఏర్పడుతుంది.
ప్రాథమిక కవచం (primary wall): యువ కణం కవచం. ఇది పెరగగలదు; కణం పరిపక్వమయ్యే కొద్దీ క్రమంగా తగ్గుతుంది.
ద్వితీయ కవచం (secondary wall): తర్వాత, ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపున (త్వచం వైపు) ఏర్పడుతుంది.
కవచం, మధ్య పొరల గుండా ప్లాస్మోడెస్మాటా దాటి ఉంటాయి. ఇవి పక్కపక్క కణాల కణద్రవ్యాలను కలిపే సన్నని కణద్రవ్య తంతువులు. ఉమ్మడి కుటుంబ ఇంటిలో గదుల మధ్య ఉండే చిన్న ద్వారాల్లాంటివి.
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: గ్రామ్ అర్జనం తర్వాత ఒక బ్యాక్టీరియం ఊదా రంగులోనే ఉంటుంది. దాని కవచం గురించి ఏమి చెప్పగలం?
సాధన: అది గ్రామ్-పాజిటివ్. దానికి మందమైన పెప్టిడోగ్లైకాన్ కవచం ఉంది, బాహ్య త్వచం లేదు; అందుకే అర్జనాన్ని నిలుపుకుంటుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: మానవ RBC ల నుంచి స్వచ్ఛమైన ప్లాస్మా త్వచాన్ని వేరుచేయగలిగారు కానీ కాలేయ కణాల నుంచి సులభంగా వేరుచేయలేకపోయారు. ఎందుకు?
సాధన: పరిపక్వ మానవ RBC కి కేంద్రకం గానీ, లోపలి త్వచాలు గానీ ఉండవు. దానిని పగలగొడితే మిగిలేది ప్లాస్మా త్వచం మాత్రమే. కాలేయ కణంలో అనేక లోపలి త్వచాలు ఉంటాయి, అవి దీనితో కలిసిపోతాయి.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: 50 mg బరువున్న RBC త్వచ నమూనాలో సుమారు ఎంత ప్రోటీన్, ఎంత లిపిడ్ ఉంటాయి?
సాధన: ప్రోటీన్ = 50 లో 52% = 26 mg. లిపిడ్ = 50 లో 40% = 20 mg. మిగిలిన 4 mg ఎక్కువగా కార్బోహైడ్రేట్.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: ఆక్సిజన్ తనంతట తానే త్వచాన్ని దాటుతుంది, కానీ గ్లూకోజ్కు సహాయం కావాలి. ఎందుకు?
సాధన: ఆక్సిజన్ చిన్నది, అధ్రువమైనది; అది లిపిడ్ కేంద్రంలో కరిగి విసరణం చెందుతుంది. గ్లూకోజ్ ధ్రువమైనది; అది అధ్రువ కేంద్రాన్ని దాటలేదు, కాబట్టి వాహక ప్రోటీన్ అవసరం.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: ఒక Na⁺/K⁺ పంపు 150 ATP అణువులను వాడింది. అది ఎన్ని Na⁺, K⁺ అయాన్లను కదిలిస్తుంది?
సాధన: ప్రతి ATP 3 Na⁺ ను బయటకు, 2 K⁺ ను లోపలికి కదుపుతుంది. కాబట్టి 150 × 3 = 450 Na⁺ బయటకు, 150 × 2 = 300 K⁺ లోపలికి.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: ప్లాస్మోడెస్మాటాను వాడకుండా, ఒక పరిపక్వ వృక్ష కణం కణద్రవ్యం నుంచి పక్క కణం కణద్రవ్యానికి వెళ్లేటప్పుడు దాటే పొరలను క్రమంగా రాయండి. రెండు కణాలకూ ద్వితీయ కవచాలు ఉన్నాయి.
సాధన: ప్లాస్మా త్వచం → ద్వితీయ కవచం → ప్రాథమిక కవచం → మధ్య పొర → ప్రాథమిక కవచం → ద్వితీయ కవచం → ప్లాస్మా త్వచం. అంటే ఐదు కవచ పొరలు, రెండు త్వచాలు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.7: స్వచ్ఛమైన నీటిలో ఉంచిన వృక్ష కణం ఉబ్బుతుంది కానీ పగలదు. మానవ RBC పగిలిపోతుంది. వివరించండి.
సాధన: రెండు కణాలలోకి ఆస్మాసిస్ ద్వారా నీరు ప్రవేశిస్తుంది. దృఢమైన కణ కవచం ఉబ్బుతున్న వృక్ష కణాన్ని వెనక్కి నెట్టి పగలకుండా ఆపుతుంది. RBC కి కవచం లేదు, కాబట్టి త్వచం పగిలే వరకు అది ఉబ్బుతూనే ఉంటుంది.
త్వరిత పునశ్చరణ
గ్రామ్-పాజిటివ్: మందమైన పెప్టిడోగ్లైకాన్, అర్జనాన్ని నిలుపుకుంటుంది. గ్రామ్-నెగెటివ్: పలుచని కవచం + బాహ్య త్వచం, అర్జనాన్ని నిలుపుకోదు.
త్వచాన్ని ముఖ్యంగా మానవ RBC లలో అధ్యయనం చేశారు: సుమారు 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్.
ఫాస్ఫోలిపిడ్ ద్విస్తరం: ధ్రువ తలలు బయటకు, అధ్రువ తోకలు లోపలికి. కొలెస్టారాల్ కూడా ఉంటుంది.
అంతర్గత ప్రోటీన్లు పాతుకుపోయి ఉంటాయి; పరిధీయ ప్రోటీన్లు ఉపరితలంపై ఉంటాయి.
ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా: సింగర్, నికోల్సన్, 1972. అర్ధ ద్రవ లిపిడ్ వల్ల ప్రోటీన్లు పక్కలకు కదులుతాయి.
నిష్క్రియ రవాణా: ATP లేదు, గాఢత వాలు దిశలో. క్రియాశీల రవాణా: ATP, వాలుకు వ్యతిరేకంగా (Na⁺/K⁺ పంపు: 3 బయటకు, 2 లోపలికి).
శైవల కవచం: సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లు, CaCO₃. వృక్ష కవచం: సెల్యులోజ్, హెమీసెల్యులోజ్, పెక్టిన్లు, ప్రోటీన్లు. మధ్య పొర: కాల్షియం పెక్టేట్.
ద్వితీయ కవచం ప్రాథమిక కవచానికి లోపల ఏర్పడుతుంది; ప్లాస్మోడెస్మాటా పక్కపక్క కణద్రవ్యాలను కలుపుతాయి.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
కణ కవచం స్వేచ్ఛాపారగమ్యం. వరణాత్మక పారగమ్య పొర ప్లాస్మా త్వచమే.
ద్వితీయ కవచం ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపున ఏర్పడుతుంది, బయట కాదు.
మధ్య పొర కాల్షియం పెక్టేట్; సెల్యులోజ్ కాదు, కాల్షియం కార్బొనేట్ కాదు.
RBC త్వచం: 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్. విద్యార్థులు తరచూ ఈ రెండు సంఖ్యలను తారుమారు చేస్తారు.
గాఢత వాలు దిశలో కదిలినా ధ్రువ అణువులకు వాహకాలు అవసరం. అది కూడా నిష్క్రియ రవాణానే.
ద్రవ చిత్రఫలక నమూనాను ఇచ్చింది సింగర్, నికోల్సన్; డానియెల్లి, డావ్సన్ కాదు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. ప్లాస్మా త్వచం ద్రవ చిత్రఫలక నమూనాను ప్రతిపాదించినవారు (a) రాబర్ట్సన్ (b) సింగర్, నికోల్సన్ (c) డానియెల్లి, డావ్సన్ (d) ష్లీడెన్, ష్వాన్
2. ప్లాస్మా త్వచంలోని ప్రధాన లిపిడ్లు (a) ట్రైగ్లిసరైడ్లు (b) మైనాలు (c) ఫాస్ఫోలిపిడ్లు (d) కెరోటినాయిడ్లు
3. ప్లాస్మా త్వచంపై వివరమైన అధ్యయనాలు మొదట ముఖ్యంగా వీటిపై జరిగాయి (a) మానవ ఎర్ర రక్త కణాలు (b) ఉల్లి పొర కణాలు (c) నాడీ కణాలు (d) బ్యాక్టీరియా కణాలు
4. మధ్య పొర ముఖ్యంగా దేనితో తయారవుతుంది? (a) సెల్యులోజ్ (b) కైటిన్ (c) హెమీసెల్యులోజ్ (d) కాల్షియం పెక్టేట్
5. త్వచం ద్వారా నీటి విసరణాన్ని ఇలా అంటారు (a) క్రియాశీల రవాణా (b) పినోసైటోసిస్ (c) ఆస్మాసిస్ (d) బహిఃస్రావణం
6. ప్లాస్మోడెస్మాటా అంటే (a) కవచాల ద్వారా పక్కపక్క వృక్ష కణాలను కలిపే కణద్రవ్య తంతువులు (b) కవచ సంమిశ్రణాలు (c) కేంద్రక ఆవరణంలోని రంధ్రాలు (d) బ్యాక్టీరియాలోని త్వచం లోపలి మడతలు
7. శిలీంధ్ర కణ కవచం ముఖ్యంగా దేనితో తయారవుతుంది? (a) సెల్యులోజ్ (b) పెప్టిడోగ్లైకాన్ (c) పెక్టిన్ (d) కైటిన్
8. Na⁺/K⁺ పంపు దీనికి ఉదాహరణ? (a) సాధారణ విసరణం (b) క్రియాశీల రవాణా (c) ఆస్మాసిస్ (d) బహిఃస్రావణం
9. ద్వితీయ కణ కవచం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది? (a) ప్రాథమిక కవచానికి బయట (b) మధ్య పొర లోపల (c) ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపున, త్వచం వైపు (d) శైవలాల్లో మాత్రమే
10. ద్విస్తరంలో పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా పాతుకుపోయిన త్వచ ప్రోటీన్లను ఇలా అంటారు (a) అంతర్గత ప్రోటీన్లు (b) పరిధీయ ప్రోటీన్లు (c) హిస్టోన్లు (d) రైబోసోమల్ ప్రోటీన్లు
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. మానవ RBC త్వచంలో సుమారు (a) 40% ప్రోటీన్, 52% లిపిడ్ (b) 20% ప్రోటీన్, 75% లిపిడ్ (c) 75% ప్రోటీన్, 20% లిపిడ్ (d) 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్ ఉంటాయి
12. శైవల కణ కవచాలు సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లతో పాటు ఈ ఖనిజంతో తయారవుతాయి (a) కైటిన్ (b) కాల్షియం కార్బొనేట్ (c) పెప్టిడోగ్లైకాన్ (d) మ్యూరిన్
13. తటస్థ ద్రావితాలు ప్లాస్మా త్వచాన్ని ఇలా దాటుతాయి (a) క్రియాశీల రవాణా (b) అంతఃగ్రహణం (c) సాధారణ విసరణం (d) బహిఃస్రావణం
14. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. మధ్య పొర B. ప్లాస్మోడెస్మాటా C. ప్రాథమిక కవచం D. ద్వితీయ కవచం
కాలమ్ II: i. కణాల మధ్య కణద్రవ్య వంతెనలు ii. కణాలను కలిపి ఉంచే కాల్షియం పెక్టేట్ పొర iii. పెరగగల యువ కణ కవచం iv. కణం పరిపక్వమయ్యేటప్పుడు ప్రాథమిక కవచానికి లోపల ఏర్పడుతుంది
(a) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (b) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (c) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
15. లిపిడ్ ద్విస్తరం అర్ధ ద్రవ స్వభావం దేనికి వీలు కల్పిస్తుంది? (a) అన్ని ప్రోటీన్ల వేగవంతమైన ఫ్లిప్-ఫ్లాప్ (b) ప్రోటీన్లు త్వచాన్ని స్వేచ్ఛగా వదిలి వెళ్లడం (c) కణ కవచం పెరగడం (d) ద్విస్తరంలో ప్రోటీన్ల పార్శ్వ చలనం
16. ప్లాస్మా త్వచ ద్రవత్వంపై ఆధారపడని ప్రక్రియ ఏది? (a) కేంద్రకంలో DNA ప్రతికృతి (b) అంతఃగ్రహణం (c) కణ పెరుగుదల (d) కణాంతర సంధిబంధాల ఏర్పాటు
17. గ్రామ్-నెగెటివ్ బ్యాక్టీరియా (a) కడిగిన తర్వాత క్రిస్టల్ వాయలెట్ను నిలుపుకుంటాయి (b) గ్రామ్ అర్జనాన్ని నిలుపుకోవు (c) కణ కవచం ఉండదు (d) ప్లాస్మా త్వచం ఉండదు
18. ధ్రువ అణువులు అధ్రువ లిపిడ్ ద్విస్తరాన్ని దేని సహాయంతో దాటుతాయి? (a) కొలెస్టారాల్ (b) కణ కవచం (c) త్వచంలోని వాహక ప్రోటీన్లు (d) మీసోసోమ్లు
19. లిపిడ్ ద్విస్తరంలో ఫాస్ఫోలిపిడ్ల ధ్రువ తలలు (a) లోపలికి ఒకదాని వైపు ఒకటి చూస్తాయి (b) రెండు వైపులా నీటి వైపు బయటకు చూస్తాయి (c) కణద్రవ్యం వైపు మాత్రమే చూస్తాయి (d) యాదృచ్ఛికంగా ఉంటాయి
20. క్రియాశీల రవాణా నిష్క్రియ రవాణా నుంచి భిన్నంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది (a) వాహకం అవసరం లేదు (b) ద్రావితాలను ఎప్పుడూ వాలు దిశలో కదుపుతుంది (c) నీటిని మాత్రమే కదుపుతుంది (d) ATP వాడి ద్రావితాలను వాలుకు వ్యతిరేకంగా కదిలించగలదు
21. వృక్ష కణ కవచం గురించి తప్పు వాక్యం ఏది? (a) ఇది కణానికి ఆకారాన్నిస్తుంది. (b) యాంత్రిక దెబ్బ, సంక్రమణ నుంచి రక్షిస్తుంది. (c) ఇది వరణాత్మక పారగమ్య అవరోధంగా పనిచేస్తుంది. (d) కణాల మధ్య పరస్పర చర్యలకు సహాయపడుతుంది.
22. ప్రాథమిక కవచం గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) ఇది పెరగగలదు, కణం పరిపక్వమయ్యే కొద్దీ క్రమంగా తగ్గుతుంది. (b) ఇది ద్వితీయ కవచం తర్వాత ఏర్పడుతుంది. (c) ఉన్నత వృక్షాలలో ఇది కైటిన్తో తయారవుతుంది. (d) ఇది నీటికి అపారగమ్యం.
స్థాయి 3: సవాలు
23. ఒక Na⁺/K⁺ పంపు నాడీ కణం నుంచి 600 Na⁺ అయాన్లను బయటకు పంపింది. ఎన్ని K⁺ అయాన్లు లోపలికి వస్తాయి, ఎన్ని ATP అణువులు ఖర్చవుతాయి? (a) 600 K⁺, 600 ATP (b) 400 K⁺, 200 ATP (c) 300 K⁺, 200 ATP (d) 400 K⁺, 600 ATP
24. రెండు పక్కపక్క పరిపక్వ వృక్ష కణాలకూ ద్వితీయ కవచాలు ఉన్నాయి. ప్లాస్మోడెస్మాటాను వాడకుండా ఒక కణద్రవ్యం నుంచి మరొకదానికి వెళ్లేటప్పుడు ఎన్ని కవచ పొరలు దాటాలి? (a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 7
25. ద్రవ చిత్రఫలక నమూనాకు సరిపోయే వాక్యం ఏది? (a) లిపిడ్లు ఒకే పొరగా ఉంటాయి. (b) నిరంతర ప్రోటీన్ పొరలు రెండు వైపులా కప్పి ఉంటాయి. (c) త్వచం దృఢమైనది, స్థిరమైనది. (d) ప్రోటీన్లు అర్ధ ద్రవ లిపిడ్ ద్విస్తరంలో చెలారుగా ఉంటాయి, పక్కలకు కదలగలవు.
26. స్వచ్ఛమైన నీటిలో వృక్ష కణం ఉబ్బుతుంది కానీ పగలదు, RBC మాత్రం పగిలిపోతుంది. ప్రధాన కారణం వృక్ష కణం (a) తన రిక్తిక ద్వారా నీటిని బయటకు పంపుతుంది (b) ఉబ్బడాన్ని అడ్డుకునే దృఢమైన కణ కవచం కలిగి ఉంది (c) నీటికి అపారగమ్యమైన త్వచం కలిగి ఉంది (d) ప్లాస్మా త్వచం లేదు
27. ద్రావితం X, ATP అందుబాటులో ఉన్నప్పుడే తక్కువ నుంచి ఎక్కువ గాఢతకు కణంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ద్రావితం Y, ATP లేకుండా ఒక వాహకం ద్వారా ఎక్కువ నుంచి తక్కువ గాఢతకు ప్రవేశిస్తుంది. X, Y లు కదిలే విధానాలు (a) క్రియాశీల రవాణా, సుగమ విసరణం (b) సుగమ విసరణం, క్రియాశీల రవాణా (c) ఆస్మాసిస్, సాధారణ విసరణం (d) సాధారణ విసరణం, క్రియాశీల రవాణా
28. వృక్ష కవచ పొరలు ఏర్పడే సరైన క్రమం (a) ప్రాథమిక కవచం, మధ్య పొర, ద్వితీయ కవచం (b) ద్వితీయ కవచం, ప్రాథమిక కవచం, మధ్య పొర (c) మధ్య పొర, ప్రాథమిక కవచం, ద్వితీయ కవచం (d) మధ్య పొర, ద్వితీయ కవచం, ప్రాథమిక కవచం
29. ప్రతిపాదన (A): ప్లాస్మా త్వచం వరణాత్మక పారగమ్యం.
కారణం (R): వృక్ష కణ కవచం ముఖ్యంగా సెల్యులోజ్తో తయారవుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: గ్లైకోకాలిక్స్ బ్యాక్టీరియా ఆవరణంలో అతి లోపలి పొర.
వాక్యం II: మధ్య పొర ముఖ్యంగా కాల్షియం పెక్టేట్తో తయారవుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | సింగర్, నికోల్సన్, 1972 |
| 2 | c | ఫాస్ఫోలిపిడ్లు ద్విస్తరాన్ని ఏర్పరుస్తాయి |
| 3 | a | RBC లలో లోపలి త్వచాలు ఉండవు |
| 4 | d | కాల్షియం పెక్టేట్ కణాలను అతికిస్తుంది |
| 5 | c | ఆస్మాసిస్ అంటే నీటి విసరణం |
| 6 | a | కవచాల గుండా వెళ్లే కణద్రవ్య తంతువులు |
| 7 | d | శిలీంధ్ర కవచాలలో కైటిన్ ఉంటుంది |
| 8 | b | ATP వాడుతుంది, వాలుకు వ్యతిరేకంగా |
| 9 | c | ద్వితీయ కవచం ప్రాథమిక కవచానికి లోపల ఉంటుంది |
| 10 | a | పాతుకుపోయిన ప్రోటీన్లు అంతర్గతమైనవి |
| 11 | d | 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్ |
| 12 | b | శైవల కవచాలలో CaCO₃ ఉంటుంది |
| 13 | c | తటస్థ ద్రావితాలు నిష్క్రియంగా విసరణం చెందుతాయి |
| 14 | a | పెక్టేట్ జిగురు, వంతెనలు, పెరిగే కవచం, లోపలి కవచం |
| 15 | d | ద్రవత్వం వల్ల ప్రోటీన్లు పక్కలకు కదులుతాయి |
| 16 | a | DNA ప్రతికృతి కేంద్రకం లోపల జరుగుతుంది, త్వచ సంఘటన కాదు |
| 17 | b | కడిగినప్పుడు అవి అర్జనాన్ని కోల్పోతాయి |
| 18 | c | వాహకాలు ధ్రువ అణువులను దాటిస్తాయి |
| 19 | b | తలలు జలానురాగి (hydrophilic), నీటి వైపు చూస్తాయి |
| 20 | d | శక్తితో జరిగే, ఎత్తుకు సాగే చలనం |
| 21 | c | కవచం స్వేచ్ఛాపారగమ్యం |
| 22 | a | ప్రాథమిక కవచం పెరుగుతుంది, తర్వాత తగ్గుతుంది |
| 23 | b | 600/3 = 200 ATP; 200 × 2 = 400 K⁺ |
| 24 | c | ద్వితీయ, ప్రాథమిక, మధ్య పొర, ప్రాథమిక, ద్వితీయ |
| 25 | d | ప్రోటీన్లు అర్ధ ద్రవ ద్విస్తరంలో తేలుతుంటాయి |
| 26 | b | కవచ పీడనం పగలడాన్ని ఆపుతుంది |
| 27 | a | ATP తో ఎత్తుకు = క్రియాశీల; వాహకంతో వాలుకు = సుగమ విసరణం |
| 28 | c | కణ ఫలకం నుంచి మధ్య పొర మొదట ఏర్పడుతుంది |
| 29 | b | రెండూ సరైనవే కానీ సంబంధం లేదు |
| 30 | d | గ్లైకోకాలిక్స్ అతి బయటిది; మధ్య పొర కాల్షియం పెక్టేట్ |
అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక్క పేజీ సారాంశం
గ్రామ్-పాజిటివ్ బ్యాక్టీరియాకు మందమైన పెప్టిడోగ్లైకాన్ కవచం ఉంటుంది, అవి గ్రామ్ అర్జనాన్ని నిలుపుకుంటాయి; గ్రామ్-నెగెటివ్ బ్యాక్టీరియాకు పలుచని కవచం, బాహ్య త్వచం ఉంటాయి, అవి అర్జనాన్ని కోల్పోతాయి.
గ్లైకోకాలిక్స్ మారుతుంటుంది: వదులుగా ఉంటే జిగురు పొర; మందంగా, దృఢంగా ఉంటే కాప్సూల్.
త్వచాన్ని ఎక్కువగా మానవ RBC లలో అధ్యయనం చేశారు: సుమారు 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్.
లిపిడ్లు ముఖ్యంగా రెండు పొరలుగా ఉన్న ఫాస్ఫోలిపిడ్లు: ధ్రువ తలలు బయట నీటి వైపు, అధ్రువ తోకలు లోపలి వైపు. కొలెస్టారాల్ కూడా ఉంటుంది.
అంతర్గత ప్రోటీన్లు పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా పాతుకుపోయి ఉంటాయి; పరిధీయ ప్రోటీన్లు ఉపరితలంపై ఉంటాయి.
ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా (సింగర్, నికోల్సన్, 1972): అర్ధ ద్రవ లిపిడ్ వల్ల ప్రోటీన్లు పక్కలకు కదులుతాయి.
కణ పెరుగుదల, కణాంతర సంధిబంధాలు, స్రవం, అంతఃగ్రహణం, కణవిభజనలకు ద్రవత్వం అవసరం.
త్వచం వరణాత్మక పారగమ్యం.
నిష్క్రియ రవాణా: ATP లేదు, గాఢత వాలు దిశలో. తటస్థ ద్రావితాలు నేరుగా విసరణం చెందుతాయి; ధ్రువ అణువులకు వాహక ప్రోటీన్ అవసరం.
ఆస్మాసిస్: త్వచం ద్వారా నీటి విసరణం.
క్రియాశీల రవాణా ATP వాడి అయాన్లను వాలుకు వ్యతిరేకంగా కదుపుతుంది. Na⁺/K⁺ పంపు: ఒక ATP కు 3 Na⁺ బయటకు, 2 K⁺ లోపలికి.
పెద్ద కణాలు అంతఃగ్రహణం ద్వారా లోపలికి, బహిఃస్రావణం ద్వారా బయటకు వెళతాయి; రెండింటికీ ద్రవ త్వచం అవసరం.
శైవల కవచం: సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లు, CaCO₃. వృక్ష కవచం: సెల్యులోజ్, హెమీసెల్యులోజ్, పెక్టిన్లు, ప్రోటీన్లు.
ప్రాథమిక కవచం పెరగగలదు; ద్వితీయ కవచం దాని లోపలి వైపున ఏర్పడుతుంది. మధ్య పొర (కాల్షియం పెక్టేట్) కణాలను అతికిస్తుంది.
ప్లాస్మోడెస్మాటా కవచం, మధ్య పొరలను దాటి పక్కపక్క కణాల కణద్రవ్యాలను కలుపుతాయి.
తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన పట్టిక
| పదం | ఉదాహరణ లేదా విలువ | విధి లేదా గమనిక |
|---|---|---|
| RBC త్వచం | 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్ | సంఘటన అధ్యయనాలకు నమూనా త్వచం |
| ఫాస్ఫోలిపిడ్ | ధ్రువ తల, అధ్రువ తోకలు | ద్విస్తరాన్ని ఏర్పరుస్తుంది |
| అంతర్గత ప్రోటీన్ | ద్విస్తరంలో పాతుకుపోయింది | ఛానల్స్, వాహకాలు |
| ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా | సింగర్, నికోల్సన్, 1972 | ప్రోటీన్ల పార్శ్వ చలనం |
| Na⁺/K⁺ పంపు | ఒక ATP కు 3 Na⁺ బయటకు, 2 K⁺ లోపలికి | క్రియాశీల రవాణా |
| మధ్య పొర | కాల్షియం పెక్టేట్ | పక్కపక్క కణాలను కలిపి ఉంచుతుంది |
| ద్వితీయ కవచం | ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపు | కణం పరిపక్వమయ్యేటప్పుడు ఏర్పడుతుంది |
| ప్లాస్మోడెస్మాటా | కణద్రవ్య తంతువులు | పక్కపక్క వృక్ష కణాలను కలుపుతాయి |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Singer sings in '72": ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా — సింగర్, నికోల్సన్, 1972.
"మూడు నాటు బయటకు, రెండు కే లోపలికి": ఒక ATP కు 3 Na⁺ బయటకు, 2 K⁺ లోపలికి (ఇంగ్లీషులో "Three Naughty kids go out, two Kind ones come in").
"Calm Girls Make Chai" (శైవల కవచం): C = సెల్యులోజ్, G = గాలక్టాన్లు, M = మానాన్లు, C = కాల్షియం కార్బొనేట్.
"CHiPP" (వృక్ష కవచం): C = సెల్యులోజ్, H = హెమీసెల్యులోజ్, P = పెక్టిన్లు, P = ప్రోటీన్లు.
"పె-సం-స్ర-గ్ర-వి" (ద్రవత్వం అవసరమైన పనులు): పెరుగుదల, సంధిబంధాలు, స్రవం, అంతఃగ్రహణం, విభజన (ఇంగ్లీషులో "Growth Joins Secretion, Eating and Division").
భావనల అనుసంధానం
ఆస్మాసిస్, నీటి శక్మం (water potential), ప్లాస్మోలిసిస్ NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మ శాస్త్రం) లో విస్తరిస్తాయి.
Na⁺/K⁺ పంపు నాడీ కణాల విశ్రాంత కుమ్మరింపును (resting potential) ఏర్పరుస్తుంది — NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 5 (మానవ శరీరధర్మ శాస్త్రం).
కణ ఫలకం, మధ్య పొర ఏర్పాటు అధ్యాయం 8 లో (వృక్ష కణాలలో కణద్రవ్య విభజన) మళ్ళీ వస్తాయి.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. మధ్య పొర B. ప్లాస్మోడెస్మాటా C. ప్రాథమిక కవచం D. ద్వితీయ కవచం
జాబితా II: i. పక్కపక్క కణాలను కలిపే కణద్రవ్య తంతువులు ii. ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపున ఏర్పడుతుంది iii. కణాలను అతికించే కాల్షియం పెక్టేట్ పొర iv. పెరగగలదు, కానీ కణం పరిపక్వమయ్యే కొద్దీ పెరుగుదల తగ్గుతుంది
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
32. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. O₂ ప్రవేశం B. ATP లేకుండా వాహకం ద్వారా గ్లూకోజ్ ప్రవేశం C. ఆస్మాసిస్ D. Na⁺/K⁺ పంపు
జాబితా II: i. నీరు తన వాలు దిశలో త్వచాన్ని దాటుతుంది ii. ATP వాడి అయాన్లను వాలుకు వ్యతిరేకంగా కదుపుతుంది iii. అధ్రువ అణువు లిపిడ్ ద్విస్తరాన్ని నేరుగా దాటుతుంది iv. సుగమ నిష్క్రియ రవాణా
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
33. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. శైవల కణ కవచం B. వృక్ష ప్రాథమిక కవచం C. మధ్య పొర D. బ్యాక్టీరియా కణ కవచం
జాబితా II: i. కాల్షియం పెక్టేట్ ii. పెప్టిడోగ్లైకాన్ iii. సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లు, CaCO₃ iv. సెల్యులోజ్, హెమీసెల్యులోజ్, పెక్టిన్లు, ప్రోటీన్లు
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-i, B-iv, C-iii, D-ii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ఫాస్ఫోలిపిడ్ ధ్రువ తల B. హైడ్రోకార్బన్ తోక C. అంతర్గత ప్రోటీన్ D. పరిధీయ ప్రోటీన్
జాబితా II: i. త్వచ ఉపరితలంపై ఉంటుంది ii. నీటికి దూరంగా ద్విస్తరం లోపలికి చూస్తుంది iii. నీటి మాధ్యమం వైపు చూస్తుంది iv. ద్విస్తరంలో పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా పాతుకుపోయి ఉంటుంది
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (c) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (d) A-iv, B-ii, C-iii, D-i
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ద్రవ చిత్రఫలక నమూనా 1972 లో ప్రతిపాదించబడింది.
B. త్వచ ప్రోటీన్లు ద్విస్తరంలోనే పక్కలకు కదలగలవు.
C. మానవ RBC త్వచంలో సుమారు 40% ప్రోటీన్, 52% లిపిడ్ ఉంటాయి.
D. జంతు కణ త్వచాలలో కొలెస్టారాల్ ఉంటుంది.
E. అంతఃగ్రహణానికి, కణవిభజనకు త్వచ ద్రవత్వం అవసరం.
(a) నాలుగు (b) మూడు (c) ఐదు (d) రెండు
36. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. నిష్క్రియ రవాణా ATP ని వాడుతుంది.
B. ఆస్మాసిస్ అంటే త్వచం ద్వారా నీటి విసరణం.
C. ధ్రువ అణువులు అధ్రువ లిపిడ్ పొర గుండా సులభంగా దాటుతాయి.
D. క్రియాశీల రవాణా అయాన్లను వాటి వాలుకు వ్యతిరేకంగా కదిలించగలదు.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, C మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) B, C, D మాత్రమే
37. వృక్ష కణ కవచాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. యువ వృక్ష కణానికి ప్రాథమిక కవచం ఉంటుంది.
B. ద్వితీయ కవచం ప్రాథమిక కవచానికి బయట ఏర్పడుతుంది.
C. మధ్య పొర పక్కపక్క కణాలను కలిపి ఉంచుతుంది.
D. ప్లాస్మోడెస్మాటా కవచాల, మధ్య పొర గుండా వెళతాయి.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, C మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే
38. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. గ్రామ్-పాజిటివ్ బ్యాక్టీరియా గ్రామ్ అర్జనాన్ని నిలుపుకుంటాయి.
B. గ్రామ్-నెగెటివ్ బ్యాక్టీరియాకు పలుచని కవచానికి బయట బాహ్య త్వచం ఉంటుంది.
C. కాప్సూల్ జిగురు పొర కంటే వదులుగా ఉంటుంది.
D. గ్లైకోకాలిక్స్ సంఘటనము, మందము బ్యాక్టీరియాను బట్టి మారుతాయి.
E. బ్యాక్టీరియా ప్లాస్మా త్వచం నిర్మాణంలో నిజకేంద్రక జీవుల త్వచాన్ని పోలి ఉంటుంది.
(a) మూడు (b) ఐదు (c) రెండు (d) నాలుగు
39. ఒక RBC త్వచ నమూనా సంఘటనను ఒక పట్టిక ఇస్తుంది: ప్రోటీన్ 52%, లిపిడ్ 40%, మిగిలిన 8% ని కార్బోహైడ్రేట్గా తీసుకోండి. 250 mg నమూనాలో ప్రోటీన్, కార్బోహైడ్రేట్ ద్రవ్యరాశులు (a) 100 mg, 20 mg (b) 130 mg, 20 mg (c) 130 mg, 8 mg (d) 125 mg, 25 mg
40. Na⁺/K⁺ పంపు గురించి ఒక పట్టిక: వాడిన ఒక ATP 3 Na⁺ ను బయటకు, 2 K⁺ ను లోపలికి కదుపుతుంది. 12 ATP లు వాడితే కదిలే సంఖ్యలు (a) 24 Na⁺ బయటకు, 36 K⁺ లోపలికి (b) 36 Na⁺ బయటకు, 36 K⁺ లోపలికి (c) 12 Na⁺ బయటకు, 24 K⁺ లోపలికి (d) 36 Na⁺ బయటకు, 24 K⁺ లోపలికి
41. ఒక గ్రాఫ్ గ్రహణ రేటు (y-అక్షం) ను ఒక ద్రావితం బయటి గాఢత (x-అక్షం) తో చూపిస్తుంది. వక్రం P నిరంతరం పెరిగే సరళ రేఖ. వక్రం Q మొదట పెరిగి, అధిక గాఢత వద్ద సమతలంగా మారుతుంది. ఏ అర్థం సరైనది? (a) P సాధారణ విసరణం; Q వాహకాలు సంతృప్తి చెందే వాహక ఆధారిత రవాణా (b) P వాహక ఆధారితం; Q సాధారణ విసరణం (c) రెండూ క్రియాశీల రవాణాను చూపుతాయి (d) P ఆస్మాసిస్; Q బహిఃస్రావణం
Q42–43 కోసం సందర్భం: వాడిపోయిన పాలకూర ఆకులను చల్లని నీటిలో ఉంచితే గంటలోపే అవి గట్టిగా, తాజాగా అవుతాయి. ఉప్పు చల్లిన దోసకాయ ముక్కల ఉపరితలంపై నీటి బిందువులు వస్తాయి.
42. రెండు సందర్భాలలోనూ నీరు ప్రధానంగా దేని ద్వారా కదులుతుంది? (a) క్రియాశీల రవాణా (b) అంతఃగ్రహణం (c) చక్కెర సుగమ విసరణం (d) ఆస్మాసిస్
43. పాలకూర కణాలు ఉబ్బుతాయి కానీ పగలవు, ప్రధాన కారణం (a) వాటి ప్లాస్మా త్వచం నీటికి అపారగమ్యం (b) కణ కవచం ఇంకా ఉబ్బడాన్ని అడ్డుకుంటుంది (c) Na⁺/K⁺ పంపు నీటిని బయటకు నెట్టుతుంది (d) వాటికి రిక్తిక ఉండదు
44. తప్పు వాక్యం ఏది? (a) తటస్థ ద్రావితాలు సాధారణ విసరణం ద్వారా త్వచాన్ని దాటగలవు (b) క్రియాశీల రవాణా ఎల్లప్పుడూ పదార్థాలను గాఢత వాలు దిశలోనే కదుపుతుంది (c) త్వచంలోని లిపిడ్ పొర అర్ధ ద్రవ స్థితిలో ఉంటుంది (d) ప్లాస్మోడెస్మాటా పక్కపక్క వృక్ష కణాల కణద్రవ్యాలను కలుపుతాయి
45. ఒక ఔషధం ప్లాస్మా త్వచంలోని లిపిడ్ పొరను దృఢంగా (rigid) చేస్తుంది. దీని వల్ల నేరుగా ఎక్కువ ప్రభావితమయ్యే ప్రక్రియలు (a) అంతఃగ్రహణం, స్రవం (b) రైబోసోమ్లపై పెప్టైడ్ బంధ ఏర్పాటు (c) కేంద్రకంలో DNA ప్రతికృతి (d) కణద్రవ్యంలో గ్లైకోలిసిస్
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | c | మధ్య పొర కాల్షియం పెక్టేట్; ప్లాస్మోడెస్మాటా కణాలను కలుపుతాయి; ప్రాథమిక కవచం పెరుగుతుంది; ద్వితీయ కవచం దాని లోపల ఏర్పడుతుంది |
| 32 | c | O₂ నేరుగా విసరణం చెందుతుంది; గ్లూకోజ్ వాహకాన్ని వాడుతుంది; ఆస్మాసిస్ నీటిని కదుపుతుంది; పంపు ATP వాడుతుంది |
| 33 | d | శైవలాలు: సెల్యులోజ్, గాలక్టాన్లు, మానాన్లు, CaCO₃; వృక్షాలు: సెల్యులోజ్, హెమీసెల్యులోజ్, పెక్టిన్లు, ప్రోటీన్లు |
| 34 | c | తలలు నీటి వైపు, తోకలు లోపలికి, అంతర్గత ప్రోటీన్లు పాతుకుపోయి, పరిధీయవి ఉపరితలంపై |
| 35 | a | C మాత్రమే తప్పు; RBC త్వచంలో సుమారు 52% ప్రోటీన్, 40% లిపిడ్ |
| 36 | c | నిష్క్రియ రవాణాకు ATP అవసరం లేదు; ధ్రువ అణువులకు వాహకాలు అవసరం |
| 37 | c | ద్వితీయ కవచం ప్రాథమిక కవచానికి లోపలి వైపున ఏర్పడుతుంది |
| 38 | d | A, B, D, E సరైనవి; కాప్సూల్ మందంగా, దృఢంగా ఉంటుంది, జిగురు పొర వదులుగా ఉంటుంది |
| 39 | b | 0.52 × 250 = 130 mg; 0.08 × 250 = 20 mg |
| 40 | d | 12 × 3 = 36 Na⁺ బయటకు; 12 × 2 = 24 K⁺ లోపలికి |
| 41 | a | విసరణం గాఢతతో పెరుగుతుంది; వాహకాలు పరిమితం, అందుకే వక్రం సమతలమవుతుంది |
| 42 | d | నీరు త్వచాలను ఆస్మాసిస్ ద్వారా దాటుతుంది |
| 43 | b | ఉబ్బుతున్న ప్రోటోప్లాస్ట్ను కవచం వెనక్కి నెట్టుతుంది |
| 44 | b | క్రియాశీల రవాణా పదార్థాలను వాలుకు వ్యతిరేకంగా కదుపుతుంది |
| 45 | a | అంతఃగ్రహణం, స్రవం ద్రవ త్వచంపై ఆధారపడతాయి |