అధ్యాయం 4: మైటోకాండ్రియా, ప్లాస్టిడ్లు, రైబోసోమ్లు మరియు సూక్ష్మదేహాలు (Mitochondria, Plastids, Ribosomes and Microbodies)
కణంలో శక్తిని, ఉత్పత్తిని నడిపించే కణాంగాలను ఈ అధ్యాయం వివరిస్తుంది: మైటోకాండ్రియా శక్తిని విడుదల చేస్తాయి, హరితరేణువులు శక్తిని గ్రహిస్తాయి, రైబోసోమ్లు ప్రోటీన్లను నిర్మిస్తాయి, సూక్ష్మదేహాలు ప్రత్యేక రసాయన చర్యలను చూసుకుంటాయి.
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
మైటోకాండ్రియాన్ (mitochondrion) ద్విత్వచ నిర్మాణం, దాని రెండు విభాగాలు.
ప్లాస్టిడ్ల (plastids) రకాలు, హరితరేణువు (chloroplast) నిర్మాణం.
రైబోసోమ్ (ribosome) రకాలు (70S, 80S), S అంటే ఏమిటి.
సూక్ష్మదేహాలు (microbodies): పెరాక్సిసోమ్లు, గ్లైఆక్సిసోమ్లు.
మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులను అర్ధ స్వయంప్రతిపత్తి (semi-autonomous) కణాంగాలు అని ఎందుకు అంటారు.
4.1 మైటోకాండ్రియా
ప్రత్యేక అర్జనం చేయకపోతే సాధారణ కాంతి సూక్ష్మదర్శినిలో మైటోకాండ్రియాను చూడటం కష్టం.
సంఖ్య, ఆకారం, పరిమాణం.
కణం ఎంత చురుకుగా ఉంటుందో దానిని బట్టి ప్రతి కణంలోని వాటి సంఖ్య మారుతుంటుంది. గుండె కండరం, ఎగిరే కండరాల కణాలలో అనేకం ఉంటాయి; పరిపక్వ RBC లో ఒక్కటీ ఉండదు.
సాధారణంగా సాసేజ్ ఆకారంలో లేదా స్తూపాకారంలో ఉంటాయి.
వ్యాసం: 0.2–1.0 μm (సగటు 0.5 μm). పొడవు: 1.0–4.1 μm.
నిర్మాణం. ప్రతి మైటోకాండ్రియాన్ రెండు త్వచాలతో ఆవరించబడిన నిర్మాణం.
బాహ్య త్వచం నున్నగా ఉంటుంది, నిరంతర బయటి సరిహద్దుగా ఉంటుంది.
లోపలి త్వచం మాతృకలోకి లోపలికి మడతపడుతుంది. ఈ మడతలే క్రిస్టే (cristae). ఇవి లోపలి త్వచం ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచుతాయి.
రెండు త్వచాలు కణాంగాన్ని రెండు జల విభాగాలుగా విభజిస్తాయి: బాహ్య విభాగం (త్వచాల మధ్య), దట్టమైన, ఏకరీతి గల మాతృక (matrix) తో నిండిన లోపలి విభాగం.
ప్రతి త్వచానికీ మైటోకాండ్రియా పనులతో సంబంధించిన ప్రత్యేక ఎంజైమ్లు ఉంటాయి.
లోపలి త్వచంపై ATP ని తయారు చేసే చిన్న కాడలున్న కణాలు (F₀–F₁ కణాలు, వీటిని ఆక్సీసోమ్లు అని కూడా అంటారు) ఉంటాయి.
విధి. మైటోకాండ్రియా వాయుసహిత శ్వసనానికి (aerobic respiration) స్థానాలు. అవి ATP రూపంలో శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అందుకే వీటిని కణం యొక్క శక్తి కేంద్రాలు (power houses) అంటారు.
మాతృకలోని పదార్థాలు. మాతృకలో ఒకే వలయాకార DNA, కొన్ని RNA అణువులు, 70S రైబోసోమ్లు, ప్రోటీన్ సంశ్లేషణకు అవసరమైన అంశాలు ఉంటాయి. మైటోకాండ్రియా విఖండనం (fission) ద్వారా విభజిస్తాయి.

మైటోకాండ్రియాన్లో లోపలి త్వచమే క్రిస్టేగా మడతపడుతుంది; హరితరేణువులో థైలకాయిడ్లు వేరు సంచులు, అవి గ్రానాగా పేర్చబడి స్ట్రోమా పటలాలతో కలపబడతాయి.
4.2 ప్లాస్టిడ్లు
ప్లాస్టిడ్లు అన్ని వృక్ష కణాలలో, యూగ్లినాయిడ్లలో ఉంటాయి. ఇవి పెద్దవి, సూక్ష్మదర్శినిలో సులభంగా కనిపిస్తాయి. వీటిలో వర్ణకాలు ఉంటాయి; అవే మొక్కలకు రంగులనిస్తాయి.
| రకం | వర్ణకం లేదా పదార్థం | రంగు | ఉదాహరణ |
|---|---|---|---|
| హరితరేణువు (Chloroplast) | పత్రహరితం (chlorophyll), కెరోటినాయిడ్లు | ఆకుపచ్చ | ఆకు మీసోఫిల్ |
| వర్ణరేణువు (Chromoplast) | కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్లు: కెరోటిన్, జాంథోఫిల్లు మొదలైనవి | పసుపు, నారింజ లేదా ఎరుపు | పండిన టమాటా, కారెట్ వేరు, బంతి రేకులు |
| శ్వేతరేణువు (Leucoplast) | వర్ణకం ఉండదు; ఆహారాన్ని నిల్వ చేస్తుంది | రంగులేనిది | బంగాళాదుంప, ఆముదం విత్తనం |
నిల్వ చేసే ఆహారాన్ని బట్టి శ్వేతరేణువులు మూడు రకాలు:
| శ్వేతరేణువు | నిల్వ చేసేది | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| అమిలోప్లాస్ట్ (Amyloplast) | పిండిపదార్థం (కార్బోహైడ్రేట్) | బంగాళాదుంప |
| ఇలాయోప్లాస్ట్ (Elaioplast) | నూనెలు, కొవ్వులు | ఆముదం, వేరుశెనగ విత్తనాలు |
| అల్యూరోప్లాస్ట్ (Aleuroplast) | ప్రోటీన్లు | మొక్కజొన్న, గోధుమ గింజల అల్యూరోన్ పొర |
4.3 హరితరేణువు
ఆకుపచ్చ మొక్కలలో చాలా హరితరేణువులు ఆకుల మీసోఫిల్ కణాలలో ఉంటాయి.
ఆకారం, పరిమాణం, సంఖ్య.
ఆకారం: కట్టకాయ (lens), అండాకారం, గోళాకారం, బిళ్ళ ఆకారం లేదా రిబ్బన్ ఆకారం కూడా.
పరిమాణం: 5–10 μm పొడవు, 2–4 μm వెడల్పు.
సంఖ్య: Chlamydomonas (ఆకుపచ్చ శైవలం) లో కణానికి ఒకటి నుంచి మీసోఫిల్లో కణానికి 20–40 వరకు.
నిర్మాణం.
ద్విత్వచం. లోపలి త్వచం సాపేక్షంగా తక్కువ పారగమ్యం.
లోపలి త్వచం లోపలి స్థలం స్ట్రోమా (stroma).
స్ట్రోమాలో థైలకాయిడ్లు (thylakoids) అనే చదునైన త్వచ సంచులు ఉంటాయి. అవి నాణేల్లా పేర్చబడి గ్రానా (grana; ఏకవచనం granum) గా ఏర్పడతాయి. ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చిన రొట్టెల దొత్తిని ఊహించుకోండి.
వేర్వేరు గ్రానాల థైలకాయిడ్లను స్ట్రోమా పటలాలు (stroma lamellae) అనే చదునైన త్వచ నాళికలు కలుపుతాయి.
థైలకాయిడ్ త్వచం లోపల ఉండే స్థలం ల్యూమెన్ (lumen).
పత్రహరిత వర్ణకాలు థైలకాయిడ్లలో ఉంటాయి.
స్ట్రోమాలోని పదార్థాలు. స్ట్రోమాలో కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్ల సంశ్లేషణకు అవసరమైన ఎంజైమ్లు ఉంటాయి. చిన్న, ద్విస్త్రాండ వలయాకార DNA అణువులు, 70S రైబోసోమ్లు కూడా ఉంటాయి.
| లక్షణం | మైటోకాండ్రియాన్ | హరితరేణువు |
|---|---|---|
| త్వచాలు | రెండు | రెండు |
| లోపలి మడతలు లేదా సంచులు | లోపలి త్వచం నుంచి వచ్చే క్రిస్టే | లోపలి త్వచంతో సంబంధం లేని వేరు థైలకాయిడ్లు |
| ద్రవం | మాతృక | స్ట్రోమా |
| DNA | వలయాకారం | వలయాకారం |
| రైబోసోమ్లు | 70S | 70S |
| ప్రధాన పని | వాయుసహిత శ్వసనం, ATP | కిరణజన్య సంయోగక్రియ |
| పరిమాణం | వెడల్పు 0.2–1.0 μm, పొడవు 1.0–4.1 μm | వెడల్పు 2–4 μm, పొడవు 5–10 μm |
సొంత DNA, రైబోసోమ్లు ఉండటం వల్ల మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులు తమకు కావలసిన కొన్ని ప్రోటీన్లను తామే తయారు చేసుకోగలవు. అందుకే వీటిని అర్ధ స్వయంప్రతిపత్తి కణాంగాలు అంటారు.
4.4 రైబోసోమ్లు
1953 లో జార్జ్ పలేడ్ ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శినిలో రైబోసోమ్లను దట్టమైన కణాలుగా చూశాడు.
RNA, ప్రోటీన్లతో తయారవుతాయి.
ఏ త్వచంతోనూ ఆవరించబడవు.
నిజకేంద్రక కణద్రవ్య రైబోసోమ్లు: 80S (60S + 40S ఉపప్రమాణాలు).
కేంద్రకపూర్వ రైబోసోమ్లు, మైటోకాండ్రియా మరియు హరితరేణువులలోనివి: 70S (50S + 30S).
“S” అంటే స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణం (Svedberg unit), అవక్షేపణ గుణకం (sedimentation coefficient). ఇది పరోక్షంగా సాంద్రతను, పరిమాణాన్ని కొలుస్తుంది. అవక్షేపణం ద్రవ్యరాశిపైనే కాక ఆకారంపై కూడా ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి S విలువలు నేరుగా కూడవు:
రైబోసోమ్లు ప్రోటీన్ సంశ్లేషణ స్థానాలు. అవి కణద్రవ్యంలో స్వేచ్ఛగా లేదా RER కు అంటిపెట్టుకుని ఉంటాయి.
4.5 సూక్ష్మదేహాలు
సూక్ష్మదేహాలు వివిధ ఎంజైమ్లు కలిగిన, ఒకే త్వచం ఉన్న అనేక చిన్న ఆశయాలు. ఇవి వృక్ష, జంతు కణాల రెండింటిలోనూ ఉంటాయి.
| సూక్ష్మదేహం | ఎక్కడ | పని |
|---|---|---|
| పెరాక్సిసోమ్ (Peroxisome) | జంతు కణాలు (కాలేయం, మూత్రపిండం), ఆకుపచ్చ ఆకు కణాలు | విషపూరిత H₂O₂ ని నీరు, ఆక్సిజన్గా విడగొట్టే కేటలేజ్ ఉంటుంది; మొక్కలలో కాంతి శ్వసనం (photorespiration)లో పాల్గొంటుంది |
| గ్లైఆక్సిసోమ్ (Glyoxysome) | మొలకెత్తుతున్న నూనె విత్తనాలు (ఆముదం, వేరుశెనగ) | నిల్వ కొవ్వును మొలక కోసం చక్కెరగా మారుస్తుంది |
సాధించిన ఉదాహరణలు
సాధించిన ఉదాహరణ 4.1: కొవ్వును నిల్వ చేసే కణం కంటే గుండె కండర కణంలో ఎందుకు చాలా ఎక్కువ మైటోకాండ్రియా ఉంటాయి?
సాధన: గుండె కండరం ఆగకుండా సంకోచిస్తూ ఉంటుంది, దానికి చాలా ATP అవసరం. మైటోకాండ్రియా వాయుసహిత శ్వసనం ద్వారా ATP తయారు చేస్తాయి. కాబట్టి శక్తి అవసరం పెరిగేకొద్దీ మైటోకాండ్రియా సంఖ్య పెరుగుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.2: ప్రతి దానిలోని ప్లాస్టిడ్ను పేర్కొనండి: (i) బంగాళాదుంప, (ii) నారింజ రంగు కారెట్ వేరు, (iii) ఆముదం విత్తనం, (iv) ఆకు మీసోఫిల్.
సాధన: (i) అమిలోప్లాస్ట్ (పిండిపదార్థం). (ii) వర్ణరేణువు (కెరోటిన్). (iii) ఇలాయోప్లాస్ట్ (నూనె). (iv) హరితరేణువు (పత్రహరితం).
సాధించిన ఉదాహరణ 4.3: ఒక ఆకు ముక్కలో 2,500 మీసోఫిల్ కణాలు ఉన్నాయి, ప్రతి దానిలో 32 హరితరేణువులు ఉన్నాయి. మొత్తం ఎన్ని హరితరేణువులు ఉన్నాయి?
సాధన: 2,500 × 32 = 80,000 హరితరేణువులు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.4: ఒక విద్యార్థి “60S + 40S = 100S” అని రాశాడు. తప్పును సరిదిద్దండి.
సాధన: S అవక్షేపణ గుణకం, ద్రవ్యరాశి కాదు. ఇది పరిమాణం, ఆకారంపై ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి విలువలు కూడవు. రెండు ఉపప్రమాణాలు కలిసి 80S రైబోసోమ్ అవుతుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.5: క్రిస్టే మైటోకాండ్రియాన్ను ఎందుకు మరింత సమర్థవంతంగా చేస్తాయి?
సాధన: ATP తయారు చేసే ఎంజైమ్లు, కణాలు లోపలి త్వచంపై ఉంటాయి. దానిని క్రిస్టేగా మడవడం వల్ల అదే ఘనపరిమాణంలో చాలా ఎక్కువ త్వచం ఇముడుతుంది. ఎక్కువ త్వచం అంటే ప్రతి మైటోకాండ్రియాన్కు ఎక్కువ ATP.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.6: మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులను అర్ధ స్వయంప్రతిపత్తి కణాంగాలు అనడానికి మద్దతుగా ఉన్న నాలుగు సామాన్య లక్షణాలను రాయండి.
సాధన: ద్విత్వచం, సొంత వలయాకార DNA, సొంత 70S రైబోసోమ్లు, విఖండనం ద్వారా విభజించగల సామర్థ్యం. వీటి వల్ల అవి కొన్ని స్వంత ప్రోటీన్లను తయారు చేసుకోగలవు.
సాధించిన ఉదాహరణ 4.7: ప్రతి స్థానాన్ని దాని పనితో జతపరచండి: (i) థైలకాయిడ్, (ii) స్ట్రోమా, (iii) క్రిస్టే, (iv) పెరాక్సిసోమ్. పనులు: కాంతిని గ్రహించడం, చక్కెర సంశ్లేషణ, ATP సంశ్లేషణ, H₂O₂ విఘటన.
సాధన: (i) థైలకాయిడ్: కాంతిని గ్రహించడం (పత్రహరితం ఇక్కడే ఉంటుంది). (ii) స్ట్రోమా: చక్కెర సంశ్లేషణ (ఎంజైమ్లు ఇక్కడే ఉంటాయి). (iii) క్రిస్టే: ATP సంశ్లేషణ. (iv) పెరాక్సిసోమ్: కేటలేజ్ ద్వారా H₂O₂ విఘటన.
త్వరిత పునశ్చరణ
మైటోకాండ్రియా: వెడల్పు 0.2–1.0 μm, పొడవు 1.0–4.1 μm; ద్విత్వచం; లోపలి త్వచం నుంచి క్రిస్టే; వలయాకార DNA, 70S రైబోసోమ్లు ఉన్న మాతృక; విఖండనం ద్వారా విభజన.
మైటోకాండ్రియా వాయుసహిత శ్వసనం, ATP ఉత్పత్తి స్థానం.
ప్లాస్టిడ్లు: హరితరేణువులు (ఆకుపచ్చ), వర్ణరేణువులు (కెరోటినాయిడ్లు), శ్వేతరేణువులు (రంగులేని నిల్వ: అమిలోప్లాస్ట్, ఇలాయోప్లాస్ట్, అల్యూరోప్లాస్ట్).
హరితరేణువు: పొడవు 5–10 μm, వెడల్పు 2–4 μm; థైలకాయిడ్లు గ్రానాగా పేర్చబడతాయి; స్ట్రోమా పటలాలు; పత్రహరితం థైలకాయిడ్లలో.
Chlamydomonas లో ఒక హరితరేణువు; మీసోఫిల్ కణాలలో 20–40.
రైబోసోమ్లు: పలేడ్ 1953; RNA + ప్రోటీన్; త్వచం లేదు; 80S = 60S + 40S; 70S = 50S + 30S.
సూక్ష్మదేహాలు: ఎంజైమ్లు ఉన్న ఏకత్వచ ఆశయాలు; పెరాక్సిసోమ్లు, గ్లైఆక్సిసోమ్లు.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
క్రిస్టే మైటోకాండ్రియా లోపలి త్వచం మడతలు, బాహ్య త్వచానివి కావు.
పత్రహరితం థైలకాయిడ్లలో ఉంటుంది, స్ట్రోమాలో కాదు.
రైబోసోమ్లకు అసలు త్వచమే ఉండదు. అవి “ఏకత్వచ కణాంగాలు” కావు.
స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణాలు కూడవు. 50S + 30S కలిస్తే 70S.
నిజకేంద్రక కణాలలో కూడా మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువుల లోపల 70S రైబోసోమ్లు ఉంటాయి.
వర్ణరేణువులలో కెరోటినాయిడ్లు ఉంటాయి, పత్రహరితం కాదు. శ్వేతరేణువులలో ఏ వర్ణకమూ ఉండదు.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. మైటోకాండ్రియా లోపలి త్వచం లోపలి మడతలను ఇలా అంటారు (a) గ్రానా (b) థైలకాయిడ్లు (c) క్రిస్టే (d) సిస్టర్నే
2. రైబోసోమ్లను దట్టమైన కణాలుగా మొదట గమనించినవారు (a) జార్జ్ పలేడ్ (b) కామిలో గాల్జీ (c) రాబర్ట్ బ్రౌన్ (d) క్రిస్టియన్ డి డ్యూవె
3. నిజకేంద్రక కణం కణద్రవ్యంలోని రైబోసోమ్లు (a) 70S (b) 80S (c) 60S (d) 90S
4. పిండిపదార్థాన్ని నిల్వ చేసే రంగులేని ప్లాస్టిడ్ (a) వర్ణరేణువు (b) ఇలాయోప్లాస్ట్ (c) అల్యూరోప్లాస్ట్ (d) అమిలోప్లాస్ట్
5. మైటోకాండ్రియాను కణం శక్తి కేంద్రాలు అని అనడానికి కారణం అవి (a) కణంలోని అన్ని ప్రోటీన్లను తయారు చేస్తాయి (b) పిండిపదార్థాన్ని నిల్వ చేస్తాయి (c) వాయుసహిత శ్వసనం, ATP ఉత్పత్తికి స్థానాలు (d) కాల్షియం అయాన్లను నిల్వ చేస్తాయి
6. హరితరేణువులోని థైలకాయిడ్ దొత్తులను ఇలా అంటారు (a) గ్రానా (b) క్రిస్టే (c) స్ట్రోమా పటలాలు (d) మాతృక
7. ప్లాస్టిడ్లు అన్ని వృక్ష కణాలలోనూ, వీటిలోనూ ఉంటాయి (a) శిలీంధ్రాలు (b) యూగ్లినాయిడ్లు (c) జంతు కణాలు (d) బ్యాక్టీరియా
8. “70S రైబోసోమ్” లో S అంటే (a) nm లో పరిమాణం (b) స్ట్రోమా (c) స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణం (d) ఉపప్రమాణం (subunit)
9. వర్ణరేణువులలో ఉండేవి (a) పత్రహరితం మాత్రమే (b) నిల్వ పిండిపదార్థం (c) నిల్వ ప్రోటీన్లు (d) కెరోటిన్, జాంథోఫిల్ల వంటి కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్లు
10. సూక్ష్మదేహాలు అంటే (a) వృక్ష, జంతు కణాలలో ఉండే ఎంజైమ్లు కలిగిన చిన్న త్వచయుత ఆశయాలు (b) రైబోసోమ్ సమూహాలు (c) కేంద్రకాంశంలోని భాగాలు (d) బ్యాక్టీరియాలో మాత్రమే ఉండేవి
స్థాయి 2: NEET స్థాయి
11. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. అమిలోప్లాస్ట్ B. ఇలాయోప్లాస్ట్ C. అల్యూరోప్లాస్ట్ D. వర్ణరేణువు
కాలమ్ II: i. నూనెలు, కొవ్వులు ii. ప్రోటీన్లు iii. పిండిపదార్థం iv. కెరోటినాయిడ్ వర్ణకాలు
(a) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (b) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (c) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-i, C-ii, D-iii
12. ఒక మీసోఫిల్ కణంలో సాధారణంగా ఉండే హరితరేణువుల సంఖ్య (a) 1 (b) 5–10 (c) 20–40 (d) 200–400
13. మైటోకాండ్రియా మాతృకలో ఉండేవి (a) ఒకే వలయాకార DNA, కొన్ని RNA అణువులు, 70S రైబోసోమ్లు (b) హిస్టోన్లతో రేఖీయ DNA, 80S రైబోసోమ్లు (c) పత్రహరితం (d) ఎంజైమ్లు మాత్రమే, DNA ఉండదు
14. మైటోకాండ్రియాన్ వ్యాసం సాధారణంగా (a) 5–10 μm (b) 0.02–0.1 μm (c) 2–4 μm (d) 0.2–1.0 μm
15. హరితరేణువులో పత్రహరిత వర్ణకాలు ఉండే చోటు (a) స్ట్రోమా (b) థైలకాయిడ్లు (c) బాహ్య త్వచం (d) రెండు త్వచాల మధ్య స్థలం
16. గ్లైఆక్సిసోమ్లు వీటిలో ఉంటాయి (a) జంతువుల కాలేయ కణాలు (b) మొలకెత్తుతున్న నూనె విత్తనాలు (c) బ్యాక్టీరియా కణాలు (d) ఎర్ర రక్త కణాలు
17. 80S రైబోసోమ్ ఈ ఉపప్రమాణాలతో తయారవుతుంది (a) 50S + 30S (b) 40S + 40S (c) 60S + 20S (d) 60S + 40S
18. మైటోకాండ్రియా గురించి తప్పు వాక్యం ఏది? (a) అవి విఖండనం ద్వారా విభజిస్తాయి. (b) వాటికి రెండు త్వచాలు ఉంటాయి. (c) బాహ్య త్వచం మడతపడి క్రిస్టే ఏర్పడతాయి. (d) వాటి సంఖ్య కణం చర్యాశీలతపై ఆధారపడుతుంది.
19. సాధారణ హరితరేణువు పొడవు, వెడల్పు (a) 5–10 μm, 2–4 μm (b) 1.0–4.1 μm, 0.2–1.0 μm (c) 20–40 μm, 10 μm (d) 1–2 μm, 0.5 μm
20. పెరాక్సిసోమ్లు హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ను విడగొట్టడానికి వాడే ఎంజైమ్ (a) అమైలేజ్ (b) కేటలేజ్ (c) పెప్సిన్ (d) లైపేజ్
21. హరితరేణువు స్ట్రోమాలో వీటి సంశ్లేషణకు ఎంజైమ్లు ఉంటాయి (a) లిపిడ్లు మాత్రమే (b) న్యూక్లియోటైడ్లు మాత్రమే (c) కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు (d) కైటిన్
22. కాలమ్ I ను కాలమ్ II తో జతపరచండి.
కాలమ్ I: A. క్రిస్టే B. మాతృక C. థైలకాయిడ్ D. స్ట్రోమా పటలాలు
కాలమ్ II: i. కాంతిని గ్రహించే వర్ణకాలను కలిగి ఉంటుంది ii. వేర్వేరు గ్రానాల థైలకాయిడ్లను కలుపుతుంది iii. లోపలి త్వచ ఉపరితలాన్ని పెంచుతుంది iv. మైటోకాండ్రియల్ DNA ను కలిగి ఉంటుంది
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii
స్థాయి 3: సవాలు
23. కిందివాటిలో ఎన్ని మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువుల రెండింటికీ సామాన్యం? ద్విత్వచం, వలయాకార DNA, 70S రైబోసోమ్లు, థైలకాయిడ్లు, క్రిస్టే, పత్రహరితం (a) 2 (b) 4 (c) 5 (d) 3
24. ఒక ఆకు నమూనాలో 1,500 మీసోఫిల్ కణాలు ఉన్నాయి, ప్రతి దానిలో 30 హరితరేణువులు. మొత్తం హరితరేణువుల సంఖ్య (a) 4,500 (b) 45,000 (c) 4,50,000 (d) 15,000
25. ఆకుపచ్చ శైవలం Chlamydomonas లో కణానికి ఎన్ని హరితరేణువులు ఉంటాయి? (a) ఒకటి (b) 20–40 (c) ఉండవు (d) సుమారు 100
26. ఏ జత తప్పుగా జతపరచబడింది? (a) రైబోసోమ్ – త్వచం లేదు (b) మైటోకాండ్రియాన్ – ద్విత్వచం (c) పెరాక్సిసోమ్ – ద్విత్వచం (d) హరితరేణువు – ద్విత్వచం
27. ఏ కణంలో అత్యధిక సంఖ్యలో మైటోకాండ్రియా ఉంటాయని ఆశిస్తాం? (a) పరిపక్వ మానవ RBC (b) గుండె కండర కణం (c) కొవ్వు నిల్వ కణం (d) ఉల్లి బాహ్యచర్మ కణం
28. పండిన టమాటా ఎరుపు రంగుకు కారణం (a) అమిలోప్లాస్ట్లు (b) హరితరేణువులు (c) శ్వేతరేణువులు (d) వర్ణరేణువులు
29. ప్రతిపాదన (A): మైటోకాండ్రియా కొన్ని స్వంత ప్రోటీన్లను తయారు చేసుకోగలవు.
కారణం (R): మైటోకాండ్రియా మాతృకలో సొంత DNA, రైబోసోమ్లు ఉంటాయి.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, కానీ R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: రైబోసోమ్లు ఒకే త్వచంతో ఆవరించబడి ఉంటాయి.
వాక్యం II: రైబోసోమ్లు RNA, ప్రోటీన్లతో తయారవుతాయి.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | క్రిస్టే లోపలి త్వచం మడతలు |
| 2 | a | పలేడ్, 1953 |
| 3 | b | నిజకేంద్రక కణద్రవ్య రైబోసోమ్లు 80S |
| 4 | d | అమిలోప్లాస్ట్ పిండిపదార్థాన్ని నిల్వ చేస్తుంది |
| 5 | c | వాయుసహిత శ్వసనం ATP ని ఇస్తుంది |
| 6 | a | థైలకాయిడ్ దొత్తులే గ్రానా |
| 7 | b | యూగ్లినాయిడ్లలోనూ ప్లాస్టిడ్లు ఉంటాయి |
| 8 | c | స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణం (అవక్షేపణ గుణకం) |
| 9 | d | వర్ణరేణువులలో కెరోటినాయిడ్లు ఉంటాయి |
| 10 | a | రెండు రకాల కణాలలోనూ ఉండే ఎంజైమ్ ఆశయాలు |
| 11 | b | పిండిపదార్థం, నూనె, ప్రోటీన్, వర్ణకం |
| 12 | c | మీసోఫిల్ కణానికి 20–40 |
| 13 | a | వలయాకార DNA, RNA, 70S రైబోసోమ్లు |
| 14 | d | 0.2–1.0 μm |
| 15 | b | వర్ణకాలు థైలకాయిడ్ త్వచాలలో ఉంటాయి |
| 16 | b | నూనె విత్తన మొలకలలో కొవ్వును చక్కెరగా మారుస్తాయి |
| 17 | d | 60S + 40S = 80S |
| 18 | c | క్రిస్టే లోపలి త్వచం నుంచి వస్తాయి |
| 19 | a | 5–10 μm × 2–4 μm |
| 20 | b | కేటలేజ్ H₂O₂ ని విడగొడుతుంది |
| 21 | c | స్ట్రోమా చక్కెరలను, ప్రోటీన్లను తయారు చేస్తుంది |
| 22 | a | ఉపరితలం, DNA, వర్ణకం, అనుసంధానం |
| 23 | d | ద్విత్వచం, వలయాకార DNA, 70S రైబోసోమ్లు |
| 24 | b | 1,500 × 30 = 45,000 |
| 25 | a | ఒకే కప్పు ఆకార హరితరేణువు |
| 26 | c | పెరాక్సిసోమ్కు ఒకే త్వచం |
| 27 | b | అత్యధిక శక్తి అవసరం |
| 28 | d | వర్ణరేణువులలో ఎరుపు కెరోటినాయిడ్లు |
| 29 | a | సొంత DNA, రైబోసోమ్లు ప్రోటీన్ సంశ్లేషణకు వీలు కల్పిస్తాయి |
| 30 | d | రైబోసోమ్లకు త్వచం ఉండదు |
అధ్యాయం 4 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక్క పేజీ సారాంశం
ప్రత్యేక అర్జనం లేకుండా మైటోకాండ్రియా సులభంగా కనిపించవు; కణానికి వాటి సంఖ్య కణం చర్యాశీలతపై ఆధారపడుతుంది.
ఆకారం: సాసేజ్ లేదా స్తూపం; వెడల్పు 0.2–1.0 μm (సగటు 0.5 μm), పొడవు 1.0–4.1 μm.
ద్విత్వచం: బాహ్య త్వచం సరిహద్దు; లోపలి త్వచం క్రిస్టేగా మడతపడి ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచుతుంది.
మాతృక దట్టంగా, ఏకరీతిగా ఉంటుంది; దానిలో ఒకే వలయాకార DNA, కొన్ని RNA అణువులు, 70S రైబోసోమ్లు, ఎంజైమ్లు ఉంటాయి.
మైటోకాండ్రియా వాయుసహిత శ్వసన స్థానాలు, ATP ని తయారు చేస్తాయి; విఖండనం ద్వారా విభజిస్తాయి.
ప్లాస్టిడ్లు అన్ని వృక్ష కణాలలో, యూగ్లినాయిడ్లలో ఉంటాయి. వర్ణకాన్ని బట్టి రకాలు: హరితరేణువులు, వర్ణరేణువులు, శ్వేతరేణువులు.
వర్ణరేణువులలో కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్లు (పసుపు, నారింజ, ఎరుపు) ఉంటాయి. శ్వేతరేణువులు రంగులేని నిల్వలు: అమిలోప్లాస్ట్లు (పిండిపదార్థం), ఇలాయోప్లాస్ట్లు (నూనెలు, కొవ్వులు), అల్యూరోప్లాస్ట్లు (ప్రోటీన్లు).
హరితరేణువులు ఎక్కువగా మీసోఫిల్ కణాలలో ఉంటాయి; కట్టకాయ, అండాకార, గోళాకార, బిళ్ళ లేదా రిబ్బన్ ఆకారం; పొడవు 5–10 μm, వెడల్పు 2–4 μm.
Chlamydomonas లో కణానికి ఒక హరితరేణువు; మీసోఫిల్ కణాలలో 20–40.
లోపల: స్ట్రోమా, దానిలో గ్రానాగా పేర్చిన థైలకాయిడ్లు, వాటిని కలిపే స్ట్రోమా పటలాలు. పత్రహరితం థైలకాయిడ్లలో ఉంటుంది.
స్ట్రోమాలో కార్బోహైడ్రేట్, ప్రోటీన్ సంశ్లేషణ ఎంజైమ్లు, వలయాకార DNA, 70S రైబోసోమ్లు ఉంటాయి.
మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులు అర్ధ స్వయంప్రతిపత్తి కలవి: సొంత DNA, రైబోసోమ్లు ఉంటాయి, స్వతంత్రంగా విభజిస్తాయి.
రైబోసోమ్లు (పలేడ్, 1953): RNA + ప్రోటీన్, త్వచం లేదు. 80S = 60S + 40S; 70S = 50S + 30S.
“S” స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణం, అవక్షేపణ కొలమానం; ఇది పరిమాణం, సాంద్రతలను కూడా సూచిస్తుంది; S విలువలు నేరుగా కూడవు.
సూక్ష్మదేహాలు ఎంజైమ్లు ఉన్న ఏకత్వచ ఆశయాలు, వృక్ష, జంతు కణాలలో ఉంటాయి; ఉదాహరణలు: పెరాక్సిసోమ్లు, గ్లైఆక్సిసోమ్లు.
తప్పక గుర్తుంచుకోవాల్సిన పట్టిక
| పదం | ఉదాహరణ లేదా విలువ | విధి లేదా గమనిక |
|---|---|---|
| మైటోకాండ్రియాన్ | వెడల్పు 0.2–1.0 μm, పొడవు 1.0–4.1 μm | వాయుసహిత శ్వసనం, ATP |
| క్రిస్టే | లోపలి త్వచం మడతలు | ఎక్కువ ఉపరితల వైశాల్యం |
| హరితరేణువు | పొడవు 5–10 μm, వెడల్పు 2–4 μm | కిరణజన్య సంయోగక్రియ |
| కణానికి హరితరేణువులు | Chlamydomonas లో 1, మీసోఫిల్లో 20–40 | సంఖ్య మారుతుంటుంది |
| అమిలోప్లాస్ట్ | బంగాళాదుంప | పిండిపదార్థాన్ని నిల్వ చేస్తుంది |
| ఇలాయోప్లాస్ట్ | నూనె సమృద్ధ విత్తనాలు | నూనెలు, కొవ్వులను నిల్వ చేస్తుంది |
| అల్యూరోప్లాస్ట్ | ప్రోటీన్ సమృద్ధ విత్తనాలు | ప్రోటీన్లను నిల్వ చేస్తుంది |
| రైబోసోమ్లు | 80S (60S + 40S); 70S (50S + 30S) | ప్రోటీన్ సంశ్లేషణ |
| పెరాక్సిసోమ్ | కేటలేజ్ | 2H₂O₂ ని 2H₂O, O₂ గా విడగొడుతుంది |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Amylum, Elaion, Aleuron": గ్రీకు, లాటిన్ మూలపదాలే నిల్వను చెప్తాయి: amylum = పిండిపదార్థం, elaion = నూనె, aleuron = పిండి (ప్రోటీన్).
"అరవై, నలభై కలిసి ఎనభై; యాభై, ముప్పై కలిసి డెబ్భై": రెండు రకాల రైబోసోమ్లు ఒకే వాక్యంలో; S విలువలు సాధారణ కూడికలు కావనే హెచ్చరికతో.
"DR 70 is semi-free": అర్ధ స్వయంప్రతిపత్తి కణాంగాలకు D = DNA, R = సొంత రైబోసోమ్లు, ఆ రైబోసోమ్లు 70S.
"క్రోమో = రంగు, ల్యూకో = తెలుపు": వర్ణరేణువులు (chromoplasts) రంగుగలవి, శ్వేతరేణువులు (leucoplasts) రంగులేనివి.
భావనల అనుసంధానం
వాయుసహిత శ్వసన దశలు క్రిస్టే, మాతృకలో జరుగుతాయి — NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మ శాస్త్రం).
కిరణజన్య సంయోగక్రియలోని కాంతి చర్యలు, చీకటి చర్యలు థైలకాయిడ్లు, స్ట్రోమాలో జరుగుతాయి — NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 4 (వృక్ష శరీరధర్మ శాస్త్రం).
70S రైబోసోమ్ అధ్యాయం 1 లోని బ్యాక్టీరియాతో అనుసంధానమై ఉంటుంది; అనువాదంలో రైబోసోమ్ పాత్ర NEET జీవశాస్త్రం పుస్తకం 7 (జన్యుశాస్త్రం మరియు పరిణామం) లో ఉంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 4, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)
31. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. అమిలోప్లాస్ట్ B. ఇలాయోప్లాస్ట్ C. అల్యూరోప్లాస్ట్ D. వర్ణరేణువు
జాబితా II: i. నూనెలు, కొవ్వులను నిల్వ చేస్తుంది ii. ప్రోటీన్లను నిల్వ చేస్తుంది iii. కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్లను కలిగి ఉంటుంది iv. పిండిపదార్థాన్ని నిల్వ చేస్తుంది
(a) A-iv, B-i, C-ii, D-iii (b) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (c) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv
32. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. మైటోకాండ్రియా బాహ్య త్వచం B. మైటోకాండ్రియా లోపలి త్వచం C. క్రిస్టే D. మాతృక
జాబితా II: i. ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచే మడతలు ii. వలయాకార DNA, 70S రైబోసోమ్లు ఉన్న దట్టమైన ప్రాంతం iii. నిరంతర సరిహద్దు iv. మడతలను ఏర్పరిచే త్వచం
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
33. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. నిజకేంద్రక కణద్రవ్య రైబోసోమ్ B. కేంద్రకపూర్వ రైబోసోమ్ C. 80S రైబోసోమ్ పెద్ద ఉపప్రమాణం D. 70S రైబోసోమ్ చిన్న ఉపప్రమాణం
జాబితా II: i. 60S ii. 30S iii. 70S iv. 80S
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (c) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (d) A-iv, B-iii, C-i, D-ii
34. జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. థైలకాయిడ్ B. గ్రానమ్ C. స్ట్రోమా పటలం D. స్ట్రోమా
జాబితా II: i. థైలకాయిడ్ల దొత్తి ii. ఎంజైమ్లు, DNA, 70S రైబోసోమ్లు ఉన్న మాతృక iii. పత్రహరితం ఉన్న చదునైన సంచి iv. వేర్వేరు గ్రానాల థైలకాయిడ్లను కలిపే చదునైన నాళిక
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. మైటోకాండ్రియా విఖండనం ద్వారా విభజిస్తాయి.
B. కణానికి మైటోకాండ్రియా సంఖ్య కణం చర్యాశీలతపై ఆధారపడుతుంది.
C. ఆకుపచ్చ మొక్కలలో చాలా హరితరేణువులు మీసోఫిల్ కణాలలో ఉంటాయి.
D. రైబోసోమ్లు ఒకే త్వచంతో ఆవరించబడి ఉంటాయి.
E. Chlamydomonas లో కణానికి 20–40 హరితరేణువులు ఉంటాయి.
(a) రెండు (b) నాలుగు (c) మూడు (d) ఐదు
36. మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువుల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. రెండింటికీ సొంత DNA ఉంటుంది.
B. రెండింటికీ 70S రైబోసోమ్లు ఉంటాయి.
C. రెండూ ఒకే త్వచంతో ఆవరించబడి ఉంటాయి.
D. రెండూ అంతఃత్వచ వ్యవస్థకు చెందుతాయి.
(a) A మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) B, D మాత్రమే
37. సూక్ష్మదేహాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. అవి ఒకే త్వచంతో ఆవరించబడి ఉంటాయి.
B. అవి వృక్ష, జంతు కణాల రెండింటిలోనూ ఉంటాయి.
C. వాటిలో వివిధ ఎంజైమ్లు ఉంటాయి.
D. పెరాక్సిసోమ్లు సూక్ష్మదేహాలు.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
38. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. 70S లోని “S” అవక్షేపణకు స్వెడ్బర్గ్ ప్రమాణం.
B. నిజకేంద్రక రైబోసోమ్ 60S + 40S = 100S.
C. రైబోసోమ్లు RNA, ప్రోటీన్లతో తయారవుతాయి.
D. 1953 లో పలేడ్ రైబోసోమ్లను మొదట దట్టమైన కణాలుగా చూశాడు.
E. వర్ణరేణువుల ప్రధాన వర్ణకం పత్రహరితం.
(a) నాలుగు (b) రెండు (c) మూడు (d) ఒకటి
39. ఒక పట్టిక నాలుగు మానవ కణ రకాలకు కణానికి సగటు మైటోకాండ్రియా సంఖ్యలను (ఊహాత్మకంగా) ఇస్తుంది: P 2,500; Q 300; R 0; S 50. ఏ జత అత్యంత సహేతుకం? (a) P పరిపక్వ RBC, R గుండె కండర కణం (b) P గుండె కండర కణం, R పరిపక్వ RBC (c) Q గుండె కండర కణం, P పరిపక్వ RBC (d) S గుండె కండర కణం, Q పరిపక్వ RBC
40. ఒక ఆకు నమూనా పట్టిక: లెక్కించిన మీసోఫిల్ కణాలు 1,200; కణానికి సగటు హరితరేణువులు 25. మొత్తం హరితరేణువులు (a) 30,000 (b) 3,000 (c) 300,000 (d) 48,000
41. ఒక ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మ చిత్రంలో సుమారు 0.5 μm వెడల్పు, 2 μm పొడవు, రెండు త్వచాలు ఉన్న కణాంగం కనిపిస్తుంది. దాని లోపలి త్వచం దట్టమైన మాతృకలోకి చొచ్చుకున్న అనేక మడతలు ఏర్పరుస్తుంది. ఆ కణాంగం, దాని మడతలు (a) హరితరేణువు; గ్రానా (b) గాల్జీ; సిస్టర్నే (c) మైటోకాండ్రియాన్; క్రిస్టే (d) కేంద్రకం; రంధ్రాలు
Q42–43 కోసం సందర్భం: టమాటా పండేకొద్దీ దాని తొక్క, గుజ్జు ఆకుపచ్చ నుంచి ఎరుపుకు మారతాయి. సూక్ష్మదర్శినిలో చూస్తే, లేత కాయలోని ఆకుపచ్చ ప్లాస్టిడ్ల స్థానంలో క్రమంగా మరో రంగు ప్లాస్టిడ్లు వస్తాయి.
42. పండిన పండులోని ఎరుపు రంగు ప్లాస్టిడ్లు (a) అమిలోప్లాస్ట్లు (b) ఇలాయోప్లాస్ట్లు (c) అల్యూరోప్లాస్ట్లు (d) వర్ణరేణువులు
43. వాటి రంగు దీని నుంచి వస్తుంది? (a) కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్ వర్ణకాలు (b) పత్రహరితం b (c) హిమోగ్లోబిన్ (d) నీటిలో కరిగే పిండిపదార్థం
44. తప్పు వాక్యం ఏది? (a) మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులకు సొంత వలయాకార DNA ఉంటుంది (b) రైబోసోమ్లు కణద్రవ్యం, మైటోకాండ్రియా, హరితరేణువులలో ఉంటాయి (c) శ్వేతరేణువులు పోషకాలను నిల్వ చేసే రంగులేని ప్లాస్టిడ్లు (d) మైటోకాండ్రియా మాతృకలో 80S రైబోసోమ్లు ఉంటాయి
45. పెరాక్సిసోమ్లో కేటలేజ్ హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ను 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂ గా విడగొడుతుంది. 10 H₂O₂ అణువులు విఘటన చెందితే విడుదలయ్యే O₂ అణువుల సంఖ్య (a) 10 (b) 20 (c) 5 (d) 2
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | అమిలో = పిండిపదార్థం, ఇలాయో = నూనె, అల్యూరో = ప్రోటీన్, క్రోమో = కెరోటినాయిడ్ రంగు |
| 32 | b | బాహ్య త్వచం సరిహద్దు, లోపలి త్వచం క్రిస్టేగా మడతపడుతుంది, మాతృకలో DNA, 70S రైబోసోమ్లు |
| 33 | d | 80S నిజకేంద్రక, 70S కేంద్రకపూర్వ, 80S పెద్ద ఉపప్రమాణం 60S, 70S చిన్న ఉపప్రమాణం 30S |
| 34 | a | థైలకాయిడ్లలో పత్రహరితం, గ్రానా దొత్తులు, స్ట్రోమా పటలాలు గ్రానాలను కలుపుతాయి, స్ట్రోమా మాతృక |
| 35 | c | A, B, C సరైనవి; రైబోసోమ్లకు త్వచం ఉండదు, Chlamydomonas లో ఒకే హరితరేణువు |
| 36 | b | రెండూ ద్విత్వచ కణాంగాలు, అంతఃత్వచ వ్యవస్థకు బయట ఉంటాయి |
| 37 | d | నాలుగూ సరైనవే |
| 38 | c | A, C, D సరైనవి; S విలువలు కూడవు, వర్ణరేణువులలో కెరోటినాయిడ్లు ఉంటాయి |
| 39 | b | గుండె కండరానికి చాలా ATP అవసరం; పరిపక్వ మానవ RBC లలో మైటోకాండ్రియా ఉండవు |
| 40 | a | 1,200 × 25 = 30,000 |
| 41 | c | లోపలి మడతలు మాతృకలోకి చొచ్చుకున్న ద్విత్వచ కణాంగం మైటోకాండ్రియాన్ |
| 42 | d | రంగుగల, ఆకుపచ్చకాని ప్లాస్టిడ్లు వర్ణరేణువులు |
| 43 | a | వర్ణరేణువులలో కొవ్వులో కరిగే కెరోటినాయిడ్లు ఉంటాయి |
| 44 | d | మైటోకాండ్రియాలో 70S రైబోసోమ్లు ఉంటాయి |
| 45 | c | 2 H₂O₂ నుంచి 1 O₂, కాబట్టి 10 నుంచి 5 |