Chapter 7 of 11 · 27 min read

అధ్యాయం 5: పొటాషియం డైక్రోమేట్ (Potassium Dichromate)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • క్రోమైట్ ధాతువు నుండి K₂Cr₂O₇ ను మూడు దశల్లో తయారుచేసే విధానం, తుల్య సమీకరణాలతో.

  • క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ సమతాస్థితి, దానిని pH ఎలా నియంత్రిస్తుంది.

  • క్రోమేట్, డైక్రోమేట్ అయాన్ల నిర్మాణాలు.

  • ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ ఆక్సీకరణ చర్యలు, అయానిక సమీకరణాలతో.

  • దాని ఉపయోగాలు, దాని చర్యలపై ఆధారపడిన ప్రామాణిక లెక్కలు.

5.1 పరిచయం

పొటాషియం డైక్రోమేట్, K₂Cr₂O₇, ప్రకాశవంతమైన నారింజ రంగు స్ఫటికాలుగా ఉంటుంది. దీనిలో క్రోమియం +6 స్థితిలో ఉంటుంది. ఆమ్ల ద్రావణంలో ఇది బలమైన ఆక్సీకరణి (Oxidising agent). పరిశ్రమలు దీనిని తోలు పదును చేయడానికి (టానింగ్), రంగుల తయారీకి వాడతాయి. రసాయన శాస్త్రవేత్తలు ఘనపరిమాణ విశ్లేషణ (Volumetric analysis) లో దీనిని ప్రాథమిక ప్రమాణం (Primary standard) గా వాడతారు.

5.2 క్రోమైట్ ధాతువు నుండి తయారీ

క్రోమైట్ ఫార్ములా FeCr₂O₄, దీనినే FeO·Cr₂O₃ అని కూడా రాస్తారు. దీనిలో Fe +2, Cr +3 స్థితిలో ఉంటాయి. ఈ ప్రక్రియలో మూడు దశలు ఉన్నాయి.

దశ 1: గాలిలో సోడియం కార్బొనేట్‌తో గలనం (Fusion). మెత్తగా పొడిచేసిన క్రోమైట్‌ను గాలి స్వేచ్ఛగా అందుతుండగా సోడియం కార్బొనేట్‌తో కలిపి బాగా వేడిచేసి కరిగిస్తారు. ఆక్సిజన్ Cr ను +3 నుండి +6 కు, Fe ను +2 నుండి +3 కు ఆక్సీకరిస్తుంది.

4FeCr2O4+8Na2CO3+7O2→8Na2CrO4+2Fe2O3+8CO2\mathrm{4FeCr_2O_4 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2}

పసుపు రంగు సోడియం క్రోమేట్ నీటిలో కరుగుతుంది. కరగని Fe₂O₃ ను వడపోసి తొలగిస్తారు.

దశ 2: ఆమ్లీకరణం. పసుపు క్రోమేట్ ద్రావణాన్ని సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో ఆమ్లీకరిస్తారు. నారింజ రంగు సోడియం డైక్రోమేట్ ఏర్పడుతుంది.

2Na2CrO4+2H+→Na2Cr2O7+2Na++H2O\mathrm{2Na_2CrO_4 + 2H^+ \rightarrow Na_2Cr_2O_7 + 2Na^+ + H_2O}

Na₂SO₄ ముందుగా స్ఫటికీకరణం చెందుతుంది, దానిని తొలగిస్తారు.

దశ 3: పొటాషియం లవణంగా మార్చడం. సోడియం డైక్రోమేట్ ద్రావణానికి పొటాషియం క్లోరైడ్ కలుపుతారు.

Na2Cr2O7+2KCl→K2Cr2O7+2NaCl\mathrm{Na_2Cr_2O_7 + 2KCl \rightarrow K_2Cr_2O_7 + 2NaCl}

Na₂Cr₂O₇ కంటే K₂Cr₂O₇ తక్కువగా కరుగుతుంది, కాబట్టి చల్లార్చినప్పుడు K₂Cr₂O₇ నారింజ స్ఫటికాలు వేరవుతాయి.

అసలు పొటాషియం లవణం ఎందుకు? సోడియం డైక్రోమేట్ ఎక్కువగా కరుగుతుంది, గాలిలోని తేమను పీల్చుకుంటుంది (ఆర్ద్రతాగ్రాహి). నిల్వ ఉంచితే దాని ద్రవ్యరాశి మారుతుంది, కాబట్టి దానిని ఖచ్చితంగా తూకం వేయలేం. K₂Cr₂O₇ ఆర్ద్రతాగ్రాహి కాదు, చాలా శుద్ధంగా లభిస్తుంది, స్థిరంగా ఉంటుంది. అందుకే అది మంచి ప్రాథమిక ప్రమాణం.

ప్రక్రియ సారాంశం:

దశప్రారంభ పదార్థంకారకంఉత్పన్నంCr ఆక్సీకరణ స్థితి
1FeCr₂O₄Na₂CO₃, O₂, వేడిNa₂CrO₄ (పసుపు)+3 → +6
2Na₂CrO₄H₂SO₄Na₂Cr₂O₇ (నారింజ)+6 (మార్పు లేదు)
3Na₂Cr₂O₇KClK₂Cr₂O₇ (నారింజ)+6 (మార్పు లేదు)

5.3 క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ సమతాస్థితి

pH ను మార్చడం ద్వారా క్రోమేట్ (CrO₄²⁻, పసుపు), డైక్రోమేట్ (Cr₂O₇²⁻, నారింజ) లను ఒకదానినుంచి మరొకటిగా మార్చవచ్చు.

2CrO42−+2H+⇌Cr2O72−+H2O\mathrm{2CrO_4^{2-} + 2H^+ \rightleftharpoons Cr_2O_7^{2-} + H_2O}
Cr2O72−+2OH−⇌2CrO42−+H2O\mathrm{Cr_2O_7^{2-} + 2OH^- \rightleftharpoons 2CrO_4^{2-} + H_2O}

లీ షాట్లియర్ సూత్రాన్ని (Le Chatelier's principle) అన్వయించండి.

  • ఆమ్లం కలిపితే (pH తగ్గితే): H⁺ మొదటి సమతాస్థితిని కుడివైపుకు నెడుతుంది. పసుపు నారింజగా మారుతుంది.

  • క్షారం కలిపితే (pH పెరిగితే): OH⁻ H⁺ ను తొలగించి క్రోమేట్‌ను ఇస్తుంది. నారింజ పసుపుగా మారుతుంది.

రెండు అయాన్లలోనూ క్రోమియం +6 గానే ఉంటుంది. ఇది ఆమ్ల–క్షార మార్పు, రెడాక్స్ మార్పు కాదు. దీనిని మూడ్ రింగ్ లాగా చూడవచ్చు. పసుపు K₂CrO₄ ద్రావణానికి కొన్ని చుక్కల సజల H₂SO₄ కలిపితే అది నారింజగా మారుతుంది. NaOH కలిపితే పసుపు రంగు తిరిగి వస్తుంది.

అందుకే క్షారంలో డైక్రోమేట్ క్రోమేట్‌ను ఇస్తుంది:

K2Cr2O7+2KOH→2K2CrO4+H2O\mathrm{K_2Cr_2O_7 + 2KOH \rightarrow 2K_2CrO_4 + H_2O}

బాగా వేడిచేసినప్పుడు K₂Cr₂O₇ వియోగం చెంది ఆక్సిజన్‌ను ఇస్తుంది:

4K2Cr2O7→Δ4K2CrO4+2Cr2O3+3O2\mathrm{4K_2Cr_2O_7 \xrightarrow{\Delta} 4K_2CrO_4 + 2Cr_2O_3 + 3O_2}

5.4 క్రోమేట్, డైక్రోమేట్ నిర్మాణాలు

క్రోమేట్ అయాన్, CrO₄²⁻. Cr ఒక చతుర్ముఖి (Tetrahedron) కేంద్రంలో ఉంటుంది, నాలుగు మూలల్లో నాలుగు O పరమాణువులు ఉంటాయి. అనునాదం (Resonance) వల్ల నాలుగు Cr–O బంధాలూ సమానం.

డైక్రోమేట్ అయాన్, Cr₂O₇²⁻. రెండు CrO₄ చతుర్ముఖులు ఒక మూల ఆక్సిజన్‌ను పంచుకుంటాయి. ఆ పంచుకున్న ఆక్సిజనే వారధి (Bridge). ముఖ్యమైన దత్తాంశం:

  • వారధి వద్ద Cr–O–Cr బంధ కోణం: సుమారు 126°.

  • ఆరు అంత్య (Terminal) Cr–O బంధాలు సమానం, సుమారు 163 pm.

  • రెండు వారధి Cr–O బంధాలు పొడవైనవి, సుమారు 179 pm.

అనునాదం వల్ల అంత్య బంధాలకు పాక్షిక ద్విబంధ స్వభావం వస్తుంది, అందుకే అవి పొట్టివి. వారధి బంధాలు సాధారణ ఏకబంధాలు.

చిత్రం 5.1 · క్రోమేట్, డైక్రోమేట్ అయాన్ల నిర్మాణాలు (రేఖాచిత్రం)
చిత్రం 5.1 · క్రోమేట్, డైక్రోమేట్ అయాన్ల నిర్మాణాలు (రేఖాచిత్రం)

డైక్రోమేట్ అయాన్ ఒక వారధి ఆక్సిజన్ ద్వారా కలిసిన రెండు క్రోమేట్ చతుర్ముఖులతో ఏర్పడుతుంది; వంగిన Cr–O–Cr కోణం సుమారు 126°.

5.5 ఆమ్ల ద్రావణంలో ఆక్సీకరణ చర్య

ఆమ్లంలో డైక్రోమేట్ ఆరు ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి ఆకుపచ్చ Cr³⁺ గా మారుతుంది.

Cr2O72−+14H++6e−→2Cr3++7H2OE∘=+1.33 V\mathrm{Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O} \qquad E^{\circ} = +1.33\ \mathrm{V}

ప్రతి Cr +6 నుండి +3 కు మారుతూ 3 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది; రెండు Cr పరమాణువులు మొత్తం 6 గ్రహిస్తాయి. రంగు నారింజ నుండి ఆకుపచ్చకు మారుతుంది. ఏ పూర్తి సమీకరణమైనా రాయాలంటే, దానికి సరిపోయే ఆక్సీకరణ అర్ధ-చర్యను కలిపితే చాలు.

క్షయకారి (Reducing agent)ఆక్సీకరణ అర్ధ-చర్యపూర్తి అయానిక సమీకరణం
అయోడైడ్2I⁻ → I₂ + 2e⁻Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6I⁻ → 2Cr³⁺ + 3I₂ + 7H₂O
ఐరన్(II)Fe²⁺ → Fe³⁺ + e⁻Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6Fe²⁺ → 2Cr³⁺ + 6Fe³⁺ + 7H₂O
టిన్(II)Sn²⁺ → Sn⁴⁺ + 2e⁻Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 3Sn²⁺ → 2Cr³⁺ + 3Sn⁴⁺ + 7H₂O
హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్H₂S → S + 2H⁺ + 2e⁻Cr₂O₇²⁻ + 8H⁺ + 3H₂S → 2Cr³⁺ + 3S + 7H₂O
సల్ఫర్ డయాక్సైడ్SO₂ + 2H₂O → SO₄²⁻ + 4H⁺ + 2e⁻Cr₂O₇²⁻ + 2H⁺ + 3SO₂ → 2Cr³⁺ + 3SO₄²⁻ + H₂O

క్షయకారే స్వయంగా H⁺ ను విడుదల చేసినప్పుడు (H₂S, SO₂) H⁺ సంఖ్య ఎలా మారుతుందో గమనించండి. చివరి తనిఖీగా ఎప్పుడూ ఆవేశాన్ని తుల్యం చేయండి.

కర్బన ఆక్సీకరణలు. ఆమ్లీకృత డైక్రోమేట్ ప్రాథమిక ఆల్కహాల్‌లను ఆల్డిహైడ్‌లుగా, తర్వాత ఆమ్లాలుగా ఆక్సీకరిస్తుంది; ద్వితీయ ఆల్కహాల్‌లను కీటోన్‌లుగా మారుస్తుంది. పాత రోడ్డు పక్క శ్వాస పరీక్ష దీనినే వాడింది: శ్వాసలోని ఇథనాల్ నారింజ డైక్రోమేట్‌ను ఆకుపచ్చగా మారుస్తుంది.

తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (Equivalent mass). ఆమ్లంలో ఒక K₂Cr₂O₇ ఫార్ములా యూనిట్ 6 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది.

EK2Cr2O7=M6=2946=49 g eq−1E_{K_2Cr_2O_7} = \frac{M}{6} = \frac{294}{6} = 49\ \mathrm{g\,eq^{-1}}

5.6 ఉపయోగాలు

  • ఘనపరిమాణ విశ్లేషణలో ప్రాథమిక ప్రమాణం, ముఖ్యంగా Fe²⁺ (మోర్ లవణం) మరియు I⁻ లను అంచనా వేయడానికి.

  • తోలు క్రోమ్ టానింగ్.

  • కర్బన రసాయన శాస్త్రంలో ఆక్సీకరణిగా, అజో రంగుల తయారీలో.

  • గాజు పాత్రలను శుభ్రం చేయడానికి క్రోమిక్ ఆమ్ల మిశ్రమం (K₂Cr₂O₇ + గాఢ H₂SO₄).

5.7 సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: Na₂CrO₄, K₂Cr₂O₇, Cr₂(SO₄)₃ లలో Cr ఆక్సీకరణ స్థితిని కనుగొనండి.

సాధన: Na₂CrO₄: 2(+1) + x + 4(−2) = 0, x = +6. K₂Cr₂O₇: 2(+1) + 2x + 7(−2) = 0, x = +6. Cr₂(SO₄)₃: 2x + 3(−2) = 0, x = +3.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: ఆమ్లంలో 1 mol K₂Cr₂O₇ అధిక KI తో చర్య జరిపితే ఎన్ని మోలుల I₂ విడుదల అవుతుంది?

సాధన: డైక్రోమేట్ 6 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది. ఏర్పడే ప్రతి I₂ 2 ఎలక్ట్రాన్లను విడుదల చేస్తుంది. కాబట్టి 6/2 = 3 mol I₂ ఏర్పడుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఆమ్లంలో 0.6 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరించడానికి ఎంత ద్రవ్యరాశి K₂Cr₂O₇ అవసరం?

సాధన: 1 mol Cr₂O₇²⁻, 6 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది. కాబట్టి 0.6 mol Fe²⁺ కు 0.1 mol K₂Cr₂O₇ కావాలి. ద్రవ్యరాశి = 0.1 × 294 = 29.4 g.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: ఆమ్లంలో 25 mL 0.1 M FeSO₄ ను ఆక్సీకరించడానికి 0.02 M K₂Cr₂O₇ ఎంత ఘనపరిమాణం అవసరం?

సాధన: Fe²⁺ మోలులు = 0.025 × 0.1 = 2.5 × 10⁻³ mol. డైక్రోమేట్ మోలులు = 2.5 × 10⁻³ / 6 = 4.17 × 10⁻⁴ mol.

V=4.17×10−40.02=2.08×10−2 L≈20.8 mLV = \frac{4.17 \times 10^{-4}}{0.02} = 2.08 \times 10^{-2}\ \mathrm{L} \approx 20.8\ \mathrm{mL}

సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: పసుపు K₂CrO₄ ద్రావణం సజల H₂SO₄ కలిపితే నారింజగా మారుతుంది. క్రోమియం ఆక్సీకరణం చెందిందా? వివరించండి.

సాధన: లేదు. CrO₄²⁻, Cr₂O₇²⁻ రెండింటిలోనూ క్రోమియం +6. H⁺ సమతాస్థితి 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O ని కుడివైపుకు జరుపుతుంది. ఇది ఆమ్ల–క్షార (సంఘనన) మార్పు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: 100 శాతం దిగుబడి అనుకుంటే, 29.4 g K₂Cr₂O₇ తయారుచేయడానికి ఎంత ద్రవ్యరాశి శుద్ధ క్రోమైట్ అవసరం?

సాధన: మూడు దశల నుండి: 4FeCr₂O₄ → 8Na₂CrO₄ → 4Na₂Cr₂O₇ → 4K₂Cr₂O₇. కాబట్టి 1 mol క్రోమైట్ 1 mol K₂Cr₂O₇ నిస్తుంది. 29.4 g K₂Cr₂O₇ = 0.1 mol. FeCr₂O₄ మోలార్ ద్రవ్యరాశి = 56 + 104 + 64 = 224 g/mol. ద్రవ్యరాశి = 0.1 × 224 = 22.4 g.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.7: 0.1 mol ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ STP వద్ద ఎంత ఘనపరిమాణం SO₂ ను ఆక్సీకరిస్తుంది?

సాధన: Cr₂O₇²⁻ + 2H⁺ + 3SO₂ → 2Cr³⁺ + 3SO₄²⁻ + H₂O. కాబట్టి 0.1 mol డైక్రోమేట్ 0.3 mol SO₂ ను ఆక్సీకరిస్తుంది. ఘనపరిమాణం = 0.3 × 22.4 = 6.72 L.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.8: గలన దశలో ఏ మూలకాలు ఆక్సీకరణం చెందుతాయి, ఎన్ని యూనిట్లు?

సాధన: FeCr₂O₄ లో Fe +2, Cr +3. ఉత్పన్నాలలో Fe +3 (Fe₂O₃), Cr +6 (Na₂CrO₄). Fe 1 యూనిట్, ప్రతి Cr 3 యూనిట్లు పెరుగుతాయి. గాలిలోని ఆక్సిజన్ 0 నుండి −2 కు క్షయకరణం చెందుతుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • క్రోమైట్ FeCr₂O₄ + Na₂CO₃ + O₂ (గలనం) → Na₂CrO₄; ఆమ్లీకరణం → Na₂Cr₂O₇; + KCl → K₂Cr₂O₇.

  • K₂Cr₂O₇ ప్రాథమిక ప్రమాణం; Na₂Cr₂O₇ ఆర్ద్రతాగ్రాహి.

  • 2CrO₄²⁻ (పసుపు) + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ (నారింజ) + H₂O; Cr +6 గానే ఉంటుంది.

  • క్రోమేట్ చతుర్ముఖీయం; డైక్రోమేట్ ఒక O ను పంచుకున్న రెండు చతుర్ముఖులు; Cr–O–Cr ≈ 126°.

  • Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O, E° = 1.33 V; నారింజ నుండి ఆకుపచ్చ.

  • 1 mol డైక్రోమేట్ 6 Fe²⁺, 6 I⁻ (3 I₂), 3 Sn²⁺, 3 H₂S, 3 SO₂ లను ఆక్సీకరిస్తుంది.

  • ఆమ్లంలో K₂Cr₂O₇ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి = 294/6 = 49.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ మార్పును రెడాక్స్ చర్య అనడం. Cr +6 గానే ఉంటుంది.

  • H₂S లేదా SO₂ సమీకరణంలో 14H⁺ తో 7 నీటి అణువులు రాయడం. క్షయకారి H⁺ నిచ్చినప్పుడు H⁺ సంఖ్య మారుతుంది.

  • K₂Cr₂O₇ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశిని 294/3 అని తీసుకోవడం. రెండు Cr పరమాణువులు ఒక్కొక్కటి 3 గ్రహిస్తాయి, కాబట్టి 6 తో భాగించాలి.

  • గలన దశకు గాలి (O₂) అవసరమని మర్చిపోవడం. O₂ లేకుండా Cr ఆక్సీకరణం చెందదు.

  • డైక్రోమేట్‌లోని ఏడు Cr–O బంధాలూ సమానమని చెప్పడం. రెండు వారధి బంధాలు పొడవైనవి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5

స్థాయి 1: భావన తనిఖీ

1. పొటాషియం డైక్రోమేట్ స్ఫటికాల రంగు (a) పసుపు (b) ఆకుపచ్చ (c) నారింజ (d) ఊదా

2. పారిశ్రామికంగా K₂Cr₂O₇ ను దేని నుండి తయారుచేస్తారు? (a) క్రోమైట్ (b) పైరోలుసైట్ (c) హేమటైట్ (d) బాక్సైట్

3. క్రోమేట్ అయాన్‌లో Cr ఆక్సీకరణ స్థితి (a) +3 (b) +6 (c) +7 (d) +4

4. ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ ఆక్సీకరణిగా పనిచేసినప్పుడు ద్రావణం చివరకు ఈ రంగుకు మారుతుంది (a) నారింజ (b) పసుపు (c) రంగులేనిది (d) ఆకుపచ్చ

5. పసుపు K₂CrO₄ ద్రావణానికి సజల H₂SO₄ కలిపితే రంగు ఈ రంగుకు మారుతుంది (a) ఆకుపచ్చ (b) నారింజ (c) వయొలెట్ (d) రంగులేనిది

6. క్రోమేట్ అయాన్ ఆకారం (a) సమతల చతురస్రం (b) అష్టముఖీయం (c) చతుర్ముఖీయం (d) సమతల త్రికోణీయం

7. తయారీ మొదటి దశలో క్రోమైట్‌ను దీనితో గలనం చేస్తారు (a) గాలి సమక్షంలో Na₂CO₃ (b) KCl (c) గాఢ H₂SO₄ (d) సజల HCl

8. ఆమ్లంలో డైక్రోమేట్ ఆక్సీకరణిగా పనిచేసినప్పుడు Cr ఆక్సీకరణ స్థితి ఈ విధంగా మారుతుంది (a) +7 నుండి +2 (b) +6 నుండి +2 (c) +6 నుండి +4 (d) +6 నుండి +3

9. ఘనపరిమాణ విశ్లేషణలో K₂Cr₂O₇ ను సాధారణంగా ప్రాథమిక ప్రమాణంగా దీని అంచనాకు వాడతారు? (a) Na⁺ (b) Fe²⁺ (c) K⁺ (d) Ca²⁺

10. ఆమ్ల ద్రావణంలో ఒక Cr₂O₇²⁻ అయాన్ గ్రహించే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 3 (b) 5 (c) 6 (d) 2

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. ఆమ్లంలో ఆక్సీకరణిగా K₂Cr₂O₇ (M = 294) తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (a) 49 (b) 98 (c) 147 (d) 294

12. డైక్రోమేట్ అయాన్‌లో Cr–O–Cr బంధ కోణం సుమారు (a) 109.5° (b) 180° (c) 90° (d) 126°

13. క్రోమేట్, డైక్రోమేట్ పరస్పర మార్పులో క్రోమియం ఆక్సీకరణ స్థితి (a) +3 నుండి +6 కు పెరుగుతుంది (b) +6 గానే ఉంటుంది (c) +3 కు తగ్గుతుంది (d) +6 నుండి +7 కు మారుతుంది

14. ఆమ్లంలో ఒక మోలు Cr₂O₇²⁻ ఎన్ని మోలుల Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది? (a) 3 (b) 2 (c) 6 (d) 5

15. ప్రాథమిక ప్రమాణంగా Na₂Cr₂O₇ కంటే K₂Cr₂O₇ ను ఇష్టపడతారు, ఎందుకంటే (a) Na₂Cr₂O₇ గాలి నుండి తేమను పీల్చుకుంటుంది (b) Na₂Cr₂O₇ తక్కువగా కరుగుతుంది (c) K₂Cr₂O₇ చాలా బలమైన ఆక్సీకరణి (d) Na₂Cr₂O₇ ఆకుపచ్చగా ఉంటుంది

16. ఆమ్లంలో 1 mol Cr₂O₇²⁻ అధిక I⁻ తో చర్య జరిపితే ఎన్ని మోలుల I₂ విడుదల అవుతుంది? (a) 6 (b) 1 (c) 2 (d) 3

17. ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇, H₂S ను దీనిగా ఆక్సీకరిస్తుంది (a) SO₂ (b) S (c) H₂SO₄ (d) SO₃

18. డైక్రోమేట్ అయాన్ గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) ఏడు Cr–O బంధాలూ సమానం (b) వారధి Cr–O బంధాలు అంత్య బంధాల కంటే పొట్టివి (c) ఆరు అంత్య Cr–O బంధాలు సమానం, అవి వారధి Cr–O బంధాల కంటే పొట్టివి (d) అయాన్ సమతలంగా ఉంటుంది

19. బాగా వేడిచేసినప్పుడు K₂Cr₂O₇ ఇచ్చేవి (a) K₂CrO₄, Cr₂O₃, O₂ (b) K₂O, CrO₃, O₂ (c) Cr, K₂O (d) CrO₅, K₂O

20. నారింజ K₂Cr₂O₇ ద్రావణానికి KOH ద్రావణం కలిపితే ఏర్పడేది (a) Cr³⁺ (b) CrO₃ (c) CrO₄²⁻ (d) Cr₂O₃

21. 1 mol ఆమ్లీకృత Cr₂O₇²⁻ ఎన్ని మోలుల Sn²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది? (a) 6 (b) 2 (c) 1 (d) 3

22. ఆమ్లంలో Cr₂O₇²⁻, Fe²⁺ తో జరిపే తుల్య చర్యలో ఒక Cr₂O₇²⁻ కు వినియోగించబడే H⁺ అయాన్ల సంఖ్య (a) 14 (b) 7 (c) 8 (d) 6

స్థాయి 3: సవాలు

23. ఆమ్లంలో 25 mL 0.1 M FeSO₄ ను ఆక్సీకరించడానికి అవసరమైన 0.02 M K₂Cr₂O₇ ఘనపరిమాణం సుమారు (a) 125 mL (b) 20.8 mL (c) 41.7 mL (d) 12.5 mL

24. 29.4 g K₂Cr₂O₇ (100 శాతం దిగుబడి) తయారుచేయడానికి అవసరమైన శుద్ధ FeCr₂O₄ (M = 224) ద్రవ్యరాశి (a) 44.8 g (b) 11.2 g (c) 89.6 g (d) 22.4 g

25. 0.1 mol ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ ఆక్సీకరించే SO₂ ఘనపరిమాణం STP వద్ద (a) 6.72 L (b) 2.24 L (c) 3.36 L (d) 13.44 L

26. 4FeCr₂O₄ + 8Na₂CO₃ + 7O₂ → 8Na₂CrO₄ + 2Fe₂O₃ + 8CO₂ చర్యలో ఆక్సీకరణం చెందే మూలకాలు (a) Cr మాత్రమే (b) Fe మాత్రమే (c) Fe, Cr రెండూ (d) Na, C

27. 2CrO₄²⁻ + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ + H₂O లో సమతాస్థితి డైక్రోమేట్ వైపు జరిగేది ఎప్పుడు? (a) NaOH కలిపినప్పుడు (b) pH తగ్గించినప్పుడు (c) KOH కలిపినప్పుడు (d) క్రోమేట్‌ను తొలగించినప్పుడు

28. ఆల్కహాల్ కోసం డైక్రోమేట్ శ్వాస పరీక్షలో కనిపించే రంగు మార్పు (a) ఆకుపచ్చ నుండి నారింజ (b) పసుపు నుండి నారింజ (c) ఊదా నుండి రంగులేనిది (d) నారింజ నుండి ఆకుపచ్చ

29. ప్రతిపాదన (A): ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇, Fe²⁺ ను Fe³⁺ గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
కారణం (R): E°(Cr₂O₇²⁻/Cr³⁺) = +1.33 V, E°(Fe³⁺/Fe²⁺) = +0.77 V కంటే ఎక్కువ.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: క్రోమేట్ డైక్రోమేట్‌గా మారినప్పుడు క్రోమియం తన ఆక్సీకరణ స్థితిని మార్చుకుంటుంది.
వాక్యం II: డైక్రోమేట్ అయాన్‌లో ఒక మూల ఆక్సిజన్‌ను పంచుకున్న రెండు చతుర్ముఖులు ఉంటాయి.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1cఆవేశ బదిలీ నారింజ రంగునిస్తుంది.
2aక్రోమైట్ = FeCr₂O₄.
3b2(+1) + x + 4(−2) = 0.
4dCr³⁺(aq) ఆకుపచ్చ.
5bH⁺ క్రోమేట్‌ను డైక్రోమేట్‌గా మారుస్తుంది.
6cCr చుట్టూ నాలుగు O.
7aగాలి Cr(III) ని Cr(VI) గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
8dప్రతి Cr 3 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది.
9bFe²⁺ ను K₂Cr₂O₇ తో టైట్రేషన్ చేస్తారు.
10cరెండు Cr × 3 ఎలక్ట్రాన్లు.
11a294/6 = 49.
12dవంగిన వారధి, సుమారు 126°.
13bఆమ్ల–క్షార మార్పు; Cr అంతటా +6.
14c6 ఎలక్ట్రాన్లు, ప్రతి Fe²⁺ కు 1.
15aఆర్ద్రతాగ్రాహి లవణాన్ని ఖచ్చితంగా తూకం వేయలేం.
16d6 ఎలక్ట్రాన్లు / ప్రతి I₂ కు 2 = 3.
17bH₂S → S + 2H⁺ + 2e⁻.
18cఅంత్యం 163 pm; వారధి 179 pm.
19a4K₂Cr₂O₇ → 4K₂CrO₄ + 2Cr₂O₃ + 3O₂.
20cOH⁻ డైక్రోమేట్‌ను క్రోమేట్‌గా మారుస్తుంది.
21d6 ఎలక్ట్రాన్లు / ప్రతి Sn²⁺ కు 2 = 3.
22aCr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6Fe²⁺.
23b2.5 × 10⁻³/6 mol ÷ 0.02 M = 20.8 mL.
24d1 mol క్రోమైట్ 1 mol K₂Cr₂O₇ నిస్తుంది; 0.1 × 224.
25a0.3 mol × 22.4 L.
26cFe +2 → +3, Cr +3 → +6.
27bఅదనపు H⁺ సమతాస్థితిని కుడివైపుకు నెడుతుంది.
28dనారింజ Cr(VI), ఆకుపచ్చ Cr(III) గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
29aఎక్కువ E° గల జంట తక్కువ E° జంటను ఆక్సీకరిస్తుంది.
30dCr +6 గానే ఉంటుంది, కాబట్టి I తప్పు.

అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • మూల ధాతువు: క్రోమైట్, FeCr₂O₄ (FeO·Cr₂O₃).

  • దశ 1, గాలిలో Na₂CO₃ తో గలనం: 4FeCr₂O₄ + 8Na₂CO₃ + 7O₂ → 8Na₂CrO₄ + 2Fe₂O₃ + 8CO₂.

  • దశ 2, వడపోసిన పసుపు క్రోమేట్‌ను ఆమ్లీకరించడం: 2Na₂CrO₄ + 2H⁺ → Na₂Cr₂O₇ + 2Na⁺ + H₂O.

  • దశ 3, KCl కలపడం: Na₂Cr₂O₇ + 2KCl → K₂Cr₂O₇ + 2NaCl; తక్కువగా కరగడం వల్ల నారింజ K₂Cr₂O₇ స్ఫటికీకరణం చెందుతుంది.

  • క్రోమేట్ (పసుపు), డైక్రోమేట్ (నారింజ) pH తో పరస్పరం మారతాయి; Cr +6 గానే ఉంటుంది, కాబట్టి ఇది రెడాక్స్ కాదు.

  • CrO₄²⁻ చతుర్ముఖీయం; Cr₂O₇²⁻ ఒక మూల O ను పంచుకున్న రెండు చతుర్ముఖులు, Cr–O–Cr సుమారు 126°.

  • Cr(VI) d⁰: రంగు ఆవేశ బదిలీ వల్ల, సమ్మేళనం డయాఅయస్కాంతం.

  • ఆమ్లంలో డైక్రోమేట్ బలమైన ఆక్సీకరణి (E° = +1.33 V); Cr³⁺ ఏర్పడి ఆకుపచ్చగా మారుతుంది.

  • I⁻ → I₂, Fe²⁺ → Fe³⁺, Sn²⁺ → Sn⁴⁺, H₂S → S గా ఆక్సీకరిస్తుంది.

  • 1 mol Cr₂O₇²⁻ 6 mol ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది; K₂Cr₂O₇ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి = 294/6 = 49.

  • K₂Cr₂O₇ ప్రాథమిక ప్రమాణం; Na₂Cr₂O₇ మరీ ఆర్ద్రతాగ్రాహి.

  • ఉపయోగాలు: ఘనపరిమాణ విశ్లేషణ, తోలు టానింగ్, కర్బన సంశ్లేషణలో ఆక్సీకరణి.

Cr2O72−+14H++6e−→2Cr3++7H2O\mathrm{Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O}
2CrO42−+2H+⇌Cr2O72−+H2O\mathrm{2CrO_4^{2-} + 2H^+ \rightleftharpoons Cr_2O_7^{2-} + H_2O}

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

క్షయకారి (ఆమ్ల మాధ్యమం)ఉత్పన్నంఒక mol Cr₂O₇²⁻ కు క్షయకారి mol
Fe²⁺Fe³⁺6
I⁻I₂6 (3 mol I₂ ఇస్తుంది)
Sn²⁺Sn⁴⁺3
H₂SS3
C₂O₄²⁻CO₂3

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "గలనం, ఆమ్లం, మార్పిడి" (Fuse, Acidify, Swap) – క్రోమైట్‌ను గాలిలో Na₂CO₃ తో గలనం చేయి, H₂SO₄ తో ఆమ్లీకరించు, KCl తో Na స్థానంలో K ను మార్చు.

  • "క్షారం పసుపు, ఆమ్లం నారింజ" (Base Yellow, Acid Orange) – క్షారంలో క్రోమేట్ పసుపు; ఆమ్లంలో డైక్రోమేట్ నారింజ.

  • "14, 6, 2, 7" – అర్ధ-సమీకరణంలో 14 H⁺, 6 ఎలక్ట్రాన్లు, 2 Cr³⁺, 7 H₂O.

  • "ఒక డైక్రోమేట్ ఆరు ఇనుములకు సరిపోతుంది" (One dichromate feeds six irons) – Cr₂O₇²⁻ : Fe²⁺ = 1 : 6.

భావనల అనుసంధానం

  • అయాన్–ఎలక్ట్రాన్ పద్ధతిలో తుల్యం చేయడం, తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 7: రెడాక్స్ చర్యలు మరియు విద్యుత్ రసాయనశాస్త్రం నుండి వస్తాయి.

  • pH వల్ల క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ మార్పు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి లోని లీ షాట్లియర్ ఉదాహరణ.

  • K₂Cr₂O₇ తో టైట్రేషన్లు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 20: ప్రాక్టికల్ రసాయన శాస్త్ర సూత్రాలలో; ఆల్కహాల్‌ల ఆక్సీకరణం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 17: ఆక్సిజన్ గల కర్బన సమ్మేళనాలలో వస్తాయి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. జాబితా I (ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ తో చర్య జరిపిన క్షయకారి) ని జాబితా II (ఒక మోలు Cr₂O₇²⁻ కు ఫలితం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. I⁻ B. Fe²⁺ C. H₂S D. Sn²⁺
జాబితా II: (i) 3 mol S (ii) 6 mol Fe³⁺ (iii) 3 mol I₂ (iv) 3 mol Sn⁴⁺
(a) A-iii, B-ii, C-i, D-iv (b) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-ii, C-i, D-iii

32. జాబితా I (దశ) ని జాబితా II (వాడిన కారకం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. క్రోమైట్ → సోడియం క్రోమేట్ B. సోడియం క్రోమేట్ → సోడియం డైక్రోమేట్ C. సోడియం డైక్రోమేట్ → పొటాషియం డైక్రోమేట్ D. డైక్రోమేట్ → క్రోమేట్
జాబితా II: (i) KCl (ii) KOH (iii) H₂SO₄ (iv) గలనంలో Na₂CO₃, గాలి
(a) A-iv, B-i, C-iii, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-iv, B-iii, C-i, D-ii

33. జాబితా I (జాతి) ని జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. CrO₄²⁻ B. Cr₂O₇²⁻ C. Cr₂O₃ D. Na₂Cr₂O₇
జాబితా II: (i) ఆమ్లంలో స్థిరమైన నారింజ అయాన్, Cr–O–Cr కోణం సుమారు 126° (ii) ప్రాథమిక ప్రమాణంగా ఉండలేనంత ఆర్ద్రతాగ్రాహి (iii) క్షారంలో స్థిరమైన పసుపు చతుర్ముఖీయ అయాన్ (iv) ఆకుపచ్చ ద్విస్వభావ ఆక్సైడ్
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

34. Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6Fe²⁺ → 2Cr³⁺ + 6Fe³⁺ + 7H₂O చర్యకు, జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ఒక mol Cr₂O₇²⁻ కు వాడిన H⁺ mol B. ఒక mol Cr₂O₇²⁻ గ్రహించిన ఎలక్ట్రాన్ mol C. ఒక mol Cr₂O₇²⁻ కు ఏర్పడిన H₂O mol D. ప్రతి Cr ఆక్సీకరణ స్థితిలో మార్పు
జాబితా II: (i) 7 (ii) 3 (iii) 14 (iv) 6
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. CrO₄²⁻, Cr₂O₇²⁻ లలో Cr ఆక్సీకరణ స్థితి ఒకటే.
B. పసుపు క్రోమేట్ ద్రావణానికి ఆమ్లం కలిపితే అది నారింజగా మారుతుంది.
C. క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ మార్పు ఒక రెడాక్స్ చర్య.
D. K₂Cr₂O₇ ఆర్ద్రతాగ్రాహి కాదు కాబట్టి ప్రాథమిక ప్రమాణంగా Na₂Cr₂O₇ కంటే దీనిని ఇష్టపడతారు.
E. ఆమ్లంలో డైక్రోమేట్ Cr²⁺ గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
(a) 2 (b) 3 (c) 4 (d) 1

36. నిర్మాణం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. CrO₄²⁻ చతుర్ముఖీయం.
B. Cr₂O₇²⁻ లో ఒక మూల ఆక్సిజన్‌ను పంచుకున్న రెండు CrO₄ చతుర్ముఖులు ఉంటాయి.
C. Cr₂O₇²⁻ లోని ఏడు ఆక్సిజన్ పరమాణువులూ సమానమైనవి.
D. Cr₂O₇²⁻ లో Cr–O–Cr కోణం సుమారు 126°.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, C, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, D మాత్రమే

37. K₂Cr₂O₇ తయారీ గురించి ఈ వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. క్రోమైట్‌ను గాలి స్వేచ్ఛగా అందుతూ Na₂CO₃ తో గలనం చేస్తారు.
B. క్రోమైట్‌లోని ఇనుము చివరకు Fe₂O₃ గా మారుతుంది.
C. KCl కలపడం ద్వారా సోడియం క్రోమేట్ సోడియం డైక్రోమేట్‌గా మారుతుంది.
D. Na₂Cr₂O₇ కంటే తక్కువగా కరగడం వల్ల K₂Cr₂O₇ స్ఫటికీకరణం చెందుతుంది.
(a) 4 (b) 2 (c) 3 (d) 1

38. ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఇది అయోడైడ్‌ను అయోడిన్‌గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
B. ఇది H₂S ను సల్ఫర్‌గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
C. ఇది Sn⁴⁺ ను Sn²⁺ గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
D. E°(Cr₂O₇²⁻/Cr³⁺) సుమారు +1.33 V.
(a) A, B, D మాత్రమే (b) A, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

39. ఒక విద్యార్థి వేర్వేరు pH విలువల వద్ద క్రోమియం(VI) ద్రావణం రంగును నమోదు చేసాడు.

pH25912
రంగునారింజనారింజ-పసుపుపసుపుపసుపు

pH 2, pH 12 వద్ద ప్రధాన జాతులు వరుసగా (a) CrO₄²⁻, Cr₂O₇²⁻ (b) Cr³⁺, CrO₄²⁻ (c) Cr₂O₇²⁻, Cr³⁺ (d) Cr₂O₇²⁻, CrO₄²⁻

40. ఆమ్లంలో 30.0 mL 0.05 M Fe²⁺ ను ఆక్సీకరించడానికి ఎంత ఘనపరిమాణం 0.01 M K₂Cr₂O₇ అవసరం? (a) 25.0 mL (b) 150 mL (c) 12.5 mL (d) 50.0 mL

41. దత్తాంశం: K₂Cr₂O₇ మోలార్ ద్రవ్యరాశి = 294 g/mol. ఆమ్లంలో 0.06 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరించడానికి అవసరమైన K₂Cr₂O₇ ద్రవ్యరాశి (a) 17.64 g (b) 2.94 g (c) 5.88 g (d) 1.47 g

Q42–43 కోసం పేరా: ప్రారంభంలో రోడ్డు పక్క శ్వాస పరీక్షకాలు ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ పూత పూసిన సిలికా జెల్‌ను వాడేవి. డ్రైవర్ ఆ గొట్టంలోకి ఊదుతాడు. శ్వాసలో ఇథనాల్ ఆవిరి ఉంటే, గొట్టం పొడవునా నారింజ స్ఫటికాలు ఆకుపచ్చగా మారుతాయి; ఆకుపచ్చ భాగం పొడవు ఎంత ఆల్కహాల్ ఉందో చూపిస్తుంది.

42. ఆకుపచ్చ రంగుకు కారణం (a) CrO₄²⁻ (b) Cr³⁺ (c) CrO₃ (d) Cr₂O₇²⁻

43. క్రోమియం ఆక్సీకరణ స్థితిలో మార్పు, డైక్రోమేట్ పాత్ర (a) +6 నుండి +3; క్షయకారి (b) +3 నుండి +6; ఆక్సీకరణి (c) +6 నుండి +3; ఆక్సీకరణి (d) +6 నుండి +2; ఆక్సీకరణి

44. ఆమ్లంలో 0.02 mol K₂Cr₂O₇ కు అధిక KI కలుపుతారు. విడుదలైన అయోడిన్‌ను సోడియం థయోసల్ఫేట్‌తో టైట్రేషన్ చేస్తారు (2S₂O₃²⁻ + I₂ → S₄O₆²⁻ + 2I⁻). అవసరమైన థయోసల్ఫేట్ మోలులు: (a) 0.06 (b) 0.04 (c) 0.24 (d) 0.12

45. కిందివాటిలో తప్పు వాక్యం ఏది? (a) CrO₄²⁻, MnO₄⁻ రెండింటిలోనూ లోహానికి d ఎలక్ట్రాన్లు లేవు (b) Cr₂O₇²⁻ రంగు ఆవేశ బదిలీ వల్ల వస్తుంది (c) K₂Cr₂O₇ పారాఅయస్కాంతం (d) ఆమ్లంలో K₂Cr₂O₇ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి సుమారు 49

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31aఒక Cr₂O₇²⁻ కు: 6I⁻ → 3I₂, 6Fe²⁺ → 6Fe³⁺, 3H₂S → 3S, 3Sn²⁺ → 3Sn⁴⁺.
32dNa₂CO₃/గాలితో గలనం, తర్వాత H₂SO₄, తర్వాత KCl; క్షారం తిరిగి క్రోమేట్‌ను ఇస్తుంది.
33bక్రోమేట్ పసుపు చతుర్ముఖీయం; డైక్రోమేట్ నారింజ, 126°; Cr₂O₃ ఆకుపచ్చ ద్విస్వభావ; Na లవణం ఆర్ద్రతాగ్రాహి.
34c14 H⁺, 6 e⁻, 7 H₂O; ప్రతి Cr +6 → +3.
35bA, B, D సరైనవి; pH మార్పులో రెడాక్స్ లేదు; ఉత్పన్నం Cr³⁺.
36dవారధి O ఆరు అంత్య O లకు భిన్నంగా ఉంటుంది.
37cA, B, D సరైనవి; డైక్రోమేట్‌ను ఇచ్చేది ఆమ్లీకరణం (KCl కాదు).
38aడైక్రోమేట్ Sn²⁺ ను Sn⁴⁺ గా ఆక్సీకరిస్తుంది, వ్యతిరేకంగా కాదు.
39dఆమ్లం నారింజ Cr₂O₇²⁻ ని, క్షారం పసుపు CrO₄²⁻ ని అనుకూలిస్తాయి.
40aFe²⁺ = 1.5 mmol; డైక్రోమేట్ = 1.5/6 = 0.25 mmol; 0.25/0.01 = 25.0 mL.
41b0.06/6 = 0.01 mol × 294 = 2.94 g.
42bఇథనాల్ నారింజ Cr(VI) ని ఆకుపచ్చ Cr³⁺ గా క్షయకరిస్తుంది.
43cCr ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది, కాబట్టి డైక్రోమేట్ ఆక్సీకరణి.
44d0.02 mol Cr₂O₇²⁻ 0.06 mol I₂ ఇస్తుంది; 2 × 0.06 = 0.12 mol S₂O₃²⁻.
45cCr(VI) d⁰, కాబట్టి K₂Cr₂O₇ డయాఅయస్కాంతం.
27 min left
‹
›