Chapter 8 of 11 · 29 min read

అధ్యాయం 6: పొటాషియం పర్మాంగనేట్ (Potassium Permanganate)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • పైరోలుసైట్ నుండి మాంగనేట్ ద్వారా KMnO₄ ఎలా తయారవుతుంది, వాణిజ్య మరియు ప్రయోగశాల పద్ధతులు.

  • దాని భౌతిక ధర్మాలు, ఉష్ణ వియోగం, అయస్కాంత ప్రవర్తన.

  • పర్మాంగనేట్, మాంగనేట్ అయాన్ల చతుర్ముఖీయ నిర్మాణం.

  • ఆమ్ల, తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార, బలమైన క్షార మాధ్యమాలలో దాని ఆక్సీకరణ చర్యలు.

  • దాని ఉపయోగాలు, ప్రామాణిక టైట్రేషన్, స్టాయికియోమెట్రీ లెక్కలు.

6.1 పరిచయం

పొటాషియం పర్మాంగనేట్, KMnO₄, లోహ మెరుపు గల ముదురు ఊదా, దాదాపు నలుపు స్ఫటికాలుగా ఉంటుంది. ఇందులో Mn తన అత్యధిక స్థితి +7 లో ఉంటుంది. ఒక బకెట్ నీటిలో కొన్ని స్ఫటికాలు వేస్తే గులాబీ ద్రావణం వస్తుంది. చాలా కుటుంబాలు అలాంటి ద్రావణంతో కూరగాయలు కడుగుతాయి, వర్షాకాలం తర్వాత బావి నీటిని క్రిమిరహితం చేస్తాయి.

6.2 తయారీ

పైరోలుసైట్ (MnO₂) నుండి. ఈ ప్రక్రియలో రెండు దశలు ఉన్నాయి.

దశ 1: గలనం ద్వారా మాంగనేట్. గాలి లేదా KNO₃ వంటి ఆక్సీకరణి సమక్షంలో MnO₂ ను KOH తో గలనం చేస్తారు. Mn +6 గా ఉన్న ముదురు ఆకుపచ్చ పొటాషియం మాంగనేట్ ఏర్పడుతుంది.

2MnO2+4KOH+O2→2K2MnO4+2H2O\mathrm{2MnO_2 + 4KOH + O_2 \rightarrow 2K_2MnO_4 + 2H_2O}

దశ 2: మాంగనేట్ నుండి పర్మాంగనేట్. ఆకుపచ్చ మాంగనేట్‌ను నీటితో వేరుచేస్తారు. తటస్థ లేదా ఆమ్ల ద్రావణంలో అది అనుపాత చర్య (Disproportionation) చెందుతుంది. రెండు Mn(VI) లు Mn(VII) కు పెరుగుతాయి, ఒకటి Mn(IV) కు తగ్గుతుంది.

3MnO42−+4H+→2MnO4−+MnO2+2H2O\mathrm{3MnO_4^{2-} + 4H^+ \rightarrow 2MnO_4^- + MnO_2 + 2H_2O}

వాణిజ్య పద్ధతి. పరిశ్రమలో కూడా MnO₂ ను క్షార ఆక్సీకరణ గలనం ద్వారా మాంగనేట్‌గా మారుస్తారు. తర్వాత క్షార ద్రావణంలో మాంగనేట్‌ను విద్యుత్ విశ్లేషణ ద్వారా ఆక్సీకరిస్తారు. ఆనోడ్ వద్ద:

MnO42−→electrolytic oxidationMnO4−+e−\mathrm{MnO_4^{2-} \xrightarrow{\text{electrolytic oxidation}} MnO_4^- + e^-}

ఈ పద్ధతిలో మాంగనేట్ అంతా పర్మాంగనేట్‌గా మారుతుంది, MnO₂ గా ఏమీ వృథా కాదు.

ప్రయోగశాల పద్ధతి. Mn(II) లవణాన్ని పెరాక్సోడైసల్ఫేట్‌తో ఆక్సీకరిస్తారు:

2Mn2++5S2O82−+8H2O→2MnO4−+10SO42−+16H+\mathrm{2Mn^{2+} + 5S_2O_8^{2-} + 8H_2O \rightarrow 2MnO_4^- + 10SO_4^{2-} + 16H^+}
పద్ధతిప్రారంభ Mn జాతిMn ఆక్సీకరణ స్థితులు
గలనం, తర్వాత అనుపాత చర్యMnO₂+4 → +6 → +7 (మరియు +4)
గలనం, తర్వాత విద్యుత్ విశ్లేషణMnO₂+4 → +6 → +7
పెరాక్సోడైసల్ఫేట్Mn²⁺+2 → +7

6.3 భౌతిక ధర్మాలు

  • ముదురు ఊదా స్ఫటికాలు; ఘన పదార్థం KClO₄ తో సమనిర్మాణం (Isostructural) కలిగి ఉంటుంది.

  • గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద నీటిలో మధ్యస్థంగా కరుగుతుంది (293 K వద్ద 100 g నీటికి సుమారు 6.4 g), తీవ్రమైన ఊదా ద్రావణాన్ని ఇస్తుంది.

  • 513 K వద్ద వేడిచేస్తే వియోగం చెంది ఆక్సిజన్‌ను విడుదల చేస్తుంది:

2KMnO4→513 KK2MnO4+MnO2+O2\mathrm{2KMnO_4 \xrightarrow{513\,K} K_2MnO_4 + MnO_2 + O_2}
  • అయస్కాంత ప్రవర్తన. MnO₄⁻ లో Mn(VII) d⁰, కాబట్టి అయాన్ డయాఅయస్కాంత (Diamagnetic) స్వభావం కలిగింది. MnO₄²⁻ లో Mn(VI) d¹, కాబట్టి మాంగనేట్ ఒక జతకాని ఎలక్ట్రాన్‌తో పారాఅయస్కాంతం (μ ≈ 1.73 BM).

  • రంగు. అధ్యాయం 4 లో చెప్పినట్లు, పర్మాంగనేట్ ఊదా రంగు లిగాండ్ నుండి లోహానికి ఆవేశ బదిలీ వల్ల వస్తుంది. మాంగనేట్ ఆకుపచ్చగా ఉంటుంది.

6.4 నిర్మాణం

MnO₄⁻, MnO₄²⁻ రెండూ చతుర్ముఖీయ (Tetrahedral) నిర్మాణం కలిగి ఉంటాయి. Mn కేంద్రంలో, నాలుగు O పరమాణువులు మూలల్లో ఉంటాయి. Mn–O బంధాలకు పాక్షిక ద్విబంధ స్వభావం ఉంటుంది. నిండిన ఆక్సిజన్ p ఆర్బిటాళ్లు, ఖాళీ మాంగనీసు d ఆర్బిటాళ్లతో అతివ్యాప్తి చెందడం వల్ల ఈ π బంధనం వస్తుంది. అనునాదం వల్ల నాలుగు Mn–O బంధాలూ సమానం.

చిత్రం 6.1 · చతుర్ముఖీయ పర్మాంగనేట్, మాంగనేట్ అయాన్లు (రేఖాచిత్రం)
చిత్రం 6.1 · చతుర్ముఖీయ పర్మాంగనేట్, మాంగనేట్ అయాన్లు (రేఖాచిత్రం)

రెండు అయాన్లదీ ఒకే చతుర్ముఖీయ ఆకారం; మాంగనేట్‌లోని అదనపు ఎలక్ట్రాన్ (d¹) దానిని పారాఅయస్కాంతంగా, ఆకుపచ్చగా చేస్తుంది; d⁰ పర్మాంగనేట్ డయాఅయస్కాంతం, ఊదా రంగు.

6.5 ఆక్సీకరణ చర్య: ఉత్పన్నాన్ని మాధ్యమం నిర్ణయిస్తుంది

ఒకే ఊదా అయాన్ pH ను బట్టి వేర్వేరు ఉత్పన్నాలను ఇస్తుంది. ఏ మార్గంలో వెళ్తుందో దానిని బట్టి వేర్వేరు స్టేషన్లలో ఆగే రైలులా దీనిని ఊహించుకోండి.

మాధ్యమంఅర్ధ-చర్యగ్రహించిన ఎలక్ట్రాన్లుఉత్పన్నం, రంగుE° (V)
ఆమ్లMnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O5Mn²⁺, దాదాపు రంగులేనిది+1.52
తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షారMnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻3MnO₂, గోధుమ అవక్షేపం+0.59
బలమైన క్షారMnO₄⁻ + e⁻ → MnO₄²⁻1MnO₄²⁻, ఆకుపచ్చ+0.56

ఆమ్లంలో పర్మాంగనేట్ మరింత బలమైన ఆక్సీకరణి. ఎడమ వైపు ఉన్న ఎక్కువ H⁺ అయాన్లు చర్యను ముందుకు లాగుతాయి.

ఆమ్ల మాధ్యమంలో చర్యలు.

  • అయోడైడ్ నుండి అయోడిన్:

10I−+2MnO4−+16H+→2Mn2++8H2O+5I2\mathrm{10I^- + 2MnO_4^- + 16H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 8H_2O + 5I_2}
  • ఐరన్(II) నుండి ఐరన్(III):

5Fe2++MnO4−+8H+→Mn2++4H2O+5Fe3+\mathrm{5Fe^{2+} + MnO_4^- + 8H^+ \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O + 5Fe^{3+}}
  • ఆక్సలేట్ నుండి కార్బన్ డయాక్సైడ్ (ద్రావణాన్ని సుమారు 333 K కు వేడిచేసి):

5C2O42−+2MnO4−+16H+→2Mn2++8H2O+10CO2\mathrm{5C_2O_4^{2-} + 2MnO_4^- + 16H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 8H_2O + 10CO_2}
  • హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ నుండి సల్ఫర్:

5H2S+2MnO4−+6H+→2Mn2++8H2O+5S\mathrm{5H_2S + 2MnO_4^- + 6H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 8H_2O + 5S}
  • సల్ఫైట్ నుండి సల్ఫేట్:

5SO32−+2MnO4−+6H+→2Mn2++3H2O+5SO42−\mathrm{5SO_3^{2-} + 2MnO_4^- + 6H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 3H_2O + 5SO_4^{2-}}
  • నైట్రైట్ నుండి నైట్రేట్:

5NO2−+2MnO4−+6H+→2Mn2++5NO3−+3H2O\mathrm{5NO_2^- + 2MnO_4^- + 6H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 5NO_3^- + 3H_2O}

ఆక్సలేట్ చర్య నెమ్మదిగా మొదలవుతుంది. కొంత Mn²⁺ ఏర్పడగానే అది చర్యను ఉత్ప్రేరిస్తుంది, వేగం ఒక్కసారిగా పెరుగుతుంది. దీనినే స్వయం ఉత్ప్రేరణ (Autocatalysis) అంటారు.

ఏ ఆమ్లం వాడాలి. టైట్రేషన్లలో సజల H₂SO₄ వాడతారు. KMnO₄, Cl⁻ ను Cl₂ గా ఆక్సీకరించి అదనపు పర్మాంగనేట్‌ను ఖర్చు చేస్తుంది కాబట్టి HCl వాడరు. HNO₃ స్వయంగా ఆక్సీకరణి కాబట్టి దాన్ని కూడా వాడరు.

స్వయం సూచిక (Self-indicator). టైట్రేషన్‌లో క్షయకారి మిగిలి ఉన్నంత వరకు KMnO₄ ప్రతి చుక్క తన ఊదా రంగును కోల్పోతుంది. మొదటి శాశ్వత లేత గులాబీ రంగే అంతిమ బిందువును సూచిస్తుంది. వేరే సూచిక అవసరం లేదు.

తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార మాధ్యమంలో చర్యలు.

  • అయోడైడ్ నుండి అయోడేట్:

2MnO4−+H2O+I−→2MnO2+2OH−+IO3−\mathrm{2MnO_4^- + H_2O + I^- \rightarrow 2MnO_2 + 2OH^- + IO_3^-}
  • థయోసల్ఫేట్ నుండి సల్ఫేట్:

8MnO4−+3S2O32−+H2O→8MnO2+6SO42−+2OH−\mathrm{8MnO_4^- + 3S_2O_3^{2-} + H_2O \rightarrow 8MnO_2 + 6SO_4^{2-} + 2OH^-}
  • మాంగనీసు(II) నుండి MnO₂ (జింక్ సల్ఫేట్ లేదా జింక్ ఆక్సైడ్ సమక్షంలో):

2MnO4−+3Mn2++2H2O→5MnO2+4H+\mathrm{2MnO_4^- + 3Mn^{2+} + 2H_2O \rightarrow 5MnO_2 + 4H^+}

రెండు మాధ్యమాలలో అయోడైడ్‌ను పోల్చండి. ఆమ్లంలో I⁻ కేవలం I₂ వరకే వెళ్తుంది. తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో అది IO₃⁻ వరకు వెళ్తుంది.

తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి మాధ్యమంపై ఆధారపడుతుంది (M = 158):

మాధ్యమంగ్రహించిన ఎలక్ట్రాన్లుతుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (g/eq)
ఆమ్ల5158/5 = 31.6
తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార3158/3 ≈ 52.7
బలమైన క్షార1158

6.6 ఉపయోగాలు

  • ప్రయోగశాలలో, పరిశ్రమలో ఆక్సీకరణిగా.

  • ఘనపరిమాణ విశ్లేషణ: స్వయం సూచికగా Fe²⁺, ఆక్సలేట్, H₂O₂, నైట్రైట్ ల అంచనా.

  • ఉన్ని, పత్తి, పట్టు వర్ణహారణం (బ్లీచింగ్), నూనెల రంగు తొలగించడం.

  • సజల ద్రావణంగా క్రిమిసంహారి, పూతినివారిణి (Antiseptic).

  • చల్లని, సజల, క్షార KMnO₄ (బేయర్ కారకం, Baeyer's reagent) కర్బన సమ్మేళనాలలో అసంతృప్తతను పరీక్షిస్తుంది: ఊదా రంగు అదృశ్యమవుతుంది.

6.7 సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 6.1: MnO₂, K₂MnO₄, KMnO₄ లలో Mn ఆక్సీకరణ స్థితిని ఇవ్వండి.

సాధన: MnO₂: x + 2(−2) = 0, x = +4. K₂MnO₄: 2(+1) + x + 4(−2) = 0, x = +6. KMnO₄: +1 + x + 4(−2) = 0, x = +7.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.2: ఆమ్లంలో 1 mol FeSO₄ ను ఆక్సీకరించడానికి ఎన్ని మోలుల KMnO₄ అవసరం?

సాధన: MnO₄⁻ 5 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తుంది, ప్రతి Fe²⁺ 1 ఇస్తుంది. కాబట్టి 1 mol MnO₄⁻, 5 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది. 1 mol Fe²⁺ కు KMnO₄ = 1/5 = 0.2 mol.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.3: టైట్రేషన్లలో KMnO₄ ను ఆమ్లీకరించడానికి HCl ఎందుకు వాడరు?

సాధన: E°(MnO₄⁻/Mn²⁺) = 1.52 V, E°(Cl₂/Cl⁻) = 1.36 V కంటే ఎక్కువ. కాబట్టి పర్మాంగనేట్ క్లోరైడ్‌ను క్లోరిన్‌గా ఆక్సీకరిస్తుంది. KMnO₄ లో కొంత భాగం HCl పై వృథా అవుతుంది, టైటర్ విలువ ఉండాల్సినదాని కంటే ఎక్కువ వస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.4: ఆమ్లంలో 20 mL 0.1 M ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని ఆక్సీకరించడానికి ఎంత ఘనపరిమాణం 0.02 M KMnO₄ అవసరం?

సాధన: ఆక్సలేట్ మోలులు = 0.020 × 0.1 = 2.0 × 10⁻³ mol. సమీకరణం ప్రకారం 2 MnO₄⁻, 5 C₂O₄²⁻ తో చర్య జరుపుతాయి. KMnO₄ మోలులు = (2/5) × 2.0 × 10⁻³ = 8.0 × 10⁻⁴ mol.

V=8.0×10−40.02=0.040 L=40 mLV = \frac{8.0 \times 10^{-4}}{0.02} = 0.040\ \mathrm{L} = 40\ \mathrm{mL}

సాధించిన ఉదాహరణ 6.5: 0.392 g మోర్ లవణం, FeSO₄·(NH₄)₂SO₄·6H₂O (M = 392), ను ఆమ్లంలో 0.02 M KMnO₄ తో టైట్రేషన్ చేశారు. వాడిన ఘనపరిమాణం కనుగొనండి.

సాధన: Fe²⁺ మోలులు = 0.392/392 = 1.0 × 10⁻³ mol. KMnO₄ మోలులు = 1.0 × 10⁻³ / 5 = 2.0 × 10⁻⁴ mol. ఘనపరిమాణం = 2.0 × 10⁻⁴ / 0.02 = 0.010 L = 10 mL.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.6: 15.8 g KMnO₄ ను 513 K వద్ద వేడిచేసినప్పుడు STP వద్ద ఎంత ఘనపరిమాణం O₂ విడుదల అవుతుంది?

సాధన: 15.8 g = 0.1 mol. 2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂ నుండి 0.1 mol, 0.05 mol O₂ ఇస్తుంది. ఘనపరిమాణం = 0.05 × 22.4 = 1.12 L.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.7: ఆమ్ల, తటస్థ, బలమైన క్షార మాధ్యమాలలో KMnO₄ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశులు, వాటి నిష్పత్తిని కనుగొనండి.

సాధన: 158/5 = 31.6, 158/3 ≈ 52.7, 158/1 = 158. నిష్పత్తి (1/5) : (1/3) : 1. 15 తో గుణిస్తే 3 : 5 : 15.

సాధించిన ఉదాహరణ 6.8: 8.7 g MnO₂ (M = 87) ను KOH, గాలితో గలనం చేసి, ఏర్పడిన మాంగనేట్‌ను ఆమ్లంలో అనుపాత చర్య చెందనిస్తారు. గరిష్టంగా ఎంత ద్రవ్యరాశి KMnO₄ ఏర్పడుతుంది?

సాధన: 8.7 g MnO₂ = 0.1 mol, ఇది 0.1 mol K₂MnO₄ నిస్తుంది. 3MnO₄²⁻ → 2MnO₄⁻ + MnO₂ నుండి అందులో 2/3 మాత్రమే పర్మాంగనేట్‌గా మారుతుంది. KMnO₄ మోలులు = (2/3) × 0.1 = 0.0667 mol.

m=0.0667×158≈10.5 gm = 0.0667 \times 158 \approx 10.5\ \mathrm{g}

సాధించిన ఉదాహరణ 6.9: స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో ఒక మోలు I⁻ కు ఎన్ని మోలుల KMnO₄ అవసరం, ఉత్పన్నం ఏది?

సాధన: 2MnO₄⁻ + H₂O + I⁻ → 2MnO₂ + 2OH⁻ + IO₃⁻ నుండి ప్రతి mol I⁻ కు 2 mol KMnO₄ అవసరం. ఉత్పన్నం అయోడేట్, IO₃⁻. ఎలక్ట్రాన్లను తనిఖీ చేయండి: I −1 నుండి +5 కు (6 ఎలక్ట్రాన్లు), 2 Mn ఒక్కొక్కటి 3 గ్రహిస్తాయి (6 ఎలక్ట్రాన్లు).

త్వరిత పునశ్చరణ

  • MnO₂ + KOH + O₂ (గలనం) → ఆకుపచ్చ K₂MnO₄; 3MnO₄²⁻ + 4H⁺ → 2MnO₄⁻ + MnO₂ + 2H₂O.

  • వాణిజ్యంగా మాంగనేట్‌ను విద్యుత్ విశ్లేషణ ద్వారా ఆక్సీకరిస్తారు; ప్రయోగశాలలో Mn²⁺ ను S₂O₈²⁻ తో ఆక్సీకరిస్తారు.

  • 513 K వద్ద 2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂.

  • MnO₄⁻: చతుర్ముఖీయం, d⁰, డయాఅయస్కాంతం, ఊదా (ఆవేశ బదిలీ). MnO₄²⁻: చతుర్ముఖీయం, d¹, పారాఅయస్కాంతం, ఆకుపచ్చ.

  • ఆమ్లం: 5e⁻ → Mn²⁺. తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షారం: 3e⁻ → MnO₂. బలమైన క్షారం: 1e⁻ → MnO₄²⁻.

  • ఆమ్లంలో: I⁻ → I₂, Fe²⁺ → Fe³⁺, C₂O₄²⁻ → CO₂, H₂S → S, SO₃²⁻ → SO₄²⁻, NO₂⁻ → NO₃⁻.

  • తటస్థంలో: I⁻ → IO₃⁻, S₂O₃²⁻ → SO₄²⁻, Mn²⁺ → MnO₂.

  • సజల H₂SO₄ వాడండి, HCl ఎప్పుడూ వద్దు; KMnO₄ స్వయం సూచిక.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • అన్ని మాధ్యమాలలో KMnO₄ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశిని 31.6 గా తీసుకోవడం. ఆమ్లంలో మాత్రమే అది 31.6.

  • తటస్థ ద్రావణంలో I⁻ ఉత్పన్నంగా I₂ రాయడం. అది IO₃⁻.

  • జతకాని ఎలక్ట్రాన్ల వల్ల MnO₄⁻ రంగులో ఉందని చెప్పడం. దానికి అవి లేవు; రంగు ఆవేశ బదిలీ వల్ల.

  • మాంగనేట్ అనుపాత చర్యలో Mn లో 2/3 మాత్రమే పర్మాంగనేట్‌గా మారుతుందని మర్చిపోవడం.

  • రంగులను కలగాపులగం చేయడం: మాంగనేట్ ఆకుపచ్చ, పర్మాంగనేట్ ఊదా.

  • టైట్రేషన్‌లో ఏ బలమైన ఆమ్లమైనా పనిచేస్తుందని అనుకోవడం. HCl, Cl₂ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 6

స్థాయి 1: భావన తనిఖీ

1. KMnO₄ తయారీకి వాడే ధాతువు (a) క్రోమైట్ (b) పైరోలుసైట్ (c) మాగ్నటైట్ (d) సిన్నబార్

2. KMnO₄ లో Mn ఆక్సీకరణ స్థితి (a) +6 (b) +4 (c) +7 (d) +2

3. పొటాషియం మాంగనేట్, K₂MnO₄ రంగు (a) ముదురు ఆకుపచ్చ (b) ఊదా (c) నారింజ (d) రంగులేనిది

4. పర్మాంగనేట్ అయాన్ ఆకారం (a) అష్టముఖీయం (b) సమతల చతురస్రం (c) పిరమిడల్ (d) చతుర్ముఖీయం

5. ఆమ్ల ద్రావణంలో MnO₄⁻ దీనిగా క్షయకరణం చెందుతుంది (a) MnO₂ (b) Mn²⁺ (c) MnO₄²⁻ (d) Mn

6. తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో MnO₄⁻ దీనిగా క్షయకరణం చెందుతుంది (a) Mn²⁺ (b) MnO₄²⁻ (c) MnO₂ (d) Mn₂O₃

7. టైట్రేషన్లలో KMnO₄ ను ఆమ్లీకరించడానికి వాడే ఆమ్లం (a) సజల H₂SO₄ (b) HCl (c) HNO₃ (d) CH₃COOH

8. KMnO₄ టైట్రేషన్లలో వేరే సూచిక అవసరం లేకపోవడానికి కారణం (a) KMnO₄ రంగులేనిది (b) Fe³⁺ సూచికగా పనిచేస్తుంది (c) ఫినాఫ్థలీన్ అప్పటికే ఉంటుంది (d) అంతిమ బిందువు తర్వాతే KMnO₄ ఊదా రంగు నిలిచి ఉంటుంది

9. ఆమ్ల ద్రావణంలో ఒక MnO₄⁻ అయాన్ గ్రహించే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 3 (b) 5 (c) 1 (d) 7

10. 513 K వద్ద వేడిచేసినప్పుడు KMnO₄ ఇచ్చేవి (a) K₂MnO₄, MnO₂, O₂ (b) K₂O, Mn₂O₇ (c) Mn, O₂ (d) KMnO₃, O₂

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. ఆమ్ల ద్రావణంలో KMnO₄ (M = 158) తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (a) 158 (b) 52.7 (c) 31.6 (d) 79

12. ఆమ్లంలో 1 mol Fe²⁺ ను ఆక్సీకరించడానికి అవసరమైన KMnO₄ మోలులు (a) 0.2 (b) 5 (c) 0.5 (d) 1

13. అయస్కాంత ప్రవర్తన గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) MnO₄⁻, MnO₄²⁻ రెండూ పారాఅయస్కాంతాలు (b) రెండూ డయాఅయస్కాంతాలు (c) MnO₄⁻ పారాఅయస్కాంతం, MnO₄²⁻ డయాఅయస్కాంతం (d) MnO₄⁻ డయాఅయస్కాంతం, MnO₄²⁻ పారాఅయస్కాంతం

14. ఆమ్లంలో MnO₄²⁻ అనుపాత చర్యలో ఏర్పడే MnO₄⁻ : MnO₂ మోల్ నిష్పత్తి (a) 1 : 2 (b) 2 : 1 (c) 1 : 1 (d) 3 : 1

15. స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో KMnO₄ అయోడైడ్‌ను దీనిగా ఆక్సీకరిస్తుంది (a) I₂ (b) IO⁻ (c) IO₃⁻ (d) IO₄⁻

16. తటస్థ ద్రావణంలో KMnO₄ థయోసల్ఫేట్‌ను దీనిగా ఆక్సీకరిస్తుంది (a) SO₄²⁻ (b) S (c) S₄O₆²⁻ (d) SO₂

17. టైట్రేషన్లలో KMnO₄ ద్రావణాన్ని ఆమ్లీకరించడానికి HCl వాడకపోవడానికి కారణం (a) HCl బలహీన ఆమ్లం (b) HCl మాంగనీసును అవక్షేపిస్తుంది (c) HCl, Fe³⁺ ను క్షయకరిస్తుంది (d) KMnO₄, HCl ను Cl₂ గా ఆక్సీకరించి అదనపు KMnO₄ ను ఖర్చు చేస్తుంది

18. ప్రయోగశాలలో Mn(II) లవణాన్ని దీనితో ఆక్సీకరించి KMnO₄ తయారుచేయవచ్చు (a) KCl (b) పెరాక్సోడైసల్ఫేట్ (c) హైడ్రోజన్ (d) జింక్

19. KMnO₄ తో టైట్రేషన్ కోసం ఆక్సలేట్ ద్రావణాన్ని ముందుగా సుమారు ఈ ఉష్ణోగ్రతకు వేడిచేస్తారు (a) 273 K (b) 573 K (c) 200 K (d) 333 K

20. ఆమ్లీకృత KMnO₄ ఆక్సలేట్‌ను ఆక్సీకరించినప్పుడు ఒక మోలు MnO₄⁻ కు ఏర్పడే CO₂ మోలులు (a) 2.5 (b) 10 (c) 5 (d) 2

21. తటస్థ మాధ్యమంలో KMnO₄ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి సుమారు (a) 52.7 (b) 31.6 (c) 158 (d) 79

22. పర్మాంగనేట్ అయాన్ తీవ్రమైన రంగుకు కారణం (a) d–d పరివర్తనలు (b) ఆక్సిజన్ నుండి మాంగనీసుకు ఆవేశ బదిలీ (c) Mn పై జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు (d) K⁺ అయాన్

స్థాయి 3: సవాలు

23. ఆమ్లంలో 20 mL 0.1 M ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని ఆక్సీకరించడానికి అవసరమైన 0.02 M KMnO₄ ఘనపరిమాణం (a) 100 mL (b) 16 mL (c) 40 mL (d) 20 mL

24. 8.7 g MnO₂ ను K₂MnO₄ గా మార్చి, ఆమ్లంలో పూర్తిగా అనుపాత చర్య చెందనిస్తారు. ఏర్పడే KMnO₄ గరిష్ట ద్రవ్యరాశి సుమారు (a) 15.8 g (b) 10.5 g (c) 5.3 g (d) 7.9 g

25. ఆమ్లంలో 0.392 g మోర్ లవణం (M = 392) ను టైట్రేషన్ చేయడానికి అవసరమైన 0.02 M KMnO₄ ఘనపరిమాణం (a) 10 mL (b) 50 mL (c) 20 mL (d) 2 mL

26. 15.8 g KMnO₄ ను 513 K వద్ద వేడిచేసినప్పుడు STP వద్ద విడుదలయ్యే O₂ ఘనపరిమాణం (a) 2.24 L (b) 0.56 L (c) 4.48 L (d) 1.12 L

27. ఆమ్ల, తటస్థ, బలమైన క్షార మాధ్యమాలలో KMnO₄ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశుల నిష్పత్తి (a) 5 : 3 : 1 (b) 3 : 5 : 15 (c) 1 : 3 : 5 (d) 15 : 5 : 3

28. ZnO సమక్షంలో MnO₄⁻, Mn²⁺ తో చర్య జరిపినప్పుడు ఏర్పడే మాంగనీసు ఉత్పన్నం (a) MnO₄²⁻ (b) Mn₂O₇ (c) MnO₂ (d) Mn³⁺

29. ప్రతిపాదన (A): KMnO₄ డయాఅయస్కాంతమైనా తీవ్రమైన రంగులో ఉంటుంది.
కారణం (R): దాని రంగు లిగాండ్ నుండి లోహానికి ఆవేశ బదిలీ వల్ల వస్తుంది, దీనికి జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు అవసరం లేదు.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: బలమైన క్షార ద్రావణంలో MnO₄⁻ ఆకుపచ్చ MnO₄²⁻ గా క్షయకరణం చెందుతుంది.
వాక్యం II: KMnO₄ టైట్రేషన్లు సాధారణంగా HCl మాధ్యమంలో జరుపుతారు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bపైరోలుసైట్ = MnO₂.
2c+1 + x − 8 = 0.
3aMn(VI) మాంగనేట్ ఆకుపచ్చ.
4dMn చుట్టూ నాలుగు O.
5b5 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి Mn²⁺ అవుతుంది.
6c3 ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి MnO₂ అవుతుంది.
7aKMnO₄ దీనిని ఆక్సీకరించదు, ఇది స్వయంగా ఆక్సీకరణి కాదు.
8dKMnO₄ స్వయం సూచికగా పనిచేస్తుంది.
9b+7 → +2.
10a2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂.
11c158/5.
12a5 Fe²⁺ కు 1 MnO₄⁻.
13dd⁰ మరియు d¹.
14b3MnO₄²⁻ → 2MnO₄⁻ + MnO₂.
15cతటస్థ మాధ్యమం I⁻ ని +5 కు తీసుకెళ్తుంది.
16a8MnO₄⁻ + 3S₂O₃²⁻ → 6SO₄²⁻.
17dE° 1.52 V > Cl₂/Cl⁻ కు 1.36 V.
18b2Mn²⁺ + 5S₂O₈²⁻ → 2MnO₄⁻.
19dగది ఉష్ణోగ్రత వద్ద చర్య నెమ్మది.
20c2 MnO₄⁻ కు 10 CO₂.
21a158/3.
22bd⁰ అయాన్‌లో LMCT.
23c(2/5) × 2 × 10⁻³ ÷ 0.02 = 40 mL.
24b(2/3) × 0.1 × 158 ≈ 10.5 g.
25a10⁻³/5 mol ÷ 0.02 M = 10 mL.
26d0.1 mol KMnO₄, 0.05 mol O₂ ఇస్తుంది.
27b(1/5) : (1/3) : 1 = 3 : 5 : 15.
28c2MnO₄⁻ + 3Mn²⁺ + 2H₂O → 5MnO₂ + 4H⁺.
29aజతకాని ఎలక్ట్రాన్లు లేకుండా LMCT రంగును వివరిస్తుంది.
30cHCl వాడరు, కాబట్టి II తప్పు.

అధ్యాయం 6 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • ప్రారంభ పదార్థం: పైరోలుసైట్, MnO₂.

  • KOH, ఆక్సీకరణి (గాలి లేదా KNO₃) తో గలనం చేస్తే ముదురు ఆకుపచ్చ పొటాషియం మాంగనేట్ వస్తుంది: 2MnO₂ + 4KOH + O₂ → 2K₂MnO₄ + 2H₂O.

  • తటస్థ లేదా ఆమ్ల ద్రావణంలో మాంగనేట్ అనుపాత చర్య చెందుతుంది: 3MnO₄²⁻ + 4H⁺ → 2MnO₄⁻ + MnO₂ + 2H₂O.

  • వాణిజ్య పద్ధతి: క్షార ఆక్సీకరణ గలనం, తర్వాత విద్యుత్ ఆక్సీకరణం MnO₄²⁻ → MnO₄⁻ + e⁻.

  • ప్రయోగశాల పద్ధతి: Mn²⁺ ను పెరాక్సోడైసల్ఫేట్‌తో ఆక్సీకరణం: 2Mn²⁺ + 5S₂O₈²⁻ + 8H₂O → 2MnO₄⁻ + 10SO₄²⁻ + 16H⁺.

  • KMnO₄: ముదురు ఊదా స్ఫటికాలు, నీటిలో కొద్దిగా మాత్రమే కరుగుతుంది; 513 K వద్ద వేడిచేస్తే: 2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂.

  • MnO₄⁻ (ఊదా, d⁰, డయాఅయస్కాంతం), MnO₄²⁻ (ఆకుపచ్చ, d¹, పారాఅయస్కాంతం) రెండూ p–d π బంధనంతో చతుర్ముఖీయాలు.

  • ఆమ్ల మాధ్యమం (H₂SO₄, ఎప్పుడూ HCl కాదు): 5 ఎలక్ట్రాన్లు, ఉత్పన్నం Mn²⁺, E° = +1.52 V.

  • తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షారం: 3 ఎలక్ట్రాన్లు, ఉత్పన్నం MnO₂ (I⁻ → IO₃⁻, S₂O₃²⁻ → SO₄²⁻, Mn²⁺ → MnO₂).

  • బలమైన క్షారం: 1 ఎలక్ట్రాన్, ఉత్పన్నం MnO₄²⁻.

  • ఆమ్లంలో ఇది Fe²⁺, I⁻, C₂O₄²⁻ (వేడిగా, సుమారు 333 K), H₂S, SO₃²⁻, NO₂⁻ లను ఆక్సీకరిస్తుంది.

  • స్వయం సూచిక: మొదటి అదనపు చుక్క ద్రావణాన్ని గులాబీగా ఉంచుతుంది.

  • ఉపయోగాలు: ప్రయోగశాల ఆక్సీకరణి, C=C కోసం బేయర్ కారకం, ఉన్ని, పత్తి, పట్టు బ్లీచింగ్, నూనెల రంగు తొలగించడం, క్రిమిసంహారి.

MnO4−+8H++5e−→Mn2++4H2O\mathrm{MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O}
MnO4−+2H2O+3e−→MnO2+4OH−\mathrm{MnO_4^- + 2H_2O + 3e^- \rightarrow MnO_2 + 4OH^-}

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

మాధ్యమంఉత్పన్నంఒక MnO₄⁻ కు ఎలక్ట్రాన్లుKMnO₄ తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (M = 158)
ఆమ్లMn²⁺ (రంగులేనిది)531.6
తటస్థ / స్వల్ప క్షారMnO₂ (గోధుమ అవక్షేపం)352.7
బలమైన క్షారMnO₄²⁻ (ఆకుపచ్చ)1158
టైట్రేషన్ (ఆమ్లం)మోల్ నిష్పత్తి MnO₄⁻ : క్షయకారి
Fe²⁺1 : 5
C₂O₄²⁻2 : 5
FeC₂O₄3 : 5
H₂O₂2 : 5

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "ఆమ్లం 5, తటస్థం 3, క్షారం 1" (Acid 5, Neutral 3, Alkali 1) – ప్రతి మాధ్యమంలో MnO₄⁻ గ్రహించే ఎలక్ట్రాన్లు.

  • "ఆకుపచ్చ ఊదాగా మారుతుంది" (Green goes to Purple) – ఆకుపచ్చ మాంగనేట్ (+6) ఆక్సీకరణం చెంది ఊదా పర్మాంగనేట్ (+7) అవుతుంది.

  • "KMnO₄ దగ్గర HCl వద్దు" (No HCl near KMnO₄) – HCl, Cl₂ గా ఆక్సీకరణం చెంది టైటర్‌ను పాడుచేస్తుంది; సజల H₂SO₄ వాడండి.

  • "Pyro → Pot → Perm" – పైరోలుసైట్ → పొటాషియం మాంగనేట్ → పర్మాంగనేట్.

  • "ఆక్సలేట్‌ను వేడి చేయి" (Warm the oxalate) – ఆక్సలేట్ టైట్రేషన్లు సుమారు 333 K వద్ద చేస్తారు; తర్వాత ఏర్పడే Mn²⁺ చర్యను వేగవంతం చేస్తుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • అయాన్–ఎలక్ట్రాన్ పద్ధతిలో తుల్యం చేయడం, n-కారకం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 7: రెడాక్స్ చర్యలు మరియు విద్యుత్ రసాయనశాస్త్రం నుండి; మోల్ నిష్పత్తులు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 1: రసాయన శాస్త్రంలో కొన్ని ప్రాథమిక భావనల నుండి వస్తాయి.

  • అసంతృప్తత కోసం బేయర్ పరీక్ష రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 15: హైడ్రోకార్బన్‌లకు చెందుతుంది.

  • KMnO₄ తో రెడాక్స్ టైట్రేషన్లు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 20: ప్రాక్టికల్ రసాయన శాస్త్ర సూత్రాలలో సాధన చేస్తారు; స్వయం ఉత్ప్రేరణ రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 8: రసాయన గతిశాస్త్రంతో అనుసంధానమై ఉంటుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 6, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. జాబితా I (పరిస్థితి) ని జాబితా II (KMnO₄ కు ఫలితం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. ఆమ్ల ద్రావణం B. తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార ద్రావణం C. బలమైన క్షార ద్రావణం D. 513 K కు వేడిచేసిన ఘనం
జాబితా II: (i) MnO₂, ఒక MnO₄⁻ కు 3 ఎలక్ట్రాన్లు (ii) K₂MnO₄, MnO₂, O₂ (iii) Mn²⁺, ఒక MnO₄⁻ కు 5 ఎలక్ట్రాన్లు (iv) MnO₄²⁻, ఒక MnO₄⁻ కు 1 ఎలక్ట్రాన్
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iii, B-i, C-iv, D-ii

32. జాబితా I (ఆమ్లీకృత KMnO₄ ఆక్సీకరించే జాతి) ని జాబితా II (ఉత్పన్నం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. I⁻ B. C₂O₄²⁻ C. SO₃²⁻ D. NO₂⁻
జాబితా II: (i) SO₄²⁻ (ii) I₂ (iii) NO₃⁻ (iv) CO₂
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i

33. జాబితా I (మాంగనీసు జాతి) ని జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. MnO₄⁻ B. MnO₄²⁻ C. MnO₂ D. Mn²⁺(aq)
జాబితా II: (i) ఆకుపచ్చ, ఒక జతకాని ఎలక్ట్రాన్‌తో పారాఅయస్కాంతం (ii) చాలా లేత గులాబీ d⁵ అయాన్ (iii) ఊదా, డయాఅయస్కాంతం (iv) ప్రారంభ ధాతువుగా వాడే ముదురు గోధుమ-నలుపు ఘనం
(a) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv

34. జాబితా I (క్షయకారి) ని జాబితా II (మోల్ నిష్పత్తి MnO₄⁻ : క్షయకారి) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. Fe²⁺ (ఆమ్లం) B. C₂O₄²⁻ (ఆమ్లం) C. FeC₂O₄ (ఆమ్లం) D. S₂O₃²⁻ (తటస్థం, SO₄²⁻ గా)
జాబితా II: (i) 8 : 3 (ii) 1 : 5 (iii) 3 : 5 (iv) 2 : 5
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (d) A-i, B-iv, C-iii, D-ii

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. HCl, Cl₂ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది కాబట్టి KMnO₄ ను ఆమ్లీకరించడానికి దాన్ని వాడరు.
B. ఆమ్ల టైట్రేషన్లలో KMnO₄ తనకు తానే సూచికగా పనిచేస్తుంది.
C. ఆక్సలేట్ టైట్రేషన్‌ను వేడిగా, సుమారు 333 K వద్ద చేస్తారు.
D. స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో KMnO₄, I⁻ ను I₂ గా ఆక్సీకరిస్తుంది.
E. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద KMnO₄ నీటిలో చాలా ఎక్కువగా కరుగుతుంది.
(a) 4 (b) 2 (c) 3 (d) 5

36. KMnO₄ తయారీ గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. గాలి లేదా KNO₃ సమక్షంలో MnO₂ ను KOH తో గలనం చేస్తే ఆకుపచ్చ K₂MnO₄ వస్తుంది.
B. ఆమ్లంలో మాంగనేట్ పర్మాంగనేట్, MnO₂ గా అనుపాత చర్య చెందుతుంది.
C. వాణిజ్యంగా మాంగనేట్‌ను విద్యుత్ విశ్లేషణ ద్వారా పర్మాంగనేట్‌గా ఆక్సీకరిస్తారు.
D. ప్రయోగశాలలో Mn²⁺ ను పెరాక్సోడైసల్ఫేట్‌తో MnO₄⁻ గా ఆక్సీకరించవచ్చు.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. నిర్మాణం గురించి ఈ వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. MnO₄⁻ చతుర్ముఖీయం.
B. MnO₄⁻ పారాఅయస్కాంతం.
C. MnO₄²⁻ కు ఒక జతకాని ఎలక్ట్రాన్ ఉంది.
D. MnO₄⁻ లోని π బంధనం ఆక్సిజన్ p ఆర్బిటాళ్లు, మాంగనీసు d ఆర్బిటాళ్ల అతివ్యాప్తిని వాడుతుంది.
(a) 1 (b) 3 (c) 2 (d) 4

38. KMnO₄ ఉపయోగాల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. చల్లని, సజల, క్షార KMnO₄ (బేయర్ కారకం) C=C ని పరీక్షిస్తుంది.
B. దీనిని ఉన్ని, పత్తి, పట్టు బ్లీచింగ్‌కు వాడతారు.
C. టైట్రేషన్లకు ఇది సాధారణ ప్రాథమిక ప్రమాణం.
D. దీని సజల ద్రావణాన్ని క్రిమిసంహారిగా వాడతారు.
(a) A, B, D మాత్రమే (b) A, B మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే

39. ఆమ్లంలో 10.0 mL 0.1 M ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని KMnO₄ తో టైట్రేషన్ చేశారు. బ్యురెట్ రీడింగులు ఇవి.

ప్రయత్నం123
KMnO₄ ఘనపరిమాణం (mL)20.119.920.0

KMnO₄ మోలారిటీ (a) 0.05 M (b) 0.02 M (c) 0.04 M (d) 0.01 M

40. దత్తాంశం: M(KMnO₄) = 158 g/mol. ఆమ్ల, తటస్థ, బలమైన క్షార మాధ్యమాలలో దాని తుల్యాంక ద్రవ్యరాశులు వరుసగా (a) 52.7, 31.6, 158 (b) 158, 52.7, 31.6 (c) 31.6, 52.7, 158 (d) 31.6, 158, 52.7

41. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆక్సలేట్ టైట్రేషన్‌లో, KMnO₄ ప్రతి చుక్క రంగు కోల్పోవడానికి పట్టే సమయాన్ని ఒక విద్యార్థి గమనిస్తాడు. మొదటి కొన్ని చుక్కలకు చాలా సెకన్లు పడుతుంది; తర్వాతి చుక్కలు దాదాపు వెంటనే రంగు కోల్పోతాయి. ఉత్తమ వివరణ (a) ద్రావణం చల్లబడుతుంది (b) చర్యలో ఏర్పడిన Mn²⁺ దాన్ని ఉత్ప్రేరిస్తుంది (c) ఆక్సలేట్ గాఢత పెరుగుతుంది (d) నిల్వ ఉంచితే KMnO₄ వియోగం చెందుతుంది

Q42–43 కోసం పేరా: ఒక ఫార్మసిస్ట్ కొన్ని KMnO₄ స్ఫటికాలను నీటిలో కరిగించి గాయాలు కడగడానికి గులాబీ ద్రావణం తయారుచేస్తాడు. ప్రయోగశాలలో ఒక విద్యార్థి 3.16 g పొడి KMnO₄ (M = 158 g/mol) ను 513 K కు వేడిచేసి, మిణుకుమిణుకుమనే పుల్లను గొట్టం మూతి వద్ద ఉంచుతాడు.

42. ఆ పుల్ల (a) ఆరిపోతుంది, CO₂ విడుదల అవుతుంది కాబట్టి (b) పాప్ శబ్దంతో మండుతుంది, H₂ విడుదల అవుతుంది కాబట్టి (c) మళ్ళీ వెలుగుతుంది, O₂ విడుదల అవుతుంది కాబట్టి (d) ఏ మార్పూ ఉండదు

43. పూర్తి వియోగం జరిగిందని అనుకుంటే, విడుదలైన O₂ ద్రవ్యరాశి (a) 0.32 g (b) 0.16 g (c) 0.64 g (d) 1.28 g

44. ఆమ్లంలో 0.012 mol KMnO₄ ఎన్ని మోలుల FeC₂O₄ ను ఆక్సీకరిస్తుంది? (a) 0.06 (b) 0.012 (c) 0.03 (d) 0.02

45. తటస్థ ద్రావణంలో: 8MnO₄⁻ + 3S₂O₃²⁻ + H₂O → 8MnO₂ + 6SO₄²⁻ + 2OH⁻. 0.3 mol S₂O₃²⁻ పూర్తిగా ఆక్సీకరణం చెందినప్పుడు ఏర్పడే MnO₂ మోలులు: (a) 0.8 (b) 0.3 (c) 0.24 (d) 1.6

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31dఆమ్లం Mn²⁺ (5e), తటస్థం MnO₂ (3e), బలమైన క్షారం MnO₄²⁻ (1e); వేడి K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂ ఇస్తుంది.
32aI⁻ → I₂, C₂O₄²⁻ → CO₂, SO₃²⁻ → SO₄²⁻, NO₂⁻ → NO₃⁻.
33cపర్మాంగనేట్ ఊదా d⁰; మాంగనేట్ ఆకుపచ్చ d¹; MnO₂ పైరోలుసైట్; Mn²⁺ లేత గులాబీ d⁵.
34bఎలక్ట్రాన్లు: Fe²⁺ 1, C₂O₄²⁻ 2, FeC₂O₄ 3, ప్రతి MnO₄⁻ 5; థయోసల్ఫేట్ నిష్పత్తి తటస్థ సమీకరణం నుండి.
35cA, B, C సరైనవి; తటస్థంలో IO₃⁻ వస్తుంది; KMnO₄ కొద్దిగా మాత్రమే కరుగుతుంది.
36dనాలుగూ సరైన పద్ధతులు, దశలు.
37bA, C, D సరైనవి; MnO₄⁻ d⁰, డయాఅయస్కాంతం.
38aKMnO₄ ప్రాథమిక ప్రమాణం కాదు (దానిలో ఎప్పుడూ కొంత MnO₂ ఉంటుంది).
39bఆక్సాలిక్ ఆమ్లం 1.0 mmol; MnO₄⁻ = 2/5 × 1.0 = 0.4 mmol; 0.4/20.0 = 0.02 M.
40c158/5 = 31.6; 158/3 = 52.7; 158/1 = 158.
41bస్వయం ఉత్ప్రేరణ: ఉత్పన్నమైన Mn²⁺ చర్యను వేగవంతం చేస్తుంది.
42c2KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂ ఆక్సిజన్‌ను ఇస్తుంది.
43a3.16/158 = 0.02 mol KMnO₄ → 0.01 mol O₂ = 0.32 g.
44d5 × 0.012 = 0.06 mol e⁻; FeC₂O₄ 3 e⁻ ఇస్తుంది; 0.06/3 = 0.02 mol.
45a3 : 8 నిష్పత్తి; 0.3 × 8/3 = 0.8 mol MnO₂.
29 min left
‹
›