యూనిట్ పరీక్ష: d- మరియు f-బ్లాక్ మూలకాలు (Unit Test: d- and f-Block Elements)
సమయం: 50 నిమిషాలు. 45 ప్రశ్నలు. మార్కులు: సరైన జవాబుకు +4, తప్పు జవాబుకు −1, వదిలేసితే 0. "ఈ పుస్తకాన్ని ఎలా ఉపయోగించాలి" లోని దత్తాంశ సంప్రదాయాలను వాడండి.
1. [Ar] 3d⁴ విన్యాసం గల అయాన్ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం (a) 3.87 BM (b) 2.83 BM (c) 5.92 BM (d) 4.90 BM
2. జల ద్రావణంలో రెండూ రంగులేని అయాన్ల జత ఏది? (a) V³⁺, Zn²⁺ (b) Ti⁴⁺, Cu⁺ (c) Mn²⁺, Sc³⁺ (d) Fe³⁺, Cu⁺
3. ఆమ్ల ద్రావణంలో 0.5 mol K₂Cr₂O₇ ఎన్ని మోలుల Fe²⁺ ను ఆక్సీకరిస్తుంది? (a) 1.5 (b) 3 (c) 6 (d) 2.5
4. ఏ భూస్థితి 3d పరమాణువులో అత్యధిక జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి? (a) Mn (b) Fe (c) V (d) Cr
5. నీటిలో కాపర్(I) లవణ ద్రావణం దీనిగా మారుతుంది (a) Cu₂O మాత్రమే (b) Cu³⁺, Cu (c) Cu²⁺, Cu (d) Cu²⁺, H₂
6. అత్యధిక ద్రవీభవన స్థానం గల లోహం ఏది? (a) Fe (b) Cr (c) Zn (d) W
7. తటస్థ లేదా స్వల్ప క్షార ద్రావణంలో KMnO₄ అయోడైడ్ అయాన్లను దీనిగా ఆక్సీకరిస్తుంది (a) IO₃⁻ (b) I₂ (c) IO₄⁻ (d) IO⁻
8. కిందివాటిలో లాంథనాయిడ్ సంకోచం యొక్క పరిణామం కానిది ఏది? (a) Zr, Hf లకు దాదాపు సమాన వ్యాసార్ధాలు (b) La(OH)₃ నుండి Lu(OH)₃ వరకు క్షారత్వం పెరుగుతుంది (c) లాంథనాయిడ్లను వేరుచేయడం కష్టం (d) 4d లోహాల కంటే 5d లోహాల సాంద్రత చాలా ఎక్కువ
9. ఏ 3d లోహానికి ధనాత్మక ప్రామాణిక ఎలక్ట్రోడ్ పొటెన్షియల్ E°(M²⁺/M) ఉంటుంది? (a) Cu (b) Ni (c) Co (d) Fe
10. వనస్పతి నూనెల హైడ్రోజనీకరణానికి వాడే ఉత్ప్రేరకం (a) Fe (b) V₂O₅ (c) Ni (d) Pt–Rh జాలి
11. 513 K వద్ద KMnO₄ ను వేడిచేసినప్పుడు ఏర్పడే మాంగనీసు ఉత్పన్నాలలో Mn ఆక్సీకరణ స్థితులు (a) +7, +2 (b) +6, +2 (c) +6, +4 (d) +4, +3
12. అత్యధిక క్షార స్వభావం గల ఆక్సైడ్ ఏది? (a) Mn₂O₇ (b) CrO₃ (c) V₂O₅ (d) MnO
13. TiC, Fe₃H వంటి అంతరాళ సమ్మేళనాలకు సరిపోయే వివరణ ఏది? (a) మెత్తనివి, తక్కువ ద్రవీభవన స్థానం గలవి, అయానిక (b) చర్యాశీలమైనవి, విద్యుత్ వాహకాలు కావు (c) స్టాయికియోమెట్రిక్ రంగు లవణాలు (d) కఠినమైనవి, అధిక ద్రవీభవన స్థానం గలవి, వాహకాలు, రసాయనికంగా జడమైనవి
14. లాంథనాయిడ్లలోని 4f ఆర్బిటాళ్లతో పోలిస్తే, ఆక్టినాయిడ్లలోని 5f ఆర్బిటాళ్లు (a) ఎక్కువ పూడికపోయి, బంధనంలో తక్కువగా పాల్గొంటాయి (b) తక్కువ పూడికపోయి, బంధనంలో ఎక్కువగా పాల్గొంటాయి (c) సమానంగా పూడికపోయి ఉంటాయి (d) ఏ ఎలక్ట్రాన్లనూ కలిగి ఉండవు
15. బలమైన క్షార మాధ్యమంలో KMnO₄ (M = 158) తుల్యాంక ద్రవ్యరాశి (a) 31.6 (b) 158 (c) 52.7 (d) 79
16. Cr³⁺ కు ఉన్నన్ని జతకాని ఎలక్ట్రాన్లే ఉన్న జల అయాన్ ఏది? (a) Co²⁺ (b) Fe²⁺ (c) Ni²⁺ (d) Mn²⁺
17. డైక్రోమేట్ అయాన్లో రెండు క్రోమియం పరమాణువుల మధ్య ఎన్ని ఆక్సిజన్ పరమాణువులు పంచుకోబడతాయి? (a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 0
18. Zn, Cd, Hg లను పరివర్తన మూలకాలుగా పరిగణించకపోవడానికి కారణం (a) అవన్నీ ద్రవాలు (b) అవి అనేక ఆక్సీకరణ స్థితులను చూపుతాయి (c) పరమాణువులోనూ సాధారణ అయాన్లోనూ వాటికి పూర్తి d¹⁰ సమితి ఉంటుంది (d) వాటికి s ఎలక్ట్రాన్లు లేవు
19. అతి తక్కువ మూడవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ గల మూలకం ఏది? (a) Fe (b) Mn (c) Co (d) Ni
20. ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇, SO₂ తో చర్య జరిపి ఇచ్చేవి (a) CrO₄²⁻, S (b) Cr, SO₃ (c) Cr³⁺, SO₄²⁻ (d) Cr₂O₃, H₂S
21. ఆమ్లంలో 50 mL 0.1 M FeSO₄ ను ఆక్సీకరించడానికి అవసరమైన 0.1 M KMnO₄ ఘనపరిమాణం (a) 10 mL (b) 25 mL (c) 5 mL (d) 50 mL
22. ఏ లాంథనాయిడ్ +3 అయాన్లో 4f⁷ విన్యాసం ఉంటుంది? (a) Gd (b) Eu (c) Tb (d) Sm
23. CrO₃ (a) క్షార (b) ఆమ్ల (c) ద్విస్వభావ (d) తటస్థ ఆక్సైడ్
24. అత్యధిక సాంద్రత గల లోహం ఏది? (a) Sc (b) Ti (c) Zn (d) Cu
25. గాలి సమక్షంలో MnO₂ ను KOH తో గలనం చేస్తే వచ్చే ఉత్పన్నం (a) నేరుగా KMnO₄ (b) Mn₂O₇ (c) MnCl₂ (d) K₂MnO₄
26. రెండింటికీ సుమారు 5.92 BM స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం ఉన్న అయాన్ల జత ఏది? (a) Fe²⁺, Co³⁺ (b) Cr³⁺, V²⁺ (c) Mn²⁺, Fe³⁺ (d) Ni²⁺, Cu²⁺
27. ఏ ఆక్టినాయిడ్ +7 ఆక్సీకరణ స్థితిని చూపగలదు? (a) Np (b) Th (c) U (d) Am
28. కంచు దేని మిశ్రమ లోహం? (a) Cu, Zn (b) Fe, Ni (c) Ni, Cr (d) Cu, Sn
29. ఆమ్ల ద్రావణంలో 1 mol Cr₂O₇²⁻ అధిక H₂S తో చర్య జరిపితే ఎన్ని మోలుల సల్ఫర్ ఏర్పడుతుంది? (a) 3 (b) 6 (c) 1 (d) 2
30. అత్యధిక సంఖ్యలో ఆక్సీకరణ స్థితులను చూపే మూలకం ఏది? (a) Sc (b) Ti (c) Mn (d) Zn
31. I⁻, S₂O₈²⁻ ల మధ్య Fe³⁺ ఉత్ప్రేరిత చర్యలో చివరికి మళ్ళీ ఉండే ఇనుమ జాతి ఏది? (a) Fe²⁺ (b) Fe³⁺ (c) Fe లోహం (d) FeSO₄ అవక్షేపం
32. Eu³⁺ (Z = 63) లో 4f ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య (a) 7 (b) 5 (c) 6 (d) 8
33. ఆమ్ల ద్రావణంలో 1 mol ఆక్సలేట్ అయాన్లతో చర్య జరిపే KMnO₄ మోలుల సంఖ్య (a) 2.5 (b) 0.4 (c) 5 (d) 0.2
34. Cr కు IE₁ = 653, IE₂ = 1592 kJ/mol. 1 mol Cr(g) ను Cr²⁺(g) గా మార్చడానికి కావలసిన శక్తి (a) 2245 kJ (b) 1592 kJ (c) 5235 kJ (d) 939 kJ
35. క్రోమేట్–డైక్రోమేట్ వ్యవస్థ గురించి సరైన వాక్యం ఏది? (a) బలమైన క్షార ద్రావణంలో డైక్రోమేట్ ప్రధానం (b) ఈ పరస్పర మార్పు రెడాక్స్ చర్య (c) ఆమ్ల ద్రావణంలో నారింజ డైక్రోమేట్ అయాన్ ప్రధానం (d) క్రోమేట్లో Cr +3
36. జల ద్రావణంలో అత్యంత బలమైన ఆక్సీకరణి అయాన్ ఏది? (a) Fe³⁺ (b) Cr³⁺ (c) Ti³⁺ (d) Mn³⁺
37. లాంథనాయిడ్ సంకోచంతో పోలిస్తే, ఒక ఆక్టినాయిడ్ నుండి తర్వాతి దానికి సంకోచం (a) తక్కువ (b) సరిగ్గా సమానం (c) ఎక్కువ (d) ఉండదు
38. అధిక ఆమ్లీకృత KI నుండి 0.3 mol I₂ ను విడుదల చేయడానికి అవసరమైన K₂Cr₂O₇ ద్రవ్యరాశి (a) 14.7 g (b) 9.8 g (c) 58.8 g (d) 29.4 g
39. అతి చిన్న లోహ వ్యాసార్ధం గల లోహం ఏది? (a) Sc (b) Fe (c) V (d) Zn
40. యురేనైల్ అయాన్, UO₂²⁺ లో యురేనియం ఆక్సీకరణ స్థితి (a) +4 (b) +6 (c) +5 (d) +2
41. మాంగనీసు ఏర్పరిచే అత్యున్నత ఫ్లోరైడ్ (a) MnF₄ (b) MnF₇ (c) MnF₆ (d) MnF₂
42. [Ni(H₂O)₆]²⁺ స్పిన్-మాత్రమే అయస్కాంత భ్రామకం (a) 1.73 BM (b) 2.83 BM (c) 3.87 BM (d) 0
43. ప్రతిపాదన (A): Mn₂O₇ ఆమ్ల ఆక్సైడ్.
కారణం (R): Mn₂O₇ లో మాంగనీసు తన అత్యధిక ఆక్సీకరణ స్థితిలో ఉంటుంది, ఇది Mn–O బంధాలను ఎక్కువగా సమయోజనీయంగా చేస్తుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
44. ప్రతిపాదన (A): సజల సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం నుండి రాగి హైడ్రోజన్ను స్థానభ్రంశం చెందించదు.
కారణం (R): రాగి బాహ్య విన్యాసం 3d¹⁰ 4s¹.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
45. వాక్యం I: 4f⁰ విన్యాసం గల Ce⁴⁺ ఆక్సీకరణిగా పనిచేస్తుంది.
వాక్యం II: జిర్కోనియం, హాఫ్నియం పరమాణు వ్యాసార్ధాలు చాలా భిన్నంగా ఉండటం వల్ల వాటిని సులభంగా వేరుచేయవచ్చు.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | d | d⁴: n = 4, √24 ≈ 4.90. |
| 2 | b | Ti⁴⁺ d⁰; Cu⁺ d¹⁰. |
| 3 | b | 0.5 × 6 = 3 mol. |
| 4 | d | Cr 3d⁵ 4s¹ కు 6. |
| 5 | c | 2Cu⁺ → Cu²⁺ + Cu. |
| 6 | d | టంగ్స్టన్ సుమారు 3683 K వద్ద కరుగుతుంది. |
| 7 | a | తటస్థ మాధ్యమం I ని +5 కు తీసుకెళ్తుంది. |
| 8 | b | La(OH)₃ నుండి Lu(OH)₃ వరకు క్షారత్వం తగ్గుతుంది. |
| 9 | a | E°(Cu²⁺/Cu) = +0.34 V. |
| 10 | c | సన్నగా పొడిచేసిన Ni. |
| 11 | c | K₂MnO₄ (+6), MnO₂ (+4). |
| 12 | d | అతి తక్కువ ఆక్సీకరణ స్థితి అత్యధిక క్షార ఆక్సైడ్ను ఇస్తుంది. |
| 13 | d | జాలక ఖాళీలలోని చిన్న పరమాణువులు దాన్ని గట్టిపరుస్తాయి. |
| 14 | b | 5f కేంద్రకం నుండి మరింత దూరం విస్తరిస్తాయి. |
| 15 | b | ఒక్క ఎలక్ట్రాన్ మాత్రమే గ్రహిస్తుంది. |
| 16 | a | రెండింటికీ 3 జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు. |
| 17 | a | ఒక వారధి O. |
| 18 | c | పరమాణువులోనూ M²⁺ లోనూ d¹⁰. |
| 19 | a | Fe²⁺ (d⁶) → Fe³⁺ (d⁵) అనుకూలం. |
| 20 | c | Cr(VI) → Cr(III); S(IV) → S(VI). |
| 21 | a | 5 × 10⁻³/5 = 10⁻³ mol ÷ 0.1 M = 10 mL. |
| 22 | a | Gd³⁺: 64 − 57 = 7. |
| 23 | b | Cr(VI) ఆక్సైడ్ క్రోమిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తుంది. |
| 24 | d | Cu సుమారు 9.0 g/cm³. |
| 25 | d | 2MnO₂ + 4KOH + O₂ → 2K₂MnO₄ + 2H₂O. |
| 26 | c | రెండూ d⁵. |
| 27 | a | Np, Pu +7 వరకు చేరతాయి. |
| 28 | d | ఇత్తడి Cu–Zn; కంచు Cu–Sn. |
| 29 | a | 6 ఎలక్ట్రాన్లు / ప్రతి S కు 2 = 3. |
| 30 | c | Mn +2 నుండి +7 వరకు చూపుతుంది. |
| 31 | b | Fe³⁺ వినియోగించబడి తిరిగి ఏర్పడుతుంది. |
| 32 | c | 63 − 57 = 6. |
| 33 | b | 5 C₂O₄²⁻ కు 2 MnO₄⁻. |
| 34 | a | 653 + 1592 = 2245 kJ. |
| 35 | c | H⁺ సమతాస్థితిని Cr₂O₇²⁻ వైపు జరుపుతుంది. |
| 36 | d | ఇక్కడ E°(Mn³⁺/Mn²⁺) = +1.57 V అత్యధికం. |
| 37 | c | 5f ఆవరణం ఇంకా పేలవం. |
| 38 | d | 0.1 mol × 294 g/mol. |
| 39 | b | Fe సుమారు 126 pm. |
| 40 | b | x + 2(−2) = +2 నుండి x = +6. |
| 41 | a | F ఏకబంధాలనే ఏర్పరుస్తుంది. |
| 42 | b | d⁸: n = 2, √8. |
| 43 | a | అధిక స్థితి ఆక్సైడ్ను సమయోజనీయంగా, ఆమ్లంగా చేస్తుంది. |
| 44 | b | అసలు కారణం ధనాత్మక E°, విన్యాసం కాదు. |
| 45 | c | Zr, Hf లకు దాదాపు సమాన వ్యాసార్ధాలు, వేరుచేయడం కష్టం. |