Chapter 4 of 11 · 28 min read

అధ్యాయం 2: ఈథేన్ అనురూపాలు మరియు స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక హాలోజనీకరణం (Conformations of Ethane and Free-Radical Halogenation)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • C–C ఏకబంధం చుట్టూ భ్రమణం అనురూపాలను ఎందుకు ఇస్తుంది, అవి సాదృశ్యకాల నుంచి ఎలా భిన్నం.

  • ఈథేన్‌ను Sawhorse, Newman ప్రక్షేపాల్లో ఎలా గీయాలి.

  • మెలిక వికృతి, ద్వితల కోణంతో ఈథేన్ శక్తి వక్రం.

  • హాలోజనీకరణంలో స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక గొలుసు చర్యా విధానంలోని మూడు దశలు.

  • 3° H ఎందుకు అతి వేగంగా ప్రతిక్షేపించబడుతుంది; ఉత్పన్న నిష్పత్తులు, సాదృశ్యకాల సంఖ్యను ఎలా అంచనా వేయాలి.

2.1 స్వేచ్ఛా భ్రమణం మరియు అనురూపాలు

C–C అక్షం వెంట ఎదురెదురు అతివ్యాప్తి (head-on overlap) ద్వారా σ బంధం ఏర్పడుతుంది. ఈ అక్షం చుట్టూ ఒక CH₃ సమూహాన్ని తిప్పినా అతివ్యాప్తి తగ్గదు. కాబట్టి ఒకే ఇరుసుపై ఉన్న సైకిలు రెండు చక్రాల్లా ఈథేన్‌లోని రెండు సగాలు తిరగగలవు.

ఇలా తిప్పడం వల్ల వచ్చే ప్రతి ప్రాదేశిక అమరికను అనురూపం (conformation) అంటారు (కాన్ఫార్మర్ లేదా రోటమర్ అని కూడా). ఇవి అనంతంగా ఉంటాయి. అన్నిటిలోనూ బంధ దైర్ఘ్యాలు, బంధ కోణాలు ఒకేలా ఉంటాయి; మెలిక కోణం మాత్రమే మారుతుంది.

మెలికను ద్వితల కోణం (dihedral angle) తో కొలుస్తారు: C–C అక్షం వెంట చూసినప్పుడు, ముందు కార్బన్‌పై ఉన్న ఒక C–H బంధానికి, వెనుక కార్బన్‌పై దానికి అతి దగ్గరగా ఉన్న C–H బంధానికి మధ్య కోణం.

అనురూపంద్వితల కోణంరెండు కార్బన్ల C–H బంధాలుసాపేక్ష శక్తి
స్టాగర్డ్ (Staggered)60° (180°, 300° కూడా)సాధ్యమైనంత దూరంగాఅతి తక్కువ (0 గా తీసుకుంటాం)
ఎక్లిప్స్డ్ (Eclipsed)0° (120°, 240° కూడా)ఒకదాని వెనక ఒకటి సరిగ్గాఅతి ఎక్కువ, స్టాగర్డ్ కంటే సుమారు 12.5 kJ/mol ఎక్కువ
స్క్యూ (Skew)ఇతర ఏ కోణమైనామధ్యలోమధ్యస్థం

2.2 Sawhorse ప్రక్షేపం

Sawhorse ప్రక్షేపంలో C–C బంధాన్ని వాలుగా (ఏటవాలు కోణంలో) చూస్తాం. C–C బంధం ఒక పొడవైన వికర్ణ రేఖ. ముందు కార్బన్ కింది ఎడమవైపు; వెనుక కార్బన్ పై కుడివైపు. ప్రతి కార్బన్‌పై మూడు H పరమాణువులు, చిత్రంలో ఒకదానికి ఒకటి దాదాపు 120° వద్ద గీస్తారు.

స్టాగర్డ్ Sawhorse లో వెనుక కార్బన్ H లు ముందు కార్బన్ H ల మధ్యకు చూపిస్తాయి. ఎక్లిప్స్డ్ Sawhorse లో ప్రతి వెనుక H, ఒక ముందు H ఉన్న దిశనే చూపిస్తుంది.

2.3 Newman ప్రక్షేపం

Newman ప్రక్షేపంలో పైపులోకి చూసినట్లు C–C బంధం వెంట నేరుగా చూస్తాం.

  • ముందు కార్బన్ ఒక బిందువు. దాని మూడు C–H బంధాలు కేంద్రం వద్ద 120° దూరంలో కలుస్తాయి.

  • వెనుక కార్బన్ దాని వెనక దాగి ఉంటుంది, వృత్తంగా గీస్తారు. దాని మూడు C–H బంధాలు వృత్తం అంచు నుంచి మొదలవుతాయి.

  • ఎక్లిప్స్డ్ రూపంలో వెనుక బంధాలు ముందు బంధాల వెనక సరిగ్గా ఉంటాయి. కనిపించడానికి వాటిని కొంచెం పక్కకు జరిపి గీస్తారు.

చిత్రం 2.1 · స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్ Newman ప్రక్షేపాలు
చిత్రం 2.1 · స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్ Newman ప్రక్షేపాలు

స్టాగర్డ్ రూపంలో ప్రతి వెనుక C–H బంధం రెండు ముందు బంధాల మధ్యలో (60° దూరంలో) ఉంటుంది; ఎక్లిప్స్డ్ రూపంలో ప్రతి వెనుక బంధం ఒక ముందు బంధం వెనక దాగి ఉంటుంది (0°).

సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: ఈథేన్ Newman ప్రక్షేపంలో ముందు C–H బంధాలు 0°, 120°, 240° వద్ద (గడియారం ముఖం లాగా) చూపిస్తాయి. వెనుక C–H బంధాలు 60°, 180°, 300° వద్ద చూపిస్తాయి. అనురూపం పేరు, ద్వితల కోణం చెప్పండి. దగ్గరి ఎక్లిప్స్డ్ రూపాన్ని చేరడానికి వెనుక కార్బన్ ఎంత తిరగాలి?

సాధన: ప్రతి వెనుక బంధం రెండు ముందు బంధాల మధ్యలో ఉంది, కాబట్టి ఇది ద్వితల కోణం 60° గల స్టాగర్డ్ రూపం. వెనుక కార్బన్‌ను 60° తిప్పితే ప్రతి వెనుక బంధం ఒక ముందు బంధం వెనక వరుసలో వస్తుంది — అదే ఎక్లిప్స్డ్ రూపం.

2.4 మెలిక వికృతి మరియు శక్తి వక్రం

ఎక్లిప్స్డ్ రూపంలో ముందు కార్బన్‌పై ఉన్న ప్రతి C–H బంధ జంట, వెనుక కార్బన్‌పై ఉన్న ఒక C–H బంధ జంటకు దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ ఎలక్ట్రాన్ మేఘాలు వికర్షించుకుంటాయి. ఈ అదనపు శక్తిని మెలిక వికృతి (torsional strain) అంటారు. ఇది ఎక్లిప్స్డ్ రూపంలో అతి ఎక్కువ, స్టాగర్డ్ రూపంలో అతి తక్కువ.

ఈథేన్‌కు శక్తి వ్యత్యాసం సుమారు 12.5 kJ/mol. మూడు ఎక్లిప్స్డ్ H/H జతలు ఉన్నాయి, కాబట్టి ప్రతి జత సుమారు 4 kJ/mol.

వెనుక కార్బన్ 360° తిరిగేటప్పుడు శక్తి మూడుసార్లు పెరిగి తగ్గుతుంది. గరిష్టాలు 0°, 120°, 240° వద్ద (ఎక్లిప్స్డ్). కనిష్టాలు 60°, 180°, 300° వద్ద (స్టాగర్డ్).

చిత్రం 2.2 · ద్వితల కోణంతో ఈథేన్ స్థితిజ శక్తి
చిత్రం 2.2 · ద్వితల కోణంతో ఈథేన్ స్థితిజ శక్తి

ప్రతి 120° భ్రమణానికి వక్రం పునరావృతమవుతుంది: ఎక్లిప్స్డ్ కోణాల (0°, 120°, 240°) వద్ద గరిష్టాలు, స్టాగర్డ్ కోణాల (60°, 180°, 300°) వద్ద కనిష్టాలు.

12.5 kJ/mol అవరోధం చిన్నది. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద అణు ఢీకొనడాలు ఈ శక్తిని సులభంగా అందిస్తాయి; ఈథేన్ ప్రతి సెకనుకు లక్షలాది సార్లు రూపాల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది. అందువల్ల అనురూపాలను వేరు పదార్థాలుగా వేరుచేయలేం. వేర్వేరు సీసాల్లో పెట్టగలిగే సాదృశ్యకాలు కావు. అయినా, ఏ క్షణంలోనైనా చాలా అణువులు స్టాగర్డ్ రూపంలో లేదా దాని దగ్గరలో ఉంటాయి.

ఉన్నత ఆల్కేన్లకూ ఇదే వర్తిస్తుంది. ప్రతి C–C బంధం చుట్టూ భ్రమణం దాని సొంత అనురూపాలను ఇస్తుంది; పెద్ద సమూహాలు దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు అదనపు వికృతి ఉంటుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: ఈథేన్‌ను ద్వితల కోణం 0° నుంచి 360° వరకు తిప్పారు. ఎన్ని శక్తి గరిష్టాలు, కనిష్టాలు దాటుతాయి? 240°, 300° వద్ద అనురూపాల పేర్లు చెప్పండి.

సాధన: మూడు గరిష్టాలు (0°, 120°, 240°; 360° అంటే 0° తో సమానం), మూడు కనిష్టాలు (60°, 180°, 300°). 240° వద్ద ఎక్లిప్స్డ్. 300° వద్ద స్టాగర్డ్.

2.5 ఆల్కేన్ల హాలోజనీకరణం: వాస్తవాలు

వికీర్ణ సూర్యరశ్మి, UV కాంతి లేదా 520–670 K వద్ద ఆల్కేన్లు క్లోరిన్ లేదా బ్రోమిన్‌తో చర్య జరుపుతాయి. ఒక హైడ్రోజన్ స్థానంలో హాలోజన్ వస్తుంది. ఇది ప్రతిక్షేపణ (substitution) చర్య.

CH4+Cl2→hνCH3Cl+HCl\mathrm{CH_4 + Cl_2 \xrightarrow{h\nu} CH_3Cl + HCl}

అధిక క్లోరిన్ ఉంటే ప్రతిక్షేపణ కొనసాగుతుంది: CH₃Cl → CH₂Cl₂ → CHCl₃ → CCl₄. ముఖ్యంగా CH₃Cl కావాలంటే మీథేన్‌ను చాలా అధికంగా వాడాలి.

హాలోజన్ల చర్యాశీలత: F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂.

  • ఫ్లోరినీకరణం పేలుడుతుంది, కాబట్టి నేరుగా చేయరు.

  • అయోడినీకరణం నెమ్మదిగా, ఉత్క్రమణీయంగా జరుగుతుంది, ఎందుకంటే HI, CH₃I ని తిరిగి CH₄ గా క్షయకరిస్తుంది. HIO₃ లేదా HNO₃ లాంటి ఆక్సీకరణి HI ని తొలగించి చర్యను ముందుకు నడిపిస్తుంది.

CH4+I2⇌CH3I+HI\mathrm{CH_4 + I_2 \rightleftharpoons CH_3I + HI}
5HI+HIO3→3I2+3H2O\mathrm{5HI + HIO_3 \rightarrow 3I_2 + 3H_2O}

హైడ్రోజన్ ప్రతిక్షేపణ సులభత: 3° H > 2° H > 1° H > CH₄ హైడ్రోజన్. ఇది ఏర్పడే ప్రాతిపదిక స్థిరత్వాన్ని అనుసరిస్తుంది (విభాగం 2.7).

ఆల్కేన్కారకం, పరిస్థితిప్రధాన ఉత్పన్నాలు
CH₄ (అధికం)Cl₂, hνCH₃Cl + HCl
CH₄అధిక Cl₂, hνవరుసగా CH₂Cl₂, CHCl₃, CCl₄
CH₄I₂, HIO₃CH₃I
CH₃CH₂CH₃Cl₂, hν, 298 K1-chloropropane + 2-chloropropane (సుమారు 44 : 56)
(CH₃)₃CHBr₂, hνదాదాపు (CH₃)₃CBr మాత్రమే
CH₄F₂పేలుడు; వాడరు

2.6 చర్యా విధానం: స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక గొలుసు చర్య

ఈ చర్య స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదికల (free radicals) ద్వారా జరుగుతుంది — ఒక జతకూడని ఎలక్ట్రాన్ ఉన్న జాతులు. దీనిలో మూడు దశలు ఉన్నాయి.

1. గొలుసు ప్రారంభం (Chain initiation). కాంతి Cl–Cl బంధాన్ని సమవిచ్ఛేదనం (homolysis) ద్వారా విడగొడుతుంది: ప్రతి పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను ఉంచుకుంటుంది. మీథేన్‌లోని C–H (సుమారు 435 kJ/mol) కంటే Cl–Cl (సుమారు 242 kJ/mol) చాలా బలహీనమైనది, కాబట్టి విడిపోయేది Cl–Cl బంధమే.

Cl−Cl→hνCl∙+Cl∙\mathrm{Cl{-}Cl \xrightarrow{h\nu} Cl^{\bullet} + Cl^{\bullet}}

2. గొలుసు వ్యాప్తి (Chain propagation). రెండు దశలు వలయంలా పునరావృతమవుతాయి.

Cl∙+CH4→CH3∙+HCl\mathrm{Cl^{\bullet} + CH_4 \rightarrow CH_3^{\bullet} + HCl}
CH3∙+Cl2→CH3Cl+Cl∙\mathrm{CH_3^{\bullet} + Cl_2 \rightarrow CH_3Cl + Cl^{\bullet}}

రెండో దశ Cl· ని తిరిగి ఇస్తుంది, అది మళ్ళీ మొదటి దశను మొదలుపెడుతుంది. అందువల్ల ఒకే ఫోటాన్ వేలాది CH₃Cl అణువులకు దారితీయగలదు — ఒక్క నిప్పురవ్వ దీపావళి టపాసుల వరుస మొత్తాన్ని వెలిగించినట్లు.

3. గొలుసు అంతం (Chain termination). రెండు ప్రాతిపదికలు కలిసి జతకడతాయి. ఇది ప్రాతిపదికలను తొలగించి గొలుసును ఆపుతుంది.

Cl∙+Cl∙→Cl2\mathrm{Cl^{\bullet} + Cl^{\bullet} \rightarrow Cl_2}
CH3∙+CH3∙→CH3−CH3\mathrm{CH_3^{\bullet} + CH_3^{\bullet} \rightarrow CH_3{-}CH_3}
CH3∙+Cl∙→CH3Cl\mathrm{CH_3^{\bullet} + Cl^{\bullet} \rightarrow CH_3Cl}

ఉత్పన్నంలో కనిపించే కొద్దిపాటి ఈథేన్, CH₃· ప్రాతిపదికలు ఉన్నాయని చెప్పే రుజువు.

చిత్రం 2.3 · మీథేన్ క్లోరినీకరణంలో స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక గొలుసు దశలు
చిత్రం 2.3 · మీథేన్ క్లోరినీకరణంలో స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక గొలుసు దశలు

ప్రారంభం Cl· ని ఒక్కసారి ఇస్తుంది; తర్వాత రెండు వ్యాప్తి దశలు వలయంలా తిరుగుతాయి, ప్రతి మలుపులో ఒక CH₃Cl, ఒక కొత్త Cl· వస్తాయి — అంతిమ దశ ప్రాతిపదికలను తొలగించే వరకు.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: ఈథేన్ బ్రోమినీకరణంలో వ్యాప్తి దశలను రాయండి.

సాధన: Br· + CH₃CH₃ → CH₃CH₂· + HBr. తర్వాత CH₃CH₂· + Br₂ → CH₃CH₂Br + Br·. రెండో దశలో ఏర్పడిన Br· మొదటి దశను మళ్ళీ మొదలుపెడుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: మీథేన్ క్లోరినీకరణం కొద్దిగా ఈథేన్‌ను ఇస్తుంది. వివరించండి, మరో అంతిమ దశ ఉత్పన్నాన్ని చెప్పండి.

సాధన: అంతిమ దశలో రెండు CH₃· ప్రాతిపదికలు కలిసి CH₃CH₃ అవుతాయి. మరో అంతిమ ఉత్పన్నం CH₃Cl (CH₃· + Cl· నుంచి); రెండు Cl· నుంచి Cl₂ కూడా తిరిగి ఏర్పడుతుంది.

2.7 ఏ హైడ్రోజన్ ముందు పోతుంది: ప్రాతిపదిక స్థిరత్వం, ఉత్పన్నాల లెక్క

H ని తీసివేసే వ్యాప్తి దశే ఉత్పన్నాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. బలహీనమైన C–H బంధం వేగంగా విడిపోయి ఎక్కువ స్థిరమైన ప్రాతిపదికను ఇస్తుంది. స్థిరత్వ క్రమం:

3∘>2∘>1∘>∙CH3\mathrm{3^\circ > 2^\circ > 1^\circ > {}^{\bullet}CH_3}

ఎక్కువ ఆల్కైల్ సమూహాలు అంటే ఎక్కువ అతిసంయుగ్మం (hyperconjugation) — C–H σ ఎలక్ట్రాన్లు సగం నిండిన ఆర్బిటాల్‌లోకి వ్యాపిస్తాయి — కాబట్టి ప్రాతిపదిక ఎక్కువ స్థిరంగా ఉంటుంది.

ఉత్పన్న నిష్పత్తి. ఒక ఉత్పన్నం వాటా = (ఆ రకపు H ల సంఖ్య) × (ప్రతి H కు సాపేక్ష రేటు). 298 K వద్ద క్లోరినీకరణానికి ప్రతి H కు సాధారణ రేట్లు 3° : 2° : 1° = 5.0 : 3.8 : 1. బ్రోమినీకరణం చాలా ఎక్కువ ఎంపికాత్మకం, సుమారు 1600 : 82 : 1, ఎందుకంటే Br పరమాణువు తక్కువ చర్యాశీలమైనది, అతి సులభమైన హైడ్రోజన్ కోసం "ఎదురుచూస్తుంది".

సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: 298 K వద్ద ప్రొపేన్‌ను క్లోరినీకరణం చేశారు. 2° : 1° = 3.8 : 1 వాడి 2-chloropropane శాతాన్ని కనుక్కోండి.

సాధన: ప్రొపేన్‌లో ఆరు 1° H, రెండు 2° H ఉన్నాయి. 1° వాటా = 6 × 1 = 6. 2° వాటా = 2 × 3.8 = 7.6. మొత్తం = 13.6.

% 2-chloropropane=7.613.6×100≈56%\%\ \text{2-chloropropane} = \frac{7.6}{13.6} \times 100 \approx 56\%

కాబట్టి 1-chloropropane సుమారు 44%. సంఖ్యాపరంగా (ఎక్కువ 1° H) ఒక వైపు, చర్యాశీలత (2° H వేగం) మరో వైపు పోటీపడతాయి; ఇక్కడ చర్యాశీలత స్వల్పంగా గెలుస్తుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: 3° : 1° = 1600 : 1 తో 2-methylpropane, (CH₃)₃CH బ్రోమినీకరణానికి ఇదే లెక్క చేయండి.

సాధన: తొమ్మిది 1° H లు 9 × 1 = 9 ఇస్తాయి. ఒక 3° H 1 × 1600 = 1600 ఇస్తుంది. (CH₃)₃CBr వాటా = 1600/1609 × 100 ≈ 99.4%. బ్రోమినీకరణం దాదాపు ప్రతిసారీ 3° H నే ఎంచుకుంటుంది.

మోనోహాలో సాదృశ్యకాల లెక్క. సమాన (equivalent) హైడ్రోజన్ల సమూహాలను లెక్కించండి. ప్రతి సమూహం ఒక నిర్మాణ సాదృశ్యకాన్ని ఇస్తుంది.

ఆల్కేన్సమాన H సమూహాలుమోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాలు
ఈథేన్ఒకటి1
ప్రొపేన్CH₃ (×2), CH₂2
బ్యూటేన్CH₃ (×2), CH₂ (×2)2
2-MethylpropaneCH₃ (×3), CH2
పెంటేన్C-1/C-5, C-2/C-4, C-33
2-MethylbutaneC-2 పై రెండు CH₃, CH, CH₂, చివరి CH₃4
2,2-Dimethylpropaneనాలుగు సమాన CH₃1
2,3-Dimethylbutaneనాలుగు CH₃, రెండు CH2

సాధించిన ఉదాహరణ 2.7: C₅H₁₂ హైడ్రోకార్బన్ ఒకే ఒక మోనోక్లోరో ఉత్పన్నాన్ని ఇస్తుంది. దానిని గుర్తించండి.

సాధన: పన్నెండు హైడ్రోజన్లూ సమానంగా ఉండాలి. ఇది 2,2-dimethylpropane, C(CH₃)₄ లో మాత్రమే సాధ్యం. పెంటేన్ 3, 2-methylbutane 4 ఇస్తాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • C–C σ బంధం చుట్టూ భ్రమణం అనంత అనురూపాలను ఇస్తుంది; బంధ దైర్ఘ్యాలు, కోణాలు మారవు.

  • స్టాగర్డ్ (ద్వితల కోణం 60°) అతి స్థిరం; ఎక్లిప్స్డ్ (0°) అతి అస్థిరం; తేడా సుమారు 12.5 kJ/mol.

  • Newman: ముందు కార్బన్ బిందువు, వెనుక కార్బన్ వృత్తం. Sawhorse: C–C వికర్ణ రేఖ, ముందు కార్బన్ కింది ఎడమవైపు.

  • మెలిక వికృతి = ఎక్లిప్స్డ్ C–H బంధ జంటల మధ్య వికర్షణ.

  • ఈథేన్ ఒక పూర్తి భ్రమణంలో మూడు గరిష్టాలు, మూడు కనిష్టాలు.

  • హాలోజనీకరణం: ప్రారంభం (X₂ సమవిచ్ఛేదనం), రెండు వ్యాప్తి దశలు, అంతం (ప్రాతిపదికలు జతకడతాయి).

  • H తొలగింపు సులభత 3° > 2° > 1° > CH₄; క్లోరినీకరణం కంటే బ్రోమినీకరణం చాలా ఎక్కువ ఎంపికాత్మకం.

  • హాలోజన్ చర్యాశీలత F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂; అయోడినీకరణానికి HI ని తొలగించడానికి HIO₃ లేదా HNO₃ అవసరం.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • అనురూపాలు గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేరుచేయగల సాదృశ్యకాలు కావు. అవరోధం చాలా చిన్నది.

  • స్టాగర్డ్ రూపం ద్వితల కోణం 60°, 180° కాదు (180° కూడా స్టాగర్డ్ే, కానీ దగ్గరి బంధాల కోణం 60°).

  • ప్రారంభ దశలో విడిపోయేది Cl–Cl, C–H కాదు. Cl–Cl బలహీనమైన బంధం.

  • CH₃· + Cl₂ → CH₃Cl + Cl· వ్యాప్తి దశ, అంతం కాదు — ఇది కొత్త ప్రాతిపదికను సృష్టిస్తుంది.

  • ఉత్పన్న నిష్పత్తులకు H ల సంఖ్యను ప్రతి H రేటుతో గుణించండి. రేటును మాత్రమే వాడకండి.

  • సమాన H సమూహాలను జాగ్రత్తగా లెక్కించండి: ఒకే కార్బన్‌పై ఉన్న CH₃ సమూహాలు సమానమైనవి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2

స్థాయి 1: భావన పరిశీలన

1. ఈథేన్ అనురూపాలు దేని వల్ల ఏర్పడతాయి? (a) C–H బంధం చుట్టూ భ్రమణం (b) C–C σ బంధం చుట్టూ భ్రమణం (c) C–C బంధం విడిపోవడం (d) సంకరీకరణంలో మార్పు

2. స్టాగర్డ్ ఈథేన్‌లో దగ్గరి C–H బంధాల మధ్య ద్వితల కోణం (a) 0° (b) 30° (c) 60° (d) 120°

3. ఈథేన్ అతి స్థిరమైన అనురూపం (a) స్టాగర్డ్ (b) ఎక్లిప్స్డ్ (c) స్క్యూ (d) అన్నీ సమాన స్థిరం

4. ఎక్లిప్స్డ్, స్టాగర్డ్ ఈథేన్ల మధ్య శక్తి తేడా సుమారు (a) 1.2 kJ/mol (b) 12.5 kJ/mol (c) 125 kJ/mol (d) సున్నా

5. Newman ప్రక్షేపంలో వెనుక కార్బన్ పరమాణువును ఇలా చూపిస్తారు (a) చుక్క (b) త్రిభుజం (c) వృత్తం (d) వెడ్జ్

6. కాంతిలో మీథేన్ క్లోరినీకరణంలో మొదటి దశ (a) CH₄ → CH₃· + H· (b) Cl₂ → 2Cl· (c) Cl₂ → Cl⁺ + Cl⁻ (d) CH₄ + Cl· → CH₃Cl + H·

7. హాలోజనీకరణ ప్రారంభ దశలో బంధ విచ్ఛేదనం (a) విషమవిచ్ఛేదనం (b) అయానిక్ (c) ఏ రకమూ కాదు (d) సమవిచ్ఛేదనం

8. ఆల్కేన్ల పట్ల హాలోజన్ల చర్యాశీలతా క్రమం (a) F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂ (b) I₂ > Br₂ > Cl₂ > F₂ (c) Cl₂ > F₂ > Br₂ > I₂ (d) Br₂ > Cl₂ > F₂ > I₂

9. మీథేన్ అయోడినీకరణం HIO₃ సమక్షంలో జరుపుతారు, ఎందుకంటే HIO₃ (a) ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుంది (b) HI ని ఆక్సీకరించి విలోమ చర్యను ఆపుతుంది (c) I· ప్రాతిపదికలను ఇస్తుంది (d) ఉష్ణాన్ని అందిస్తుంది

10. వీటిలో అతి స్థిరమైన స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక (a) ·CH₃ (b) CH₃CH₂· (c) (CH₃)₂CH· (d) (CH₃)₃C·

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. ఈథేన్ C–C బంధం చుట్టూ ఒక పూర్తి భ్రమణం (360°) లో శక్తి గరిష్టాల సంఖ్య (a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 6

12. ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్‌లో మెలిక వికృతికి కారణం (a) బంధ కోణ వికృతి (b) పక్క కార్బన్లపై ఉన్న C–H బంధ జంటల మధ్య వికర్షణ (c) వాన్ డర్ వాల్స్ ఆకర్షణ (d) హైడ్రోజన్ బంధం

13. ఏది గొలుసు అంతిమ దశ? (a) Cl₂ → 2Cl· (b) Cl· + CH₄ → ·CH₃ + HCl (c) ·CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl· (d) ·CH₃ + ·CH₃ → C₂H₆

14. 2-methylbutane నుంచి వచ్చే మోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 2

15. C₆H₁₄ లోని ఏ సాదృశ్యకం రెండే మోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను ఇస్తుంది? (a) హెక్సేన్ (b) 2-Methylpentane (c) 2,3-Dimethylbutane (d) 2,2-Dimethylbutane

16. 298 K వద్ద ప్రొపేన్ క్లోరినీకరణం చేశారు. ప్రతి H రేటు 2° : 1° = 3.8 : 1 అయితే 2-chloropropane శాతం సుమారు (a) 56% (b) 44% (c) 79% (d) 38%

17. మీథేన్ క్లోరినీకరణ ఉత్పన్నాల్లో కొద్దిగా ఈథేన్ కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే (a) వేడికి మీథేన్ విఘటనం చెందుతుంది (b) రెండు మిథైల్ ప్రాతిపదికలు కలుస్తాయి (c) Cl· ఈథేన్‌పై దాడి చేస్తుంది (d) మీథేన్‌లో ఈథేన్ మలినంగా ఉంటుంది

18. ద్వితల కోణం 180° వద్ద ఈథేన్ అనురూపం (a) ఎక్లిప్స్డ్ (b) స్క్యూ (c) స్టాగర్డ్ (d) నిర్వచించబడలేదు

19. మీథేన్ క్లోరినీకరణ ప్రారంభ దశలో C–H బంధం కాకుండా Cl–Cl బంధం విడిపోతుంది, ఎందుకంటే (a) Cl–Cl బంధం C–H బంధం కంటే బలహీనమైనది (b) C–H బంధం ధ్రువరహితం (c) మీథేన్ వాయువు (d) కార్బన్ కంటే క్లోరిన్ ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకం

20. 298 K వద్ద 2-methylpropane క్లోరినీకరణం చేశారు (ప్రతి H రేటు 3° : 1° = 5 : 1). 2-chloro-2-methylpropane శాతం సుమారు (a) 64% (b) 50% (c) 36% (d) 10%

21. ఈథేన్ Sawhorse ప్రక్షేపంలో C–C బంధాన్ని ఇలా గీస్తారు (a) బిందువుగా (b) ముందు కార్బన్ కింది ఎడమవైపు ఉండే పొడవైన వికర్ణ రేఖగా (c) వృత్తం వెనక దాగినట్లు (d) చిన్న నిలువు రేఖగా

22. ఏ ఆల్కేన్ రెండు మోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాలను ఇస్తుంది? (a) బ్యూటేన్ (b) 2,2-Dimethylpropane (c) ఈథేన్ (d) 2,2-Dimethylbutane

స్థాయి 3: సవాలు

23. 2,2,4-trimethylpentane మోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (a) 3 (b) 5 (c) 4 (d) 6

24. కాంతిలో 2-methylpropane బ్రోమినీకరణం చేశారు (ప్రతి H రేటు 3° : 1° = 1600 : 1). 2-bromo-2-methylpropane శాతం సుమారు (a) 64% (b) 99.4% (c) 50% (d) 85%

25. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్లను వేరుచేయలేం, ఎందుకంటే (a) భ్రమణ అవరోధం చిన్నది, ఉష్ణ శక్తి వాటిని వేగంగా ఒకదానికి ఒకటిగా మారుస్తుంది (b) వాటి అణు ఫార్ములాలు వేరు (c) C–C బంధం π బంధం (d) వాటి ద్వితల కోణం ఒకటే

26. 298 K వద్ద బ్యూటేన్ క్లోరినీకరణం చేశారు (ప్రతి H రేటు 2° : 1° = 3.8 : 1). 2-chlorobutane శాతం సుమారు (a) 28% (b) 50% (c) 60% (d) 72%

27. ఈథేన్ అనురూపాల గురించి ఏ వాక్యం తప్పు? (a) అన్ని అనురూపాల్లో బంధ దైర్ఘ్యాలు, బంధ కోణాలు ఒకేలా ఉంటాయి (b) స్టాగర్డ్ రూపంలో మెలిక వికృతి అతి తక్కువ (c) స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్లను భిన్నాత్మక స్వేదనం ద్వారా వేరుచేయవచ్చు (d) అనంతమైన అనురూపాలు ఉన్నాయి

28. మీథేన్ క్లోరినీకరణంలో గొలుసును నడిపే ప్రాతిపదికను తిరిగి ఇచ్చే దశ ఏది? (a) ·CH₃ + Cl₂ → CH₃Cl + Cl· (b) Cl₂ → 2Cl· (c) Cl· + Cl· → Cl₂ (d) ·CH₃ + Cl· → CH₃Cl

29. ప్రతిపాదన (A): ఫ్లోరోమీథేన్ తయారీకి మీథేన్ ప్రత్యక్ష ఫ్లోరినీకరణాన్ని వాడరు.
కారణం (R): హాలోజన్ అణువుల్లో F–F బంధం అతి బలమైనది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: ఈథేన్‌లో మెలిక వికృతి స్టాగర్డ్ అనురూపంలో గరిష్టం.
వాక్యం II: ప్రతి అనురూపంలోనూ ఈథేన్‌లోని ప్రతి కార్బన్ చతుర్ముఖ అమరికను నిలుపుకుంటుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bσ బంధం అతివ్యాప్తి కోల్పోకుండా భ్రమణాన్ని అనుమతిస్తుంది.
2cస్టాగర్డ్: వెనుక బంధాలు ముందు బంధాలను సగానికి విభజిస్తాయి, 60°.
3aబంధ జంటల వికర్షణ అతి తక్కువ.
4bఅవరోధం సుమారు 12.5 kJ/mol.
5cవెనుక కార్బన్ వృత్తం, ముందు కార్బన్ బిందువు.
6bకాంతివల్ల Cl₂ సమవిచ్ఛేదనం గొలుసును మొదలుపెడుతుంది.
7dప్రతి Cl ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను ఉంచుకుంటుంది.
8aఫ్లోరిన్ అతి చర్యాశీలం, అయోడిన్ అతి తక్కువ.
9bHI ని తొలగిస్తే ఉత్క్రమణీయ చర్య ముందుకు వెళుతుంది.
10d3° ప్రాతిపదికలో అతి ఎక్కువ అతిసంయుగ్మం.
11c0°, 120°, 240° వద్ద ఎక్లిప్స్డ్.
12bఎక్లిప్స్డ్ C–H బంధ జంటలు వికర్షించుకుంటాయి.
13dరెండు ప్రాతిపదికలు జతకడతాయి; కొత్త ప్రాతిపదిక ఏర్పడదు.
14bనాలుగు సమాన H సమూహాలు.
15cCH₃, CH సమూహాలు మాత్రమే.
16a7.6/(7.6 + 6) × 100 ≈ 56%.
17bఅంతం: ·CH₃ + ·CH₃ → C₂H₆.
18c180° అన్నది ఆంటీ (anti), స్టాగర్డ్ అమరిక.
19aCl–Cl సుమారు 242 vs C–H సుమారు 435 kJ/mol.
20c5/(5 + 9) × 100 ≈ 36%.
21bవాలు దృష్టి, C–C వికర్ణ రేఖగా.
22a1-chlorobutane, 2-chlorobutane.
23cసమూహాలు: C(CH₃)₃, CH₂, CH, C-4 పై రెండు CH₃.
24b1600/1609 × 100 ≈ 99.4%.
25aసుమారు 12.5 kJ/mol ను 298 K వద్ద సులభంగా దాటవచ్చు.
26d15.2/(15.2 + 6) × 100 ≈ 72%.
27cఅనురూపాలు ఒకదానికి ఒకటి మారుతాయి; వేరుచేయలేం.
28aతర్వాతి వలయానికి Cl· ని తిరిగి ఇస్తుంది.
29cఫ్లోరినీకరణం పేలుడుతుంది; నిజానికి F–F బలహీనమైనది.
30dవికృతి ఎక్లిప్స్డ్‌లో గరిష్టం; జ్యామితి చతుర్ముఖంగానే ఉంటుంది.

అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • C–C σ బంధం చుట్టూ స్వేచ్ఛా భ్రమణం అసంఖ్యాక అనురూపాలను ఇస్తుంది; బంధ దైర్ఘ్యాలు, కోణాలు అలాగే ఉంటాయి.

  • ద్వితల కోణం: C–C అక్షం వెంట చూసినప్పుడు ముందు, వెనుక కార్బన్లపై ఉన్న C–H బంధాల మధ్య కోణం.

  • స్టాగర్డ్ ఈథేన్ (60°) అతి స్థిరం; ఎక్లిప్స్డ్ (0°) అతి అస్థిరం; స్క్యూ = మధ్యలోని ఏ కోణమైనా.

  • ఈథేన్‌లో శక్తి తేడా సుమారు 12.5 kJ/mol; గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద అనురూపాలు ఒకదానికి ఒకటి మారుతాయి, వేరుచేయలేం.

  • మెలిక వికృతి = ఎక్లిప్స్డ్ C–H బంధాల బంధ జంట ఎలక్ట్రాన్ల మధ్య వికర్షణ.

  • ఈథేన్ ఒక పూర్తి భ్రమణం: మూడు గరిష్టాలు (0°, 120°, 240°), మూడు కనిష్టాలు (60°, 180°, 300°).

  • Newman: ముందు కార్బన్ = బిందువు, వెనుక కార్బన్ = వృత్తం. Sawhorse: C–C వికర్ణంగా.

  • C2–C3 చుట్టూ బ్యూటేన్: ఆంటీ > గోష్ > పాక్షిక ఎక్లిప్స్డ్ > పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్ (స్థిరత్వం).

  • హాలోజనీకరణం స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదిక ప్రతిక్షేపణ: ప్రారంభం, రెండు వ్యాప్తి దశలు, అంతం.

  • హాలోజన్ చర్యాశీలత F₂ > Cl₂ > Br₂ > I₂; అయోడినీకరణం ఉత్క్రమణీయం, HIO₃ లేదా HNO₃ అవసరం.

  • H తొలగింపు సులభత 3° > 2° > 1° > CH₄, ప్రాతిపదిక స్థిరత్వాన్ని అనుసరిస్తుంది.

  • ఉత్పన్న వాటా = (ఆ రకపు H ల సంఖ్య) × (ప్రతి H సాపేక్ష రేటు).

  • క్లోరినీకరణం ప్రతి H రేట్లు 3° : 2° : 1° = 5.0 : 3.8 : 1; బ్రోమినీకరణం సుమారు 1600 : 82 : 1.

  • O₂ ప్రాతిపదికలను పట్టుకుని గొలుసును నెమ్మదిస్తుంది; ఈథేన్ అంతిమ దశ ఉప ఉత్పన్నంగా వస్తుంది.

% product=nH×r∑nH×r×100\%\ \text{product} = \frac{n_H \times r}{\sum n_H \times r} \times 100

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

రాశి లేదా వాస్తవంవిలువ
స్టాగర్డ్ ద్వితల కోణం60° (180°, 300° కూడా)
ఎక్లిప్స్డ్ ద్వితల కోణం0° (120°, 240° కూడా)
ఈథేన్ భ్రమణ అవరోధంసుమారు 12.5 kJ/mol
ఈథేన్ 360° భ్రమణంలో గరిష్టాలు3
క్లోరినీకరణం ప్రతి H 3° : 2° : 1°5.0 : 3.8 : 1
బ్రోమినీకరణం ప్రతి H 3° : 2° : 1°సుమారు 1600 : 82 : 1
2-methylpropane బ్రోమినీకరణంసుమారు 99.4% 3° బ్రోమైడ్
ప్రొపేన్ క్లోరినీకరణంసుమారు 55.9% 2-chloropropane

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Stagger to Stay, Eclipse to Escape": అణువులు ఎక్కువగా "ఉండే" (stay) తక్కువ శక్తి రూపం స్టాగర్డ్; అవి త్వరగా "దాటిపోయే" (escape) శిఖరం ఎక్లిప్స్డ్.

  • "I-P-P-T" (Initiate, Propagate, Propagate, Terminate): ఒక సమవిచ్ఛేదనం (ప్రారంభం), గొలుసును నడిపే రెండు దశలు (వ్యాప్తి), తర్వాత ప్రాతిపదికలు జతకడతాయి (అంతం).

  • "Lazy Bromine Picks Best": తక్కువ చర్యాశీలమైన ("సోమరి") Br· ఎంపిక చేసుకుంటుంది, దాదాపు ఎప్పుడూ అత్యుత్తమమైన 3° H నే తీసుకుంటుంది.

  • "Count × Rate": ఉత్పన్న వాటా ఎప్పుడూ H లెక్క × ప్రతి H రేటు.

  • "Three Hills in a Turn": ఈథేన్ ఒక 360° భ్రమణం మూడు శక్తి "కొండలు" (గరిష్టాలు) దాటుతుంది.

భావనల అనుసంధానం

  • సమవిచ్ఛేదనం, స్వేచ్ఛా ప్రాతిపదికలు, అతిసంయుగ్మం, ప్రాతిపదిక స్థిరత్వం రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 14: కర్బన రసాయన శాస్త్రం — కొన్ని ప్రాథమిక సూత్రాలు నుంచి వస్తాయి.

  • ఉత్తేజన శక్తి, గొలుసు చర్యలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 8: రసాయన చలనశాస్త్రం తో అనుసంధానమై ఉంటాయి.

  • X–X, C–H బంధ ఎంథాల్పీలు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 4: రసాయన ఉష్ణగతిక శాస్త్రం తో అనుసంధానమై ఉంటాయి.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. ఈథేన్‌కు సంబంధించి జాబితా I ను జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I
A. ద్వితల కోణం 60°
B. ద్వితల కోణం 0°
C. మెలిక వికృతి
D. స్క్యూ అనురూపం
జాబితా II
(i) ఎక్లిప్స్డ్ C–H బంధాల బంధ జంటల మధ్య వికర్షణ
(ii) స్టాగర్డ్ అనురూపం
(iii) 0°, 60° మధ్య ఏ ద్వితల కోణమైనా
(iv) ఎక్లిప్స్డ్ అనురూపం
(a) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

32. మీథేన్ క్లోరినీకరణ దశ (జాబితా I) ను దాని సమీకరణం (జాబితా II) తో జతపరచండి.
జాబితా I
A. ప్రారంభం
B. మొదటి వ్యాప్తి దశ
C. రెండో వ్యాప్తి దశ
D. ఒక అంతిమ దశ
జాబితా II
(i) CH₃· + Cl₂ → CH₃Cl + Cl·
(ii) CH₃· + CH₃· → CH₃CH₃
(iii) Cl₂ → 2Cl· (కాంతి)
(iv) Cl· + CH₄ → CH₃· + HCl
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (c) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

33. ఆల్కేన్ (జాబితా I) ను అది ఇచ్చే మోనోక్లోరో నిర్మాణ సాదృశ్యకాల సంఖ్య (జాబితా II) తో జతపరచండి.
జాబితా I
A. ఈథేన్
B. ప్రొపేన్
C. 2-Methylbutane
D. n-పెంటేన్
జాబితా II
(i) 3
(ii) 1
(iii) 4
(iv) 2
(a) A-ii, B-iii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i

34. హాలోజన్ (జాబితా I) ను ఆల్కేన్ల పట్ల దాని ప్రవర్తన (జాబితా II) తో జతపరచండి.
జాబితా I
A. F₂
B. Cl₂
C. Br₂
D. I₂
జాబితా II
(i) నెమ్మది, కానీ 3° H పట్ల అత్యధిక ఎంపిక
(ii) ఉత్క్రమణీయం; HI ని తొలగించడానికి ఆక్సీకరణి అవసరం
(iii) తీవ్రమైనది; జడ వాయువుతో సారహీనం చేయాలి
(iv) కాంతితో వేగంగా, తక్కువ ఎంపిక (సుమారు 5 : 3.8 : 1)
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iv, B-iii, C-i, D-ii

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. C–C బంధం చుట్టూ భ్రమణంలో బంధ కోణాలు, బంధ దైర్ఘ్యాలు మారవు.
B. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్లను వేరుచేయవచ్చు.
C. స్టాగర్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ ఈథేన్ల మధ్య శక్తి తేడా సుమారు 12.5 kJ/mol.
D. Newman ప్రక్షేపంలో వెనుక కార్బన్‌ను వృత్తంగా గీస్తారు.
(a) 4 (b) 2 (c) 1 (d) 3

36. మీథేన్ క్లోరినీకరణం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ఇది కాంతి లేదా వేడితో మొదలయ్యే గొలుసు చర్య.
B. ఉప ఉత్పన్నంగా కొద్దిగా ఈథేన్ ఏర్పడుతుంది.
C. కొద్దిపాటి O₂ చర్యను వేగవంతం చేస్తుంది.
D. వ్యాప్తి దశలో C–H బంధం విషమవిచ్ఛేదనం చెందుతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే

37. కింది ఆల్కేన్లలో ఎన్ని ఒకే ఒక మోనోక్లోరో ఉత్పన్నాన్ని ఇస్తాయి?
A. ఈథేన్
B. ప్రొపేన్
C. 2,2-Dimethylpropane
D. సైక్లోహెక్సేన్
E. 2-Methylpropane
F. 2,2,3,3-Tetramethylbutane
(a) 3 (b) 4 (c) 5 (d) 2

38. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. 2-methylpropane బ్రోమినీకరణం సుమారు 99% 2-bromo-2-methylpropane ను ఇస్తుంది.
B. ప్రొపేన్ క్లోరినీకరణం 1-chloropropane కంటే ఎక్కువ 2-chloropropane ను ఇస్తుంది.
C. Cl· కంటే Br· ఎక్కువ చర్యాశీలమైనది, అందుకే బ్రోమినీకరణం ఎక్కువ ఎంపికాత్మకం.
D. అతిసంయుగ్మం వల్ల 1° ప్రాతిపదిక కంటే 3° ఆల్కైల్ ప్రాతిపదిక ఎక్కువ స్థిరమైనది.
(a) A, C మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, B, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

39. ఈథేన్ స్థితిజ శక్తి (y-అక్షం) vs 0° నుంచి 360° వరకు ద్వితల కోణం (x-అక్షం) గ్రాఫ్‌లో 0°, 120°, 240°, 360° వద్ద సమాన శిఖరాలు, 60°, 180°, 300° వద్ద సమాన లోయలు ఉన్నాయి; శిఖరం–లోయ ఎత్తు 12.5 kJ/mol. ఏ వివరణ సరైనది? (a) 60°, 180°, 300° వద్ద లోయలు ఎక్లిప్స్డ్ రూపాలు (b) 60° నుంచి 120° మధ్య స్టాగర్డ్ రూపం ఎక్లిప్స్డ్‌గా మారేటప్పుడు శక్తి పెరుగుతుంది (c) 180° వద్ద ఉన్న రూపం ఎక్లిప్స్డ్ (d) వేర్వేరు C–H బంధాల వల్ల మూడు శిఖరాల ఎత్తులు వేరు

40. ప్రతి H కు క్లోరినీకరణ సాపేక్ష రేట్లు 3° : 2° : 1° = 5.0 : 3.8 : 1. 2-methylbutane, (CH₃)₂CHCH₂CH₃ లో మోనోక్లోరో ఉత్పన్నాలలో 2-chloro-2-methylbutane శాతం సుమారు (a) 4.6% (b) 35.2% (c) 23.1% (d) 50.0%

41. అవే రేట్లతో (2° : 1° = 3.8 : 1), n-బ్యూటేన్ మోనోక్లోరినీకరణంలో ఏర్పడే 2-chlorobutane శాతం సుమారు (a) 71.7% (b) 40.0% (c) 28.3% (d) 79.2%

Q42–43 కు పేరా: ఒక రసాయన శాస్త్రవేత్త సూర్యరశ్మిలో 2-methylpropane, (CH₃)₃CH ను హాలోజనీకరణం చేస్తారు. ప్రతి H సాపేక్ష రేట్లు: బ్రోమినీకరణం 3° : 1° = 1600 : 1; క్లోరినీకరణం 3° : 1° = 5 : 1. ఆమెకు సాధ్యమైనంత ఎక్కువ 3° హాలైడ్ కావాలి.

42. బ్రోమిన్‌తో 2-bromo-2-methylpropane శాతం సుమారు (a) 10% (b) 64% (c) 90% (d) 99.4%

43. క్లోరిన్‌తో 2-chloro-2-methylpropane శాతం సుమారు (a) 64.3% (b) 35.7% (c) 10% (d) 50%

44. C2–C3 బంధం చుట్టూ n-బ్యూటేన్ అనురూపాల స్థిరత్వం తగ్గే సరైన క్రమం (a) గోష్ > ఆంటీ > పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్ > పాక్షిక ఎక్లిప్స్డ్ (b) ఆంటీ > పాక్షిక ఎక్లిప్స్డ్ > గోష్ > పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్ (c) పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్ > గోష్ > ఆంటీ > పాక్షిక ఎక్లిప్స్డ్ (d) ఆంటీ > గోష్ > పాక్షిక ఎక్లిప్స్డ్ > పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్

45. C₅H₁₂ ఆల్కేన్ ఒకే ఒక మోనోక్లోరో ఉత్పన్నాన్ని ఇస్తుంది. దాని గురించి ఏ వాక్యం సరైనది? (a) దానిలో ఒక చతుర్ధ కార్బన్, పన్నెండు సమాన 1° హైడ్రోజన్లు ఉన్నాయి (b) C₅H₁₂ సాదృశ్యకాల్లో దీనికి అతి ఎక్కువ బాష్పీభవన స్థానం (c) ఇది 2-bromopropane Wurtz చర్య ద్వారా ఏర్పడుతుంది (d) ఇది n-పెంటేన్

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31c60° స్టాగర్డ్, 0° ఎక్లిప్స్డ్, ఎక్లిప్స్డ్ బంధ జంటల వల్ల మెలిక వికృతి, స్క్యూ మధ్యలో
32aముందు సమవిచ్ఛేదనం; Cl· H ని తీసుకుంటుంది; CH₃· Cl ని తీసుకుంటుంది; రెండు ప్రాతిపదికలు జతకడతాయి
33dఈథేన్ 1, ప్రొపేన్ 2, 2-methylbutane 4, n-పెంటేన్ 3
34bF₂ తీవ్రం, Cl₂ ఎంపిక లేనిది, Br₂ ఎంపికాత్మకం, I₂ ఉత్క్రమణీయం
35dA, C, D సరైనవి; అనురూపాలను వేరుచేయడానికి అవరోధం చాలా తక్కువ
36aO₂ ప్రాతిపదికలను పట్టుకుని గొలుసును నెమ్మదిస్తుంది; బంధాలు సమవిచ్ఛేదనం చెందుతాయి
37bA, C, D, F లలో ఒకే రకం H
38cBr· తక్కువ చర్యాశీలం, అందుకే ఎక్కువ ఎంపికాత్మకం; C తప్పు
39bలోయలు స్టాగర్డ్; 180° స్టాగర్డ్; శిఖరాలన్నీ సమానం
40c6 + 3 + 7.6 + 5 = 21.6; 5/21.6 = 23.1%
41a4 × 3.8 = 15.2; 6 × 1 = 6; 15.2/21.2 = 71.7%
42d1600/(1600 + 9) = 99.4%
43b5/(5 + 9) = 35.7%
44dఆంటీలో మిథైల్‌లు అతి దూరంగా; పూర్తి ఎక్లిప్స్డ్‌లో ఎదురెదురుగా
45aఇది 2,2-dimethylpropane, C(CH₃)₄
28 min left
‹
›