Chapter 7 of 11 · 28 min read

అధ్యాయం 5: గుణాత్మక విశ్లేషణ: ఆనయాన్‌లు (Qualitative Analysis: Anions)

ఆనయాన్ విశ్లేషణ వర్గీకరణ ద్వారా జరుగుతుంది. ప్రతి ఆనయాన్ ఒక నిర్దిష్ట బలం, స్థిరత్వం ఉన్న ఆమ్లానికి చెందినది. బలహీనమైన లేదా అస్థిరమైన ఆమ్లాన్ని సజల H₂SO₄ కూడా బయటకు నెట్టేస్తుంది; బలమైన, ఎక్కువ స్థిరమైన ఆమ్లానికి గాఢ H₂SO₄ కావాలి; సల్ఫేట్ అసలు స్థానభ్రంశం చెందదు. ప్రాథమిక పరీక్షలు (Preliminary tests) ఆనయాన్‌ను ఒక సమూహంలోకి చేరుస్తాయి, నిర్ధారణ పరీక్ష (Confirmatory test) దాన్ని రుజువు చేస్తుంది.

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • మూడు ఆనయాన్ సమూహాలు, ప్రతిదాని వెనుక ఉన్న కారణం.

  • సజల, గాఢ H₂SO₄ తో ప్రాథమిక పరీక్షలు: వాయువులు, రంగులు, వాసనలు.

  • CO₃²⁻, S²⁻, NO₂⁻, NO₃⁻, Cl⁻, Br⁻, I⁻, SO₄²⁻ లకు నిర్ధారణ పరీక్షలు.

  • గోధుమ వలయం (Brown ring), క్రోమిల్ క్లోరైడ్, పొర (layer) పరీక్షల వెనుక రసాయనశాస్త్రం.

  • సోడియం కార్బొనేట్ సారం (Sodium carbonate extract) ఎలా తయారుచేస్తారు, ఎలా వాడతారు.

5.1 మూడు సమూహాలు

సమూహంకారకంఆనయాన్‌లు (సిలబస్)కారణం
సజల ఆమ్ల సమూహంసజల H₂SO₄ (ముందు చల్లగా, తర్వాత గోరువెచ్చగా)CO₃²⁻, S²⁻, NO₂⁻వీటి ఆమ్లాలు (H₂CO₃, H₂S, HNO₂) బలహీనమైనవి లేదా అస్థిరమైనవి; వాయువులుగా బయటకు వెళ్లిపోతాయి
గాఢ ఆమ్ల సమూహంగాఢ H₂SO₄, గోరువెచ్చగాCl⁻, Br⁻, I⁻, NO₃⁻వీటి ఆమ్లాలు బలమైనవి కానీ బాష్పశీలమైనవి; బాష్పశీలం కాని H₂SO₄ వేడిచేసినప్పుడు వాటిని బయటకు నెడుతుంది
స్వతంత్ర సమూహంరెండు ఆమ్లాలతోనూ వాయువు రాదు; ప్రత్యేక కారకాలుSO₄²⁻ఇది H₂SO₄ యొక్క సొంత ఆనయాన్

ఎప్పుడూ ముందు సజల H₂SO₄ తో పరీక్షించండి. వాయువు వస్తే ఆనయాన్ మొదటి సమూహానికి చెందుతుంది. రాకపోతే గాఢ H₂SO₄ కు వెళ్లండి. అప్పటికీ వాయువు రాకపోతే సల్ఫేట్ కోసం పరీక్షించండి. ఈ క్రమం చిత్రం 5.1 లో ఉంది.

5.2 సజల H₂SO₄ సమూహం

ఆనయాన్పరిశీలనవాయువు, దాని పరీక్షచర్య
CO₃²⁻రంగు, వాసన లేని వాయువుతో చురుకైన పొంగుCO₂ సున్నపు నీటిని (Lime water) పాలలా తెల్లగా మారుస్తుందిNa₂CO₃ + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + H₂O + CO₂↑
S²⁻కుళ్లిన గుడ్ల వాసన గల రంగులేని వాయువుH₂S లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితాన్ని నలుపుగా మారుస్తుందిNa₂S + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + H₂S↑
NO₂⁻లేత గోధుమ ధూమాలుNO₂ తడి KI-స్టార్చ్ కాగితాన్ని నీలంగా మారుస్తుంది2NaNO₂ + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + 2HNO₂; 3HNO₂ → HNO₃ + 2NO + H₂O; 2NO + O₂ → 2NO₂

సున్నపు నీరు: Ca(OH)₂ + CO₂ → CaCO₃↓ (పాల తెలుపు) + H₂O. అధిక CO₂ దాన్ని మళ్ళీ స్వచ్ఛంగా చేస్తుంది: CaCO₃ + CO₂ + H₂O → Ca(HCO₃)₂ (కరిగేది).

లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితం: (CH₃COO)₂Pb + H₂S → PbS↓ (నలుపు) + 2CH₃COOH.

5.3 గాఢ H₂SO₄ సమూహం

ఆనయాన్గాఢ H₂SO₄ తో గోరువెచ్చగా వేడిచేసినప్పుడు పరిశీలనఅదనపు తనిఖీ
Cl⁻రంగులేని, ఘాటు వాసన వాయువు (HCl)NH₄OH లో ముంచిన కడ్డీతో NH₄Cl దట్టమైన తెల్లని ధూమాలు
Br⁻ఎరుపు-గోధుమ బాష్పాలు (Br₂, కొంత HBr, SO₂ తో)MnO₂ కలిపితే బాష్పాలు గాఢమవుతాయి; స్టార్చ్ కాగితాన్ని పసుపుగా మారుస్తాయి
I⁻I₂ ఊదా రంగు బాష్పాలుస్టార్చ్ కాగితం నీలంగా మారుతుంది
NO₃⁻NO₂ లేత గోధుమ ధూమాలురాగి ముక్కలు కలిపితే ధూమాలు గాఢమవుతాయి; ద్రావణం నీలంగా మారుతుంది

Br⁻, I⁻ స్వేచ్ఛా హాలోజన్‌ను ఇస్తాయి, కానీ Cl⁻ కేవలం HCl నే ఎందుకు ఇస్తుంది? HBr, HI బలమైన క్షయకారులు. వేడి గాఢ H₂SO₄ వాటిని ఆక్సీకరిస్తుంది, తాను SO₂ గా (HI తో S లేదా H₂S గా) క్షయకరణం చెందుతుంది. HCl మరీ బలహీనమైన క్షయకారి కాబట్టి H₂SO₄ దాన్ని ఆక్సీకరించలేదు.

NaCl+H2SO4→NaHSO4+HCl↑\mathrm{NaCl + H_2SO_4 \rightarrow NaHSO_4 + HCl \uparrow}
2HBr+H2SO4→Br2+SO2+2H2O\mathrm{2HBr + H_2SO_4 \rightarrow Br_2 + SO_2 + 2H_2O}
4HNO3→4NO2+O2+2H2OCu+4HNO3→Cu(NO3)2+2NO2+2H2O\mathrm{4HNO_3 \rightarrow 4NO_2 + O_2 + 2H_2O \qquad Cu + 4HNO_3 \rightarrow Cu(NO_3)_2 + 2NO_2 + 2H_2O}
చిత్రం 5.1 · ఆనయాన్ విశ్లేషణ ప్రవాహ చిత్రం
చిత్రం 5.1 · ఆనయాన్ విశ్లేషణ ప్రవాహ చిత్రం

ఏదైనా పరీక్ష స్పందించే వరకు ఎడమ వరుసలో కిందకు వెళ్లండి; దాని కుడివైపు పెట్టె వాయువు లేదా అవక్షేపాన్ని, అది నిర్ధారించే ఆనయాన్‌ను చూపిస్తుంది.

5.4 సోడియం కార్బొనేట్ సారం

చాలా నిర్ధారణ పరీక్షలకు ఆనయాన్ ద్రావణం కావాలి. లవణం సులభంగా కరగకపోతే, లేదా అడ్డుపడే రంగు కాటయాన్ ఉంటే, దాన్ని Na₂CO₃ ద్రావణంతో మరిగించి వడపోయాలి. లోహ అయాన్ కార్బొనేట్‌గా అవక్షేపిస్తుంది. ఆనయాన్ సోడియం లవణంగా వడపోత ద్రవంలోకి వెళ్తుంది. ఉదాహరణకు: CuCl₂ + Na₂CO₃ → CuCO₃↓ + 2NaCl.

సారంలో CO₃²⁻ ఎక్కువగా ఉంటుంది, కాబట్టి ప్రతి పరీక్షకు ముందు ఆమ్లీకరిస్తారు: హాలైడ్‌లకు సజల HNO₃ తో, సల్ఫేట్‌కు సజల HCl తో, S²⁻, NO₂⁻ లకు ఎసిటిక్ ఆమ్లంతో, నైట్రేట్ వలయ పరీక్షకు సజల H₂SO₄ తో.

5.5 నిర్ధారణ పరీక్షలు

ఆనయాన్పరీక్షపరిశీలనరసాయనశాస్త్రం
CO₃²⁻లవణ ద్రావణానికి MgSO₄ ద్రావణం కలపడంతెల్లని అవక్షేపంMg²⁺ + CO₃²⁻ → MgCO₃↓
S²⁻సోడియం నైట్రోప్రూసైడ్ఊదా/వయలెట్ రంగుNa₂S + Na₂[Fe(CN)₅NO] → Na₄[Fe(CN)₅NOS]
S²⁻లెడ్ ఎసిటేట్ (ఎసిటిక్ ఆమ్ల మాధ్యమం)నల్లని అవక్షేపంPb²⁺ + S²⁻ → PbS↓
NO₂⁻ఎసిటిక్ ఆమ్లంతో ఆమ్లీకరించిన KI + స్టార్చ్గాఢ నీలం రంగు2NO₂⁻ + 2I⁻ + 4H⁺ → 2NO + I₂ + 2H₂O; I₂ + స్టార్చ్ → నీలం
NO₂⁻ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో FeSO₄ముదురు గోధుమ ద్రావణంFe²⁺ + NO నుంచి [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺
NO₃⁻గోధుమ వలయ పరీక్ష: తాజా FeSO₄, తర్వాత గాఢ H₂SO₄ ను పక్క గోడ వెంట నెమ్మదిగా పోయడంరెండు పొరలు కలిసే చోట గోధుమ వలయంNO₃⁻ + 3Fe²⁺ + 4H⁺ → NO + 3Fe³⁺ + 2H₂O; [Fe(H₂O)₆]²⁺ + NO → [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺ + H₂O
Cl⁻సజల HNO₃ తర్వాత AgNO₃తెల్లని అవక్షేపం, NH₄OH లో కరుగుతుందిAg⁺ + Cl⁻ → AgCl↓; AgCl + 2NH₃ → [Ag(NH₃)₂]Cl
Cl⁻క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష (Chromyl chloride test)నారింజ-ఎరుపు బాష్పాలు → NaOH లో పసుపు ద్రావణం → లెడ్ ఎసిటేట్‌తో పసుపు అవక్షేపంకింద చూడండి
Br⁻సజల HNO₃ తర్వాత AgNO₃లేత పసుపు అవక్షేపం, NH₄OH లో కొంతవరకే కరుగుతుందిAg⁺ + Br⁻ → AgBr↓
Br⁻పొర పరీక్ష (Layer test): Cl₂ నీరు + CHCl₃ (లేదా CCl₄), కుదిపినప్పుడునారింజ-గోధుమ కర్బన పొరCl₂ + 2Br⁻ → 2Cl⁻ + Br₂
I⁻సజల HNO₃ తర్వాత AgNO₃పసుపు అవక్షేపం, NH₄OH లో కరగదుAg⁺ + I⁻ → AgI↓
I⁻పొర పరీక్షఊదా రంగు కర్బన పొరCl₂ + 2I⁻ → 2Cl⁻ + I₂
SO₄²⁻సజల HCl తర్వాత BaCl₂తెల్లని అవక్షేపం, గాఢ HCl లో కరగదుBa²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓
SO₄²⁻లెడ్ ఎసిటేట్తెల్లని అవక్షేపం, అమ్మోనియం ఎసిటేట్‌లో కరుగుతుందిPb²⁺ + SO₄²⁻ → PbSO₄↓

క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష దశలుగా: ఘన క్లోరైడ్‌ను ఘన K₂Cr₂O₇, గాఢ H₂SO₄ తో వేడిచేయండి:

4NaCl+K2Cr2O7+6H2SO4→2KHSO4+4NaHSO4+2CrO2Cl2+3H2O\mathrm{4NaCl + K_2Cr_2O_7 + 6H_2SO_4 \rightarrow 2KHSO_4 + 4NaHSO_4 + 2CrO_2Cl_2 + 3H_2O}
CrO2Cl2+4NaOH→Na2CrO4+2NaCl+2H2O\mathrm{CrO_2Cl_2 + 4NaOH \rightarrow Na_2CrO_4 + 2NaCl + 2H_2O}
Na2CrO4+(CH3COO)2Pb→PbCrO4↓+2CH3COONa\mathrm{Na_2CrO_4 + (CH_3COO)_2Pb \rightarrow PbCrO_4 \downarrow + 2CH_3COONa}

బ్రోమైడ్‌లు, అయోడైడ్‌లు ఈ పరీక్షను ఇవ్వవు; క్రోమిల్ బ్రోమైడ్ లేదా అయోడైడ్ ఏర్పడదు. HgCl₂ వంటి సమియోజీ క్లోరైడ్‌లు కూడా ఇవ్వవు, ఎందుకంటే అవి సులభంగా స్వేచ్ఛా Cl⁻ ని ఇవ్వవు.

గోధుమ వలయం: [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺ లో NO ను NO⁺ గా తీసుకుంటారు, కాబట్టి ఇనుము +1 స్థితిలో ఉంటుంది. వేడికి ఈ సంక్లిష్టం విడిపోతుంది కాబట్టి వలయం కేవలం సంధి వద్దే ఏర్పడుతుంది; గాఢ H₂SO₄ నీటిలో కరిగేటప్పుడు వేడి విడుదల అవుతుంది, అందుకే పరీక్షను చల్లగా చేసి, ఆమ్లాన్ని నెమ్మదిగా పోస్తారు. నైట్రైట్ కూడా సజల ఆమ్లంతోనే ఈ గోధుమ రంగును ఇస్తుంది, కాబట్టి ముందుగా నైట్రైట్ లేదని తేల్చుకోవాలి.

5.6 సాధించిన ఉదాహరణలు

సాధించిన ఉదాహరణ 5.1: ఒక లవణం సజల H₂SO₄ తో చురుకైన పొంగును ఇస్తుంది. వాయువుకు వాసన లేదు, అది సున్నపు నీటిని పాలలా తెల్లగా మారుస్తుంది. ఏ ఆనయాన్ ఉంది? SO₂ ను ఎలా తోసిపుచ్చుతారు?

సాధన: CO₃²⁻ నుంచి CO₂. SO₂ కూడా సున్నపు నీటిని పాలలా చేస్తుంది, కానీ దానికి మండే గంధకం వాసన ఉంటుంది, అది ఆమ్లీకృత K₂Cr₂O₇ కాగితాన్ని ఆకుపచ్చగా మారుస్తుంది. వాసన లేని, డైక్రోమేట్ కాగితాన్ని మార్చని వాయువు CO₂.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.2: లవణం A సజల H₂SO₄ తో గోధుమ ధూమాలను ఇస్తుంది. లవణం B గాఢ H₂SO₄, రాగి ముక్కలతో మాత్రమే గోధుమ ధూమాలను ఇస్తుంది. ఆనయాన్‌లను గుర్తించి, ప్రతిదానికి ఒక నిర్ధారణ పరీక్ష ఇవ్వండి.

సాధన: A లో NO₂⁻ ఉంది, ఎందుకంటే HNO₂ సజల ఆమ్లంలోనూ అస్థిరం. ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో KI-స్టార్చ్‌తో (నీలం) నిర్ధారించండి. B లో NO₃⁻ ఉంది. గోధుమ వలయ పరీక్షతో నిర్ధారించండి.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.3: ఒక తెల్లని లవణం గాఢ H₂SO₄ తో ఊదా బాష్పాలను ఇస్తుంది. దాని ద్రావణం AgNO₃ తో పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది. ఆనయాన్ పేరు చెప్పి, అవక్షేపం అమ్మోనియాతో ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో రాయండి.

సాధన: ఊదా బాష్పాలు I₂, కాబట్టి ఆనయాన్ I⁻. పసుపు అవక్షేపం AgI, అది NH₄OH లో కరగదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.4: NaCl క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఇస్తుంది, కానీ NaBr ఎందుకు ఇవ్వదు?

సాధన: Cr₂O₇²⁻, గాఢ H₂SO₄ తో Cl⁻ బాష్పశీల, నారింజ-ఎరుపు CrO₂Cl₂ ను ఇస్తుంది. Br⁻ బలమైన క్షయకారి; డైక్రోమేట్, వేడి ఆమ్లం దాన్ని Br₂ గా ఆక్సీకరిస్తాయి, క్రోమిల్ బ్రోమైడ్ ఏర్పడదు. అప్పుడు NaOH ద్రావణం రంగులేకుండానే ఉంటుంది, లెడ్ ఎసిటేట్ పసుపు అవక్షేపాన్ని ఇవ్వదు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.5: ఒక ద్రావణాన్ని క్లోరిన్ నీరు, CHCl₃ తో కుదిపారు. కింది పొర ఊదాగా మారింది. ఇంకా క్లోరిన్ నీరు కలిపితే ఊదా రంగు పోయి నారింజ-గోధుమ రంగు కనిపించింది. ఏ అయాన్లు ఉన్నాయి?

సాధన: Cl₂ ముందుగా I⁻ ను (అది బలమైన క్షయకారి) ఆక్సీకరించి ఊదా I₂ ని ఇస్తుంది. అధిక Cl₂ I₂ ను రంగులేని IO₃⁻ గా ఇంకా ఆక్సీకరిస్తుంది. తర్వాత Br⁻ నారింజ-గోధుమ Br₂ గా ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. I⁻, Br⁻ రెండూ ఉన్నాయి.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.6: లవణ ద్రావణానికి BaCl₂ కలిపితే తెల్లని అవక్షేపం ఏర్పడింది. SO₄²⁻, CO₃²⁻ లలో ఏది అని ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

సాధన: సజల HCl కలపండి. BaCO₃ CO₂ పొంగుతో కరుగుతుంది. BaSO₄ గాఢ HCl లో కూడా కరగదు. అందుకే సల్ఫేట్ పరీక్షకు ముందు ద్రావణాన్ని HCl తో ఆమ్లీకరిస్తారు.

సాధించిన ఉదాహరణ 5.7 (NEET-కఠినం): ఒక రంగులేని లవణం సజల H₂SO₄ తో వాయువును ఇవ్వదు. గాఢ H₂SO₄ తో అమ్మోనియా కడ్డీ దగ్గర తెల్లని ధూమాలను ఇచ్చే రంగులేని వాయువును ఇస్తుంది. K₂Cr₂O₇, గాఢ H₂SO₄ తో వేడిచేస్తే నారింజ-ఎరుపు బాష్పాలు వస్తాయి. లవణాన్ని NaOH తో వేడిచేస్తే ఎర్ర లిట్మస్‌ను నీలంగా మార్చే వాయువు వస్తుంది. దాన్ని గుర్తించండి.

సాధన: ఆనయాన్ Cl⁻ (HCl ధూమాలు, క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష). NaOH తో వచ్చే వాయువు NH₃, కాబట్టి కాటయాన్ NH₄⁺. లవణం NH₄Cl.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • సజల H₂SO₄ సమూహం: CO₃²⁻ (CO₂), S²⁻ (H₂S), NO₂⁻ (గోధుమ NO₂).

  • గాఢ H₂SO₄ సమూహం: Cl⁻ (HCl), Br⁻ (ఎరుపు-గోధుమ Br₂), I⁻ (ఊదా I₂), NO₃⁻ (NO₂, Cu తో ఎక్కువ).

  • స్వతంత్ర: SO₄²⁻, గాఢ HCl లో కరగని తెల్లని BaSO₄.

  • గోధుమ వలయం: [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺, Fe +1 స్థితిలో; నైట్రైట్ అడ్డుపడుతుంది.

  • క్రోమిల్ క్లోరైడ్: అయానిక క్లోరైడ్‌లు మాత్రమే; CrO₂Cl₂ → Na₂CrO₄ (పసుపు) → PbCrO₄ (పసుపు అవక్షేపం).

  • సిల్వర్ హాలైడ్‌లు: AgCl తెలుపు (NH₃ లో కరుగుతుంది), AgBr లేత పసుపు (కొంతవరకు), AgI పసుపు (కరగదు).

  • పొర పరీక్ష: Br₂ నారింజ-గోధుమ, I₂ ఊదా.

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • NO₃⁻ ను సజల ఆమ్ల సమూహంలో ఉంచడం. సజల ఆమ్లంతో గోధుమ ధూమాలు ఇచ్చేది నైట్రైట్ మాత్రమే.

  • బ్రోమైడ్‌లు క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఇస్తాయని అనుకోవడం.

  • గోధుమ వలయ సంక్లిష్టానికి Fe(+2) అని రాయడం. NCERT దాన్ని NO⁺ తో Fe(+1) గా తీసుకుంటుంది.

  • క్లోరైడ్ పరీక్షకు ముందు Na₂CO₃ సారాన్ని HCl తో ఆమ్లీకరించడం. HCl Cl⁻ ని కలుపుతుంది.

  • SO₂ కూడా సున్నపు నీటిని పాలలా చేస్తుందని మరచిపోవడం; వాసన, డైక్రోమేట్ కాగితం దాన్ని CO₂ నుంచి వేరు చేస్తాయి.

  • అధిక CO₂ సున్నపు నీటిని పాలలాగే ఉంచుతుందని చెప్పడం. కరిగే Ca(HCO₃)₂ ఏర్పడి అది స్వచ్ఛమవుతుంది.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5

స్థాయి 1: భావన తనిఖీ

1. ఒక లవణం, సజల H₂SO₄ నుంచి వచ్చిన వాసన లేని వాయువు సున్నపు నీటిని పాలలా చేస్తుంది. ఆ వాయువు (a) H₂S (b) SO₂ (c) CO₂ (d) NO₂

2. సజల H₂SO₄ తో కుళ్లిన గుడ్ల వాసన దేనిని సూచిస్తుంది? (a) CO₃²⁻ (b) S²⁻ (c) NO₃⁻ (d) Cl⁻

3. గోధుమ వలయ పరీక్షను దేని కోసం వాడతారు? (a) Cl⁻ (b) SO₄²⁻ (c) CO₃²⁻ (d) NO₃⁻

4. గోధుమ వలయానికి కారణం (a) [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺ (b) [Fe(H₂O)₆]³⁺ (c) Fe(NO₃)₃ (d) [Fe(CN)₅NO]²⁻

5. లవణాన్ని గాఢ H₂SO₄ తో గోరువెచ్చగా వేడిచేసినప్పుడు ఊదా బాష్పాలు సూచించేది (a) Br⁻ (b) I⁻ (c) Cl⁻ (d) NO₃⁻

6. సల్ఫేట్ BaCl₂ తో ఇచ్చేది (a) HCl లో కరిగే పసుపు అవక్షేపం (b) నల్లని అవక్షేపం (c) గాఢ HCl లో కరగని తెల్లని అవక్షేపం (d) సజల HCl లో కరిగే తెల్లని అవక్షేపం

7. స్వతంత్ర సమూహానికి చెందిన ఆనయాన్ ఏది? (a) SO₄²⁻ (b) NO₂⁻ (c) S²⁻ (d) CO₃²⁻

8. లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితాన్ని నలుపుగా మార్చేది (a) CO₂ (b) HCl (c) NO₂ (d) H₂S

9. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఇచ్చేవి (a) బ్రోమైడ్‌లు (b) క్లోరైడ్‌లు (c) అయోడైడ్‌లు (d) నైట్రేట్‌లు

10. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ బాష్పాల రంగు (a) ఊదా (b) రంగులేనిది (c) నారింజ-ఎరుపు (d) ఆకుపచ్చ

స్థాయి 2: NEET స్థాయి

11. లవణానికి సజల H₂SO₄ కలిపినప్పుడు గోధుమ ధూమాలు సూచించేది (a) నైట్రైట్ (b) నైట్రేట్ (c) బ్రోమైడ్ (d) కార్బొనేట్

12. పొర పరీక్షలో బ్రోమైడ్ ఇచ్చే కర్బన పొర రంగు (a) ఊదా (b) రంగులేనిది (c) ఆకుపచ్చ (d) నారింజ-గోధుమ

13. ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో KI, స్టార్చ్‌తో నైట్రైట్ ద్రావణం ఇచ్చేది (a) తెల్లని అవక్షేపం (b) గోధుమ వలయం (c) గాఢ నీలం రంగు (d) ఊదా పొర

14. గాఢ H₂SO₄ తో నైట్రేట్ ఇచ్చే గోధుమ ధూమాలు దేనిని కలిపితే గాఢమవుతాయి? (a) MnO₂ (b) రాగి ముక్కలు (c) జింక్ ధూళి (d) NH₄OH

15. సోడియం కార్బొనేట్ సారాన్ని తయారుచేసేది (a) అడ్డుపడే కాటయాన్‌లను కార్బొనేట్‌లుగా తీసివేసి, ఆనయాన్‌లను సోడియం లవణాలుగా ద్రావణంలోకి తెచ్చేందుకు (b) ఆనయాన్‌లను ఆక్సీకరించడానికి (c) కాటయాన్‌లను క్షయకరించడానికి (d) కార్బొనేట్ అయాన్లను తీసివేయడానికి

16. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ బాష్పాలను NaOH లోకి పంపితే వచ్చే పసుపు ద్రావణం (a) PbCrO₄ (b) CrCl₃ (c) K₂Cr₂O₇ (d) Na₂CrO₄

17. గాఢ H₂SO₄ తో వచ్చి, MnO₂ తో గాఢమయ్యే ఎరుపు-గోధుమ బాష్పాలు సూచించేది (a) NO₃⁻ (b) Cl⁻ (c) Br⁻ (d) I⁻

18. సోడియం నైట్రోప్రూసైడ్ సల్ఫైడ్ అయాన్లతో ఇచ్చేది (a) ఊదా రంగు (b) రక్త-ఎరుపు రంగు (c) నీలం రంగు (d) ఆకుపచ్చ రంగు

19. నైట్రైట్ ఉన్నప్పుడు నైట్రేట్‌కు గోధుమ వలయ పరీక్ష నమ్మదగినది కాదు, ఎందుకంటే (a) నైట్రైట్ FeSO₄ ను నీలం ఉత్పన్నంగా ఆక్సీకరిస్తుంది (b) నైట్రైట్ సజల ఆమ్లంలోనే FeSO₄ తో గోధుమ రంగును ఇస్తుంది (c) నైట్రైట్ తెల్లని అవక్షేపాన్ని ఇస్తుంది (d) నైట్రైట్ గాఢ H₂SO₄ తో పేలుతుంది

20. బ్రోమైడ్‌ను గాఢ H₂SO₄ తో గోరువెచ్చగా వేడిచేసినప్పుడు Br₂ తో పాటు ఏర్పడే వాయువు (a) H₂S (b) Cl₂ (c) NO₂ (d) SO₂

21. BaCl₂ తో వచ్చిన తెల్లని అవక్షేపం సజల HCl లో పొంగుతో కరుగుతుంది. ఆనయాన్ (a) CO₃²⁻ (b) SO₄²⁻ (c) NO₃⁻ (d) Cl⁻

22. సోడియం కార్బొనేట్ సారాన్ని AgNO₃ తో Cl⁻ కోసం పరీక్షించే ముందు దేనితో ఆమ్లీకరిస్తారు? (a) HCl (b) H₂SO₄ (c) సజల HNO₃ (d) ఎసిటిక్ ఆమ్లం

స్థాయి 3: సవాలు

23. అధిక CO₂ పంపినప్పుడు పాలలా ఉన్న సున్నపు నీరు స్వచ్ఛంగా మారడానికి కారణం దేని ఏర్పాటు? (a) CaO (b) కరిగే Ca(HCO₃)₂ (c) CaSO₄ (d) CaC₂

24. ఒక లవణం గాఢ H₂SO₄ తో రంగులేని, ఘాటు వాసన వాయువును ఇస్తుంది; అది NH₄OH లో ముంచిన కడ్డీతో తెల్లని ధూమాలను ఇస్తుంది. ఆనయాన్ (a) NO₃⁻ (b) I⁻ (c) Br⁻ (d) Cl⁻

25. ఒక ద్రావణం క్లోరిన్ నీరు, CCl₄ తో ఊదా పొరను ఇస్తుంది. అధిక క్లోరిన్ నీటితో ఊదా రంగు పోయి నారింజ-గోధుమ రంగు కనిపిస్తుంది. ద్రావణంలో ఉన్నవి (a) I⁻ మాత్రమే (b) Br⁻ మాత్రమే (c) I⁻, Br⁻ రెండూ (d) Cl⁻, NO₃⁻

26. గోధుమ వలయ సంక్లిష్టంలో ఇనుము ఆక్సీకరణ స్థితిని ఇలా తీసుకుంటారు (a) +1 (b) +2 (c) +3 (d) 0

27. సజల H₂SO₄ తో ఏ జంటను వేరుచేసి గుర్తించలేము? (a) Na₂CO₃, NaCl (b) Na₂S, NaNO₃ (c) NaNO₂, NaNO₃ (d) NaCl, NaNO₃

28. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షను ఇవ్వని క్లోరైడ్ ఏది? (a) NaCl (b) HgCl₂ (c) KCl (d) NH₄Cl

29. ప్రతిపాదన (A): సున్నపు నీటి గుండా CO₂ పంపితే అది పాలలా తెల్లగా మారుతుంది.
కారణం (R): కరగని CaCO₃ ఏర్పడుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: అయోడైడ్‌లు గాఢ H₂SO₄ తో గోరువెచ్చగా వేడిచేసినప్పుడు ఊదా బాష్పాలను ఇస్తాయి.
వాక్యం II: AgI సజల NH₄OH లో సులభంగా కరుగుతుంది.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1cCO₂ కు వాసన లేదు; CaCO₃ ఏర్పడుతుంది
2bH₂S వాసన
3dFe²⁺/గాఢ H₂SO₄, NO₃⁻ ను NO గా క్షయకరిస్తాయి
4aనైట్రోసిల్ ఇనుము సంక్లిష్టం
5bI₂ బాష్పం ఊదా రంగు
6cBaSO₄ ఆమ్లాలలో కరగదు
7aH₂SO₄ దీన్ని స్థానభ్రంశం చెందించదు
8dనల్లని PbS
9bక్లోరైడ్‌లు మాత్రమే CrO₂Cl₂ ఇస్తాయి
10cగాఢ నారింజ-ఎరుపు బాష్పం
11aHNO₂ సజల ఆమ్లంలో విఘటనం చెందుతుంది
12dస్వేచ్ఛా Br₂ రంగు
13cNO₂⁻ I₂ ని విడుదల చేస్తుంది, అది స్టార్చ్‌కు రంగు ఇస్తుంది
14bCu, HNO₃ ను NO₂ గా క్షయకరిస్తుంది
15aఅడ్డుపడే కాటయాన్‌లు కార్బొనేట్‌లుగా తొలగిపోతాయి
16dక్రోమేట్ పసుపు రంగు
17cMnO₂ మరింత HBr ను Br₂ గా ఆక్సీకరిస్తుంది
18a[Fe(CN)₅NOS]⁴⁻ ఊదా రంగు
19bసజల ఆమ్లంలో నైట్రైట్ NO ని ఇస్తుంది
20dH₂SO₄ SO₂ గా క్షయకరణం చెందుతుంది
21aBaCO₃ CO₂ ని విడుదల చేస్తూ కరుగుతుంది
22cHNO₃ అడ్డుపడే ఆనయాన్‌ను కలపదు
23bCaCO₃ + CO₂ + H₂O → Ca(HCO₃)₂
24dHCl + NH₃ → NH₄Cl ధూమాలు
25cముందు I⁻, తర్వాత Br⁻ ఆక్సీకరణం
26aNO, NO⁺ గా బంధించబడుతుంది
27dరెండూ సజల H₂SO₄ తో చర్య జరపవు
28bసమియోజీ HgCl₂ స్వేచ్ఛా Cl⁻ ని చాలా తక్కువగా ఇస్తుంది
29aపాలలా తెల్లదనానికి R కారణం
30cAgI NH₃ లో కరగదు

అధ్యాయం 5 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • ఆమ్లంతో ఏమి చేస్తాయో దానిని బట్టి ఆనయాన్‌లను వర్గీకరిస్తారు: సజల H₂SO₄ సమూహం (CO₃²⁻, S²⁻, NO₂⁻), గాఢ H₂SO₄ సమూహం (Cl⁻, Br⁻, I⁻, NO₃⁻), స్వతంత్ర సమూహం (SO₄²⁻).

  • ఎప్పుడూ ముందు సజల H₂SO₄ ప్రయత్నించండి; ఏమీ జరగకపోతేనే గాఢ H₂SO₄ కు వెళ్లండి.

  • CO₃²⁻: రంగు, వాసన లేని CO₂ తో చురుకైన పొంగు; సున్నపు నీరు పాలలా అవుతుంది (CaCO₃), అధిక CO₂ తో స్వచ్ఛమవుతుంది (Ca(HCO₃)₂).

  • S²⁻: కుళ్లిన గుడ్ల వాసనతో H₂S; లెడ్ ఎసిటేట్ కాగితం నలుపు (PbS); సోడియం నైట్రోప్రూసైడ్ వయలెట్ రంగు.

  • NO₂⁻: సజల ఆమ్లంతోనే లేత గోధుమ NO₂ ధూమాలు; KI + స్టార్చ్ నీలం (I₂ విడుదల).

  • Cl⁻: HCl వాయువు NH₃ తో తెల్లని ధూమాలు; AgNO₃ తో తెల్లని పెరుగులాంటి AgCl, NH₃ లో కరుగుతుంది; క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష.

  • క్రోమిల్ క్లోరైడ్: K₂Cr₂O₇ + గాఢ H₂SO₄ → నారింజ-ఎరుపు CrO₂Cl₂ బాష్పాలు → NaOH లో పసుపు Na₂CrO₄ → లెడ్ ఎసిటేట్‌తో పసుపు PbCrO₄. అయానిక క్లోరైడ్‌లు మాత్రమే ఇస్తాయి.

  • Br⁻: ఎరుపు-గోధుమ Br₂ బాష్పాలు (MnO₂ తో ఎక్కువ); AgBr లేత పసుపు, NH₃ లో కొంతవరకు కరుగుతుంది; క్లోరిన్ నీటితో నారింజ-గోధుమ CHCl₃ పొర.

  • I⁻: ఊదా I₂ బాష్పాలు; AgI పసుపు, NH₃ లో కరగదు; ఊదా CHCl₃ పొర; స్టార్చ్‌తో నీలం.

  • NO₃⁻: గాఢ H₂SO₄ తో గోధుమ NO₂, రాగి ముక్కలతో చాలా ఎక్కువ (ద్రావణం నీలంగా మారుతుంది).

  • గోధుమ వలయ పరీక్ష: FeSO₄ ద్రావణం, తర్వాత గాఢ H₂SO₄ ను పక్క గోడ వెంట పోయాలి; సంధి వద్ద [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺ గోధుమ వలయం (Fe +1 స్థితిలో). NO₂⁻ అడ్డుపడుతుంది; ముందుగా NH₄Cl తో గోరువెచ్చగా వేడిచేసి దాన్ని తీసివేయాలి.

  • SO₄²⁻: BaCl₂ తో తెల్లని BaSO₄, గాఢ HCl/HNO₃ లో కరగదు; లెడ్ ఎసిటేట్‌తో తెల్లని PbSO₄, అమ్మోనియం ఎసిటేట్‌లో కరుగుతుంది.

  • సోడియం కార్బొనేట్ సారం: లవణాన్ని Na₂CO₃ తో మరిగించి వడపోయాలి; భార లోహ అయాన్లు కార్బొనేట్‌లుగా తొలగిపోతాయి. AgNO₃ కు ముందు సజల HNO₃ తో, BaCl₂ కు ముందు సజల HCl తో ఆమ్లీకరించాలి.

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

ఆనయాన్ఆమ్ల సమూహంప్రాథమిక సంకేతంనిర్ధారణ పరీక్షఫలితం
CO₃²⁻సజలవాసన లేని వాయువు, సున్నపు నీరు పాలలాసున్నపు నీరుపాలలా, అధికంతో స్వచ్ఛం
S²⁻సజలకుళ్లిన గుడ్ల వాసనసోడియం నైట్రోప్రూసైడ్వయలెట్
NO₂⁻సజలలేత గోధుమ ధూమాలుKI + స్టార్చ్నీలం
Cl⁻గాఢఘాటు వాయువు, NH₃ తో తెల్లని ధూమాలుAgNO₃ / క్రోమిల్ క్లోరైడ్తెల్లని అవక్షేపం / పసుపు PbCrO₄
Br⁻గాఢఎరుపు-గోధుమ బాష్పాలుAgNO₃ / పొర పరీక్షలేత పసుపు అవక్షేపం / నారింజ-గోధుమ పొర
I⁻గాఢఊదా బాష్పాలుAgNO₃ / పొర పరీక్షపసుపు అవక్షేపం / ఊదా పొర
NO₃⁻గాఢగోధుమ ధూమాలు, Cu తో ఎక్కువగోధుమ వలయంసంధి వద్ద గోధుమ వలయం
SO₄²⁻స్వతంత్రఏమీ ఉండదుBaCl₂తెల్లని అవక్షేపం, గాఢ HCl లో కరగదు

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "Cool Snakes Nap" (సజల ఆమ్ల సమూహం): C = Carbonate (కార్బొనేట్), S = Sulphide (సల్ఫైడ్), N = Nitrite (నైట్రైట్).

  • "రంగులేని, తుప్పు, ఊదా": గాఢ H₂SO₄ తో Cl⁻, Br⁻, I⁻ ఇచ్చే బాష్పాల రంగులు వరుసగా.

  • "ఇనుము NO టోపీ పెట్టుకుంటుంది": గోధుమ వలయంలో ఇనుము (+1) NO⁺ లిగాండ్‌ను మోస్తుంది.

  • "క్రోమిల్‌కు నిజమైన క్లోరైడ్ మాత్రమే ఇష్టం": అయానిక క్లోరైడ్‌లు మాత్రమే CrO₂Cl₂ ఇస్తాయి; బ్రోమైడ్‌లు, అయోడైడ్‌లు ఇవ్వవు.

భావనల అనుసంధానం

  • వాయువుల రసాయనశాస్త్రం (CO₂, H₂S, NO₂, హాలోజన్‌లు) రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 10: p-బ్లాక్ మూలకాలు లో ఉంది.

  • గోధుమ వలయ సంక్లిష్టం, [Ag(NH₃)₂]⁺ రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 12: సమన్వయ సమ్మేళనాలలో ఉన్నాయి.

  • AgCl NH₃ లో కరిగి, AgI ఎందుకు కరగదు అనేది రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి లోని ద్రావణీయతా లబ్ధం (Solubility product) భావన.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 5, స్థాయి 4 (కొత్త NEET పద్ధతి)

31. జాబితా I (ఆమ్లంతో ఆనయాన్) ను జాబితా II (పరిశీలన) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. సజల H₂SO₄ తో CO₃²⁻
B. సజల H₂SO₄ తో S²⁻
C. గాఢ H₂SO₄ తో Br⁻
D. గాఢ H₂SO₄ తో I⁻
జాబితా II:
(i) ఊదా బాష్పాలు
(ii) సున్నపు నీటిని పాలలా చేసే రంగు, వాసన లేని వాయువు
(iii) ఎరుపు-గోధుమ బాష్పాలు
(iv) కుళ్లిన గుడ్ల వాసన గల వాయువు
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i

32. జాబితా I (నిర్ధారణ పరీక్ష) ను జాబితా II (ఆనయాన్) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. గోధుమ వలయ పరీక్ష
B. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష
C. BaCl₂, గాఢ HCl లో కరగని తెల్లని అవక్షేపం
D. సోడియం నైట్రోప్రూసైడ్‌తో వయలెట్ రంగు
జాబితా II:
(i) NO₃⁻
(ii) Cl⁻
(iii) SO₄²⁻
(iv) S²⁻
(a) A-i, B-ii, C-iii, D-iv (b) A-ii, B-i, C-iii, D-iv (c) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-ii, C-iii, D-i

33. జాబితా I (అవక్షేపం) ను జాబితా II (వివరణ) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. AgCl
B. AgBr
C. AgI
D. PbS
జాబితా II:
(i) నలుపు
(ii) పసుపు, జల NH₃ లో కరగదు
(iii) తెలుపు, జల NH₃ లో కరుగుతుంది
(iv) లేత పసుపు, జల NH₃ లో కొంతవరకు కరుగుతుంది
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (c) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-ii, D-i

34. జాబితా I (కనిపించేది) ను జాబితా II (కారణమైన జాతి) తో జతపరచండి.
జాబితా I:
A. గోధుమ వలయం
B. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షలో నారింజ-ఎరుపు బాష్పాలు
C. సున్నపు నీటిలో పాలలాంటి తెలుపు
D. ఊదా క్లోరోఫామ్ పొర
జాబితా II:
(i) I₂
(ii) CaCO₃
(iii) [Fe(H₂O)₅(NO)]²⁺
(iv) CrO₂Cl₂
(a) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (b) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (c) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i

35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. కార్బొనేట్ సజల H₂SO₄ తో పొంగును ఇస్తుంది.
B. నైట్రేట్ సజల H₂SO₄ తో గోధుమ ధూమాలను ఇస్తుంది.
C. నైట్రైట్ సజల H₂SO₄ తో గోధుమ ధూమాలను ఇస్తుంది.
D. సల్ఫేట్ ఆమ్లంతో ప్రత్యేక వాయువును ఇవ్వదు, కాబట్టి దాన్ని వేరుగా పరీక్షిస్తారు.
E. అయోడైడ్ గాఢ H₂SO₄ తో ఊదా బాష్పాలను ఇస్తుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

36. గోధుమ వలయ పరీక్ష గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. గోధుమ సంక్లిష్టంలో ఇనుము +1 స్థితిలో ఉంటుంది.
B. సంక్లిష్టంలో NO లిగాండ్‌గా పనిచేస్తుంది.
C. గాఢ H₂SO₄ ను పరీక్ష నాళిక పక్క గోడ వెంట పోసినప్పుడు సంధి వద్ద వలయం ఏర్పడుతుంది.
D. కుదిపినా, వేడిచేసినా వలయం మరింత ముదురుగా మారుతుంది.
(a) A, D మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్ష గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. K₂Cr₂O₇, గాఢ H₂SO₄ తో వేడిచేసిన అయానిక క్లోరైడ్‌లు ఈ పరీక్షను ఇస్తాయి.
B. HgCl₂ దీన్ని బలంగా ఇస్తుంది.
C. బ్రోమైడ్‌లు ఇలాంటి ఎరుపు బాష్పం CrO₂Br₂ ను ఇస్తాయి.
D. బాష్పాలను NaOH లోకి పంపితే Na₂CrO₄ పసుపు ద్రావణం వస్తుంది.
E. ఈ పసుపు ద్రావణం ఎసిటిక్ ఆమ్లం, లెడ్ ఎసిటేట్‌తో పసుపు PbCrO₄ ను ఇస్తుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

38. సోడియం కార్బొనేట్ సారం గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. లవణాన్ని Na₂CO₃ ద్రావణంతో మరిగించి వడపోసి తయారుచేస్తారు.
B. అడ్డుపడే భార లోహ అయాన్లను కరగని కార్బొనేట్‌లుగా తీసివేస్తుంది.
C. AgNO₃ పరీక్షకు ముందు దాన్ని సజల HNO₃ తో ఆమ్లీకరిస్తారు.
D. BaCl₂ పరీక్షకు ముందు దాన్ని సజల H₂SO₄ తో ఆమ్లీకరిస్తారు.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) C, D మాత్రమే

39. లవణం X కింది ఫలితాలను ఇచ్చింది.

పరీక్షపరిశీలన
సజల H₂SO₄వాయువు లేదు
గాఢ H₂SO₄, గోరువెచ్చగాఎరుపు-గోధుమ బాష్పాలు, MnO₂ కలిపితే బలమవుతాయి
సజల HNO₃ తర్వాత AgNO₃లేత పసుపు అవక్షేపం, NH₃ లో కొంతవరకు కరుగుతుంది

X లోని ఆనయాన్: (a) Cl⁻ (b) I⁻ (c) Br⁻ (d) NO₃⁻

40. P, Q అనే రెండు సోడియం లవణాలు కింది ఫలితాలను ఇచ్చాయి.

లవణంసజల H₂SO₄గాఢ H₂SO₄ + రాగి ముక్కలు
Pలేత గోధుమ ధూమాలు–
Qఏ మార్పూ లేదుదట్టమైన గోధుమ ధూమాలు; ద్రావణం నీలంగా మారుతుంది

P, Q లలో ఉన్నవి: (a) P: NO₂⁻, Q: NO₃⁻ (b) P: NO₃⁻, Q: NO₂⁻ (c) P: Br⁻, Q: NO₃⁻ (d) P: NO₂⁻, Q: Br⁻

41. ఒక లవణ ద్రావణాన్ని క్లోరిన్ నీరు, క్లోరోఫామ్‌తో కుదిపారు. నాళికలో రెండు పొరలు కనిపిస్తాయి: పై పొర రంగులేనిది, కింది పొర ఊదా. సరైన నిర్ధారణ: (a) Br⁻; బ్రోమిన్ పై పొరలో ఉంది (b) I⁻; అయోడిన్ పై పొరలో ఉంది (c) Cl⁻; క్లోరిన్ క్లోరోఫామ్‌లో కరుగుతుంది (d) I⁻; అయోడిన్ ఎక్కువ సాంద్రత గల క్లోరోఫామ్ పొరలో కరుగుతుంది

42–43 ప్రశ్నలకు పేరా: రెండు సోడియం లవణాల తెల్లని మిశ్రమం సజల H₂SO₄ తో చురుకైన పొంగును ఇస్తుంది. వాయువు రంగు, వాసన లేనిది; అది సున్నపు నీటిని పాలలా చేస్తుంది. మరో భాగాన్ని సజల HCl తో ఆమ్లీకరించి, మరిగించి, BaCl₂ కలిపారు: గాఢ HCl లో కరగని తెల్లని అవక్షేపం ఏర్పడింది.

42. వాయువు, మొదటి ఆనయాన్: (a) SO₂; సల్ఫైట్ (b) CO₂; కార్బొనేట్ (c) H₂S; సల్ఫైడ్ (d) NO₂; నైట్రైట్

43. BaCl₂ కలపడానికి ముందు రెండో భాగాన్ని HCl తో ఎందుకు ఆమ్లీకరిస్తారు? (a) BaSO₄ ను ఎక్కువ కరిగేలా చేయడానికి (b) సల్ఫేట్‌ను సల్ఫైట్‌గా ఆక్సీకరించడానికి (c) కార్బొనేట్‌ను నాశనం చేసి, తెల్లని BaCO₃ తప్పుడు ఫలితం ఇవ్వకుండా చూడటానికి (d) క్రోమిల్ క్లోరైడ్ పరీక్షకు క్లోరైడ్ అందించడానికి

44. నైట్రేట్‌కు గోధుమ వలయ పరీక్ష చేసే ముందు నైట్రైట్‌ను తీసివేసే కారకం ఏది? (a) NH₄Cl, గోరువెచ్చగా వేడిచేసి (b) NaCl (c) BaCl₂ (d) FeSO₄

45. AgBr జల NH₃ లో కొంతవరకు కరుగుతుంది, కానీ AgI కరగదు. ఉత్తమ కారణం: (a) AgI సమియోజీ, NH₃ ధ్రువీయం (b) AgI NH₃ తో బలమైన సంక్లిష్టాన్ని ఏర్పరుస్తుంది (c) I⁻ NH₃ తో చర్య జరుపుతుంది (d) AgI Ksp ఎంత తక్కువంటే, దాన్ని కరిగించేంతగా NH₃ [Ag⁺] ని తగ్గించలేదు

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31bCO₂ పాలలా, H₂S కుళ్లిన గుడ్డు, Br₂ ఎరుపు-గోధుమ, I₂ ఊదా
32aగోధుమ వలయం NO₃⁻, క్రోమిల్ Cl⁻, BaSO₄ SO₄²⁻, నైట్రోప్రూసైడ్ S²⁻
33dతెలుపు కరుగుతుంది, లేత పసుపు కొంతవరకు, పసుపు కరగదు, నలుపు PbS
34cనైట్రోసిల్ ఇనుము సంక్లిష్టం, CrO₂Cl₂, CaCO₃, I₂
35dA, C, D, E సరైనవి; నైట్రేట్‌కు గాఢ ఆమ్లం కావాలి
36bవలయం అస్థిరం; కుదిపినా, వేడిచేసినా మాసిపోతుంది
37cA, D, E సరైనవి; సమియోజీ HgCl₂ ఇవ్వదు; CrO₂Br₂ ఏర్పడదు
38aH₂SO₄ స్వయంగా SO₄²⁻ ని కలుపుతుంది; HCl వాడాలి
39cఎరుపు-గోధుమ Br₂, లేత పసుపు, కొంతవరకు కరిగే AgBr
40aనైట్రైట్ సజల ఆమ్లంతో చర్య జరుపుతుంది; నైట్రేట్‌కు గాఢ ఆమ్లం, Cu కావాలి
41dCHCl₃ నీటి కంటే ఎక్కువ సాంద్రత గలది; ఊదా = I₂
42bసున్నపు నీటిని పాలలా చేసే వాసన లేని వాయువు = CO₂
43cBaCO₃ తెల్లగా ఉన్నా ఆమ్లంలో కరుగుతుంది; CO₃²⁻ ను తీసివేస్తే తప్పు రాదు
44aగోరువెచ్చగా వేడిచేస్తే NH₄⁺ + NO₂⁻ → N₂ + 2H₂O
45dAgI అతి చిన్న Ksp, [Ag⁺] ని సంక్లిష్టం వాడుకోగలిగేదానికంటే తక్కువగా ఉంచుతుంది
28 min left
‹
›