AP పరీక్షల కోసం సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ · Chapter 1

సైన్స్ & టెక్నాలజీ విధానం, సంస్థలు మరియు భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

విధాన క్రమం: శాస్త్రీయ విధాన తీర్మానం 1958, సాంకేతిక విధాన ప్రకటన 1983, సైన్స్ & టెక్నాలజీ విధానం 2003, సైన్స్, టెక్నాలజీ & ఇన్నోవేషన్ విధానం 2013. ప్రతి ఒక్కటీ ఒక కొత్త దృష్టిని జోడించింది.
సంస్థలు: CSIR (పారిశ్రామిక పరిశోధన), DST (విజ్ఞాన ప్రోత్సాహం), DRDO (రక్షణ), ISRO (అంతరిక్షం), ICAR (వ్యవసాయం), ICMR (వైద్య పరిశోధన), AEC/DAE (అణుశక్తి).
శాస్త్రవేత్తలు, పురస్కారాలు: ప్రతి శాస్త్రవేత్తను ఒక ముఖ్యమైన కృషితో గుర్తుంచుకోండి, ప్రధాన సైన్స్ పురస్కారాలను తెలుసుకోండి.

సైన్స్ & టెక్నాలజీ విధానం

ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో ప్రవేశపెట్టిన 1958 శాస్త్రీయ విధాన తీర్మానం సైన్స్‌పై మొదటి జాతీయ ప్రకటన. ఇది శాస్త్రీయ పరిశోధనను అభివృద్ధి చేయడం, శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇవ్వడం, ప్రజల కోసం సైన్స్‌ను ఉపయోగించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 1983 సాంకేతిక విధాన ప్రకటన స్వావలంబనను, స్వదేశీ సాంకేతికత వినియోగాన్ని నొక్కి చెప్పింది. సైన్స్ & టెక్నాలజీ విధానం 2003 సైన్స్‌ను సమాజంతో అనుసంధానించడం, పరిశోధనపై వ్యయాన్ని పెంచడం అనే ఆలోచనను ముందుకు తెచ్చింది. సైన్స్, టెక్నాలజీ & ఇన్నోవేషన్ విధానం 2013 ఆవిష్కరణ, ప్రైవేట్ రంగం భాగస్వామ్యం, సమ్మిళిత వృద్ధి కోసం సైన్స్‌పై దృష్టి పెట్టింది. కొత్త విధాన చక్రంపై ఎల్లప్పుడూ చర్చ జరుగుతూనే ఉంటుంది, కాబట్టి ప్రస్తుత వివరాల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను సరిచూసుకోండి.

విధానం	ప్రధాన ఆలోచన
శాస్త్రీయ విధాన తీర్మానం 1958	శాస్త్రీయ దృక్పథం, పరిశోధనకు పునాది
సాంకేతిక విధాన ప్రకటన 1983	సాంకేతికతలో స్వావలంబన
S&T విధానం 2003	సమాజంతో సైన్స్; ఎక్కువ పెట్టుబడి
STI విధానం 2013	ఆవిష్కరణ, సమ్మిళిత వృద్ధి

ఆర్టికల్ 51A(h) శాస్త్రీయ దృక్పథం, మానవతావాదం, విచారణ స్ఫూర్తిని పెంపొందించుకోవడాన్ని ప్రతి పౌరుని ప్రాథమిక కర్తవ్యంగా పేర్కొంటుంది.

ప్రధాన సంస్థలు

CSIR (కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్) 1942లో స్థాపించబడింది. ఇది ఒక సొసైటీ; ప్రధానమంత్రి దీనికి అధ్యక్షుడు. ఇది నేషనల్ ఫిజికల్ లేబొరేటరీ (ఢిల్లీ), నేషనల్ కెమికల్ లేబొరేటరీ (పుణె), సెంట్రల్ ఫుడ్ టెక్నాలజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (మైసూరు), సెంటర్ ఫర్ సెల్యులార్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ, ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ (రెండూ హైదరాబాద్‌లో) వంటి అనేక జాతీయ ప్రయోగశాలలను నిర్వహిస్తుంది.

DST (డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ) 1971లో సైన్స్ & టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఏర్పాటైంది. ఇది సైన్స్ యొక్క కొత్త రంగాలను ప్రోత్సహిస్తుంది, పరిశోధన నిధులకు, సైన్స్ మిషన్లకు తోడ్పడుతుంది.

DRDO (డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్) 1958లో స్థాపించబడింది. ఇది ఆయుధాలు, సెన్సర్లు, రక్షణ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేస్తుంది. DRDO నావికా ప్రయోగశాల అయిన నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ విశాఖపట్నంలో పనిచేస్తుంది.

ISRO (ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్) 1969లో ఏర్పడి, అంతరిక్ష శాఖ కింద పనిచేస్తుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం బెంగళూరులో ఉంది. విక్రమ్ సారాభాయ్‌ని భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు అంటారు.

ICAR (ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్) 1929లో ఇంపీరియల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్‌గా ప్రారంభమై, ఇప్పుడు వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్యకు అత్యున్నత సంస్థ.

ICMR (ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్) జీవ వైద్య పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ. ఇది 1911లో ఇండియన్ రీసెర్చ్ ఫండ్ అసోసియేషన్‌గా ప్రారంభమై, స్వాతంత్ర్యం తర్వాత పేరు మార్చుకుంది.

AEC, DAE: అణుశక్తి కమిషన్ 1948లో హోమీ భాభా మొదటి అధ్యక్షుడిగా ఏర్పాటైంది. అణుశక్తి విభాగం 1954లో ఏర్పాటైంది. ముంబైలోని భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రం (BARC) ప్రధాన పరిశోధన కేంద్రం.

సంస్థ	రంగం	గమనిక
CSIR	పారిశ్రామిక పరిశోధన	అనేక జాతీయ ప్రయోగశాలలు
DST	విజ్ఞాన ప్రోత్సాహం	పరిశోధనకు నిధులు ఇస్తుంది
DRDO	రక్షణ	క్షిపణులు, ఆయుధాలు
ISRO	అంతరిక్షం	ప్రయోగ వాహనాలు, ఉపగ్రహాలు
ICAR	వ్యవసాయం	అత్యున్నత సంస్థ
ICMR	వైద్య పరిశోధన	జీవ వైద్యం
AEC	అణుశక్తి	మొదటి అధ్యక్షుడు హోమీ భాభా

భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు మరియు వారి కృషి

సి.వి. రామన్ (C. V. Raman): రామన్ ప్రభావాన్ని (కాంతి పరిక్షేపణ) కనుగొన్నారు. ఆయనకు భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. ఫిబ్రవరి 28న జరుపుకునే జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం ఈ ఆవిష్కరణకు గుర్తు.
హోమీ జె. భాభా (Homi J. Bhabha): అణుశక్తి కమిషన్, TIFRను స్థాపించారు; మూడు దశల అణు కార్యక్రమాన్ని రూపొందించారు.
విక్రమ్ సారాభాయ్ (Vikram Sarabhai): ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీని స్థాపించారు, అంతరిక్ష పరిశోధన ప్రారంభానికి నాయకత్వం వహించారు.
ఎస్. చంద్రశేఖర్ (S. Chandrasekhar): తెల్ల మరుగుజ్జు నక్షత్రాల ద్రవ్యరాశికి చంద్రశేఖర్ పరిమితి; భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి.
సత్యేంద్రనాథ్ బోస్ (Satyendra Nath Bose): బోస్-ఐన్‌స్టీన్ సాంఖ్యకశాస్త్రం; "బోసాన్" కణానికి ఆయన పేరు పెట్టారు.
మేఘనాద్ సాహా (Meghnad Saha): ఖగోళ భౌతికశాస్త్రంలో ఉపయోగించే అయనీకరణ సమీకరణం.
జె.సి. బోస్ (J. C. Bose): మొక్కలు ఉద్దీపనలకు స్పందిస్తాయని చూపించారు; క్రెస్కోగ్రాఫ్‌ను కనిపెట్టారు, రేడియో తరంగాలపై పనిచేశారు.
శ్రీనివాస రామానుజన్ (Srinivasa Ramanujan): సంఖ్యా శాస్త్రంలో ప్రసిద్ధి చెందిన గణిత శాస్త్రవేత్త.
హర్ గోవింద్ ఖొరానా (Har Gobind Khorana): జన్యు సంకేతం, జన్యువుల సంశ్లేషణపై కృషి; వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి.
వెంకట్రామన్ రామకృష్ణన్ (Venkatraman Ramakrishnan): రైబోసోమ్ నిర్మాణం; రసాయనశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి.
ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ (M. S. Swaminathan): భారతదేశంలో హరిత విప్లవానికి నాయకత్వం వహించారు.
వర్గీస్ కురియన్ (Verghese Kurien): శ్వేత విప్లవంగా పిలిచే ఆపరేషన్ ఫ్లడ్‌కు నాయకత్వం వహించారు.
ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం (A. P. J. Abdul Kalam): క్షిపణి, ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహన ప్రాజెక్టులకు నాయకత్వం వహించారు; భారత రాష్ట్రపతి అయ్యారు.
సలీం అలీ (Salim Ali): "భారత పక్షి మనిషి", పక్షి అధ్యయనాలకు ప్రసిద్ధి.
బీర్బల్ సాహ్ని (Birbal Sahni): శిలాజ మొక్కలను (పాలియోబొటనీ) అధ్యయనం చేశారు.
యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు (Yellapragada Subbarow): ఆంధ్రలో జన్మించిన జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త; ATP, ఫాస్ఫోక్రియాటిన్‌పై, ఫోలిక్ ఆమ్లం, క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధం మెథోట్రెక్సేట్ వంటి మందులపై పనిచేశారు.

సైన్స్ పురస్కారాలు

భారత రత్న, పద్మ పురస్కారాలు ఇతర రంగాలతో పాటు సైన్స్‌ను గుర్తిస్తాయి. శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి 45 ఏళ్ల లోపు భారతీయ శాస్త్రవేత్తలకు CSIR ఇచ్చే అత్యంత ప్రసిద్ధ పురస్కారం. 2023 నుంచి ప్రభుత్వం ఇలాంటి అనేక పురస్కారాల స్థానంలో రాష్ట్రీయ విజ్ఞాన్ పురస్కారాన్ని తెచ్చింది; దీనికి విజ్ఞాన్ రత్న, విజ్ఞాన్ శ్రీ, విజ్ఞాన్ యువ-శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్, విజ్ఞాన్ టీమ్ అనే విభాగాలు ఉన్నాయి. నోబెల్ బహుమతి ప్రపంచ స్థాయి గౌరవం. యునెస్కో కళింగ బహుమతి విజ్ఞాన ప్రచారాన్ని గుర్తిస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ విజ్ఞాన సంస్థలు

శ్రీహరికోట (సతీష్ ధవన్ అంతరిక్ష కేంద్రం) భారతదేశ ప్రధాన ప్రయోగ స్థావరం, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరంలో ఉంది.
విశాఖపట్నంలో నేవల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నలాజికల్ లేబొరేటరీ, తూర్పు నావికా కమాండ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ మెడ్‌టెక్ జోన్ ఉన్నాయి.
తిరుపతిలో IIT తిరుపతి, IISER తిరుపతి ఉన్నాయి; నేషనల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీ గాదంకిలో ఉంది.
CCMB, నేషనల్ జియోఫిజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ వంటి హైదరాబాద్‌లోని అనేక ప్రముఖ పరిశోధన సంస్థలు రాష్ట్రం విభజించబడటానికి ముందే నిర్మించబడ్డాయి.

తెలుసుకోవలసిన ఇతర సంస్థలు

బయోటెక్నాలజీ విభాగం (DBT) 1986లో బయోటెక్నాలజీ పరిశోధనను, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, పరిశ్రమల్లో దాని వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఏర్పాటైంది.
శాస్త్రీయ, పారిశ్రామిక పరిశోధన విభాగం (DSIR) CSIRతో కలిసి పనిచేస్తుంది, పరిశ్రమలు స్వదేశీ సాంకేతికతను అనుసరించేలా సహాయపడుతుంది.
ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ (INSA) భారతదేశ జాతీయ విజ్ఞాన అకాడమీ; పరిశోధన ఆధారంగా ఫెలోలను ఎన్నుకుంటుంది.
ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ శాస్త్రవేత్తల వార్షిక సమావేశం, 1914లో ప్రారంభమైంది.
నేషనల్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్: 2023లో ఆమోదించిన చట్టం విశ్వవిద్యాలయాలు, ప్రయోగశాలల్లో పరిశోధనకు నిధులు ఇవ్వడానికి, సమన్వయం చేయడానికి అనుసంధాన్ నేషనల్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్‌ను సృష్టించింది.
నేషనల్ ఇన్నోవేషన్ ఫౌండేషన్ క్షేత్రస్థాయి ఆవిష్కర్తలకు, సంప్రదాయ జ్ఞానానికి తోడ్పడుతుంది.
టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ బోర్డ్ స్వదేశీ సాంకేతికత వాణిజ్య వినియోగానికి ఆర్థిక సహాయం ఇస్తుంది.

అణుశక్తి కార్యక్రమం సంక్షిప్తంగా

భారతదేశం హోమీ భాభా రూపొందించిన మూడు దశల అణు విద్యుత్ కార్యక్రమాన్ని అనుసరిస్తుంది. మొదటి దశ భారజల రియాక్టర్లలో సహజ యురేనియంను ఉపయోగిస్తుంది. రెండవ దశ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్లలో ప్లూటోనియంను ఉపయోగిస్తుంది. మూడవ దశ థోరియం, యురేనియం-233ను ఉపయోగిస్తుంది, ఎందుకంటే భారతదేశానికి పెద్ద థోరియం నిల్వలు ఉన్నాయి. ఇందిరా గాంధీ అణు పరిశోధన కేంద్రం తమిళనాడు తీరంలోని కల్పక్కంలో ఉంది, ముంబైలోని టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ (TIFR) ప్రాథమిక విజ్ఞానాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది. అణు విద్యుత్ కేంద్రాలను న్యూక్లియర్ పవర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ నడుపుతుంది. అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ భద్రతను పర్యవేక్షిస్తుంది.

ఈ సంస్థలు కలిసి ఎలా పనిచేస్తాయి

భారతదేశంలో పరిశోధన కేంద్ర శాఖలు, జాతీయ ప్రయోగశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, IITలు, ప్రైవేట్ రంగం మధ్య విస్తరించి ఉంది. ప్రాథమిక పరిశోధనలో ఎక్కువ భాగానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం నిధులు ఇస్తుంది. ISRO, DRDO, DAE వంటి మిషన్-మోడ్ సంస్థలు నిర్దిష్ట లక్ష్యాలపై పనిచేస్తాయి, CSIR, ICAR ప్రయోగశాలలు, సంస్థల నెట్‌వర్క్‌ల ద్వారా పనిచేస్తాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో ప్రభుత్వం అంతరిక్షం, రక్షణ, బయోటెక్నాలజీలో ప్రైవేట్ కంపెనీలు, స్టార్టప్‌లు పాల్గొనేలా ప్రోత్సహించింది. శాస్త్రీయ దృక్పథం, అంటే ప్రశ్నించే, ఆధారాల ఆధారిత ఆలోచనా విధానం, ఈ కృషి అంతటికీ పునాదిగా పరిగణించబడుతుంది.

సైన్స్ మరియు సమాజం

సైన్స్ విధానం రోజువారీ జీవితంతో కూడా ముడిపడి ఉంది. వ్యవసాయ పరిశోధన అధిక దిగుబడి విత్తనాలను ఇచ్చింది, వైద్య పరిశోధన టీకాలను, తక్కువ ఖర్చు మందులను ఇచ్చింది, ఎలక్ట్రానిక్స్ పరిశోధన మొబైల్, ఉపగ్రహ సేవలను ఇచ్చింది. జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం, పాఠశాల సైన్స్ ఫెయిర్‌ల వంటి ప్రజా విజ్ఞాన కార్యక్రమాలు యువతలో ఆసక్తిని పెంచుతాయి. సైన్స్‌లో మహిళలకు, యువ పరిశోధకులకు, గ్రామీణ ఆవిష్కర్తలకు ప్రత్యేక పథకాలు, ఫెలోషిప్‌లు ఇస్తారు. తెలుగు మాధ్యమ పాఠకులు ప్రతి శాస్త్రవేత్తను ఒక స్పష్టమైన ఆలోచనతో ముడిపెట్టాలి, ఎందుకంటే పరీక్షల్లో సాధారణంగా ఒక వాక్య జతపరచడం అడుగుతారు.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ISRO 1969లో ఏర్పడింది; INCOSPAR (1962) దానికి ముందు సంస్థ.
CSIR పారిశ్రామిక పరిశోధనకు; ICAR వ్యవసాయానికి; ICMR వైద్యానికి.
శాస్త్రీయ విధాన తీర్మానం 1958; సాంకేతిక విధాన ప్రకటన 1983.
రామన్ ప్రభావం కాంతి పరిక్షేపణకు సంబంధించింది; రామన్‌కు భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.
చంద్రశేఖర్ పరిమితి తెల్ల మరుగుజ్జులకు వర్తిస్తుంది, న్యూట్రాన్ నక్షత్రాలకు కాదు.
బోస్ "బోసాన్"తో ముడిపడి ఉన్నారు; ఫెర్మీ "ఫెర్మియాన్"తో ముడిపడి ఉన్నారు.
ఖొరానా వైద్యశాస్త్ర నోబెల్ గ్రహీత; రామకృష్ణన్ రసాయనశాస్త్ర నోబెల్ గ్రహీత.
స్వామినాథన్ హరిత విప్లవం; కురియన్ శ్వేత విప్లవం.

ఒక్క వాక్య సమాచారం

1. శాస్త్రీయ విధాన తీర్మానం 1958లో వచ్చింది.
2. CSIR 1942లో ఏర్పాటైంది.
3. DST 1971లో ఏర్పాటైంది.
4. DRDO 1958లో స్థాపించబడింది.
5. ISRO 1969లో ఏర్పడింది.
6. హోమీ భాభా అణుశక్తి కమిషన్ మొదటి అధ్యక్షుడు.
7. విక్రమ్ సారాభాయ్ భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడు.
8. జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం ఫిబ్రవరి 28.
9. ఆర్టికల్ 51A(h) శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
10. క్రెస్కోగ్రాఫ్‌ను జె.సి. బోస్ కనిపెట్టారు.
11. శ్రీహరికోట ISRO ప్రయోగ స్థావరం.
12. యెల్లాప్రగడ సుబ్బారావు మెథోట్రెక్సేట్, ఫోలిక్ ఆమ్లంపై పనిచేశారు.

సాధన ప్రశ్నలు

భారత అణుశక్తి కమిషన్ (Atomic Energy Commission) మొదటి చైర్మన్ ఎవరు?
1. విక్రమ్ సారాభాయ్
2. ఎ. పి. జె. అబ్దుల్ కలాం
3. హోమీ జె. భాభా
4. సి. వి. రామన్
సమాధానం
C. హోమీ జె. భాభా
Who was the first chairman of the Atomic Energy Commission of India?
1. Vikram Sarabhai
2. A. P. J. Abdul Kalam
3. Homi J. Bhabha
4. C. V. Raman
భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమ పితామహుడిగా ఎవరిని పరిగణిస్తారు?
1. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
2. ఎస్. చంద్రశేఖర్
3. హోమీ భాభా
4. విక్రమ్ సారాభాయ్
సమాధానం
D. విక్రమ్ సారాభాయ్
Who is regarded as the father of the Indian space programme?
1. M. S. Swaminathan
2. S. Chandrasekhar
3. Homi Bhabha
4. Vikram Sarabhai
రామన్ ఎఫెక్ట్ ఏ దృగ్విషయానికి సంబంధించినది?
1. కేంద్రక విచ్ఛిత్తి
2. కాంతి పరిక్షేపణం (స్కాటరింగ్)
3. ధ్వని పరావర్తనం
4. విద్యుత్ ప్రవాహం
సమాధానం
B. కాంతి పరిక్షేపణం (స్కాటరింగ్)
The Raman effect is related to which phenomenon?
1. Nuclear fission
2. Scattering of light
3. Reflection of sound
4. Flow of current
చంద్రశేఖర్ పరిమితితో సంబంధం ఉన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
1. ఎస్. చంద్రశేఖర్
2. జె. సి. బోస్
3. మేఘనాథ్ సాహా
4. ఎస్. ఎన్. బోస్
సమాధానం
A. ఎస్. చంద్రశేఖర్
Which scientist is associated with the Chandrasekhar limit?
1. S. Chandrasekhar
2. J. C. Bose
3. Meghnad Saha
4. S. N. Bose
క్రెస్కోగ్రాఫ్‌ను కనిపెట్టిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
1. బీర్బల్ సాహ్ని
2. జె. సి. బోస్
3. సలీం అలీ
4. సి. వి. రామన్
సమాధానం
B. జె. సి. బోస్
The crescograph was invented by which scientist?
1. Birbal Sahni
2. J. C. Bose
3. Salim Ali
4. C. V. Raman
భారతదేశంలో హరిత విప్లవం ఏ శాస్త్రవేత్తతో ముడిపడి ఉంది?
1. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
2. వర్గీస్ కురియన్
3. హోమీ భాభా
4. సలీం అలీ
సమాధానం
A. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
The Green Revolution in India is associated with which scientist?
1. M. S. Swaminathan
2. Verghese Kurien
3. Homi Bhabha
4. Salim Ali
శ్వేత విప్లవమైన ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ ఏ వ్యక్తితో ముడిపడి ఉంది?
1. హర్ గోబింద్ ఖొరానా
2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
3. విక్రమ్ సారాభాయ్
4. వర్గీస్ కురియన్
సమాధానం
D. వర్గీస్ కురియన్
Operation Flood, the White Revolution, is linked to which person?
1. Har Gobind Khorana
2. M. S. Swaminathan
3. Vikram Sarabhai
4. Verghese Kurien
జన్యు సంకేతంపై చేసిన పనికి నోబెల్ బహుమతి పొందిన భారత సంతతి శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
1. ఎస్. చంద్రశేఖర్
2. సి. వి. రామన్
3. హర్ గోబింద్ ఖొరానా
4. వెంకటరామన్ రామకృష్ణన్
సమాధానం
C. హర్ గోబింద్ ఖొరానా
Which Indian-origin scientist received a Nobel Prize for work on the genetic code?
1. S. Chandrasekhar
2. C. V. Raman
3. Har Gobind Khorana
4. Venkatraman Ramakrishnan
వెంకటరామన్ రామకృష్ణన్ దేని నిర్మాణంపై చేసిన పనికి నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్నారు?
1. హిమోగ్లోబిన్
2. హరితంపు (క్లోరోఫిల్)
3. రైబోసోమ్
4. ఇన్సులిన్
సమాధానం
C. రైబోసోమ్
Venkatraman Ramakrishnan won the Nobel Prize for work on the structure of what?
1. Haemoglobin
2. Chlorophyll
3. Ribosome
4. Insulin
భారతదేశంలో జీవవైద్య పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ ఏది?
1. CSIR
2. ICMR
3. DRDO
4. ICAR
సమాధానం
B. ICMR
Which body is the apex body for biomedical research in India?
1. CSIR
2. ICMR
3. DRDO
4. ICAR
భారతదేశంలో వ్యవసాయ పరిశోధన మరియు విద్యకు అత్యున్నత సంస్థ ఏది?
1. DST
2. CSIR
3. ICMR
4. ICAR
సమాధానం
D. ICAR
Which body is the apex organisation for agricultural research and education in India?
1. DST
2. CSIR
3. ICMR
4. ICAR
పారిశ్రామిక పరిశోధన కోసం జాతీయ ప్రయోగశాలల నెట్‌వర్క్‌ను నడిపే సంస్థ ఏది?
1. CSIR
2. ICAR
3. ICMR
4. ISRO
సమాధానం
A. CSIR
Which organisation runs a network of national laboratories for industrial research?
1. CSIR
2. ICAR
3. ICMR
4. ISRO
శాస్త్ర విధాన తీర్మానం (Scientific Policy Resolution) ఏ ప్రధానమంత్రి కాలంలో ఆమోదించబడింది?
1. రాజీవ్ గాంధీ
2. ఇందిరా గాంధీ
3. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
4. లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి
సమాధానం
C. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
The Scientific Policy Resolution was adopted under which Prime Minister?
1. Rajiv Gandhi
2. Indira Gandhi
3. Jawaharlal Nehru
4. Lal Bahadur Shastri
సాంకేతిక విధాన ప్రకటన (Technology Policy Statement) ఏ ప్రధాన భావనను నొక్కి చెప్పింది?
1. సాంకేతికతలో స్వావలంబన
2. పరిశోధనల ముగింపు
3. అన్ని సాంకేతికతల దిగుమతి
4. అన్ని ప్రయోగశాలల మూసివేత
సమాధానం
A. సాంకేతికతలో స్వావలంబన
The Technology Policy Statement stressed which main idea?
1. Self-reliance in technology
2. End of research
3. Import of all technology
4. Closing all laboratories
శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంపొందించుకోవడం గురించి చెప్పే ప్రాథమిక విధి ఏది?
1. ఆర్టికల్ 51A(d)
2. ఆర్టికల్ 51A(a)
3. ఆర్టికల్ 51A(j)
4. ఆర్టికల్ 51A(h)
సమాధానం
D. ఆర్టికల్ 51A(h)
Which Fundamental Duty is about developing scientific temper?
1. Article 51A(d)
2. Article 51A(a)
3. Article 51A(j)
4. Article 51A(h)
ఫిబ్రవరి 28న జరుపుకునే జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం ఏ ఆవిష్కరణకు గుర్తు?
1. పెన్సిలిన్
2. రామన్ ఎఫెక్ట్
3. రేడియో ధార్మికత
4. సాపేక్ష సిద్ధాంతం
సమాధానం
B. రామన్ ఎఫెక్ట్
National Science Day is celebrated on 28 February to mark which discovery?
1. Penicillin
2. Raman effect
3. Radioactivity
4. Theory of relativity
సత్యేంద్ర నాథ్ బోస్ చేసిన పని ఏ కణ వర్గానికి పేరు ఇచ్చింది?
1. ఫెర్మియాన్
2. క్వార్క్
3. లెప్టాన్
4. బోసాన్
సమాధానం
D. బోసాన్
Satyendra Nath Bose's work gave the name to which particle class?
1. Fermion
2. Quark
3. Lepton
4. Boson
ATP మరియు క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధం మెథోట్రెక్సేట్‌పై పనిచేసిన ఆంధ్రలో జన్మించిన జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
1. మేఘనాథ్ సాహా
2. సలీం అలీ
3. యల్లాప్రగడ సుబ్బారావు
4. బీర్బల్ సాహ్ని
సమాధానం
C. యల్లాప్రగడ సుబ్బారావు
Which Andhra-born biochemist worked on ATP and the anticancer drug methotrexate?
1. Meghnad Saha
2. Salim Ali
3. Yellapragada Subbarow
4. Birbal Sahni
"భారతదేశ పక్షి మనిషి (Birdman of India)" అని ఏ భారత శాస్త్రవేత్తను పిలుస్తారు?
1. సలీం అలీ
2. వెంకటరామన్ రామకృష్ణన్
3. బీర్బల్ సాహ్ని
4. జె. సి. బోస్
సమాధానం
A. సలీం అలీ
Which Indian scientist is called the "Birdman of India"?
1. Salim Ali
2. Venkatraman Ramakrishnan
3. Birbal Sahni
4. J. C. Bose
బీర్బల్ సాహ్ని ఏ రంగంలో చేసిన పనికి ప్రసిద్ధి?
1. రేడియో తరంగాలు
2. శిలాజ మొక్కలు
3. రాకెట్ ఇంధనాలు
4. పాడి పరిశ్రమ
సమాధానం
B. శిలాజ మొక్కలు
Birbal Sahni is known for work on what?
1. Radio waves
2. Fossil plants
3. Rocket fuels
4. Dairy farming
భారతదేశంలో జీవసాంకేతికతను ప్రోత్సహించడానికి ఏర్పాటు చేసిన విభాగం ఏది?
1. అణుశక్తి విభాగం
2. అంతరిక్ష విభాగం
3. తపాలా విభాగం
4. జీవసాంకేతిక విభాగం (Department of Biotechnology)
సమాధానం
D. జీవసాంకేతిక విభాగం (Department of Biotechnology)
Which Department was set up to promote biotechnology in India?
1. Department of Atomic Energy
2. Department of Space
3. Department of Posts
4. Department of Biotechnology
రాష్ట్రీయ విజ్ఞాన్ పురస్కార్ పథకంలో విలీనం కావడానికి ముందు CSIR నిర్వహించిన యువ భారత శాస్త్రవేత్తల పురస్కారం ఏది?
1. శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి
2. కళింగ బహుమతి
3. భారతరత్న
4. పద్మభూషణ్
సమాధానం
A. శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి
Which Prize for young Indian scientists was run by CSIR before being merged into the Rashtriya Vigyan Puraskar scheme?
1. Shanti Swarup Bhatnagar Prize
2. Kalinga Prize
3. Bharat Ratna
4. Padma Bhushan
విజ్ఞాన శాస్త్ర ప్రచారానికి కళింగ బహుమతిని ఏ సంస్థ ఇస్తుంది?
1. ISRO
2. UNESCO
3. WHO
4. UNICEF
సమాధానం
B. UNESCO
The Kalinga Prize is given by which organisation for popularising science?
1. ISRO
2. UNESCO
3. WHO
4. UNICEF
DRDO ప్రయోగశాల అయిన నావల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలాజికల్ లాబొరేటరీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎక్కడ ఉంది?
1. అనంతపురం
2. నెల్లూరు
3. విశాఖపట్నం
4. కాకినాడ
సమాధానం
C. విశాఖపట్నం
Where is the Naval Science and Technological Laboratory, a DRDO laboratory, located in Andhra Pradesh?
1. Anantapur
2. Nellore
3. Visakhapatnam
4. Kakinada
నేషనల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఏ ప్రదేశంలో ఉంది?
1. మచిలీపట్నం
2. అమరావతి
3. రాజమహేంద్రవరం
4. గాదంకి
సమాధానం
D. గాదంకి
Which AP place hosts the National Atmospheric Research Laboratory?
1. Machilipatnam
2. Amaravati
3. Rajahmundry
4. Gadanki
ఒక పరిశోధకుడు ముంబైలో మౌలిక పరమాణు మరియు కేంద్రక విజ్ఞానాన్ని అధ్యయనం చేయాలనుకుంటున్నాడు. భాభాతో సంబంధం ఉన్న సంస్థ ఏది?
1. టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్
2. సెంట్రల్ ఫుడ్ టెక్నాలజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్
3. నేషనల్ ఫిజికల్ లాబొరేటరీ
4. ఇండియన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్
సమాధానం
A. టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్
A researcher wants to study fundamental atomic and nuclear science in Mumbai. Which institute is linked to Bhabha?
1. Tata Institute of Fundamental Research
2. Central Food Technological Research Institute
3. National Physical Laboratory
4. Indian Agricultural Research Institute
ఒక ప్రయోగశాల పరిశ్రమ కోసం కొత్త ఆహార ప్రాసెసింగ్ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసింది. దాని మాతృ సంస్థ ఏది అయ్యే అవకాశం ఎక్కువ?
1. ICMR
2. CSIR
3. DRDO
4. ISRO
సమాధానం
B. CSIR
A laboratory develops a new food-processing technology for industry. Which body is most likely its parent?
1. ICMR
2. CSIR
3. DRDO
4. ISRO
శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని (scientific temper) ఉత్తమంగా వివరించే ప్రవచనం ఏది?
1. పరిశీలించకుండా నమ్మడం
2. కేవలం ఆచారాన్ని అనుసరించడం
3. అన్ని కొత్త ఆలోచనలను తిరస్కరించడం
4. ప్రశ్నించే, ఆధారాల ఆధారిత ఆలోచనా విధానం
సమాధానం
D. ప్రశ్నించే, ఆధారాల ఆధారిత ఆలోచనా విధానం
Which statement best describes scientific temper?
1. Belief without checking
2. Following custom only
3. Rejecting all new ideas
4. A questioning, evidence-based way of thinking
భారతదేశంలో క్షిపణులు మరియు రక్షణ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసే సంస్థ ఏది?
1. ICAR
2. CSIR
3. DRDO
4. ICMR
సమాధానం
C. DRDO
Which organisation develops missiles and defence technology in India?
1. ICAR
2. CSIR
3. DRDO
4. ICMR
మూడు దశల అణు కార్యక్రమాన్ని ఎవరు ప్రణాళిక చేశారు?
1. కలాం
2. హోమీ భాభా
3. రామన్
4. సుబ్బారావు
సమాధానం
B. హోమీ భాభా
The three-stage nuclear programme was planned by whom?
1. Kalam
2. Homi Bhabha
3. Raman
4. Subbarow
భారత శాస్త్ర సంస్థలపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ICAR వ్యవసాయ పరిశోధనతో వ్యవహరిస్తుంది. 2. ICMR వైద్య పరిశోధనతో వ్యవహరిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Indian science bodies. 1. ICAR deals with agricultural research. 2. ICMR deals with medical research.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
రామన్ ఎఫెక్ట్‌పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది కాంతి పరిక్షేపణానికి సంబంధించినది. 2. రామన్ భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on the Raman effect. 1. It is about scattering of light. 2. Raman received the Nobel Prize in Physics.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
చంద్రశేఖర్ పరిమితిపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది శ్వేత మరుగుజ్జు నక్షత్రాలకు వర్తిస్తుంది. 2. ఇది సాధారణ గ్రహాలకు వర్తిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the Chandrasekhar limit. 1. It applies to white dwarf stars. 2. It applies to ordinary planets.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
శాస్త్ర విధానంపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. శాస్త్ర విధాన తీర్మానం సాంకేతిక విధాన ప్రకటనకు ముందు వచ్చింది. 2. STI విధానం శాస్త్ర విధాన తీర్మానానికి ముందు వచ్చింది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on science policy. 1. The Scientific Policy Resolution preceded the Technology Policy Statement. 2. The STI Policy came before the Scientific Policy Resolution.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
DSTపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది విజ్ఞాన శాస్త్రంలోని కొత్త రంగాలను ప్రోత్సహిస్తుంది. 2. ఇది వ్యవసాయ పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on DST. 1. It promotes new areas of science. 2. It is the apex body for agriculture research.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
శాస్త్రవేత్తలపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. జె. సి. బోస్ మొక్కల ప్రతిస్పందనలను అధ్యయనం చేశారు. 2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్ హరిత విప్లవంతో ముడిపడి ఉన్నారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on scientists. 1. J. C. Bose studied plant responses. 2. M. S. Swaminathan is associated with the Green Revolution.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
CSIRపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది అనేక జాతీయ ప్రయోగశాలలను నడుపుతుంది. 2. ఇది వైద్య పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on CSIR. 1. It runs many national laboratories. 2. It is the apex body of medical research.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
శ్రీహరికోటపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది ISRO ప్రయోగ కేంద్రం. 2. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరంలో ఉంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Sriharikota. 1. It is a launch base of ISRO. 2. It lies on the Andhra Pradesh coast.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
అణుశక్తి కార్యక్రమంపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. అణుశక్తి కమిషన్ అణుశక్తి విభాగం కంటే ముందే ఏర్పడింది. 2. హోమీ భాభా దాని మొదటి చైర్మన్.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on the Atomic Energy programme. 1. The Atomic Energy Commission came before the Department of Atomic Energy. 2. Homi Bhabha was its first chairman.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
బోస్‌పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఎస్. ఎన్. బోస్ కణాల గణాంక శాస్త్రంపై పనిచేశారు. 2. జె. సి. బోస్ బోస్-ఐన్‌స్టీన్ గణాంకాలపై రాశారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on Bose. 1. S. N. Bose worked on statistics of particles. 2. J. C. Bose wrote on Bose-Einstein statistics.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
నోబెల్ గ్రహీతలపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఖొరానా వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్నారు. 2. రామకృష్ణన్ భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్నారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on Nobel laureates. 1. Khorana won the Nobel Prize in Medicine. 2. Ramakrishnan won the Nobel Prize in Physics.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆంధ్రప్రదేశ్‌పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. విశాఖపట్నంలో DRDO నావికా ప్రయోగశాల ఉంది. 2. IIT తిరుపతి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Andhra Pradesh. 1. Visakhapatnam has a DRDO naval laboratory. 2. IIT Tirupati is in Andhra Pradesh.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
DRDOపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది రక్షణ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేస్తుంది. 2. ఇది వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖలో భాగం.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on DRDO. 1. It develops defence technology. 2. It is part of the Ministry of Agriculture.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ISRO ఏర్పాటుకు ముందు ఉన్న కమిటీ ఏది?
1. CSIR
2. INCOSPAR
3. DRDO
4. AEC
సమాధానం
B. INCOSPAR
Which earlier committee preceded the formation of ISRO?
1. CSIR
2. INCOSPAR
3. DRDO
4. AEC
కణ మరియు అణు జీవశాస్త్రంపై పనిచేసే CSIR సంస్థ ఏది?
1. సెంట్రల్ ఫుడ్ టెక్నాలజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్
2. నేషనల్ కెమికల్ లాబొరేటరీ
3. నేషనల్ ఫిజికల్ లాబొరేటరీ
4. సెంటర్ ఫర్ సెల్యులార్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ
సమాధానం
D. సెంటర్ ఫర్ సెల్యులార్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ
Which CSIR institute works on cellular and molecular biology?
1. Central Food Technological Research Institute
2. National Chemical Laboratory
3. National Physical Laboratory
4. Centre for Cellular and Molecular Biology

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice