AP పరీక్షల కోసం సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ · Chapter 7

ఉద్భవిస్తున్న సాంకేతికతలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

AI, రోబోటిక్స్, IoT, బ్లాక్‌చెయిన్, క్వాంటమ్ సాంకేతికత పరిశ్రమలను, పాలనను, దైనందిన జీవితాన్ని మారుస్తున్నాయి. పరీక్షల్లో ప్రాథమిక అర్థం, ప్రధాన ఉపయోగం, సారూప్య పదాల మధ్య సులభమైన తేడా అడుగుతారు.
సెమీకండక్టర్లు, 5G, డ్రోన్లు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలకు భారత విధానాల మద్దతు ఉంది. భారతదేశం వీటికి మిషన్లు, ప్రోత్సాహక పథకాల ద్వారా మద్దతు ఇస్తుంది; కాబట్టి పథకాల పేర్లను సాధారణ స్థాయిలో తెలుసుకోండి.
కొత్త సాంకేతికతతో ప్రయోజనంతో పాటు ముప్పు కూడా ఉంది. గోప్యత, ఉద్యోగాలు, సైబర్ భద్రత, దుర్వినియోగం ప్రధాన ఆందోళనలు; వీటిని ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశంలో డేటా రక్షణ, IT చట్టాలు ఉన్నాయి.

కృత్రిమ మేధ మరియు మెషిన్ లెర్నింగ్

కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence – AI) అంటే భాషను అర్థం చేసుకోవడం, చిత్రాలను గుర్తించడం, నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వంటి సాధారణంగా మానవ మేధస్సు అవసరమయ్యే పనులను చేసే కంప్యూటర్ వ్యవస్థలు. మెషిన్ లెర్నింగ్ (Machine Learning – ML) అనేది AIలో ఒక భాగం; ఇందులో కంప్యూటర్‌కు స్థిరమైన నియమాలు ఇవ్వకుండా, డేటా నుండి నమూనాలను నేర్చుకుంటుంది. డీప్ లెర్నింగ్ (Deep learning) అనేక పొరల కృత్రిమ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగిస్తుంది; ఇది చిత్ర, ప్రసంగ గుర్తింపు వెనుక ఉంది. జనరేటివ్ AI (Generative AI) ఒక ప్రాంప్ట్ నుండి కొత్త టెక్స్ట్, చిత్రాలు, ఆడియో లేదా కోడ్‌ను సృష్టిస్తుంది. సహజ భాషా ప్రాసెసింగ్ (Natural language processing – NLP) యంత్రాలు మానవ భాషను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.

ML రకాలు: పర్యవేక్షిత (supervised) (లేబుల్ చేసిన ఉదాహరణల నుండి నేర్చుకుంటుంది), అపర్యవేక్షిత (unsupervised) (లేబుల్ లేని డేటాలో దాగి ఉన్న సమూహాలను కనుగొంటుంది), రీఇన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ (reinforcement) (బహుమతి, శిక్ష ద్వారా నేర్చుకుంటుంది). AI ఉపయోగాలలో రైతులకు పంట సలహాలు, స్కాన్‌ల నుండి వ్యాధి గుర్తింపు, చాట్‌బాట్‌లు, అనువాదం, మోసాల గుర్తింపు, ట్రాఫిక్ నియంత్రణ ఉన్నాయి. భారతదేశానికి జాతీయ AI కార్యక్రమం ఉంది; అలాగే కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యాన్ని, భారతీయ భాషల కోసం భాషా నమూనాలను నిర్మించే మిషన్ ఉంది. ఆందోళనలు: డేటాలో పక్షపాతం, ఉద్యోగ నష్టం, డీప్‌ఫేక్‌లు, గోప్యత.

రోబోటిక్స్, IoT మరియు డ్రోన్లు

రోబో (Robot) అనేది గ్రహించి, నిర్ణయించి, చర్య తీసుకునే యంత్రం; ఇది తరచుగా ఒక ప్రోగ్రామ్ ప్రకారం పనిచేస్తుంది. పారిశ్రామిక రోబోలు కర్మాగారాల్లో పనిచేస్తాయి; శస్త్రచికిత్స రోబోలు వైద్యులకు సహాయపడతాయి; అంతరిక్ష రోవర్లు ఇతర ప్రపంచాలను అన్వేషిస్తాయి. కోబోట్లు (Cobots) మనుషుల పక్కనే సురక్షితంగా పనిచేస్తాయి.

వస్తువుల ఇంటర్నెట్ (Internet of Things – IoT) అనేది సెన్సార్లు, సాఫ్ట్‌వేర్ అమర్చిన భౌతిక వస్తువులు ఇంటర్నెట్ ద్వారా డేటాను పంచుకునే నెట్‌వర్క్. ఉదాహరణలు: స్మార్ట్ మీటర్లు, స్మార్ట్ హోమ్ పరికరాలు, ఫిట్‌నెస్ బ్యాండ్లు, పొలాల కోసం నేల సెన్సార్లు. స్మార్ట్ సిటీలు లైటింగ్, ట్రాఫిక్, వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం IoTని ఉపయోగిస్తాయి.

డ్రోన్లు (Drones) (మానవరహిత విమానాలు) ఫొటోగ్రఫీ, మ్యాపింగ్, పంటలపై పిచికారీ, డెలివరీ, నిఘాలో ఉపయోగిస్తారు. భారత డ్రోన్ నియమాలు గగనతల మండలాలను, ధృవీకరణను ఏర్పాటు చేస్తాయి; స్థానిక డ్రోన్ తయారీదారులకు ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకం మద్దతు ఇస్తుంది. మహిళా స్వయం సహాయక బృందాల కోసం "డ్రోన్ దీదీ" ఆలోచన కింద డ్రోన్లను వ్యవసాయంలో కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.

కమ్యూనికేషన్: 5G మరియు బ్లాక్‌చెయిన్

5G అంటే మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌ల ఐదవ తరం. ఇది చాలా ఎక్కువ వేగాన్ని, చాలా తక్కువ ఆలస్యాన్ని (లేటెన్సీ), అనేక పరికరాలను అనుసంధానించే సామర్థ్యాన్ని ఇస్తుంది. ఇది IoT, రిమోట్ శస్త్రచికిత్స, స్మార్ట్ కర్మాగారాలు, స్వీయ-చోదక వాహనాలకు సహాయపడుతుంది. భారతదేశంలో 5G సేవలు టెలికమ్యూనికేషన్స్ శాఖ నిర్వహించిన స్పెక్ట్రమ్ వేలం తర్వాత ప్రారంభమయ్యాయి. టెలికాం టారిఫ్‌లు, నాణ్యతకు నియంత్రణ సంస్థ TRAI.

బ్లాక్‌చెయిన్ (Blockchain) అనేది అనేక కంప్యూటర్లలో అనుసంధానించిన బ్లాక్‌లుగా ఉంచే భాగస్వామ్య డిజిటల్ రికార్డు (లెడ్జర్). డేటా ఒకసారి చేర్చాక మార్చడం చాలా కష్టం, ఎందుకంటే ప్రతి బ్లాక్ దాని ముందు బ్లాక్ యొక్క వేలిముద్ర (హాష్)ను కలిగి ఉంటుంది. దీనికి కేంద్ర అధికారం అవసరం లేదు. ఉపయోగాలు: భూమి రికార్డులు, సరఫరా గొలుసు ట్రాకింగ్, డిజిటల్ సర్టిఫికెట్లు, క్రిప్టోకరెన్సీలు. బిట్‌కాయిన్ (Bitcoin) అత్యంత ప్రసిద్ధ క్రిప్టోకరెన్సీ, కానీ బ్లాక్‌చెయిన్‌కు కరెన్సీకి మించిన అనేక ఉపయోగాలున్నాయి. భారత కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ రూపాయిని ప్రవేశపెట్టింది, ఇది కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ కరెన్సీ (CBDC); దీనిని రిజర్వ్ బ్యాంక్ జారీ చేస్తుంది, ఇది ప్రైవేట్ క్రిప్టోకరెన్సీకి భిన్నమైనది.

పదం	సరళమైన అర్థం
AI	తెలివిగా వ్యవహరించే యంత్రాలు
ML	డేటా నుండి నేర్చుకోవడం
IoT	సెన్సార్లతో అనుసంధానించిన వస్తువులు
బ్లాక్‌చెయిన్	మార్పు చేయలేని భాగస్వామ్య లెడ్జర్
5G	వేగవంతమైన, తక్కువ ఆలస్యం గల మొబైల్ నెట్‌వర్క్

సెమీకండక్టర్లు మరియు క్వాంటమ్ సాంకేతికత

సెమీకండక్టర్ (Semiconductor) విద్యుత్తును అవాహకం కంటే బాగా, లోహం కంటే తక్కువగా ప్రసరింపజేస్తుంది. సిలికాన్ ప్రధాన పదార్థం. చిప్ (ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్) లక్షలాది చిన్న ట్రాన్సిస్టర్లను కలిగి ఉంటుంది; ఇది ఫోన్లు, కార్లు, కంప్యూటర్ల మెదడు. చిప్ తయారీకి ఫ్యాబ్రికేషన్ ప్లాంట్లు ("ఫ్యాబ్‌లు"), అసెంబ్లీ, పరీక్షా యూనిట్లు అవసరం. ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్, ప్రోత్సాహక పథకాలు దేశంలోనే చిప్ డిజైన్, ఫ్యాబ్రికేషన్, ప్యాకేజింగ్‌కు మద్దతు ఇస్తాయి, తద్వారా భారతదేశం దిగుమతులపై తక్కువ ఆధారపడుతుంది. చిప్ పరిమాణాన్ని నానోమీటర్లలో చెబుతారు: తక్కువ సంఖ్య అంటే మరింత అభివృద్ధి చెందిన చిప్.

క్వాంటమ్ సాంకేతికత (Quantum technology) అతి సూక్ష్మ కణాల ప్రవర్తనను ఉపయోగిస్తుంది. సాధారణ కంప్యూటర్ 0 లేదా 1 అయిన బిట్లను ఉపయోగిస్తుంది. క్వాంటమ్ కంప్యూటర్ క్యూబిట్‌లను (qubits) ఉపయోగిస్తుంది; ఇవి 0, 1 కలయికలో ఉండగలవు (సూపర్‌పొజిషన్) మరియు ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమై ఉండగలవు (ఎంటాంగిల్‌మెంట్). ఔషధ రూపకల్పన, కోడ్ ఛేదన వంటి కొన్ని సమస్యలను క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు చాలా వేగంగా పరిష్కరించగలవు. క్వాంటమ్ కమ్యూనికేషన్ ద్వారా చాటుగా వినడాన్ని గుర్తించవచ్చు. క్వాంటమ్ కంప్యూటర్లు, కమ్యూనికేషన్, సెన్సార్లను నిర్మించడానికి భారతదేశానికి జాతీయ క్వాంటమ్ మిషన్ ఉంది.

ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు మరియు 3D ప్రింటింగ్

ఎలక్ట్రిక్ వాహనం (Electric vehicle – EV) పెట్రోల్ లేదా డీజిల్ ఇంజిన్‌కు బదులు బ్యాటరీ, మోటారును ఉపయోగిస్తుంది. ఇందులో టెయిల్‌పైప్ ఉద్గారాలు ఉండవు, నడిపే ఖర్చు తక్కువ. చాలా EV బ్యాటరీలు లిథియం-అయాన్. సవాళ్లు: ఛార్జింగ్ స్టేషన్లు, బ్యాటరీ ఖర్చు, బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్, విద్యుత్ మూలం కూడా. హైబ్రిడ్ (hybrid) వాహనం ఇంజిన్, మోటారు రెండింటినీ ఉపయోగిస్తుంది; ఫ్యూయల్ సెల్ వాహనం హైడ్రోజన్ నుండి విద్యుత్తును తయారుచేసి కేవలం నీటిని మాత్రమే విడుదల చేస్తుంది. FAME (Faster Adoption and Manufacturing of Electric Vehicles) వంటి భారత పథకాలు, అధునాతన బ్యాటరీలు, వాహనాలకు ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకం ఈ రంగానికి మద్దతు ఇస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ EV, బ్యాటరీ తయారీని, ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను ప్రోత్సహించింది; నిర్దిష్ట ప్రాజెక్టుల కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి.

3D ప్రింటింగ్ (సంయోజక తయారీ – additive manufacturing) డిజిటల్ డిజైన్ నుండి వస్తువును పొర పొరగా నిర్మిస్తుంది. దీనిని నమూనాలు, వైద్య ఇంప్లాంట్లు, దంత భాగాలు, విడిభాగాలు, ఇళ్ల తయారీలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. పాత కోత పద్ధతులతో పోలిస్తే ఇది తక్కువ పదార్థాన్ని వృథా చేస్తుంది, సంక్లిష్ట ఆకారాలకు వీలు కల్పిస్తుంది.

విధానం మరియు ఆందోళనలు

భారతదేశ ప్రధాన విధానంలో డిజిటల్ ఇండియా, సైబర్ చట్టానికి సమాచార సాంకేతిక చట్టం (Information Technology Act), వ్యక్తిగత డేటాకు డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం (Digital Personal Data Protection Act) ఉన్నాయి. సైబర్ భద్రత సంఘటనలకు జాతీయ సంస్థ CERT-In. సైబర్ నేరాలు: హ్యాకింగ్, ఫిషింగ్ (డేటా దొంగిలించడానికి నకిలీ సందేశాలు), ర్యాన్సమ్‌వేర్ (డబ్బు కోసం ఫైళ్లను లాక్ చేయడం), గుర్తింపు దొంగతనం.

సాంకేతికత	ప్రధాన ప్రయోజనం	ప్రధాన ఆందోళన
AI	వేగవంతమైన నిర్ణయాలు	పక్షపాతం, ఉద్యోగ నష్టం, డీప్‌ఫేక్‌లు
IoT	రియల్-టైమ్ డేటా	గోప్యత, హ్యాకింగ్
బ్లాక్‌చెయిన్	మధ్యవర్తి లేకుండా నమ్మకం	శక్తి వినియోగం, చట్టపరమైన లోపాలు
EV	పరిశుభ్రమైన రవాణా	ఛార్జింగ్, బ్యాటరీ వ్యర్థాలు
డ్రోన్లు	చేరువ, వేగం	భద్రత, గోప్యత

క్లౌడ్, బిగ్ డేటా మరియు డిజిటల్ ప్రజా వనరులు

క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ (Cloud computing) ఇంటర్నెట్ ద్వారా నిల్వ, కంప్యూటింగ్ శక్తిని అద్దెకు ఇస్తుంది, కాబట్టి వినియోగదారులు పెద్ద యంత్రాలను సొంతంగా కలిగి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. బిగ్ డేటా (Big data) అంటే చాలా పెద్దవైన, వేగంగా పెరిగే డేటా సమితులు; వీటిని అధ్యయనం చేయడానికి ప్రత్యేక సాధనాలు అవసరం; AI ఇలాంటి డేటా నుండి నేర్చుకుంటుంది. ఎడ్జ్ కంప్యూటింగ్ (Edge computing) డేటా ఏర్పడిన చోటికి దగ్గరగానే దానిని ప్రాసెస్ చేస్తుంది, దీనివల్ల సమయం ఆదా అవుతుంది. ఆగ్మెంటెడ్ రియాలిటీ (Augmented reality – AR) నిజమైన దృశ్యానికి కంప్యూటర్ చిత్రాలను జోడిస్తుంది, వర్చువల్ రియాలిటీ (Virtual reality – VR) పూర్తిగా కంప్యూటర్ సృష్టించిన ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తుంది. డిజిటల్ ట్విన్‌లు (Digital twins) నిజమైన యంత్రాల కంప్యూటర్ నకళ్లు; వీటిని పరీక్షించడానికి, లోపాలను ముందుగా అంచనా వేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. చెల్లింపుల కోసం UPI వంటి బహిరంగ డిజిటల్ ప్రజా వేదికలను కూడా భారతదేశం ప్రోత్సహిస్తుంది; సాంకేతికతను తక్కువ ఖర్చుతో అనేకమందికి సేవ చేసేలా ఎలా నిర్మించవచ్చో ఇవి చూపుతాయి. బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లు, రెండు-దశల లాగిన్, సాఫ్ట్‌వేర్ అప్‌డేట్‌ల వంటి సైబర్ పరిశుభ్రత చాలా దాడుల నుండి వినియోగదారులను కాపాడుతుంది.

దైనందిన జీవితంలో అంతరిక్ష, ఉపగ్రహ సాంకేతికత

ఉపగ్రహాలు అనేక డిజిటల్ సేవలకు మద్దతు ఇస్తాయి. నావిగేషన్ ఉపగ్రహాలు మ్యాప్‌లు, రైడ్ యాప్‌లకు స్థానాన్ని ఇస్తాయి; భారతదేశ సొంత వ్యవస్థ పేరు NavIC. రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహాలు పంటలు, వరదలు, అడవుల పర్యవేక్షణకు చిత్రాలను ఇస్తాయి. కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాలు టీవీ, బ్రాడ్‌బ్యాండ్, విపత్తు హెచ్చరికలను అందిస్తాయి. చిన్న ఉపగ్రహాలు, ప్రైవేట్ అంతరిక్ష స్టార్టప్‌లు పెరుగుతున్నాయి; IN-SPACe అనే నియంత్రణ సంస్థ ప్రైవేట్ సంస్థలు భారత అంతరిక్ష సౌకర్యాలను ఉపయోగించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. ఈ అంతరిక్ష సాధనాలు AI, IoTతో కలుస్తాయి, ఉదాహరణకు ఉపగ్రహ చిత్రాలను AI అధ్యయనం చేసి పంట ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేసినప్పుడు.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

ML అనేది AIలో ఒక భాగం, దీనికి విరుద్ధం కాదు.
క్యూబిట్ 0, 1 కలయికలో ఉండగలదు; సాధారణ బిట్ కేవలం 0 లేదా 1 మాత్రమే.
బ్లాక్‌చెయిన్ సాంకేతికత; బిట్‌కాయిన్ దాని ఒక ఉపయోగం.
CBDCని కేంద్ర బ్యాంకు జారీ చేస్తుంది; క్రిప్టోకరెన్సీ ప్రైవేట్.
5G వేగాన్ని, ఆలస్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది; ఇది ఉపగ్రహ వ్యవస్థ కాదు.
హైబ్రిడ్ వాహనంలో ఇంజిన్, మోటారు రెండూ ఉంటాయి; EVలో బ్యాటరీ, మోటారు మాత్రమే ఉంటాయి.
3D ప్రింటింగ్ సంయోజక (additive) పద్ధతి; మెషినింగ్ వియోజక (subtractive) పద్ధతి.
ఫిషింగ్ మోసం ద్వారా డేటాను దొంగిలిస్తుంది; ర్యాన్సమ్‌వేర్ చెల్లింపు కోసం డేటాను లాక్ చేస్తుంది.

ఒక్క వాక్యంలో

డీప్ లెర్నింగ్ న్యూరల్ నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగిస్తుంది.
జనరేటివ్ AI ప్రాంప్ట్‌ల నుండి కొత్త కంటెంట్‌ను సృష్టిస్తుంది.
IoT పరికరాలకు సెన్సార్లు, ఇంటర్నెట్ అనుసంధానాలు ఉంటాయి.
బ్లాక్‌చెయిన్ బ్లాక్‌లు హాష్‌ల ద్వారా అనుసంధానమై ఉంటాయి.
సిలికాన్ ప్రధాన సెమీకండక్టర్ పదార్థం.
చిప్ నోడ్ సంఖ్య తక్కువగా ఉంటే చిప్ మరింత అభివృద్ధి చెందినది.
క్యూబిట్‌లు సూపర్‌పొజిషన్, ఎంటాంగిల్‌మెంట్‌ను ఉపయోగిస్తాయి.
భారతదేశానికి జాతీయ క్వాంటమ్ మిషన్ ఉంది.
చాలా EVలు లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలను ఉపయోగిస్తాయి.
FAME ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల స్వీకరణకు మద్దతు ఇస్తుంది.
3D ప్రింటింగ్ పొర పొరగా నిర్మిస్తుంది.
CERT-In సైబర్ భద్రత సంఘటనలను నిర్వహిస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

స్థిర నియమాలు లేకుండా డేటా నుండి నమూనాలను కంప్యూటర్ నేర్చుకోవడాన్ని వివరించే పదం ఏది?
1. మెషిన్ లెర్నింగ్
2. నెట్‌వర్కింగ్
3. క్లౌడ్ స్టోరేజ్
4. ఎన్‌క్రిప్షన్
సమాధానం
A. మెషిన్ లెర్నింగ్
Which term describes a computer learning patterns from data without fixed rules?
1. Machine learning
2. Networking
3. Cloud storage
4. Encryption
డీప్ లెర్నింగ్ ప్రధానంగా దేనిపై ఆధారపడి ఉంటుంది?
1. ఫైబర్ ఆప్టిక్స్
2. పంచ్ కార్డులు
3. కృత్రిమ నాడీ నెట్‌వర్క్‌లు
4. వాక్యూమ్ ట్యూబ్‌లు
సమాధానం
C. కృత్రిమ నాడీ నెట్‌వర్క్‌లు
Deep learning is based mainly on
1. Fibre optics
2. Punch cards
3. Artificial neural networks
4. Vacuum tubes
జనరేటివ్ AI ని ఉత్తమంగా వర్ణించే వాక్యం ఏది? ఇది ఒక AI, ఇది
1. డేటాను మాత్రమే నిల్వ చేస్తుంది
2. సంఖ్యలను మాత్రమే క్రమబద్ధీకరిస్తుంది
3. కొత్త వచనం, చిత్రాలు లేదా కోడ్‌ను సృష్టిస్తుంది
4. యంత్రాలను మాత్రమే నియంత్రిస్తుంది
సమాధానం
C. కొత్త వచనం, చిత్రాలు లేదా కోడ్‌ను సృష్టిస్తుంది
Generative AI is best described as AI that
1. Only stores data
2. Only sorts numbers
3. Creates new text, images or code
4. Only controls machines
ఏ రకమైన మెషిన్ లెర్నింగ్‌లో వ్యవస్థ బహుమతి మరియు శిక్ష ద్వారా నేర్చుకుంటుంది?
1. పర్యవేక్షణ లేని (Unsupervised)
2. నియమ ఆధారిత
3. పర్యవేక్షిత (Supervised)
4. రీఇన్‌ఫోర్స్‌మెంట్
సమాధానం
D. రీఇన్‌ఫోర్స్‌మెంట్
In which type of machine learning does the system learn by reward and penalty?
1. Unsupervised
2. Rule-based
3. Supervised
4. Reinforcement
IoT అంటే
1. Internet of Things
2. Input of Technology
3. Index of Tools
4. Integration of Telecom
సమాధానం
A. Internet of Things
IoT stands for
1. Internet of Things
2. Input of Technology
3. Index of Tools
4. Integration of Telecom
సెన్సర్లు కలిగిన వస్తువులు ఇంటర్నెట్ ద్వారా డేటాను పంచుకునే నెట్‌వర్క్‌ను ఏమంటారు?
1. సెర్చ్ ఇంజిన్
2. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ (IoT)
3. ఫైర్‌వాల్
4. మెయిన్‌ఫ్రేమ్
సమాధానం
B. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ (IoT)
A network of sensor-fitted objects sharing data over the internet is called
1. A search engine
2. The Internet of Things
3. A firewall
4. A mainframe
రిమోట్ శస్త్రచికిత్స, స్వయం చోదక వాహనాలకు 5G ని అనువుగా చేసే లక్షణం ఏది?
1. టవర్ల పెద్ద పరిమాణం
2. రాగి తీగల వినియోగం
3. ల్యాండ్‌లైన్ల వినియోగం
4. అత్యంత తక్కువ లేటెన్సీ
సమాధానం
D. అత్యంత తక్కువ లేటెన్సీ
Which feature makes 5G suitable for remote surgery and self-driving vehicles?
1. Large size of towers
2. Use of copper cables
3. Use of landlines
4. Very low latency
బ్లాక్‌చైన్ రికార్డులు దేని ద్వారా ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమవుతాయి?
1. రబ్బరు స్టాంపులు
2. కాగితపు ఫైళ్లు
3. క్రిప్టోగ్రాఫిక్ హ్యాష్‌లు
4. టెలిఫోన్ లైన్లు
సమాధానం
C. క్రిప్టోగ్రాఫిక్ హ్యాష్‌లు
Blockchain records are linked together using
1. Rubber stamps
2. Paper files
3. Cryptographic hashes
4. Telephone lines
కింది వాటిలో బ్లాక్‌చైన్ లక్షణం కానిది ఏది?
1. రికార్డు ఉంచడానికి ఒక కేంద్ర యజమాని అవసరం
2. రికార్డులు అనుసంధానమైన బ్లాకుల్లో ఉంటాయి
3. అనేక కంప్యూటర్లలో పంచబడతాయి
4. ఒకసారి నమోదైతే మార్చడం కష్టం
సమాధానం
A. రికార్డు ఉంచడానికి ఒక కేంద్ర యజమాని అవసరం
Which is NOT a feature of blockchain?
1. Needs one central owner to keep the record
2. Records are in linked blocks
3. Shared across many computers
4. Hard to alter once recorded
ఒక దేశ కేంద్ర బ్యాంకు జారీ చేసే డిజిటల్ కరెన్సీని ఏమంటారు?
1. బిట్‌కాయిన్
2. CBDC
3. ఆల్ట్‌కాయిన్
4. ఎథీరియం
సమాధానం
B. CBDC
A digital currency issued by a country's central bank is called
1. Bitcoin
2. CBDC
3. Altcoin
4. Ethereum
సెమీకండక్టర్ చిప్‌లలో ఉపయోగించే ప్రధాన పదార్థం ఏది?
1. రాగి
2. బంగారం
3. అల్యూమినియం రేకు
4. సిలికాన్
సమాధానం
D. సిలికాన్
The main material used in semiconductor chips is
1. Copper
2. Gold
3. Aluminium foil
4. Silicon
ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్‌లో లక్షలాది చిన్న ఏవి ఉంటాయి?
1. ట్రాన్సిస్టర్లు
2. కటకాలు
3. అయస్కాంతాలు
4. స్ప్రింగ్‌లు
సమాధానం
A. ట్రాన్సిస్టర్లు
An integrated circuit contains millions of tiny
1. Transistors
2. Lenses
3. Magnets
4. Springs
క్వాంటం కంప్యూటర్‌లో సమాచారం యొక్క ప్రాథమిక ప్రమాణం ఏది?
1. పిక్సెల్
2. క్యూబిట్ (Qubit)
3. హెర్ట్జ్
4. బైట్
సమాధానం
B. క్యూబిట్ (Qubit)
The basic unit of information in a quantum computer is the
1. Pixel
2. Qubit
3. Hertz
4. Byte
సూపర్‌పొజిషన్ అంటే క్యూబిట్
1. కేవలం 0 మాత్రమే కాగలదు
2. 0 మరియు 1 మిశ్రమ స్థితిలో ఉండగలదు
3. ఎప్పటికీ మారదు
4. స్వేచ్ఛగా కాపీ చేయబడగలదు
సమాధానం
B. 0 మరియు 1 మిశ్రమ స్థితిలో ఉండగలదు
Superposition means a qubit can
1. Be only 0
2. Be in a mix of 0 and 1
3. Never change
4. Be copied freely
క్వాంటం కంప్యూటర్లు, కమ్యూనికేషన్, సెన్సర్లను లక్ష్యంగా చేసుకున్న భారతీయ మిషన్ ఏది?
1. జల్ జీవన్ మిషన్
2. పోషణ్ అభియాన్
3. జాతీయ క్వాంటం మిషన్
4. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్
సమాధానం
C. జాతీయ క్వాంటం మిషన్
Which Indian mission targets quantum computers, communication and sensors?
1. Jal Jeevan Mission
2. Poshan Abhiyaan
3. National Quantum Mission
4. Swachh Bharat Mission
చాలా ఎలక్ట్రిక్ వాహన బ్యాటరీలు ఏ రసాయన రకాన్ని ఉపయోగిస్తాయి?
1. లెడ్-యాసిడ్ మాత్రమే
2. నికెల్-ఐరన్
3. జింక్-కార్బన్
4. లిథియం-అయాన్
సమాధానం
D. లిథియం-అయాన్
Most electric vehicle batteries use which chemistry?
1. Lead-acid only
2. Nickel-iron
3. Zinc-carbon
4. Lithium-ion
FAME పథకం దేనిని ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించింది?
1. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు
2. ఎరువులు
3. సినిమా పరిశ్రమ
4. మత్స్య పరిశ్రమ
సమాధానం
A. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు
FAME is a scheme to promote
1. Electric vehicles
2. Fertilisers
3. Film industry
4. Fisheries
హైడ్రోజన్ నుండి విద్యుత్తును తయారుచేసి కేవలం నీటిని మాత్రమే విడుదల చేసే వాహనం ఏది?
1. డీజిల్ వాహనం
2. పెట్రోల్ హైబ్రిడ్
3. ఫ్యూయల్ సెల్ వాహనం
4. CNG వాహనం
సమాధానం
C. ఫ్యూయల్ సెల్ వాహనం
A vehicle that makes electricity from hydrogen and emits only water is a
1. Diesel vehicle
2. Petrol hybrid
3. Fuel cell vehicle
4. CNG vehicle
3D ప్రింటింగ్‌ను ఇంకా ఏమని పిలుస్తారు?
1. కాస్టింగ్
2. సంకలన తయారీ (Additive manufacturing)
3. ఫోర్జింగ్
4. వ్యవకలన యంత్రణ (Subtractive machining)
సమాధానం
B. సంకలన తయారీ (Additive manufacturing)
3D printing is also called
1. Casting
2. Additive manufacturing
3. Forging
4. Subtractive machining
ఫైళ్లను లాక్ చేసి డబ్బు డిమాండ్ చేసే మాల్‌వేర్‌ను ఏమంటారు?
1. బ్రౌజర్
2. యాంటీవైరస్
3. రాన్సమ్‌వేర్
4. ఫైర్‌వాల్
సమాధానం
C. రాన్సమ్‌వేర్
Malware that locks files and demands payment is called
1. Browser
2. Antivirus
3. Ransomware
4. Firewall
భారతదేశంలో జాతీయ సైబర్ భద్రతా ఘటనలను చూసే సంస్థ ఏది?
1. CERT-In
2. TRAI
3. SEBI
4. NABARD
సమాధానం
A. CERT-In
Which agency handles national cyber security incidents in India?
1. CERT-In
2. TRAI
3. SEBI
4. NABARD
డ్రోన్లను అధికారికంగా ఏమని పిలుస్తారు?
1. ఉపగ్రహాలు
2. మనుషులు ఉన్న బెలూన్లు
3. సరకు రవాణా నౌకలు
4. మానవ రహిత వైమానిక వాహనాలు (UAV)
సమాధానం
D. మానవ రహిత వైమానిక వాహనాలు (UAV)
Drones are formally known as
1. Satellites
2. Manned balloons
3. Cargo ships
4. Unmanned aerial vehicles
వ్యక్తిగత డిజిటల్ డేటా రక్షణపై భారతదేశ చట్టం ఏది?
1. ఫ్యాక్టరీల చట్టం
2. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం
3. మోటారు వాహనాల చట్టం
4. భారతీయ అటవీ చట్టం
సమాధానం
B. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం
India's law on protection of personal digital data is the
1. Factories Act
2. Digital Personal Data Protection Act
3. Motor Vehicles Act
4. Indian Forest Act
అనేక లేబుల్ చేసిన స్కాన్‌లపై శిక్షణ పొందిన తర్వాత, స్కాన్ చిత్రాలలో వ్యాధి నమూనాలను గుర్తించే సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ఒక ఆసుపత్రి ఉపయోగిస్తోంది. ఇది దేనికి ఉదాహరణ?
1. పర్యవేక్షిత మెషిన్ లెర్నింగ్
2. 3D ప్రింటింగ్
3. క్వాంటం కమ్యూనికేషన్
4. బ్లాక్‌చైన్
సమాధానం
A. పర్యవేక్షిత మెషిన్ లెర్నింగ్
A hospital uses software that detects disease patterns in scan images after being trained on many labelled scans. This is an example of
1. Supervised machine learning
2. 3D printing
3. Quantum communication
4. Blockchain
ఒక పొలంలో నేల తేమ సెన్సర్లు ఫోన్‌కు డేటాను పంపుతున్నాయి. ఇది దేనికి ఉదాహరణ?
1. 3D ప్రింటింగ్
2. జన్యు ఇంజనీరింగ్
3. క్రిప్టోకరెన్సీ
4. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్
సమాధానం
D. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్
A farm uses soil moisture sensors that send data to a phone. This is an example of
1. 3D printing
2. Genetic engineering
3. Cryptocurrency
4. Internet of Things
భూమి రికార్డుల వ్యవస్థలో నమోదులను రహస్యంగా మార్చడానికి వీలులేకుండా ఉండాలి. ఏ సాంకేతికత ఉత్తమంగా సరిపోతుంది?
1. 3D ప్రింటర్
2. హైబ్రిడ్ ఇంజిన్
3. బ్లాక్‌చైన్
4. డ్రోన్
సమాధానం
C. బ్లాక్‌చైన్
A land record system needs entries that cannot be secretly changed. Which technology fits best?
1. 3D printer
2. Hybrid engine
3. Blockchain
4. Drone
తక్కువ నానోమీటర్ చిప్ నోడ్ సాధారణంగా ఎందుకు మెరుగైనది?
1. ఎక్కువ ట్రాన్సిస్టర్లను కూర్చుతుంది మరియు ఎక్కువ అభివృద్ధి చెందినది
2. దానిలో సిలికాన్ ఉండదు
3. అది ఎల్లప్పుడూ చౌక
4. ఎక్కువ స్థలాన్ని ఉపయోగిస్తుంది
సమాధానం
A. ఎక్కువ ట్రాన్సిస్టర్లను కూర్చుతుంది మరియు ఎక్కువ అభివృద్ధి చెందినది
Why is a lower nanometre chip node generally better?
1. It packs more transistors and is more advanced
2. It has no silicon
3. It is always cheaper
4. It uses more space
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. మెషిన్ లెర్నింగ్ AI లో భాగం. 2. డీప్ లెర్నింగ్ నాడీ నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Machine learning is a part of AI. 2. Deep learning uses neural networks.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. బ్లాక్‌చైన్ మరియు బిట్‌కాయిన్ ఒకటే. 2. బ్లాక్‌చైన్‌కు కరెన్సీకి మించిన ఉపయోగాలు ఉన్నాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Blockchain and Bitcoin are the same thing. 2. Blockchain has uses beyond currency.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. క్యూబిట్ సూపర్‌పొజిషన్‌లో ఉండగలదు. 2. సాధారణ బిట్ సూపర్‌పొజిషన్‌లో ఉండగలదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. A qubit can be in superposition. 2. A normal bit can be in superposition.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. EV లకు టెయిల్‌పైప్ ఉద్గారాలు ఉండవు. 2. EV లకు ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు ఒక సవాలు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 లేదా 2 కాదు
4. 1 మరియు 2 రెండూ
సమాధానం
D. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. EVs have no tailpipe emissions. 2. Charging infrastructure is a challenge for EVs.
1. 1 only
2. 2 only
3. Neither 1 nor 2
4. Both 1 and 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. 3D ప్రింటింగ్ వస్తువులను పొర పొరగా నిర్మిస్తుంది. 2. 3D ప్రింటింగ్ ఎల్లప్పుడూ వ్యవకలన (subtractive) ప్రక్రియే.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. 3D printing builds objects layer by layer. 2. 3D printing is always a subtractive process.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. పాత మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌ల కంటే 5G తక్కువ లేటెన్సీని అందిస్తుంది. 2. 5G ఒకేసారి అనేక పరికరాలను అనుసంధానించగలదు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. 5G offers lower latency than older mobile networks. 2. 5G can connect many devices at once.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. డిజిటల్ రూపాయిని భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ జారీ చేస్తుంది. 2. క్రిప్టోకరెన్సీలను కేంద్ర బ్యాంకు జారీ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The digital rupee is issued by the Reserve Bank of India. 2. Cryptocurrencies are issued by the central bank.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. అవాహకాల కంటే సెమీకండక్టర్లు మెరుగ్గా ప్రసరింపజేస్తాయి. 2. సిలికాన్ ఒక సాధారణ సెమీకండక్టర్.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 లేదా 2 కాదు
4. 1 మరియు 2 రెండూ
సమాధానం
D. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Semiconductors conduct better than insulators. 2. Silicon is a common semiconductor.
1. 1 only
2. 2 only
3. Neither 1 nor 2
4. Both 1 and 2
పదాన్ని దాని అర్థంతో జతపరచండి: 1. NLP - A. మానవ భాషను అర్థం చేసుకోవడం 2. కోబోట్ - B. మనుషుల పక్కన పనిచేసే రోబోట్ 3. CBDC - C. కేంద్ర బ్యాంకు డిజిటల్ కరెన్సీ
1. 1-A, 2-C, 3-B
2. 1-A, 2-B, 3-C
3. 1-B, 2-A, 3-C
4. 1-C, 2-B, 3-A
సమాధానం
B. 1-A, 2-B, 3-C
Match the term with its meaning: 1. NLP - A. Understanding human language 2. Cobot - B. Robot working beside people 3. CBDC - C. Digital currency of central bank
1. 1-A, 2-C, 3-B
2. 1-A, 2-B, 3-C
3. 1-B, 2-A, 3-C
4. 1-C, 2-B, 3-A
సైబర్ పదాన్ని దాని అర్థంతో జతపరచండి: 1. ఫిషింగ్ - A. డబ్బు కోసం డేటాను లాక్ చేయడం 2. రాన్సమ్‌వేర్ - B. డేటా దొంగిలించడానికి నకిలీ సందేశాలు 3. హ్యాకింగ్ - C. అనధికార ప్రవేశం
1. 1-A, 2-B, 3-C
2. 1-B, 2-C, 3-A
3. 1-C, 2-A, 3-B
4. 1-B, 2-A, 3-C
సమాధానం
D. 1-B, 2-A, 3-C
Match the cyber term with its meaning: 1. Phishing - A. Locks data for money 2. Ransomware - B. Fake messages to steal data 3. Hacking - C. Unauthorised access
1. 1-A, 2-B, 3-C
2. 1-B, 2-C, 3-A
3. 1-C, 2-A, 3-B
4. 1-B, 2-A, 3-C
సాంకేతికతను దాని ఉపయోగంతో జతపరచండి: 1. డ్రోన్ - A. పంటలపై పిచికారీ 2. EV - B. పరిశుభ్ర రవాణా 3. 3D ప్రింటింగ్ - C. నమూనాలు (ప్రోటోటైప్‌లు)
1. 1-C, 2-B, 3-A
2. 1-A, 2-C, 3-B
3. 1-A, 2-B, 3-C
4. 1-B, 2-A, 3-C
సమాధానం
C. 1-A, 2-B, 3-C
Match the technology with a use: 1. Drone - A. Crop spraying 2. EV - B. Clean transport 3. 3D printing - C. Prototypes
1. 1-C, 2-B, 3-A
2. 1-A, 2-C, 3-B
3. 1-A, 2-B, 3-C
4. 1-B, 2-A, 3-C
పదాన్ని దాని రంగంతో జతపరచండి: 1. క్యూబిట్ - A. బ్లాక్‌చైన్ 2. హ్యాష్ - B. సెమీకండక్టర్లు 3. ట్రాన్సిస్టర్ - C. క్వాంటం కంప్యూటింగ్
1. 1-B, 2-A, 3-C
2. 1-C, 2-A, 3-B
3. 1-A, 2-B, 3-C
4. 1-C, 2-B, 3-A
సమాధానం
B. 1-C, 2-A, 3-B
Match the term with its field: 1. Qubit - A. Blockchain 2. Hash - B. Semiconductors 3. Transistor - C. Quantum computing
1. 1-B, 2-A, 3-C
2. 1-C, 2-A, 3-B
3. 1-A, 2-B, 3-C
4. 1-C, 2-B, 3-A
కమ్యూనికేషన్‌పై గూఢచర్యాన్ని గుర్తించగలిగేలా చేసే సాంకేతికత ఏది?
1. డ్రోన్ డెలివరీ
2. హైబ్రిడ్ ఇంజిన్
3. క్వాంటం కమ్యూనికేషన్
4. 3D ప్రింటింగ్
సమాధానం
C. క్వాంటం కమ్యూనికేషన్
Which technology can make eavesdropping on communication detectable?
1. Drone delivery
2. Hybrid engine
3. Quantum communication
4. 3D printing
పక్షపాత డేటాపై శిక్షణ పొందిన AI గురించి ప్రధాన ఆందోళన ఏమిటంటే అది
1. తక్కువ విద్యుత్తును వాడుతుంది
2. అన్యాయమైన ఫలితాలను ఇవ్వవచ్చు
3. రోబోట్‌గా మారుతుంది
4. డేటా అవసరం లేదు
సమాధానం
B. అన్యాయమైన ఫలితాలను ఇవ్వవచ్చు
A major concern with AI trained on biased data is that it
1. Uses less power
2. May give unfair results
3. Becomes a robot
4. Needs no data
కింది వాటిలో హైబ్రిడ్ వాహనం ఏది?
1. కేవలం బ్యాటరీ ఉన్నది
2. కేవలం డీజిల్ ఇంజిన్ ఉన్నది
3. ఇంజిన్ మరియు ఎలక్ట్రిక్ మోటార్ రెండూ ఉన్నది
4. సౌర తెరచాప ఉన్నది
సమాధానం
C. ఇంజిన్ మరియు ఎలక్ట్రిక్ మోటార్ రెండూ ఉన్నది
Which of the following is a hybrid vehicle?
1. One with only a battery
2. One with only a diesel engine
3. One with both an engine and an electric motor
4. One with a solar sail
AI ని ఉపయోగించి వాస్తవికంగా కనిపించే నకిలీ వీడియోలను సృష్టించే నకిలీ మీడియా సాంకేతికత ఏది?
1. బ్లూటూత్
2. స్ట్రీమింగ్
3. బ్రాడ్‌బ్యాండ్
4. డీప్‌ఫేక్
సమాధానం
D. డీప్‌ఫేక్
Which fake-media technology uses AI to create realistic false videos?
1. Bluetooth
2. Streaming
3. Broadband
4. Deepfake
భారత సెమీకండక్టర్ మిషన్ ప్రధానంగా దేనికి ఉద్దేశించబడింది?
1. భారతదేశంలో చిప్ డిజైన్ మరియు తయారీని ప్రోత్సహించడానికి
2. బొగ్గు వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి
3. టెలికాం ధరలను నియంత్రించడానికి
4. చిప్‌ల దిగుమతులను పెంచడానికి
సమాధానం
A. భారతదేశంలో చిప్ డిజైన్ మరియు తయారీని ప్రోత్సహించడానికి
The India Semiconductor Mission is mainly meant to
1. Promote chip design and manufacturing in India
2. Reduce coal use
3. Regulate telecom prices
4. Increase imports of chips

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice