AP పరీక్షల కోసం సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ · Chapter 2

ICT, ఈ-గవర్నెన్స్ మరియు సైబర్ భద్రత

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

డిజిటల్ ఇండియా (2015) బ్రాడ్‌బ్యాండ్, డిజిటల్ సేవలు, ఈ-గవర్నెన్స్‌తో భారతదేశాన్ని డిజిటల్‌గా సాధికారత పొందిన సమాజంగా మార్చడం లక్ష్యం.
ఈ-గవర్నెన్స్ ప్రభుత్వం-పౌరులు (G2C), వ్యాపారం (G2B), ఇతర ప్రభుత్వ సంస్థలు (G2G), ఉద్యోగులు (G2E) మధ్య సేవల కోసం ICTని ఉపయోగిస్తుంది.
సైబర్ చట్టం: సమాచార సాంకేతిక చట్టం 2000 (2008లో సవరణ) సైబర్ నేరాలను నియంత్రిస్తుంది; డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం 2023 వ్యక్తిగత డేటాను రక్షిస్తుంది.

కంప్యూటర్, ఇంటర్నెట్ ప్రాథమికాంశాలు

కంప్యూటర్ ఇన్‌పుట్ తీసుకుని, డేటాను ప్రాసెస్ చేసి, నిల్వ చేసి, అవుట్‌పుట్ ఇస్తుంది. హార్డ్‌వేర్ CPU, మెమరీ, స్క్రీన్ వంటి భౌతిక భాగం. సాఫ్ట్‌వేర్ అనేది ప్రోగ్రామ్‌ల సమితి; సిస్టమ్ సాఫ్ట్‌వేర్ (ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ వంటిది) యంత్రాన్ని నడుపుతుంది, అప్లికేషన్ సాఫ్ట్‌వేర్ వినియోగదారు పనులు చేస్తుంది.

కంప్యూటర్ తరాలు: మొదటి తరం వాక్యూమ్ ట్యూబ్‌లను ఉపయోగించింది; రెండవది ట్రాన్సిస్టర్లను; మూడవది ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లను; నాల్గవది మైక్రోప్రాసెసర్లను; ఐదవది కృత్రిమ మేధస్సుతో ముడిపడి ఉంది.

పదం	అర్థం
RAM	పనిచేసేటప్పుడు ఉపయోగించే తాత్కాలిక, అస్థిర మెమరీ
ROM	ప్రారంభ సూచనలను ఉంచే శాశ్వత మెమరీ
CPU	కంప్యూటర్ మెదడు: నియంత్రణ యూనిట్, అంకగణిత తార్కిక యూనిట్
ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్	హార్డ్‌వేర్, ప్రోగ్రామ్‌లను నిర్వహిస్తుంది (ఉదాహరణకు Windows, Linux, Android)
బిట్, బైట్	ఒక బైట్‌లో 8 బిట్‌లు ఉంటాయి

ఇంటర్నెట్ అనేది నెట్‌వర్క్‌ల ప్రపంచ నెట్‌వర్క్. వరల్డ్ వైడ్ వెబ్ అనేది హైపర్‌లింక్‌ల ద్వారా పేజీలను కలిపే, ఇంటర్నెట్‌పై ఉన్న ఒక సేవ. ఈ పదాలను గుర్తుంచుకోండి: IP అడ్రస్ ఒక పరికరాన్ని గుర్తిస్తుంది; DNS (డొమైన్ నేమ్ సిస్టమ్) వెబ్‌సైట్ పేర్లను IP అడ్రస్‌లుగా మారుస్తుంది; URL వెబ్ చిరునామా; HTTP వెబ్ పేజీలకు ప్రోటోకాల్, HTTPS దాని సురక్షిత రూపం; బ్రౌజర్ వెబ్ పేజీలను తెరుస్తుంది; ఈమెయిల్ సందేశాలు పంపుతుంది. క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ IaaS, PaaS, SaaS వంటి రూపాల్లో ఇంటర్నెట్ ద్వారా నిల్వ, కంప్యూటింగ్‌ను అందిస్తుంది. కృత్రిమ మేధస్సు, మెషిన్ లెర్నింగ్, బ్లాక్‌చైన్, ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ (IoT) పరీక్షల్లో తరచుగా వచ్చే కొత్త ICT రంగాలు.

డిజిటల్ ఇండియా

డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం 2015లో ప్రారంభమైంది. దీనికి మూడు దృష్టి రంగాలు ఉన్నాయి: ప్రతి పౌరునికి ఒక సేవగా డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు; డిమాండ్‌పై పాలన, సేవలు; పౌరుల డిజిటల్ సాధికారత. తొమ్మిది స్తంభాలు తరచుగా జాబితా చేయబడతాయి: బ్రాడ్‌బ్యాండ్ హైవేలు, మొబైల్ అనుసంధానానికి సార్వత్రిక ప్రాప్యత, ప్రజా ఇంటర్నెట్ ప్రాప్యత కార్యక్రమం, ఈ-గవర్నెన్స్, ఈ-క్రాంతి, అందరికీ సమాచారం, ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ, ఉద్యోగాల కోసం IT, ముందస్తు ఫలిత కార్యక్రమాలు.

ముఖ్య సాధనాలు:

భారత్‌నెట్: ఆప్టికల్ ఫైబర్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్‌ను గ్రామ పంచాయతీలకు చేరుస్తుంది.
ఆధార్: UIDAI జారీ చేసే 12 అంకెల ప్రత్యేక గుర్తింపు సంఖ్య.
UPI: నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) సృష్టించిన తక్షణ చెల్లింపు వ్యవస్థ.
డిజిలాకర్: అధికారిక పత్రాల కోసం క్లౌడ్ నిల్వ.
UMANG: అనేక ప్రభుత్వ సేవలను ఒకచోట చేర్చే మొబైల్ యాప్.
కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లు (CSCలు): గ్రామ స్థాయి డిజిటల్ సేవా కేంద్రాలు.
JAM త్రయం: ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ కోసం జన్ ధన్, ఆధార్, మొబైల్.

ఈ-గవర్నెన్స్

ఈ-గవర్నెన్స్ అంటే ప్రభుత్వ పనిని పారదర్శకంగా, వేగంగా, పౌర అనుకూలంగా చేయడానికి ICTని ఉపయోగించడం. నేషనల్ ఈ-గవర్నెన్స్ ప్లాన్ 2006లో ఆమోదించబడింది. నేషనల్ ఇన్ఫర్మేటిక్స్ సెంటర్ (NIC) ప్రభుత్వ IT వ్యవస్థలను నిర్మిస్తుంది.

నమూనా	అర్థం	ఉదాహరణ
G2C	ప్రభుత్వం నుంచి పౌరునికి	సర్టిఫికెట్ కోసం ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు
G2B	ప్రభుత్వం నుంచి వ్యాపారానికి	పన్ను, లైసెన్స్ దాఖలు
G2G	ప్రభుత్వం నుంచి ప్రభుత్వానికి	శాఖల మధ్య డేటా పంచుకోవడం
G2E	ప్రభుత్వం నుంచి ఉద్యోగికి	ఆన్‌లైన్ సర్వీసు రికార్డులు, జీతాలు

సాధారణ అందజేత నమూనాలు: ప్రసార నమూనా (సమాచారం వ్యాప్తి చేయడం), క్రిటికల్ ఫ్లో నమూనా (కీలక వ్యక్తులకు సమాచారం ఇవ్వడం), తులనాత్మక విశ్లేషణ నమూనా (ఫలితాలను పోల్చడం), ఇంటరాక్టివ్ సర్వీస్ నమూనా (ప్రభుత్వం, పౌరుల మధ్య ద్విముఖ సేవ). ప్రయోజనాలు వేగం, తక్కువ ఖర్చు, పారదర్శకత, విస్తృత చేరువ. సవాళ్లు డిజిటల్ అంతరం, తక్కువ డిజిటల్ నైపుణ్యాలు, బలహీన అనుసంధానం, డేటా భద్రత.

ఆంధ్రప్రదేశ్ కార్యక్రమాలు (సాధారణంగా): మీ సేవ అనే పౌర సేవా అందజేత ప్లాట్‌ఫాం; డిజిటల్ సాధనాలతో అనుసంధానించబడిన గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ; రియల్ టైమ్ గవర్నెన్స్ పర్యవేక్షణ; బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కోసం AP ఫైబర్‌నెట్; శాఖల్లో ఈ-ఆఫీస్; సేవల కోసం మెసేజింగ్ ప్లాట్‌ఫాంల వినియోగం. AP టెక్నాలజీ సర్వీసెస్ రాష్ట్ర IT ప్రాజెక్టులకు తోడ్పడుతుంది. సేవల పేర్లు మారవచ్చు, కాబట్టి తాజా అధికారిక జాబితాను సరిచూసుకోండి.

సైబర్ నేరం

సైబర్ నేరం అంటే కంప్యూటర్ లేదా నెట్‌వర్క్ ఉపయోగించి చేసే నేరం. సాధారణ రకాలు:

ఫిషింగ్: డేటాను దొంగిలించే నకిలీ సందేశాలు లేదా సైట్‌లు. విషింగ్ కాల్స్‌ను, స్మిషింగ్ SMSను ఉపయోగిస్తాయి.
మాల్‌వేర్: వైరస్‌లు, వార్మ్‌లు, ట్రోజన్లు, స్పైవేర్, ర్యాన్సమ్‌వేర్ (చెల్లింపు కోసం ఫైళ్లను లాక్ చేస్తుంది) వంటి హానికర సాఫ్ట్‌వేర్.
హ్యాకింగ్: వ్యవస్థలోకి అనధికారిక ప్రవేశం.
DoS/DDoS: సైట్ పనిచేయకుండా పోయేలా దానిని ఓవర్‌లోడ్ చేయడం.
గుర్తింపు దొంగతనం, ఆన్‌లైన్ మోసం: ఒకరి గుర్తింపును దుర్వినియోగం చేయడం లేదా ఇంటర్నెట్ ద్వారా మోసం చేయడం.
సైబర్ స్టాకింగ్, సైబర్ బుల్లీయింగ్: ఆన్‌లైన్ వేధింపులు.
స్కిమ్మింగ్: పరికరం ఉపయోగించి కార్డ్ డేటాను కాపీ చేయడం.
డీప్‌ఫేక్: AI ఉపయోగించి తయారు చేసిన నకిలీ ఆడియో లేదా వీడియో.

సైబర్ చట్టం మరియు సంస్థలు

సమాచార సాంకేతిక చట్టం 2000 ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులకు, డిజిటల్ సంతకాలకు చట్టబద్ధ గుర్తింపు ఇస్తుంది, సైబర్ నేరాలను శిక్షిస్తుంది. ఇది 2008లో సవరించబడింది. ముఖ్య నిబంధనలు:

సెక్షన్	అంశం
43	కంప్యూటర్ వ్యవస్థలకు నష్టం, పరిహారంతో
66	కంప్యూటర్ సంబంధిత నేరాలు
66C	గుర్తింపు దొంగతనం
66D	కంప్యూటర్ ఉపయోగించి వేషం మార్చి మోసం చేయడం
66F	సైబర్ ఉగ్రవాదం
67	అశ్లీల విషయం ప్రచురించడం
69	రక్షణలతో అడ్డుకోవడానికి లేదా బ్లాక్ చేయడానికి అధికారం

సెక్షన్ 66Aను సుప్రీంకోర్టు శ్రేయా సింఘాల్ కేసులో కొట్టివేసింది, ఎందుకంటే అది వాక్ స్వాతంత్ర్యాన్ని పరిమితం చేసింది. CERT-In (ఇండియన్ కంప్యూటర్ ఎమర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ టీమ్) సైబర్ సంఘటనలకు జాతీయ సంస్థ. ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C), జాతీయ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ పౌరులు నేరాన్ని నివేదించడానికి సహాయపడతాయి. ఆర్థిక సైబర్ మోసానికి హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 1930 ఉపయోగిస్తారు.

డేటా రక్షణ మరియు గోప్యత

పుట్టస్వామి తీర్పులో (2017) సుప్రీంకోర్టు గోప్యతా హక్కు ఆర్టికల్ 21 కింద ప్రాథమిక హక్కు అని పేర్కొంది. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం 2023 వ్యక్తిగత డేటా ఎలా ప్రాసెస్ చేయబడాలో నిర్దేశిస్తుంది. డేటా ప్రిన్సిపాల్ అంటే ఎవరి డేటాను సేకరిస్తారో ఆ వ్యక్తి. డేటా ఫిడ్యూషియరీ డేటాను ఎందుకు, ఎలా ప్రాసెస్ చేయాలో నిర్ణయిస్తుంది. డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా ఫిర్యాదులను విచారిస్తుంది, జరిమానాలు విధించగలదు. చట్టం సమ్మతిపై ఆధారపడుతుంది, డేటాను పేర్కొన్న ప్రయోజనానికి మాత్రమే ఉపయోగించాలి.

సైబర్ పరిశుభ్రత

పొడవైన, ప్రత్యేకమైన పాస్‌వర్డ్‌లను, పాస్‌వర్డ్ మేనేజర్‌ను ఉపయోగించండి.
టూ-ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్‌ను ఆన్ చేయండి.
OTP, PIN లేదా CVVను ఎవరితోనూ పంచుకోకండి.
ఫోన్‌ను, యాప్‌లను క్రమం తప్పకుండా అప్‌డేట్ చేయండి.
తెలియని లింక్‌లపై క్లిక్ చేయకండి, తెలియని మూలాల నుంచి యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి.
చెల్లింపుల కోసం సురక్షిత (HTTPS) సైట్‌లను మాత్రమే ఉపయోగించండి.
ముఖ్యమైన డేటాను బ్యాకప్ చేయండి.
మోసాన్ని హెల్ప్‌లైన్ లేదా జాతీయ పోర్టల్‌లో త్వరగా నివేదించండి.

ఉద్భవిస్తున్న సాంకేతికతలు మరియు డిజిటల్ చెల్లింపులు

కృత్రిమ మేధస్సు ప్రసంగం, చిత్ర గుర్తింపు వంటి మానవ మేధస్సు అవసరమైన పనులను యంత్రాలు చేసేలా చేస్తుంది. మెషిన్ లెర్నింగ్ అంటే వ్యవస్థలు డేటా నుంచి నేర్చుకోవడం. బ్లాక్‌చైన్ అనేది మార్చడం కష్టమైన, లావాదేవీల భాగస్వామ్య రికార్డు. ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ రోజువారీ పరికరాలను ఇంటర్నెట్‌కు కలుపుతుంది. 5G అధిక వేగం, తక్కువ ఆలస్యంతో ఐదవ తరం మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌లు. డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో UPI, డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డులు, మొబైల్ వాలెట్లు, ఇంటర్నెట్ బ్యాంకింగ్ ఉన్నాయి. రిజర్వ్ బ్యాంక్ చెల్లింపు వ్యవస్థలను నియంత్రిస్తుంది, నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా UPI, RuPayను నడుపుతుంది. డిజిటల్ సంతకం ఒక ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డు నిజమైనదని, మార్చబడలేదని రుజువు చేస్తుంది; ఇది ఒక పబ్లిక్, ఒక ప్రైవేట్ అనే జత కీలను ఉపయోగిస్తుంది.

డిజిటల్ అంతరం మరియు డిజిటల్ అక్షరాస్యత

డిజిటల్ అంతరం అంటే ICTని ఉపయోగించగలవారికి, ఉపయోగించలేనివారికి మధ్య ఉన్న అంతరం. తక్కువ ఆదాయం, బలహీన నెట్‌వర్క్, పరికరాల లేమి, భాషా అడ్డంకులు, తక్కువ నైపుణ్యాల వల్ల ఇది ఏర్పడుతుంది. డిజిటల్ అక్షరాస్యత కార్యక్రమాలు పౌరులకు ఫోన్లు, యాప్‌లు, ఆన్‌లైన్ సేవలను ఉపయోగించడం నేర్పిస్తాయి. తెలుగు వంటి స్థానిక భాషల్లో కంటెంట్, వాయిస్ ఆధారిత సేవలు అంతరాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. పబ్లిక్ వై-ఫై, కమ్యూనిటీ సేవా కేంద్రాలు కూడా గ్రామీణ ప్రజలకు సహాయపడతాయి. ఈ-గవర్నెన్స్‌లో వెబ్‌సైట్‌తో పాటు బలమైన బ్యాక్-ఎండ్ వ్యవస్థ, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది కూడా అంతే ముఖ్యం.

సోషల్ మీడియా మరియు ఆన్‌లైన్ ప్రవర్తన

హానికర కంటెంట్, ఫిర్యాదు అధికారులు, చట్టవిరుద్ధ పోస్టుల తొలగింపుపై ప్లాట్‌ఫాంలు నిబంధనలను పాటించాలి. ధృవీకరించని సందేశాలను పౌరులు ఫార్వర్డ్ చేయకూడదు, ఎందుకంటే నకిలీ వార్తలు హాని కలిగించగలవు. వ్యక్తిగత ఫోటోలను లేదా దూషణాత్మక కంటెంట్‌ను పోస్ట్ చేస్తే IT చట్టం, ఇతర చట్టాల కింద శిక్ష పడవచ్చు. పిల్లలకు ఆన్‌లైన్‌లో తల్లిదండ్రుల మార్గదర్శనం అవసరం, పాఠశాలలు ఇంటర్నెట్ సురక్షిత వినియోగాన్ని బోధిస్తాయి.

పరీక్షలో పొరపాట్లు

RAM అస్థిరమైనది; ROM కాదు.
ఇంటర్నెట్, వెబ్ ఒకటి కాదు; వెబ్ ఇంటర్నెట్‌పై నడుస్తుంది.
DNS పేర్లను IP అడ్రస్‌లుగా మారుస్తుంది; ఇది డేటాను దాచదు.
G2C అంటే ప్రభుత్వం నుంచి పౌరునికి; G2B అంటే ప్రభుత్వం నుంచి వ్యాపారానికి.
IT చట్టం 2000 2008లో సవరించబడింది; DPDP చట్టం 2023.
సెక్షన్ 66A కొట్టివేయబడింది; సెక్షన్ 66F సైబర్ ఉగ్రవాదం.
ఫిషింగ్ డేటాను దొంగిలిస్తుంది; ర్యాన్సమ్‌వేర్ డేటాను లాక్ చేస్తుంది; DDoS సైట్‌ను ముంచెత్తుతుంది.
గోప్యతా హక్కు పుట్టస్వామి కేసులో పేర్కొన్నట్లుగా ఆర్టికల్ 21 నుంచి వస్తుంది.

ఒక్క వాక్య సమాచారం

1. డిజిటల్ ఇండియా 2015లో ప్రారంభమైంది.
2. ఆధార్ UIDAI జారీ చేసే 12 అంకెల సంఖ్య.
3. UPIని NPCI నడుపుతుంది.
4. భారత్‌నెట్ గ్రామ పంచాయతీలను ఫైబర్‌తో కలుపుతుంది.
5. NeGP 2006లో ఆమోదించబడింది.
6. IT చట్టం 2000లో ఆమోదించబడింది.
7. సెక్షన్ 66C గుర్తింపు దొంగతనానికి సంబంధించింది.
8. CERT-In సైబర్ సంఘటనలను చూస్తుంది.
9. 1930 ఆర్థిక సైబర్ మోసానికి హెల్ప్‌లైన్.
10. DPDP చట్టం 2023 డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్‌ను సృష్టిస్తుంది.
11. మీ సేవ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పౌర సేవా ప్లాట్‌ఫాం.
12. ఒక బైట్ 8 బిట్‌లు.

సాధన ప్రశ్నలు

ఇంటర్నెట్‌లో DNS ఏమి చేస్తుంది?
1. ఈమెయిళ్లను నిల్వ చేస్తుంది
2. వెబ్‌సైట్ పేర్లను IP చిరునామాలుగా మారుస్తుంది
3. వైరస్‌లను అడ్డుకుంటుంది
4. చెల్లింపులను ఎన్‌క్రిప్ట్ చేస్తుంది
సమాధానం
B. వెబ్‌సైట్ పేర్లను IP చిరునామాలుగా మారుస్తుంది
What does DNS do on the internet?
1. Stores emails
2. Converts website names into IP addresses
3. Blocks viruses
4. Encrypts payments
ఏ మెమరీ అస్థిర (volatile) స్వభావం కలది?
1. హార్డ్ డిస్క్
2. ROM
3. పెన్ డ్రైవ్
4. RAM
సమాధానం
D. RAM
Which memory is volatile?
1. Hard disk
2. ROM
3. Pen drive
4. RAM
ఒక బైట్‌లో ఎన్ని బిట్లు ఉంటాయి?
1. 4
2. 16
3. 32
4. 8
సమాధానం
D. 8
How many bits are there in a byte?
1. 4
2. 16
3. 32
4. 8
12 అంకెల ఆధార్ సంఖ్యను జారీ చేసే సంస్థ ఏది?
1. NIC
2. UIDAI
3. NPCI
4. CERT-In
సమాధానం
B. UIDAI
Which agency issues the 12-digit Aadhaar number?
1. NIC
2. UIDAI
3. NPCI
4. CERT-In
UPIని ఏ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది?
1. CERT-In
2. UIDAI
3. NIC
4. NPCI
సమాధానం
D. NPCI
UPI is operated by which organisation?
1. CERT-In
2. UIDAI
3. NIC
4. NPCI
గ్రామ పంచాయతీలను ఆప్టికల్ ఫైబర్‌తో అనుసంధానించే లక్ష్యం ఉన్న ప్రాజెక్టు ఏది?
1. DigiLocker
2. BharatNet
3. RuPay
4. UMANG
సమాధానం
B. BharatNet
Which project aims to connect Gram Panchayats by optical fibre?
1. DigiLocker
2. BharatNet
3. RuPay
4. UMANG
అధికారిక పత్రాల డిజిటల్ కాపీలను పౌరులు నిల్వ చేసుకునేందుకు వీలు కల్పించే యాప్ ఏది?
1. BHIM
2. DigiLocker
3. UMANG
4. CoWIN
సమాధానం
B. DigiLocker
Which app lets citizens store digital copies of official documents?
1. BHIM
2. DigiLocker
3. UMANG
4. CoWIN
ఈ-గవర్నెన్స్‌లో G2C అంటే ఏమిటి?
1. ప్రభుత్వం నుండి కంపెనీకి
2. ప్రభుత్వం నుండి క్యాబినెట్‌కు
3. సాధారణ నుండి కంప్యూటర్‌కు
4. ప్రభుత్వం నుండి పౌరునికి (Government to citizen)
సమాధానం
D. ప్రభుత్వం నుండి పౌరునికి (Government to citizen)
G2C in e-governance stands for what?
1. Government to company
2. Government to cabinet
3. General to computer
4. Government to citizen
భారతదేశంలో సైబర్ నేరాలపై ప్రధాన చట్టం ఏది?
1. వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం 2019
2. సమాచార సాంకేతిక చట్టం 2000 (Information Technology Act)
3. సమాచార హక్కు చట్టం 2005
4. కంపెనీల చట్టం 2013
సమాధానం
B. సమాచార సాంకేతిక చట్టం 2000 (Information Technology Act)
Which Act is the main law on cyber crime in India?
1. Consumer Protection Act 2019
2. Information Technology Act 2000
3. Right to Information Act 2005
4. Companies Act 2013
IT చట్టంలో గుర్తింపు దొంగతనం (identity theft) గురించి చెప్పే సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 66F
2. సెక్షన్ 66A
3. సెక్షన్ 67
4. సెక్షన్ 66C
సమాధానం
D. సెక్షన్ 66C
Which section of the IT Act deals with identity theft?
1. Section 66F
2. Section 66A
3. Section 67
4. Section 66C
IT చట్టంలో సైబర్ ఉగ్రవాదం గురించి చెప్పే సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 43
2. సెక్షన్ 66D
3. సెక్షన్ 66F
4. సెక్షన్ 66C
సమాధానం
C. సెక్షన్ 66F
Which section of the IT Act deals with cyber terrorism?
1. Section 43
2. Section 66D
3. Section 66F
4. Section 66C
శ్రేయా సింఘాల్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసిన IT చట్టంలోని సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 66C
2. సెక్షన్ 69
3. సెక్షన్ 66A
4. సెక్షన్ 43
సమాధానం
C. సెక్షన్ 66A
Which section of the IT Act was struck down by the Supreme Court in the Shreya Singhal case?
1. Section 66C
2. Section 69
3. Section 66A
4. Section 43
సైబర్ భద్రతా ఘటనలకు స్పందించే జాతీయ సంస్థ ఏది?
1. CERT-In
2. UIDAI
3. ISRO
4. NPCI
సమాధానం
A. CERT-In
Which agency is the national agency for responding to cyber security incidents?
1. CERT-In
2. UIDAI
3. ISRO
4. NPCI
ఆర్థిక సైబర్ మోసాలను నివేదించడానికి హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ ఏది?
1. 108
2. 1098
3. 100
4. 1930
సమాధానం
D. 1930
What is the helpline number for reporting financial cyber fraud?
1. 108
2. 1098
3. 100
4. 1930
గోప్యత హక్కు (right to privacy) ప్రాథమిక హక్కు అని ఏ తీర్పు చెప్పింది?
1. మినర్వా మిల్స్ కేసు
2. పుట్టస్వామి కేసు
3. కేశవానంద భారతి కేసు
4. శ్రేయా సింఘాల్ కేసు
సమాధానం
B. పుట్టస్వామి కేసు
Which judgment held that the right to privacy is a fundamental right?
1. Minerva Mills case
2. Puttaswamy case
3. Kesavananda Bharati case
4. Shreya Singhal case
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం 2023 ప్రకారం డేటా ప్రిన్సిపల్ ఎవరు?
1. డేటాను నిల్వ చేసే కంపెనీ
2. డేటా ఎవరికి సంబంధించినదో ఆ వ్యక్తి
3. కోర్టు
4. హ్యాకర్
సమాధానం
B. డేటా ఎవరికి సంబంధించినదో ఆ వ్యక్తి
Under the Digital Personal Data Protection Act 2023, who is the Data Principal?
1. The company that stores the data
2. The person to whom the data relates
3. The court
4. The hacker
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం 2023 కింద ఫిర్యాదులను విచారించే సంస్థ ఏది?
1. ఎన్నికల సంఘం
2. ఆర్థిక సంఘం
3. డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా
4. లోక్‌పాల్
సమాధానం
C. డేటా ప్రొటెక్షన్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా
Which body hears complaints under the Digital Personal Data Protection Act 2023?
1. Election Commission
2. Finance Commission
3. Data Protection Board of India
4. Lok Pal
బ్యాంకు నుండి వచ్చినట్లు నటించే సందేశం నకిలీ సైట్‌లో మీ PIN నమోదు చేయమని కోరుతుంది. దీనిని ఏమంటారు?
1. స్కిమ్మింగ్
2. ట్రోజన్
3. కుకీ
4. ఫిషింగ్ (Phishing)
సమాధానం
D. ఫిషింగ్ (Phishing)
A message pretending to be from a bank asks you to enter your PIN on a fake site. This is called what?
1. Skimming
2. Trojan
3. Cookie
4. Phishing
డబ్బు చెల్లించే వరకు వినియోగదారుని ఫైళ్లను లాక్ చేసే మాల్వేర్‌ను ఏమంటారు?
1. రాన్సమ్‌వేర్
2. స్పైవేర్
3. యాడ్‌వేర్
4. ఫైర్‌వాల్
సమాధానం
A. రాన్సమ్‌వేర్
Malware that locks a user's files until money is paid is called what?
1. Ransomware
2. Spyware
3. Adware
4. Firewall
ట్రాఫిక్‌తో వెబ్‌సైట్‌ను ఓవర్‌లోడ్ చేసి అది పనిచేయకుండా చేయడాన్ని ఏమంటారు?
1. స్పూఫింగ్
2. ఫిషింగ్
3. DDoS దాడి
4. స్కిమ్మింగ్
సమాధానం
C. DDoS దాడి
Overloading a website with traffic so that it stops working is known as what?
1. Spoofing
2. Phishing
3. DDoS attack
4. Skimming
OTP విషయంలో అత్యంత సురక్షితమైన పద్ధతి ఏది?
1. ఫోన్‌లో బ్యాంకు సిబ్బందికి చెప్పడం
2. ఎవరితోనూ పంచుకోకపోవడం
3. ఇతరులకు SMS ద్వారా పంపడం
4. కుటుంబం కోసం పోస్ట్ చేయడం
సమాధానం
B. ఎవరితోనూ పంచుకోకపోవడం
Which is the safest practice with an OTP?
1. Share it with bank staff on call
2. Never share it with anyone
3. Send it by SMS to others
4. Post it for family
HTTP యొక్క సురక్షిత రూపమైన వెబ్ ప్రోటోకాల్ ఏది?
1. HTTPS
2. FTP
3. SMTP
4. TCP
సమాధానం
A. HTTPS
Which web protocol is the secure version of HTTP?
1. HTTPS
2. FTP
3. SMTP
4. TCP
ప్రభుత్వం మరియు వ్యాపార సంస్థల మధ్య సేవలను సూచించే ఈ-గవర్నెన్స్ నమూనా ఏది?
1. G2E
2. G2G
3. G2C
4. G2B
సమాధానం
D. G2B
Which e-governance model involves service between government and business?
1. G2E
2. G2G
3. G2C
4. G2B
ఒక పౌరుడు ఆన్‌లైన్‌లో సర్టిఫికెట్ కోసం దరఖాస్తు చేసి ఈమెయిల్ ద్వారా పొందుతున్నాడు. ఇది ఏ రకమైన ఈ-గవర్నెన్స్?
1. G2C
2. C2C
3. G2G
4. G2E
సమాధానం
A. G2C
A citizen applies for a certificate online and gets it by email. Which type of e-governance is this?
1. G2C
2. C2C
3. G2G
4. G2E
IP చిరునామాలోని IP పూర్తి రూపం ఏది?
1. Information Process
2. Internet Protocol
3. Interactive Page
4. Internal Program
సమాధానం
B. Internet Protocol
Which is the full form of IP in IP address?
1. Information Process
2. Internet Protocol
3. Interactive Page
4. Internal Program
పౌర సేవలను ఆన్‌లైన్‌లో మరియు కేంద్రాల ద్వారా అందించే ఆంధ్రప్రదేశ్ వేదిక ఏది?
1. APSRTC
2. పోలవరం అథారిటీ
3. మీ సేవ
4. ఆరోగ్యశ్రీ ట్రస్ట్
సమాధానం
C. మీ సేవ
Which Andhra Pradesh platform delivers citizen services online and through centres?
1. APSRTC
2. Polavaram Authority
3. Mee Seva
4. Aarogyasri Trust
ఇంటర్నెట్ ద్వారా సాఫ్ట్‌వేర్‌ను అందించే క్లౌడ్ సేవ ఏది?
1. ROM
2. BIOS
3. IaaS
4. SaaS
సమాధానం
D. SaaS
Which service in the cloud gives software over the internet?
1. ROM
2. BIOS
3. IaaS
4. SaaS
డిజిటల్ విభజన (digital divide) అంటే ఏమిటి?
1. పగిలిన తెర
2. ICTని ఉపయోగించగలిగే మరియు ఉపయోగించలేని వారి మధ్య అంతరం
3. రెండు కంప్యూటర్ల మధ్య అంతరం
4. సాఫ్ట్‌వేర్ లోపం
సమాధానం
B. ICTని ఉపయోగించగలిగే మరియు ఉపయోగించలేని వారి మధ్య అంతరం
What does the digital divide mean?
1. A broken screen
2. Gap between people who can and cannot use ICT
3. Gap between two computers
4. A software error
టూ-ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్‌ను ఉత్తమంగా వివరించే ప్రవచనం ఏది?
1. దీనికి రెండు ఫోన్లు అవసరం
2. ఇది పాత లాగిన్‌లను తొలగిస్తుంది
3. ఇది ఒకే రకమైన రెండు పాస్‌వర్డ్‌లను ఉపయోగిస్తుంది
4. లాగిన్ కావడానికి రెండు గుర్తింపు రుజువులు అవసరం
సమాధానం
D. లాగిన్ కావడానికి రెండు గుర్తింపు రుజువులు అవసరం
Which statement best explains two-factor authentication?
1. It needs two phones
2. It deletes old logins
3. It uses two passwords of the same type
4. It needs two proofs of identity to log in
ఏ ప్రోగ్రామ్ సిస్టమ్ సాఫ్ట్‌వేర్?
1. ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్
2. ఫోటో ఎడిటర్
3. వర్డ్ ప్రాసెసర్
4. స్ప్రెడ్‌షీట్
సమాధానం
A. ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్
Which program is system software?
1. Operating system
2. Photo editor
3. Word processor
4. Spreadsheet
డిజిటల్ ఇండియాపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను ఒక సేవగా అందించడం దీని లక్ష్యం. 2. ఇది కేవలం తయారీ గురించే.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on Digital India. 1. It aims to provide digital infrastructure as a utility. 2. It is only about manufacturing.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఇంటర్నెట్‌పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. వెబ్ అనేది ఇంటర్నెట్‌పై నడిచే ఒక సేవ. 2. ఇంటర్నెట్ మరియు వెబ్ అనేవి సరిగ్గా ఒకటే.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the internet. 1. The web is a service that runs on the internet. 2. The internet and the web mean exactly the same thing.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
IT చట్టంపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది డిజిటల్ సంతకాలకు చట్టబద్ధ గుర్తింపు ఇస్తుంది. 2. దీనిని 2008లో సవరించారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on the IT Act. 1. It gives legal recognition to digital signatures. 2. It was amended in 2008.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
RAM మరియు ROMపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. RAM అస్థిరమైనది. 2. విద్యుత్ ఆపివేసినప్పుడు ROM డేటాను కోల్పోతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on RAM and ROM. 1. RAM is volatile. 2. ROM loses data when power is off.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సైబర్ పరిశుభ్రతపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. టూ-ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్ వాడటం మంచి పద్ధతి. 2. అన్ని ఖాతాలకు ఒకే సరళమైన పాస్‌వర్డ్ వాడటం మంచి పద్ధతి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on cyber hygiene. 1. Using two-factor authentication is a good practice. 2. Using one simple password for all accounts is a good practice.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
DPDP చట్టం 2023పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది డేటా ప్రిన్సిపల్ సమ్మతిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. 2. ఇది ఏ కంపెనీ అయినా ఏ ప్రయోజనం కోసమైనా డేటాను వాడుకునేందుకు అనుమతిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the DPDP Act 2023. 1. It is based on consent of the data principal. 2. It lets any company use data for any purpose.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
CERT-Inపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది సైబర్ భద్రతా ఘటనలకు స్పందిస్తుంది. 2. ఇది ఆధార్ సంఖ్యలను జారీ చేస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on CERT-In. 1. It responds to cyber security incidents. 2. It issues Aadhaar numbers.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఆధార్ మరియు UPIపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఆధార్‌ను UIDAI జారీ చేస్తుంది. 2. UPIని NPCI నిర్వహిస్తుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on Aadhaar and UPI. 1. Aadhaar is issued by UIDAI. 2. UPI is run by NPCI.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
మాల్వేర్‌పై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. వార్మ్ తనంతట తానే వ్యాపించగలదు. 2. రాన్సమ్‌వేర్ ఒక రకమైన మాల్వేర్.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on malware. 1. A worm can spread by itself. 2. Ransomware is a kind of malware.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ఈ-గవర్నెన్స్ సవాళ్లపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. డిజిటల్ విభజన అందుబాటును పరిమితం చేస్తుంది. 2. తక్కువ డిజిటల్ నైపుణ్యాలు వినియోగాన్ని పరిమితం చేస్తాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider these statements on e-governance challenges. 1. The digital divide limits access. 2. Low digital skills limit use.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
సెక్షన్ 66Aపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. దీనిని సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది. 2. ఇది సైబర్ ఉగ్రవాదానికి సంబంధించినది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on Section 66A. 1. It was struck down by the Supreme Court. 2. It deals with cyber terrorism.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
గోప్యత హక్కుపై ఈ ప్రవచనాలను పరిగణించండి. 1. ఇది ఆర్టికల్ 21లో భాగమని తీర్పు చెప్పారు. 2. ఇది కేవలం చట్టబద్ధ హక్కు మాత్రమేనని తీర్పు చెప్పారు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider these statements on the privacy right. 1. It was held to be part of Article 21. 2. It was held to be only a statutory right.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రభుత్వం మరియు పౌరుల మధ్య ద్విముఖ సేవను సూచించే ఈ-గవర్నెన్స్ నమూనా ఏది?
1. ప్రసార నమూనా (Broadcasting model)
2. తులనాత్మక విశ్లేషణ నమూనా
3. క్రిటికల్ ఫ్లో నమూనా
4. ఇంటరాక్టివ్ సర్వీస్ నమూనా
సమాధానం
D. ఇంటరాక్టివ్ సర్వీస్ నమూనా
Which e-governance model involves a two-way service between government and citizens?
1. Broadcasting model
2. Comparative analysis model
3. Critical flow model
4. Interactive service model
నకిలీ టెక్స్ట్ సందేశాల ద్వారా జరిగే మోసాన్ని ఏమంటారు?
1. స్పామింగ్
2. స్మిషింగ్ (Smishing)
3. విషింగ్
4. స్కిమ్మింగ్
సమాధానం
B. స్మిషింగ్ (Smishing)
Fraud carried out through fake text messages is called what?
1. Spamming
2. Smishing
3. Vishing
4. Skimming
కేంద్ర ప్రభుత్వ అనేక IT వ్యవస్థలు మరియు పోర్టల్స్‌ను నిర్మించి, నిర్వహించే సంస్థ ఏది?
1. UIDAI
2. నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్
3. CERT-In
4. NPCI
సమాధానం
B. నేషనల్ ఇన్ఫర్మాటిక్స్ సెంటర్
Which organisation builds and manages many central government IT systems and portals?
1. UIDAI
2. National Informatics Centre
3. CERT-In
4. NPCI

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice