సాంకేతిక మిషన్లు మరియు ప్రధాన విజ్ఞాన–సాంకేతిక కార్యక్రమాలు

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

• విజ్ఞాన శాస్త్రం, సాంకేతికతను ప్రణాళికాబద్ధంగా ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి భారతదేశం జాతీయ మిషన్లను ఉపయోగిస్తుంది. డిజిటల్ ఇండియా, మేక్ ఇన్ ఇండియా, స్టార్టప్ ఇండియా, అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ ప్రధానమైనవి; ప్రతిదానికి స్పష్టమైన లక్ష్యం, ప్రధాన మంత్రిత్వ శాఖ లేదా సంస్థ ఉన్నాయి.
• వ్యవసాయం, ఆహారంలో "విప్లవాలు" ఉత్పత్తిని పెంచడానికి విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఉపయోగించాయి. హరిత విప్లవం (ధాన్యం), శ్వేత విప్లవం (పాలు), నీలి విప్లవం (చేపలు) మొదలైనవాటికి రంగుల పేర్లు ఉన్నాయి; ఏ రంగు ఏ ఉత్పత్తికి సంబంధించిందో పరీక్షల్లో అడుగుతారు.
• మిషన్ అనేది కాలపరిమితి గల, కేంద్రీకృత కార్యక్రమం. ఇది నిధులు, విధానం, పర్యవేక్షణను కలిపి తెస్తుంది; తరచుగా అనేక ఉప-మిషన్లు ఉంటాయి.

మిషన్లు ఎందుకు? మిషన్ పద్ధతి

మిషన్ పద్ధతి స్పష్టమైన లక్ష్యం, కాలపరిమితి, ప్రధాన సంస్థ, బడ్జెట్‌ను నిర్ణయించి, క్రమం తప్పకుండా సమీక్ష చేస్తుంది. ఆరోగ్యం, నీరు, సౌర విద్యుత్తు, డిజిటల్ సేవల వంటి అనేక శాఖలు కలిసి పనిచేయాల్సిన చోట దీనిని ఉపయోగిస్తారు. మిషన్లకు సాధారణంగా సీనియర్ నాయకుడి అధ్యక్షతన పాలక మండలి, రోజువారీ పనిని నడిపే మిషన్ డైరెక్టర్ ఉంటారు. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) ప్రభుత్వ విధాన మేధో సంస్థ, వ్యూహాత్మక మార్గదర్శనం ఇస్తుంది. విజ్ఞాన, సాంకేతిక శాఖ (Department of Science and Technology), బయోటెక్నాలజీ శాఖ (Department of Biotechnology), శాస్త్రీయ, పారిశ్రామిక పరిశోధన మండలి (CSIR) పరిశోధన మిషన్లకు నాయకత్వం వహిస్తాయి. ప్రధాన శాస్త్రీయ సలహాదారు విజ్ఞాన విధానంపై ప్రభుత్వానికి సలహా ఇస్తారు. జాతీయ సాంకేతిక మిషన్లకు ఉదాహరణలు: జాతీయ సౌర మిషన్, జాతీయ క్వాంటమ్ మిషన్, ఇంటర్‌డిసిప్లినరీ సైబర్-ఫిజికల్ సిస్టమ్స్‌పై జాతీయ మిషన్, జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్.

డిజిటల్ ఇండియా మరియు మేక్ ఇన్ ఇండియా

డిజిటల్ ఇండియా ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్‌లైన్‌లో అందుబాటులోకి తేవడానికి, పౌరులందరికీ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించడానికి ప్రారంభించారు. దీని ప్రధాన స్తంభాలు: గ్రామాలకు బ్రాడ్‌బ్యాండ్, మొబైల్ కనెక్టివిటీకి సార్వత్రిక ప్రాప్యత, ప్రజా ఇంటర్నెట్ ప్రాప్యత, ఇ-గవర్నెన్స్, ఎలక్ట్రానిక్ తయారీ, డిజిటల్ అక్షరాస్యత. ముఖ్య సాధనాలు:

JAM అంటే జన్ ధన్, ఆధార్, మొబైల్; ఇది బ్యాంకు ఖాతాలు, గుర్తింపు, ఫోన్లను అనుసంధానించి, ప్రయోజనాలు నేరుగా వ్యక్తికి చేరేలా చేస్తుంది (ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ – Direct Benefit Transfer). ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామ, వార్డు సచివాలయాల ద్వారా అందించే సేవలతో బలమైన ఇ-గవర్నెన్స్‌కు పేరుగాంచింది; ప్రస్తుత ఏర్పాటు కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి.

మేక్ ఇన్ ఇండియా భారతదేశాన్ని డిజైన్, తయారీ కేంద్రంగా మార్చడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దీని సాంకేతిక అంశంలో ఎలక్ట్రానిక్స్, రక్షణ ఉత్పత్తి, ఆటోమొబైల్స్, ఔషధాలు, సౌర పరికరాలు, సెమీకండక్టర్లు ఉన్నాయి. దీనికి ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలు, వ్యాపార సౌలభ్య సంస్కరణలు, ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు మద్దతు ఇస్తాయి. లక్ష్యం: ఎక్కువ స్థానిక తయారీ, ఎక్కువ ఉద్యోగాలు, దిగుమతులపై తక్కువ ఆధారపడటం. దీనికి సంబంధించిన ఆత్మనిర్భర్ భారత్ భావన స్వావలంబనకు ప్రాధాన్యమిస్తుంది.

అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ మరియు స్టార్టప్ వ్యవస్థ

అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ (AIM) ను నీతి ఆయోగ్ నిర్వహిస్తుంది; ఇది నవకల్పనల సంస్కృతిని నిర్మించడానికి. దీని ప్రధాన భాగాలు:

స్టార్టప్ ఇండియా అనేది సులభమైన నియమాలు, అర్హత గల స్టార్టప్‌లకు పన్ను ప్రయోజనాలు, వాటిలో పెట్టుబడి పెట్టే నిధి ద్వారా స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమం. గుర్తింపును పరిశ్రమల ప్రోత్సాహం, అంతర్గత వాణిజ్య శాఖ (DPIIT) ఇస్తుంది. యూనికార్న్ (unicorn) అంటే విలువ 100 కోట్ల అమెరికన్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువ ఉన్న స్టార్టప్. ఇంక్యుబేటర్ (incubator) ప్రారంభ ఆలోచనలకు సహాయపడుతుంది; యాక్సిలరేటర్ (accelerator) ఇప్పటికే ఉన్న చిన్న సంస్థలు ఎదగడానికి సహాయపడుతుంది; వెంచర్ క్యాపిటల్ (venture capital) అంటే అధిక ముప్పు గల యువ సంస్థల్లో పెట్టుబడి పెట్టే డబ్బు. విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధన సంస్థల్లోని సాంకేతిక వ్యాపార ఇంక్యుబేటర్లు కూడా విజ్ఞాన, సాంకేతిక శాఖతో కలిసి పనిచేస్తాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ నవకల్పన కేంద్రాలు, ఇంక్యుబేషన్ కేంద్రాల ద్వారా స్టార్టప్‌లకు మద్దతు ఇస్తుంది; ప్రస్తుత జాబితా కోసం తాజా అధికారిక ప్రకటనను చూడండి.

వ్యవసాయం కోసం విజ్ఞాన శాస్త్రం: రంగుల విప్లవాలు

భారతదేశ తొలి ఆహార కొరత 1960లలో హరిత విప్లవానికి దారితీసింది. ఇది గోధుమ, వరిలో అధిక దిగుబడి రకాలు, నీటిపారుదల, ఎరువులు, పురుగుమందులను ఉపయోగించింది. నార్మన్ బోర్లాగ్ (Norman Borlaug) అధిక దిగుబడి గోధుమ రకాలను అభివృద్ధి చేశారు; ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్ (M. S. Swaminathan) భారతదేశంలో హరిత విప్లవ పితామహుడిగా ప్రసిద్ధి. పంజాబ్, హరియాణా, పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్ మొదట లాభపడ్డాయి. దుష్ప్రభావాలు: భూగర్భ జలాలు తగ్గడం, నేల దెబ్బతినడం, రసాయనాల అధిక వినియోగం; అందుకే స్థిరమైన వ్యవసాయం, "సతత హరిత విప్లవం (Evergreen Revolution)" భావన ఇప్పుడు చర్చలో ఉన్నాయి.

శ్వేత విప్లవం, దీనినే ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ అని కూడా అంటారు, జాతీయ పాడి అభివృద్ధి బోర్డు (NDDB) నాయకత్వంలో జరిగి భారతదేశాన్ని ప్రముఖ పాల ఉత్పత్తి దేశంగా చేసింది. ఇది సహకార సంఘాలపై ఆధారపడింది; వాటిలో రైతులే డెయిరీకి యజమానులు. నీలి విప్లవం మెరుగైన విత్తనం, మేత, పంజరాలు, హ్యాచరీలు, శీతల నిల్వ ద్వారా చేపల ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించింది; తీర ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆక్వాకల్చర్, రొయ్యల పెంపకానికి ప్రసిద్ధి. ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన మత్స్య రంగానికి మద్దతు ఇస్తుంది.

వ్యవసాయంలో ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రంలో సెన్సార్లు, ఉపగ్రహ డేటాతో కచ్చితమైన వ్యవసాయం (precision farming), పిచికారీకి డ్రోన్లు, నేల ఆరోగ్య కార్డులు, బిందు, తుంపర సేద్య పద్ధతులు ("ప్రతి చుక్కకు ఎక్కువ పంట"), సంకర, పోషక విలువలు పెంచిన విత్తనాలు, సేంద్రీయ, సహజ వ్యవసాయం, మొబైల్ యాప్‌ల ద్వారా పంట సలహాలు ఉన్నాయి. భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి (ICAR) వ్యవసాయ పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ; కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు కొత్త సాంకేతికతను రైతులకు చేరవేస్తాయి. e-NAM వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల కోసం ఆన్‌లైన్ జాతీయ మార్కెట్.

ఇతర ప్రధాన విజ్ఞాన–సాంకేతిక మిషన్లు

• అంతరిక్షం, అణుశక్తి: ISRO అంతరిక్ష మిషన్లకు, అణుశక్తి శాఖ అణు కార్యక్రమానికి నాయకత్వం వహిస్తాయి.
• ఆరోగ్యం, బయోటెక్: ఆయుష్మాన్ భారత్, బయోటెక్నాలజీ శాఖ అందుబాటు ధరలో ఆరోగ్య సాంకేతికతను ప్రోత్సహిస్తాయి.
• స్వచ్ఛ ఇంధనం: జాతీయ సౌర మిషన్, జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్.
• నీరు, నగర మిషన్లు: కుళాయి నీటి కోసం జల్ జీవన్ మిషన్, పట్టణ సేవల్లో సాంకేతికత కోసం స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్.
• నైపుణ్యాలు: స్కిల్ ఇండియా మిషన్ యువతకు ఆధునిక నైపుణ్యాలలో శిక్షణ ఇస్తుంది.
• పరిశోధన: జాతీయ పరిశోధన ఫౌండేషన్ విశ్వవిద్యాలయాలు, సంస్థల్లో పరిశోధనకు మద్దతు ఇస్తుంది.

ముఖ్య సంస్థలు మరియు మిషన్లను ఎలా తనిఖీ చేస్తారు

పురోగతిని కొలిస్తేనే మిషన్లు ఉపయోగపడతాయి. డాష్‌బోర్డులు, మూడవ పక్ష సమీక్షలు, సీనియర్ కమిటీకి క్రమం తప్పకుండా నివేదికలు ఉపయోగిస్తారు. విజ్ఞాన, సాంకేతిక శాఖ యువతను విజ్ఞాన శాస్త్రం వైపు ఆకర్షించడానికి INSPIRE పథకాన్ని కూడా నడుపుతుంది; జాతీయ విజ్ఞాన పురస్కారాలు శాస్త్రవేత్తలను గౌరవిస్తాయి. CSIR అనేక జాతీయ ప్రయోగశాలలను నడుపుతుంది, ఔషధాలు, పదార్థాలు, తోలు వంటి ఆచరణాత్మక పరిశోధనపై పనిచేస్తుంది. DRDO రక్షణ సాంకేతికతపై పనిచేస్తుంది. సాంకేతిక అభివృద్ధి బోర్డు (Technology Development Board) కొత్త భారతీయ సాంకేతికతను మార్కెట్‌కు తెచ్చే సంస్థలకు నిధులు ఇస్తుంది. పేటెంట్ దాఖలు మద్దతు, కళాశాలల్లోని నవకల్పన, వ్యవస్థాపకత విభాగాలు విద్యార్థులు ఆలోచనలను ఉత్పత్తులుగా మార్చుకోవడానికి సహాయపడతాయి. పరిశోధన, పరిశ్రమ, రైతుల మధ్య ఈ అనుబంధాలను బలోపేతం చేయడానికే మిషన్లు ప్రయత్నిస్తాయి.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

• అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్ నీతి ఆయోగ్‌కు చెందినది; స్టార్టప్ గుర్తింపు DPIIT నుండి వస్తుంది.
• నీలి అంటే చేపలు; శ్వేత అంటే పాలు; పసుపు అంటే నూనెగింజలు; హరిత అంటే ధాన్యాలు.
• బోర్లాగ్ గోధుమ విత్తనాలను అభివృద్ధి చేశారు; స్వామినాథన్ భారతీయ ప్రయత్నానికి నాయకత్వం వహించారు; కురియన్ పాల రంగానికి నాయకత్వం వహించారు.
• ఆధార్‌ను UIDAI జారీ చేస్తుంది; UPI చెల్లింపుల కోసం; డిజిలాకర్ పత్రాలను నిల్వ చేస్తుంది.
• డిజిటల్ ఇండియా డిజిటల్ సేవలను నిర్మిస్తుంది; మేక్ ఇన్ ఇండియా తయారీని నిర్మిస్తుంది.
• ఇంక్యుబేటర్ ప్రారంభ ఆలోచనలకు మద్దతు ఇస్తుంది; యాక్సిలరేటర్ ఉన్న సంస్థలను ఎదిగేలా చేస్తుంది.
• భారత్‌నెట్ గ్రామ పంచాయతీలను ఆప్టికల్ ఫైబర్‌తో అనుసంధానిస్తుంది; ఇది మొబైల్ యాప్ కాదు.
• PLI పథకాలు ఉత్పత్తికి అనుసంధానించిన ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తాయి; అవి ఇళ్ల కోసం రుణాలు కావు.

ఒక్క వాక్యంలో

• అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్స్ పాఠశాలల్లో ఏర్పాటు చేస్తారు.
• ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ అంటే శ్వేత విప్లవం.
• వర్గీస్ కురియన్ పాల సహకార ఉద్యమంతో ముడిపడి ఉన్నారు.
• ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్ భారతదేశంలో హరిత విప్లవంతో ముడిపడి ఉన్నారు.
• నీలి విప్లవం చేపల ఉత్పత్తికి సంబంధించినది.
• యూనికార్న్ విలువ 100 కోట్ల అమెరికన్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువ.
• JAM అంటే జన్ ధన్, ఆధార్, మొబైల్.
• UPI తక్షణ మొబైల్ చెల్లింపులను సాధ్యం చేస్తుంది.
• భారత్‌నెట్ ఒక ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్‌వర్క్.
• ICAR వ్యవసాయ పరిశోధనకు అత్యున్నత సంస్థ.
• కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు సాంకేతికతను రైతులకు చేరవేస్తాయి.
• ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ సబ్సిడీలను బ్యాంకు ఖాతాలకు పంపుతుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

1. అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్‌ను నిర్వహించేది

   1. సుప్రీంకోర్టు
   2. నీతి ఆయోగ్
   3. ఎన్నికల సంఘం
   4. భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
   సమాధానం

   B. నీతి ఆయోగ్

   The Atal Innovation Mission is run by

   1. Supreme Court
   2. NITI Aayog
   3. Election Commission
   4. Reserve Bank of India

2. అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‌లు ప్రధానంగా ఎవరి కోసం ఉద్దేశించినవి?

   1. బ్యాంకు సిబ్బంది
   2. రైతులు
   3. సైనికులు
   4. పాఠశాల విద్యార్థులు
   సమాధానం

   D. పాఠశాల విద్యార్థులు

   Atal Tinkering Labs are meant mainly for

   1. Bank staff
   2. Farmers
   3. Soldiers
   4. School students

3. పాల ఉత్పత్తికి సంబంధించిన విప్లవం ఏది?

   1. నీలి
   2. హరిత
   3. శ్వేత
   4. పసుపు
   సమాధానం

   C. శ్వేత

   Which revolution is linked with milk production?

   1. Blue
   2. Green
   3. White
   4. Yellow

4. నీలి విప్లవం దేనితో ముడిపడి ఉంది?

   1. బంగాళాదుంప
   2. గోధుమ
   3. నూనెగింజలు
   4. చేపల ఉత్పత్తి
   సమాధానం

   D. చేపల ఉత్పత్తి

   The Blue Revolution is associated with

   1. Potato
   2. Wheat
   3. Oilseeds
   4. Fish production

5. పసుపు విప్లవం దేనికి సంబంధించినది?

   1. నూనెగింజలు
   2. ఎరువులు
   3. గుడ్లు
   4. పండ్లు
   సమాధానం

   A. నూనెగింజలు

   The Yellow Revolution relates to

   1. Oilseeds
   2. Fertilisers
   3. Eggs
   4. Fruits

6. హరిత విప్లవం ప్రధానంగా దేని ఉత్పత్తిని పెంచింది?

   1. పట్టు
   2. ఆహార ధాన్యాలు
   3. చేపలు
   4. పాలు
   సమాధానం

   B. ఆహార ధాన్యాలు

   The Green Revolution mainly increased the production of

   1. Silk
   2. Food grains
   3. Fish
   4. Milk

7. భారతదేశంలో హరిత విప్లవ పితామహుడిగా ఎవరిని పిలుస్తారు?

   1. వర్గీస్ కురియన్
   2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
   3. విక్రమ్ సారాభాయ్
   4. హోమీ భాభా
   సమాధానం

   B. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్

   Who is known as the father of the Green Revolution in India?

   1. Verghese Kurien
   2. M. S. Swaminathan
   3. Vikram Sarabhai
   4. Homi Bhabha

8. భారతదేశంలో శ్వేత విప్లవంతో ముడిపడి ఉన్నవారు ఎవరు?

   1. వర్గీస్ కురియన్
   2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్
   3. ఏ. పి. జె. అబ్దుల్ కలాం
   4. నార్మన్ బోర్లాగ్
   సమాధానం

   A. వర్గీస్ కురియన్

   Who is associated with the White Revolution in India?

   1. Verghese Kurien
   2. M. S. Swaminathan
   3. A. P. J. Abdul Kalam
   4. Norman Borlaug

9. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్‌ను అమలుచేసిన సంస్థ ఏది?

   1. అణుశక్తి కమిషన్
   2. భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ
   3. జాతీయ పాడి అభివృద్ధి బోర్డు (NDDB)
   4. సర్వే ఆఫ్ ఇండియా
   సమాధానం

   C. జాతీయ పాడి అభివృద్ధి బోర్డు (NDDB)

   Operation Flood was implemented by the

   1. Atomic Energy Commission
   2. Indian Space Research Organisation
   3. National Dairy Development Board
   4. Survey of India

10. డిజిటల్ ఇండియా ప్రధాన లక్ష్యం

    1. అన్ని బ్యాంకులను మూసివేయడం
    2. మొబైల్ ఫోన్లను నిషేధించడం
    3. ఎగుమతులను ఆపడం
    4. ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్‌లైన్‌లో అందించడం మరియు డిజిటల్ అందుబాటును మెరుగుపరచడం
    సమాధానం

    D. ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్‌లైన్‌లో అందించడం మరియు డిజిటల్ అందుబాటును మెరుగుపరచడం

    Digital India aims mainly to

    1. Close all banks
    2. Ban mobile phones
    3. Stop exports
    4. Provide government services online and improve digital access

11. ఆధార్‌ను జారీ చేసేది

    1. UIDAI
    2. TRAI
    3. RBI
    4. నీతి ఆయోగ్
    సమాధానం

    A. UIDAI

    Aadhaar is issued by

    1. UIDAI
    2. TRAI
    3. RBI
    4. NITI Aayog

12. UPI ని దేనికి ఉపయోగిస్తారు?

    1. వాతావరణ అంచనాకు
    2. భూ సర్వేకు
    3. నేల పరీక్షకు
    4. తక్షణ మొబైల్ చెల్లింపులకు
    సమాధానం

    D. తక్షణ మొబైల్ చెల్లింపులకు

    UPI is used for

    1. Weather forecasting
    2. Land survey
    3. Soil testing
    4. Instant mobile payments

13. డిజిలాకర్ అనేది దేనికి ఉపయోగపడే సదుపాయం?

    1. ఉపగ్రహాలను ట్రాక్ చేయడానికి
    2. విత్తనాలను పరీక్షించడానికి
    3. అధికారిక పత్రాలను డిజిటల్‌గా నిల్వ చేయడానికి
    4. కరెన్సీని ముద్రించడానికి
    సమాధానం

    C. అధికారిక పత్రాలను డిజిటల్‌గా నిల్వ చేయడానికి

    DigiLocker is a facility to

    1. Track satellites
    2. Test seeds
    3. Store official documents digitally
    4. Print currency

14. భారత్‌నెట్ దేనిని అనుసంధానించడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

    1. విమానాశ్రయాలు
    2. గ్రామ పంచాయతీలను ఆప్టికల్ ఫైబర్‌తో
    3. రైల్వే స్టేషన్లు మాత్రమే
    4. ఓడరేవులు
    సమాధానం

    B. గ్రామ పంచాయతీలను ఆప్టికల్ ఫైబర్‌తో

    BharatNet aims to connect

    1. Airports
    2. Gram panchayats with optical fibre
    3. Railway stations only
    4. Ports

15. JAM త్రయం అంటే

    1. జల్, అన్న, మార్గ్
    2. ఉద్యోగాలు, వ్యవసాయం, తయారీ
    3. జన్ ధన్, ఆధార్, మొబైల్
    4. న్యాయం, అధికారం, నిర్వహణ
    సమాధానం

    C. జన్ ధన్, ఆధార్, మొబైల్

    JAM trinity stands for

    1. Jal, Anna, Marg
    2. Jobs, Agriculture, Manufacturing
    3. Jan Dhan, Aadhaar, Mobile
    4. Justice, Authority, Management

16. మేక్ ఇన్ ఇండియా ప్రధానంగా దేనిని ప్రోత్సహిస్తుంది?

    1. కార్ల దిగుమతులు
    2. కర్మాగారాల మూసివేత
    3. విదేశీ పర్యాటకం మాత్రమే
    4. భారతదేశంలో తయారీ
    సమాధానం

    D. భారతదేశంలో తయారీ

    Make in India mainly promotes

    1. Imports of cars
    2. Closing factories
    3. Foreign tourism only
    4. Manufacturing in India

17. ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలు ప్రయోజనాలను దేని ఆధారంగా ఇస్తాయి?

    1. ఉత్పత్తి లేదా అమ్మకాలు
    2. కార్యాలయం ఉన్న ప్రదేశం
    3. డైరెక్టర్ల సంఖ్య
    4. సంస్థ వయసు
    సమాధానం

    A. ఉత్పత్తి లేదా అమ్మకాలు

    Production-linked incentive schemes give benefits based on

    1. Production or sales
    2. Location of office
    3. Number of directors
    4. Age of the firm

18. భారతదేశంలో స్టార్టప్ గుర్తింపును మంజూరు చేసేది

    1. SEBI
    2. DPIIT
    3. సుప్రీంకోర్టు
    4. ISRO
    సమాధానం

    B. DPIIT

    Start-up recognition in India is granted by

    1. SEBI
    2. DPIIT
    3. Supreme Court
    4. ISRO

19. ఒక బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు పైగా విలువ ఉన్న స్టార్టప్‌ను ఏమంటారు?

    1. డాల్ఫిన్
    2. ఫీనిక్స్
    3. పెగాసస్
    4. యూనికార్న్
    సమాధానం

    D. యూనికార్న్

    A start-up valued at over one billion US dollars is called a

    1. Dolphin
    2. Phoenix
    3. Pegasus
    4. Unicorn

20. భారతదేశంలో వ్యవసాయ రంగంలో అత్యున్నత పరిశోధన సంస్థ ఏది?

    1. ICAR
    2. ISRO
    3. DRDO
    4. CSIR
    సమాధానం

    A. ICAR

    Which body is the apex research body for agriculture in India?

    1. ICAR
    2. ISRO
    3. DRDO
    4. CSIR

21. కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాల ఉద్దేశం

    1. ట్రాక్టర్లు అమ్మడం
    2. కొత్త వ్యవసాయ సాంకేతికతను రైతులకు చేరవేయడం
    3. బ్యాంకులను నియంత్రించడం
    4. వ్యవసాయ రుణాలను ముద్రించడం
    సమాధానం

    B. కొత్త వ్యవసాయ సాంకేతికతను రైతులకు చేరవేయడం

    Krishi Vigyan Kendras are meant to

    1. Sell tractors
    2. Carry new farm technology to farmers
    3. Regulate banks
    4. Print farm loans

22. "ప్రతి చుక్కకు ఎక్కువ పంట" (more crop per drop) నినాదం దేనితో ముడిపడి ఉంది?

    1. వరద నీటిపారుదల
    2. బిందు మరియు తుంపర సేద్యం
    3. వర్షం కోసం నృత్యం
    4. కాలువ తవ్వకం మాత్రమే
    సమాధానం

    B. బిందు మరియు తుంపర సేద్యం

    The slogan 'more crop per drop' is linked to

    1. Flood irrigation
    2. Drip and sprinkler irrigation
    3. Rain dance
    4. Canal digging only

23. భూసార కార్డులు రైతులకు దేని గురించి తెలియజేస్తాయి?

    1. రుణ బకాయిలు
    2. వాతావరణం
    3. తమ నేల పోషక స్థితి
    4. మార్కెట్ ధరలు
    సమాధానం

    C. తమ నేల పోషక స్థితి

    Soil Health Cards tell farmers about

    1. Loan dues
    2. Weather
    3. Nutrient status of their soil
    4. Market prices

24. హరిత విప్లవంతో తరచుగా ముడిపడి ఉన్న దుష్ప్రభావం ఏది?

    1. భూగర్భ జలాల తగ్గుదల మరియు నేల దెబ్బతినడం
    2. అన్ని పంటల నష్టం
    3. గోధుమ దిగుబడి తగ్గడం
    4. హిమానీనదాల పరిమాణం పెరగడం
    సమాధానం

    A. భూగర్భ జలాల తగ్గుదల మరియు నేల దెబ్బతినడం

    A side effect often linked with the Green Revolution is

    1. Fall in groundwater and soil damage
    2. Loss of all crops
    3. Decrease in wheat yield
    4. Rise in glacier size

25. విద్యార్థులు పనిచేసే నమూనాలను నిర్మించి, సమస్య పరిష్కారాన్ని నేర్చుకోవాలని ఒక పాఠశాల కోరుకుంటోంది. దీని కోసం ల్యాబ్‌లను అందించే పథకం ఏది?

    1. భూసార కార్డు
    2. PM-KUSUM
    3. అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‌లు
    4. e-NAM
    సమాధానం

    C. అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‌లు

    A school wants students to build working models and learn problem solving. Which scheme gives labs for this?

    1. Soil Health Card
    2. PM-KUSUM
    3. Atal Tinkering Labs
    4. e-NAM

26. ప్రారంభ దశలో ఉన్న ఒక ఆలోచనకు మార్గదర్శకులు, స్థలం మరియు నిధులు అవసరం. ఏ రకమైన సంస్థ సహాయం చేస్తుంది?

    1. కస్టమ్స్ హౌస్
    2. శీతల గిడ్డంగి
    3. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్
    4. ఇంక్యుబేటర్
    సమాధానం

    D. ఇంక్యుబేటర్

    An early-stage idea needs mentors, space and funding. Which type of organisation helps?

    1. Customs house
    2. Cold storage
    3. Stock exchange
    4. Incubator

27. సబ్సిడీ డబ్బును నేరుగా లబ్ధిదారుని బ్యాంకు ఖాతాకు పంపడాన్ని ఏమంటారు?

    1. నగదు రుణ పరిమితి
    2. కనీస మద్దతు ధర
    3. స్థిర డిపాజిట్
    4. ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (DBT)
    సమాధానం

    D. ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ (DBT)

    Subsidy money sent straight to a beneficiary's bank account is called

    1. Cash credit limit
    2. Minimum support price
    3. Fixed deposit
    4. Direct Benefit Transfer

28. ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ విజయం వెనుక ఉన్న సహకార నమూనా ఏది?

    1. రైతుల యాజమాన్యంలోని పాడి సహకార సంఘాలు
    2. ప్రైవేటు గుత్తాధిపత్యం
    3. విదేశీ వాణిజ్య సంస్థలు
    4. ప్రభుత్వ మిల్లులు మాత్రమే
    సమాధానం

    A. రైతుల యాజమాన్యంలోని పాడి సహకార సంఘాలు

    Which cooperative model is behind the success of Operation Flood?

    1. Farmer-owned dairy cooperatives
    2. Private monopoly
    3. Foreign trading firms
    4. State-run mills only

29. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. డిజిటల్ ఇండియా డిజిటల్ సేవలను మరియు మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మిస్తుంది. 2. మేక్ ఇన్ ఇండియా తయారీని ప్రోత్సహిస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Digital India builds digital services and infrastructure. 2. Make in India promotes manufacturing.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

30. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. అటల్ ఇన్నోవేషన్ మిషన్‌ను నీతి ఆయోగ్ నిర్వహిస్తుంది. 2. దీనిలో అటల్ ఇంక్యుబేషన్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 లేదా 2 కాదు
    4. 1 మరియు 2 రెండూ
    సమాధానం

    D. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Atal Innovation Mission is run by NITI Aayog. 2. It includes Atal Incubation Centres.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Neither 1 nor 2
    4. Both 1 and 2

31. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. నీలి విప్లవం నూనెగింజల కోసం. 2. శ్వేత విప్లవం పాల కోసం.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Blue Revolution is for oilseeds. 2. White Revolution is for milk.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

32. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. నార్మన్ బోర్లాగ్ అధిక దిగుబడి గోధుమ రకాలను అభివృద్ధి చేశారు. 2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్ భారతదేశంలో హరిత విప్లవంతో ముడిపడి ఉన్నారు.

    1. 1 మరియు 2 రెండూ
    2. 1 మాత్రమే
    3. 2 మాత్రమే
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Norman Borlaug developed high-yield wheat varieties. 2. M. S. Swaminathan is linked with the Green Revolution in India.

    1. Both 1 and 2
    2. 1 only
    3. 2 only
    4. Neither 1 nor 2

33. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ఆధార్ 12 అంకెల సంఖ్య. 2. ఆధార్‌ను TRAI జారీ చేస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Consider the statements: 1. Aadhaar is a 12-digit number. 2. Aadhaar is issued by TRAI.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

34. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. స్టార్టప్ గుర్తింపును DPIIT ఇస్తుంది. 2. యూనికార్న్ విలువ ఒక బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు పైగా ఉంటుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Start-up recognition is given by DPIIT. 2. A unicorn is valued at over one billion US dollars.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

35. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు ICAR తో అనుసంధానమై ఉన్నాయి. 2. కచ్చితమైన వ్యవసాయంలో (precision farming) సెన్సర్లు మరియు ఉపగ్రహ డేటాను ఉపయోగించవచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 లేదా 2 కాదు
    4. 1 మరియు 2 రెండూ
    సమాధానం

    D. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. Krishi Vigyan Kendras are linked with ICAR. 2. Precision farming can use sensors and satellite data.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Neither 1 nor 2
    4. Both 1 and 2

36. కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి: 1. ఇంక్యుబేటర్ ప్రారంభ దశ ఆలోచనలకు సహాయపడుతుంది. 2. వెంచర్ క్యాపిటల్ అంటే యువ, అధిక ప్రమాదం ఉన్న సంస్థల్లో పెట్టే పెట్టుబడి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Consider the statements: 1. An incubator helps early-stage ideas. 2. Venture capital is money invested in young, high-risk firms.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

37. విప్లవాన్ని దాని ఉత్పత్తితో జతపరచండి: 1. హరిత - A. పాలు 2. శ్వేత - B. ఆహార ధాన్యాలు 3. నీలి - C. చేపలు

    1. 1-C, 2-B, 3-A
    2. 1-B, 2-A, 3-C
    3. 1-B, 2-C, 3-A
    4. 1-A, 2-B, 3-C
    సమాధానం

    B. 1-B, 2-A, 3-C

    Match the revolution with its product: 1. Green - A. Milk 2. White - B. Food grains 3. Blue - C. Fish

    1. 1-C, 2-B, 3-A
    2. 1-B, 2-A, 3-C
    3. 1-B, 2-C, 3-A
    4. 1-A, 2-B, 3-C

38. కార్యక్రమాన్ని దాని ప్రధాన అంశంతో జతపరచండి: 1. అటల్ టింకరింగ్ ల్యాబ్‌లు - A. స్టార్టప్ మద్దతు 2. అటల్ ఇంక్యుబేషన్ కేంద్రాలు - B. పాఠశాల ల్యాబ్‌లు 3. స్టార్టప్ ఇండియా - C. స్టార్టప్‌ల కోసం విధానం

    1. 1-C, 2-A, 3-B
    2. 1-B, 2-A, 3-C
    3. 1-B, 2-C, 3-A
    4. 1-A, 2-B, 3-C
    సమాధానం

    B. 1-B, 2-A, 3-C

    Match the programme with its focus: 1. Atal Tinkering Labs - A. Start-up support 2. Atal Incubation Centres - B. School labs 3. Startup India - C. Policy for start-ups

    1. 1-C, 2-A, 3-B
    2. 1-B, 2-A, 3-C
    3. 1-B, 2-C, 3-A
    4. 1-A, 2-B, 3-C

39. డిజిటల్ సాధనాన్ని దాని ఉపయోగంతో జతపరచండి: 1. UPI - A. పత్రాల నిల్వ 2. డిజిలాకర్ - B. ఫైబర్ నెట్‌వర్క్ 3. భారత్‌నెట్ - C. చెల్లింపులు

    1. 1-B, 2-A, 3-C
    2. 1-C, 2-A, 3-B
    3. 1-A, 2-B, 3-C
    4. 1-C, 2-B, 3-A
    సమాధానం

    B. 1-C, 2-A, 3-B

    Match the digital tool with its use: 1. UPI - A. Documents storage 2. DigiLocker - B. Fibre network 3. BharatNet - C. Payments

    1. 1-B, 2-A, 3-C
    2. 1-C, 2-A, 3-B
    3. 1-A, 2-B, 3-C
    4. 1-C, 2-B, 3-A

40. వ్యక్తిని వారి రంగంతో జతపరచండి: 1. వర్గీస్ కురియన్ - A. పాడి సహకార సంఘాలు 2. ఎం. ఎస్. స్వామినాథన్ - B. హరిత విప్లవం 3. నార్మన్ బోర్లాగ్ - C. అధిక దిగుబడి గోధుమ

    1. 1-C, 2-B, 3-A
    2. 1-A, 2-C, 3-B
    3. 1-B, 2-A, 3-C
    4. 1-A, 2-B, 3-C
    సమాధానం

    D. 1-A, 2-B, 3-C

    Match the person with the area: 1. Verghese Kurien - A. Milk cooperatives 2. M. S. Swaminathan - B. Green Revolution 3. Norman Borlaug - C. High-yield wheat

    1. 1-C, 2-B, 3-A
    2. 1-A, 2-C, 3-B
    3. 1-B, 2-A, 3-C
    4. 1-A, 2-B, 3-C

41. మిషన్ పద్ధతి లక్షణం ఏది?

    1. కాల పరిమితి లేకపోవడం
    2. నేతృత్వం వహించే సంస్థ లేకపోవడం
    3. స్పష్టమైన లక్ష్యం, కాల పరిమితి మరియు సమీక్ష
    4. బడ్జెట్ లేకపోవడం
    సమాధానం

    C. స్పష్టమైన లక్ష్యం, కాల పరిమితి మరియు సమీక్ష

    Which one is a mission-mode feature?

    1. No time frame
    2. No lead agency
    3. Clear goal, time frame and review
    4. No budget

42. కింది వాటిలో విధానాలకు మార్గనిర్దేశం చేసే ప్రభుత్వ మేధో సంస్థ (థింక్ ట్యాంక్) ఏది?

    1. నీతి ఆయోగ్
    2. IRDAI
    3. TRAI
    4. BIS
    సమాధానం

    A. నీతి ఆయోగ్

    Which of the following is a government think tank that guides policy?

    1. NITI Aayog
    2. IRDAI
    3. TRAI
    4. BIS

43. బయోఫోర్టిఫైడ్ విత్తనాలను ఎందుకు అభివృద్ధి చేస్తారు?

    1. పంటలను ఎత్తుగా మాత్రమే చేయడానికి
    2. పంటల పోషక పదార్థాన్ని పెంచడానికి
    3. అన్ని చీడపీడలను తొలగించడానికి
    4. వర్షపాతాన్ని తగ్గించడానికి
    సమాధానం

    B. పంటల పోషక పదార్థాన్ని పెంచడానికి

    Biofortified seeds are developed to

    1. Make crops taller only
    2. Increase nutrient content of crops
    3. Remove all pests
    4. Reduce rainfall

44. మత్స్య అభివృద్ధికి మద్దతు ఇచ్చే పథకం ఏది?

    1. PM-KUSUM
    2. UJALA
    3. ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన
    4. స్కిల్ ఇండియా
    సమాధానం

    C. ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన

    Which scheme supports fisheries development?

    1. PM-KUSUM
    2. UJALA
    3. PM Matsya Sampada Yojana
    4. Skill India