Biodiversity and Conservation NEET PYQs in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
Biodiversity and Conservation (జీవవైవిధ్యం – పరిరక్షణ) ఎకాలజీ యూనిట్లో చివరి చాప్టర్, NEET బోటనీలో అత్యధికంగా వాస్తవాలతో నిండిన చాప్టర్లలో ఒకటి. ఇందులో తార్కిక గొలుసులు దాదాపు ఉండవు. బదులుగా పేర్లు (హంబోల్ట్, రాబర్ట్ మే, పాల్ ఎర్లిక్), సంఖ్యలు (జాతుల లెక్కలు, 70 శాతం హాట్స్పాట్ పరిమితి, జాతి-వైశాల్య రేఖ వాలు), వర్గాలు (in-situ, ex-situ, నష్టానికి నాలుగు కారణాలు) ఉంటాయి. NEET వీటిని నేరుగా, తరచుగా అడుగుతుంది, కాబట్టి జాగ్రత్తగా చదివే విద్యార్థి దాదాపు ప్రతి మార్కునూ సాధించగలడు.
ఈ పోస్ట్ Pareeksha డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పాత పేపర్ల నుంచి తీసుకున్న సొంత లెక్కలతో ఈ చాప్టర్ను ఎంత తరచుగా అడుగుతారో, ఏమి పరీక్షిస్తుందో చూపిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఐదు పాత ప్రశ్నలను అధికారిక జవాబులతో సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEET Biodiversity and Conservation ను ఎంత తరచుగా అడుగుతుంది
1988 నుంచి 2026 వరకు Pareeksha డిజిటైజ్ చేసిన 51 పేపర్లలో, ఈ చాప్టర్కు 101 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 47 AIPMT సంవత్సరాల నుంచి వచ్చాయి. 2016 నుంచి 2026 వరకు జరిగిన 18 NEET సిట్టింగ్లలో (రీ-ఎగ్జామ్లు, రెండో దశలతో సహా), ట్యాగ్ అయిన 902 బోటనీ ప్రశ్నలలో ఈ చాప్టర్కు 49 వచ్చాయి. అంటే 22 బోటనీ చాప్టర్లలో 8వ స్థానం.
| NEET సంవత్సరం (అన్ని సిట్టింగ్లు కలిపి) | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| 2013 | 5 |
| 2016 | 6 |
| 2017 | 3 |
| 2018 | 1 |
| 2019 | 5 |
| 2020 | 4 |
| 2021 | 0 |
| 2022 | 8 |
| 2023 | 5 |
| 2024 | 9 |
| 2025 | 2 |
| 2026 | 6 |
2016 నుంచి 2020 వరకు ఉన్న 8 పేపర్లలో 19 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి, పేపర్కు సుమారు 2.4. 2021 నుంచి 2026 వరకు ఉన్న 10 పేపర్లలో 30 ఉన్నాయి, పేపర్కు 3, లేదా ఆ కాలంలో ట్యాగ్ అయిన 507 బోటనీ ప్రశ్నలలో 5.9%. సంవత్సరం నుంచి సంవత్సరానికి తేడాలు పెద్దవి: 2021 లో ఒక్కటీ లేదు, 2024 లోని రెండు పేపర్లలో తొమ్మిది, రద్దయిన మే 2026 సిట్టింగ్లోనే ఐదు. పేపర్కు సుమారు మూడు అని అంచనా వేసుకోండి, ఒక్క సంవత్సరం నుంచి ఎక్కువ అర్థం తీయకండి. కొన్ని డిజిటైజ్ చేసిన పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువగా ఉన్నాయి, కాబట్టి వీటిని దాదాపు ఖచ్చితమైన లెక్కలుగా చూడండి. బోటనీ చిత్రం NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజ్ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో) లో ఉంది.
ప్రశ్నలు ఏమి పరీక్షిస్తాయి
సిలబస్ లైన్ జీవవైవిధ్య భావన, నమూనాలు, ప్రాముఖ్యత, నష్టం, దాని పరిరక్షణ, అలాగే హాట్స్పాట్లు, అంతరించే ప్రమాదంలో ఉన్న జీవులు, అంతరించిపోవడం (extinction), రెడ్ డేటా బుక్, బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్లు, జాతీయ ఉద్యానవనాలు, అభయారణ్యాలు, పవిత్ర తోపులు (sacred groves) ను కవర్ చేస్తుంది. పాత ప్రశ్నలు ఐదు గుంపులుగా ఉన్నాయి.
- ఎన్ని జాతులు, ఎక్కడ. ప్రపంచ అంచనాలు, అమెజాన్ జాతుల సంఖ్యలు, అక్షాంశ ప్రవణత (latitudinal gradient), ఉష్ణమండలాలు ఎందుకు అత్యంత సంపన్నమైనవి.
- జాతి-వైశాల్య సంబంధం (Species-area relationship). హంబోల్ట్ పరిశీలన, సమీకరణం, Z విలువ.
- జీవవైవిధ్య ప్రాముఖ్యత. రివెట్ పాపర్ పరికల్పన (rivet popper hypothesis), స్థిరత్వం, బయోప్రాస్పెక్టింగ్ (bioprospecting).
- జీవవైవిధ్య నష్టం. Evil Quartet, దాని ఉదాహరణలు, ఆరో అంతరించిపోవడం, సహ-అంతరించిపోవడం (co-extinction).
- పరిరక్షణ. in-situ, ex-situ పద్ధతులు, హాట్స్పాట్లు, పవిత్ర తోపులు, IUCN రెడ్ లిస్ట్, ఎర్త్ సమ్మిట్, 2002 జోహన్నెస్బర్గ్ సమ్మిట్.
సాల్వ్ చేసిన NEET పాత ప్రశ్నలు
కింది ప్రతి ప్రశ్న పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో పాటు తీసుకున్నది. సాల్యూషన్ మాది.
1. ఉపయోగకరమైన ఉత్పత్తుల కోసం జీవవైవిధ్యంలో వెతకడం
NEET 2026 (రద్దయిన మే సిట్టింగ్), Q4 నుంచి.
ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత ఉన్న ఉత్పత్తుల కోసం అణు, జన్యు, జాతి స్థాయి వైవిధ్యాన్ని అన్వేషించడాన్ని ఇలా అంటారు
- (A) బయోఫోర్టిఫికేషన్ (Biofortification)
- (B) బయోరెమిడియేషన్ (Bioremediation)
- (C) బయోప్రాస్పెక్టింగ్ (Bioprospecting)
- (D) బయోమాగ్నిఫికేషన్ (Biomagnification)
అధికారిక జవాబు: (C)
సాల్యూషన్. బయోప్రాస్పెక్టింగ్ అంటే కొత్త మందుల వంటి ఆర్థిక విలువ గల ఉత్పత్తుల కోసం అణు, జన్యు, జాతి స్థాయి వైవిధ్యంలో వెతకడం. జీవవైవిధ్యాన్ని పరిరక్షించడానికి ఉన్న సంకుచిత ప్రయోజనాత్మక కారణాలలో ఇది ఒకటి. బయోఫోర్టిఫికేషన్ ఎక్కువ పోషకాలున్న పంటలను పెంపొందిస్తుంది, బయోరెమిడియేషన్ కాలుష్యాన్ని శుభ్రం చేయడానికి జీవులను వాడుతుంది, బయోమాగ్నిఫికేషన్ ఆహార శృంఖలంలో పైకి వెళ్లేకొద్దీ విష పదార్థం పేరుకుపోవడం. నాలుగు పదాలూ "bio" తో మొదలవుతాయి, అదే అసలు ఇబ్బంది.
2. అమెజాన్లో జాతులు
NEET 2026 re-exam, Q144 నుంచి.
అమెజాన్ వర్షారణ్యంలో జాతుల సంఖ్య ప్రకారం కింది వాటిని అవరోహణ క్రమంలో అమర్చండి.
(a) మొక్కలు (b) పక్షులు
(c) చేపలు (d) అకశేరుకాలు (Invertebrates)
(e) క్షీరదాలు
కింద ఇచ్చిన ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:
- (A) (c) > (b) > (d) > (e) > (a)
- (B) (d) > (a) > (c) > (b) > (e)
- (C) (e) > (b) > (a) > (c) > (d)
- (D) (b) > (a) > (d) > (c) > (e)
అధికారిక జవాబు: (B)
సాల్యూషన్. అమెజాన్లో సుమారు 1,25,000 అకశేరుక జాతులు, 40,000 మొక్కల జాతులు, 3,000 చేపల జాతులు, 1,300 పక్షి జాతులు, 427 క్షీరద జాతులు ఉన్నాయని అంచనా. అవరోహణ క్రమంలో అది అకశేరుకాలు, మొక్కలు, చేపలు, పక్షులు, క్షీరదాలు: (d) > (a) > (c) > (b) > (e). NEET 2022 Phase 2 దాదాపు ఇదే ప్రశ్న అడిగింది, కాబట్టి ఈ ఐదు సంఖ్యలను క్రమంలో నేర్చుకోండి.
3. Ex-situ పరిరక్షణ
NEET 2025, Q99 నుంచి.
కింది వాటిలో ex-situ పరిరక్షణకు ఉదాహరణ ఏది?
- (A) జాతీయ ఉద్యానవనం
- (B) వన్యప్రాణి అభయారణ్యం
- (C) జంతు ప్రదర్శనశాలలు, వృక్షశాస్త్ర ఉద్యానవనాలు
- (D) రక్షిత ప్రాంతాలు
అధికారిక జవాబు: (C)
సాల్యూషన్. Ex-situ అంటే "స్థలం వెలుపల": జీవిని దాని ఆవాసం నుంచి తీసి, జూ, బొటానికల్ గార్డెన్, వైల్డ్లైఫ్ సఫారీ పార్క్ లేదా సీడ్ బ్యాంక్ వంటి మనుషులు నిర్వహించే చోట ఉంచడం. జాతీయ ఉద్యానవనాలు, వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు, ఇతర రక్షిత ప్రాంతాలు జాతులు నివసించే చోటే వాటిని రక్షిస్తాయి, అదే in-situ పరిరక్షణ. ఈ తేడాను 2022, 2024 లోని రెండు పేపర్లు, 2025, మే 2026 సిట్టింగ్లలో అడిగారు.
4. హాట్స్పాట్ను ఏది చేస్తుంది
NEET 2024 re-exam, Q1 నుంచి.
అధిక స్థాయి జాతి సమృద్ధి, అధిక స్థాయి స్థానిక జాతుల ప్రాబల్యం (endemism), 70% జాతులు, ఆవాసం నష్టపోయిన ప్రాంతాలను ఇలా గుర్తిస్తారు:
- (A) సహజ రిజర్వ్లు
- (B) పవిత్ర తోపులు
- (C) జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు (Biodiversity Hotspots)
- (D) జీవభౌగోళిక ప్రాంతాలు
అధికారిక జవాబు: (C)
సాల్యూషన్. జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్లు అంటే చాలా ఎక్కువ జాతి సమృద్ధి, అధిక స్థానిక జాతుల ప్రాబల్యం ఉండి, తమ అసలు ఆవాసంలో కనీసం 70 శాతం కోల్పోయి తీవ్రమైన ముప్పులో ఉన్న ప్రాంతాలు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 34 హాట్స్పాట్లు ఉన్నాయి, వాటిలో మూడు భారతదేశ అధిక జీవవైవిధ్య ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తాయి: పశ్చిమ కనుమలు, శ్రీలంక; ఇండో-బర్మా; హిమాలయాలు. పవిత్ర తోపులు మతపరమైన కారణాలతో స్థానిక సమాజాలు రక్షించే అటవీ ప్రాంతాలు, అది పూర్తిగా వేరే భావన.
5. అంతరించే ప్రమాదంలో ఉన్న జాతుల జాబితాను ఎవరు ప్రచురిస్తారు
NEET 2024, Q102 నుంచి.
అంతరించే ప్రమాదంలో ఉన్న జాతుల జాబితాను విడుదల చేసినది-
- (A) FOAM
- (B) IUCN
- (C) GEAC
- (D) WWF
అధికారిక జవాబు: (B)
సాల్యూషన్. IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) ముప్పు ఉన్న జాతుల రెడ్ లిస్ట్ను (గతంలో రెడ్ డేటా బుక్ అనేవారు) ప్రచురిస్తుంది. GEAC జన్యుపరంగా మార్పు చేసిన జీవులపై భారతదేశ కమిటీ, అది బయోటెక్నాలజీ చాప్టర్కు చెందినది. WWF ఒక పరిరక్షణ సంస్థ, కానీ ఈ జాబితాను విడుదల చేయదు.
నేర్చుకోవలసిన ముఖ్య వాస్తవాలు
సంఖ్యలు
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్ణించిన జాతులు: 1.5 మిలియన్ల కంటే కొంచెం ఎక్కువ. రాబర్ట్ మే మొత్తం ప్రపంచ వైవిధ్య అంచనా: సుమారు 7 మిలియన్లు.
- భారతదేశానికి ప్రపంచ భూభాగంలో సుమారు 2.4 శాతం ఉంది, కానీ ప్రపంచ జాతి వైవిధ్యంలో సుమారు 8.1 శాతం ఉంది, ఇది 12 మెగాడైవర్స్ దేశాలలో ఒకటి.
- జాతి-వైశాల్య సంబంధం (హంబోల్ట్): $\log S = \log C + Z \log A$. చాలా ప్రాంతాలకు Z విలువ 0.1 నుంచి 0.2 మధ్య ఉంటుంది, ఖండాల వంటి చాలా పెద్ద ప్రాంతాలకు 0.6 నుంచి 1.2 మధ్య ఉంటుంది.
- ప్రస్తుత అంతరించే రేట్లు మానవ పూర్వ కాలం కంటే 100 నుంచి 1,000 రెట్లు వేగంగా ఉన్నాయని అంచనా (NEET 2026 లో అడిగారు).
ఉష్ణమండలాలు ఎందుకు అత్యంత సంపన్నం
- అవి లక్షల సంవత్సరాలుగా సాపేక్షంగా చెదరకుండా ఉన్నాయి, దీనివల్ల జాతులు వైవిధ్యీకరణ చెందడానికి ఎక్కువ సమయం దొరికింది.
- వాటి పర్యావరణం తక్కువ రుతు మార్పులతో, మరింత స్థిరంగా, ఊహించదగినదిగా ఉంటుంది, ఇది నిచ్ (niche) ప్రత్యేకీకరణను ప్రోత్సహిస్తుంది.
- అవి ఎక్కువ సౌర శక్తిని పొందుతాయి, ఇది అధిక ఉత్పాదకతకు తోడ్పడుతుంది.
Evil Quartet (జీవవైవిధ్య నష్టానికి కారణాలు)
| కారణం | ఉదాహరణ |
|---|---|
| ఆవాస నష్టం, విచ్ఛిన్నం (అత్యంత ముఖ్యమైనది) | ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాల నరికివేత; సోయాబీన్, పశువుల కోసం నరికిన అమెజాన్ |
| అతి దోపిడీ (Over-exploitation) | స్టెల్లర్స్ సీ కౌ, పాసెంజర్ పావురం |
| పరాయి జాతుల ఆక్రమణలు | విక్టోరియా సరస్సులో నైల్ పెర్చ్; Parthenium, Lantana, గుర్రపుడెక్క; ఆఫ్రికన్ క్యాట్ఫిష్ Clarias gariepinus |
| సహ-అంతరించిపోవడం | అతిథేయి, దాని ప్రత్యేక పరాన్నజీవులు; మొక్క, దాని పరాగసంపర్కకారి |
పరిరక్షణ
| In-situ | Ex-situ |
|---|---|
| బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్లు, జాతీయ ఉద్యానవనాలు, వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు, హాట్స్పాట్లు, పవిత్ర తోపులు | జంతు ప్రదర్శనశాలలు, బొటానికల్ గార్డెన్లు, వైల్డ్లైఫ్ సఫారీ పార్క్లు, సీడ్ బ్యాంక్లు, క్రయోప్రిజర్వేషన్ |
పవిత్ర తోపులు ఉదాహరణకు మేఘాలయలోని ఖాసీ, జైంతియా కొండలు, రాజస్థాన్లోని ఆరావళి కొండలు, కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలోని పశ్చిమ కనుమలు, మధ్యప్రదేశ్లోని సర్గుజా, చాందా, బస్తర్ ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. జీవ వైవిధ్యంపై ఎర్త్ సమ్మిట్ 1992 లో రియో డి జనీరోలో జరిగింది; 2002 లో జోహన్నెస్బర్గ్లో జరిగిన సుస్థిర అభివృద్ధిపై ప్రపంచ సదస్సు 2010 నాటికి జీవవైవిధ్య నష్ట రేటును గణనీయంగా తగ్గిస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేసింది.
సాధారణ ట్రాప్లు
- In-situ, ex-situ. "రక్షిత ప్రాంతాలు", "జాతీయ ఉద్యానవనాలు" మనుషులు నిర్వహించినా in-situ. జీవి తన సొంత ఆవాసంలోనే ఉందా లేదా అనేదే పరీక్ష.
- నష్టానికి అత్యంత ముఖ్య కారణం ఆవాస నష్టం, విచ్ఛిన్నం, అతి దోపిడీ కాదు (NEET 2023).
- రివెట్ పాపర్ పరికల్పన పాల్ ఎర్లిక్ది; రివెట్లు జాతులు, విమానం పర్యావరణ వ్యవస్థ (NEET 2023 Manipur).
- Z విలువలు. చిన్న ప్రాంతాలకు 0.1 నుంచి 0.2, ఖండాలకు 0.6 నుంచి 1.2. విద్యార్థులు తరచుగా వీటిని తారుమారు చేస్తారు.
- Bio- పదాలు. బయోప్రాస్పెక్టింగ్, బయోపైరసీ, బయోఫోర్టిఫికేషన్, బయోరెమిడియేషన్, బయోమాగ్నిఫికేషన్ అన్నీ వేర్వేరు.
- ఉష్ణమండల రుతు మార్పులు. ఉష్ణమండల పర్యావరణాలు తక్కువ రుతు మార్పులు ఉన్నవి. అవి ఎక్కువ రుతు మార్పులున్నవని చెప్పే స్టేట్మెంట్ తప్పు (NEET 2024).
Biodiversity and Conservation ను ఎలా చదవాలి
- Pareeksha పుస్తకం Ecology, చాప్టర్ 3 లో చాప్టర్ చదవండి. ఇది హిందీ లో కూడా ఉంది.
- చాప్టర్లోని ప్రతి సంఖ్య, పేరుతో ఒక పేజీ ఫ్యాక్ట్ షీట్ తయారు చేయండి. లైన్ బై లైన్ చదవడం ఫలితమిచ్చే చాప్టర్ ఇది.
- ప్రతి Evil Quartet కారణాన్ని దాని ఉదాహరణలతో నేర్చుకోండి, పది పరిరక్షణ పద్ధతులను in-situ, ex-situ గా అప్రయత్నంగా వర్గీకరించగలిగే వరకు ప్రాక్టీస్ చేయండి.
- NEET పాత పేపర్ల పేజీ నుంచి ఈ చాప్టర్పై ఉన్న ప్రతి పాత ప్రశ్నను సాల్వ్ చేయండి. 2022, 2024 పేపర్లలో ఎక్కువ ఉన్నాయి.
- మీ డ్యాష్బోర్డ్లోని NEET విభాగం లో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి. చాప్టర్ టెస్ట్లు రాయడానికి మీరు లాగిన్ అవ్వాలి.
ఇతర ఎకాలజీ చాప్టర్లు Organisms and Populations, Ecosystem. మొత్తం యూనిట్ను ఒకే పేజీలో చూడటానికి NEET కోసం ఎకాలజీ high-yield టాపిక్స్ చూడండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEET లో Biodiversity and Conservation నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareeksha లో ఉన్న 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో, ఈ చాప్టర్కు 30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, సగటున పేపర్కు మూడు. ఈ సంఖ్య సంవత్సరానికి చాలా మారుతుంది, 2021 లో ఒక్కటీ లేదు నుంచి 2024 లోని రెండు పేపర్లలో తొమ్మిది వరకు.
ఏ అంశాలను ఎక్కువగా అడుగుతారు?
In-situ, ex-situ పరిరక్షణ, Evil Quartet, హాట్స్పాట్లు, జాతి-వైశాల్య సంబంధం. అమెజాన్ జాతుల సంఖ్యలు, ప్రపంచ అంచనాల గురించిన ప్రశ్నలు కూడా పునరావృతమవుతాయి.
ఈ చాప్టర్కు సంఖ్యలను కంఠస్థం చేయాలా?
అవును, కొన్ని: అమెజాన్ సంఖ్యలు, రాబర్ట్ మే అంచనా, భారతదేశ భూభాగం, జాతుల వాటా, Z విలువలు, 70 శాతం హాట్స్పాట్ పరిమితి, 100 నుంచి 1,000 రెట్ల అంతరించే రేటు. ఇవన్నీ అడిగారు, నేర్చుకుంటే సులభమైన మార్కులు.
రామ్సర్ సైట్లు ఈ చాప్టర్లో భాగమా?
ప్రస్తుత సిలబస్ లైన్ హాట్స్పాట్లు, అంతరించే ప్రమాదంలో ఉన్న జీవులు, అంతరించిపోవడం, రెడ్ డేటా బుక్, బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్లు, జాతీయ ఉద్యానవనాలు, అభయారణ్యాలు, పవిత్ర తోపులను పేర్కొంటుంది. వాటిపై దృష్టి పెట్టండి, జాబితా మారవచ్చు కాబట్టి NEET 2027 ఇన్ఫర్మేషన్ బులెటిన్ విడుదలైనప్పుడు చెక్ చేయండి.
NEET లో ఈ చాప్టర్ బోటనీయా, జూవాలజీయా?
Pareeksha లో, మూడు ఎకాలజీ చాప్టర్లూ బోటనీ విభాగం కింద ట్యాగ్ అయ్యాయి. కలిపి, అవి 2021 నుంచి 2026 వరకు ట్యాగ్ అయిన బోటనీ ప్రశ్నలలో సుమారు 17 శాతం.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.