ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర: ప్రాచీన కాలం నుండి రాష్ట్ర విభజన వరకు · Chapter 7

విజయనగర సామ్రాజ్యం

> గుర్తుంచుకోవలసినవి

> - 1336లో మొదటి హరిహరుడు (సంగమ వంశం) స్థాపించాడు; నాలుగు వంశాలు పాలించాయి: సంగమ, సాళువ (1485), తుళువ (1505), ఆరవీడు (1570). రాజధాని హంపి.

> - శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (1509లో పట్టాభిషేకం, 1529లో మరణం) గొప్ప రాజు: ఆంధ్ర భోజుడు, ఆముక్తమాల్యద రచయిత, అష్టదిగ్గజాల పోషకుడు.

> - తళ్లికోట యుద్ధం (1565)తో సామ్రాజ్యం బలహీనపడింది; రాజధాని పెనుకొండకు మారింది.

1. సామ్రాజ్య ఆవిర్భావం

విజయనగర సామ్రాజ్యం 1336లో స్థాపించబడింది. అదే కాలంలో 1347లో అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా బహమనీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు; దాని తొలి రాజధాని గుల్బర్గా. కృష్ణా, తుంగభద్ర నదుల మధ్య భూముల కోసం ఈ రెండు శక్తులు పోరాడాయి.

తొలి రాజధాని ఆనెగొందిగా, తరువాతి రాజధాని హంపి; రెండూ కర్ణాటకలో ఉన్నాయి. హంపి 1986లో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తింపు పొందింది. నగరం పక్కగా తుంగభద్ర నది ప్రవహిస్తుంది.

రెండు పాలనా వ్యవస్థలు ప్రసిద్ధం:

నాయంకర వ్యవస్థ: సామంతులకు సైనిక భూదానాలు.
ఆయగార్ వ్యవస్థ: గ్రామ పరిపాలన.

Vijayanagara Places — Capitals, battle sites and major sites of the Vijayanagara Empire.

2. నాలుగు వంశాలు

వంశం	స్థాపకుడు	ప్రారంభం
సంగమ	మొదటి హరిహరుడు	1336
సాళువ	సాళువ నరసింహుడు	1485
తుళువ	వీర నరసింహుడు	1505
ఆరవీడు	తిరుమల రాయలు	1570

సంగమ రాజులు. మొదటి హరిహరుని తరువాత మొదటి బుక్కరాయలు వచ్చాడు. ఆయన తరువాత రెండవ హరిహరుడు. రెండవ దేవరాయలు 1424లో సింహాసనం అధిష్టించాడు. ఆయన బిరుదు గజబేటకారుడు (ఏనుగుల వేటగాడు). ఆయన తరువాత మల్లికార్జున రాయలు.

తుళువ రాజులు. వీర నరసింహుని తరువాత శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. ఆయన తరువాత 1529లో అచ్యుత రాయలు. 1542లో సదాశివ రాయలు సింహాసనం అధిష్టించాడు.

ఆరవీడు రాజులు. తిరుమల రాయల తరువాత మొదటి శ్రీరంగ రాయలు, ఆపై రెండవ వెంకటపతి రాయలు, ఆ తరువాత రెండవ శ్రీరంగ రాయలు.

3. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (1509-1529)

ఆయన 1509లో పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. ఆయన బిరుదులు ఆంధ్ర భోజుడు, కన్నడ రాజ్యరమారమణుడు. తండ్రి తుళువ నరస నాయకుడు (తుళువ వంశం).

సంవత్సరం	సంఘటన
1509	పట్టాభిషేకం
1510	అల్బుకర్క్ నాయకత్వంలో పోర్చుగీసువారు గోవాను ఆక్రమించారు (అదే కాలం)
1514	ఉదయగిరి స్వాధీనం
1515	కొండవీడు స్వాధీనం
1520	రాయచూరు యుద్ధం
1529	మరణం; అచ్యుత రాయల పట్టాభిషేకం

రచనలు, నిర్మాణాలు.

ఆయన ఆముక్తమాల్యద రచించాడు; ఇది ఆండాళ్ జీవితంపై ప్రబంధం. ఆయన *జాంబవతీ కల్యాణం* కూడా రాశాడు.
హంపిలో కృష్ణ ఆలయం, విఠల ఆలయం, మహానవమి దిబ్బ, అలాగే నాగలాపురం పట్టణాన్ని నిర్మించాడు.
విఠల ఆలయ దైవం విష్ణువు. హంపిలోని రాతి రథం ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉంది.
అచ్యుత రాయలు హంపిలో తిరువెంగళనాథ ఆలయం నిర్మించాడు.
విరూపన్న, వీరన్న లేపాక్షి వీరభద్ర ఆలయాన్ని (అనంతపురం ప్రాంతం) నిర్మించారు.

4. సామ్రాజ్య పతనం

తళ్లికోట యుద్ధం 1565లో జరిగింది. తళ్లికోట కర్ణాటకలో ఉంది. విజయనగర సైన్యానికి రామరాయలు నాయకత్వం వహించాడు; ఆయన దక్కన్ సుల్తానుల కూటమితో పోరాడాడు. ఈ ఓటమి తరువాత సామ్రాజ్యం చీలిపోయింది. రాజధాని పెనుకొండకు (ఆంధ్రప్రదేశ్) మారింది.

ఆరవీడు వంశం 1570లో తిరుమల రాయల ఆధ్వర్యంలో ఏర్పడింది. విజయనగర చివరి కాలంలో 1639లో ఆంగ్లేయులకు మద్రాసు వద్ద భూమి లభించింది.

5. సాహిత్యం, అష్టదిగ్గజాలు

శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో ఎనిమిది మంది గొప్ప కవులు ఉండేవారు; వారే అష్టదిగ్గజాలు.

కవి	రచన	విషయం / ప్రక్రియ
అల్లసాని పెద్దన	మనుచరిత్ర; హరికథాసార సుధానిధి	ప్రవరాఖ్యుని కథ (ప్రబంధం)
నంది తిమ్మన	పారిజాతాపహరణం	పారిజాత వృక్షాపహరణం
రామరాజభూషణుడు	వసుచరిత్ర; నరసభూపాలీయం	వసురాజు కథ
తెనాలి రామకృష్ణుడు	పాండురంగ మాహాత్మ్యం	పండరీపుర విఠలుని మహిమ
పింగళి సూరన	కళాపూర్ణోదయం; రాఘవపాండవీయం; ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నం	రాఘవపాండవీయం ద్వర్థి కావ్యం
మాదయ్యగారి మల్లన	రాజశేఖర చరిత్ర	-
ధూర్జటి	శ్రీకాళహస్తి మహాత్మ్యం	-
అయ్యలరాజు రామభద్రుడు	రామాభ్యుదయం; సకలకథాసార సంగ్రహము	-

బిరుదులు. పెద్దన: ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు. నంది తిమ్మన: ముక్కు తిమ్మన. రామరాజభూషణుడు: భట్టుమూర్తి. తెనాలి రామకృష్ణుడు: వికటకవి. అన్నమాచార్య: పద కవితా పితామహుడు.

ఇతర రచయితలు. తిరుమలాంబ రాసిన *వరదాంబికా పరిణయం* అచ్యుత రాయల వివాహం గురించి. *అచ్యుతరాయాభ్యుదయం* రాజనాథ డిండిముని రచన. *మధురా విజయం* గంగాదేవి రచన. సాయణుడు *వేదార్థ ప్రకాశ* రాశాడు. మాధవాచార్యుడు, విద్యారణ్యుడు అని ప్రసిద్ధుడు, *పరాశర మాధవీయం*, *జీవన్ముక్తి వివేకం* రచించాడు. కన్నడంలో కుమార వ్యాసుడు *కర్ణాట భారత కథా మంజరి* రాశాడు; కనకదాసు *మోహనతరంగిణి*, *రామధాన్య చరిత్రే* రాశాడు. పురందరదాసు కర్ణాటక సంగీత పితామహుడు.

ఈ జాబితాలో పూర్వ తెలుగు కవులు కూడా ఉన్నారు: శ్రీనాథుడు (*కాశీఖండం*, *భీమఖండం*, *శృంగార నైషధం*, *పల్నాటి వీరచరిత్ర*), బమ్మెర పోతన (*ఆంధ్ర మహా భాగవతం*).

వీరిని అక్బర్ నవరత్నాలతో (తాన్సేన్, బీర్బల్, తోడర్మల్, అబుల్ ఫజల్, ఫైజీ, రాజా మాన్ సింగ్) కలపకండి. అది వేరే ఆస్థానం, వేరే కాలం.

6. విదేశీ యాత్రికులు

యాత్రికుడు	దేశం	సంవత్సరం / గమనిక
అబ్దుర్ రజాక్	పర్షియా	1443లో సందర్శించాడు
నికోలో డి కాంటి	ఇటలీ	-
అఫనాసీ నికితిన్	రష్యా	బహమనీ రాజ్యాన్ని (1469-72) సందర్శించాడు, విజయనగరాన్ని కాదు
డొమింగో పేస్	పోర్చుగల్	-
ఫెర్నావో నూనిజ్	పోర్చుగల్	-
దువార్తే బార్బోసా	పోర్చుగల్	-

7. ఆలయాలు, ప్రదేశాలు

ప్రదేశం / ఆలయం	దైవం / విశేషం	రాష్ట్రం
విరూపాక్ష ఆలయం, హంపి	శివుడు	కర్ణాటక
విఠల ఆలయం, హంపి	విష్ణువు	కర్ణాటక
హజార రామ ఆలయం, హంపి	రాముడు	కర్ణాటక
లేపాక్షి (వీరభద్ర)	వేలాడే స్తంభం; ఏకశిలా నంది	ఆంధ్రప్రదేశ్
తిరుమల	వేంకటేశ్వరుడు	ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీకాళహస్తి	కాళహస్తీశ్వరుడు	ఆంధ్రప్రదేశ్
అహోబిలం	నరసింహుడు	ఆంధ్రప్రదేశ్
శ్రీశైలం	మల్లికార్జునుడు	ఆంధ్రప్రదేశ్
చిదంబరం	నటరాజు	తమిళనాడు
రామేశ్వరం	రామనాథస్వామి	తమిళనాడు

హంపిలో లోటస్ మహల్, ఏనుగుల శాల, సంగీత స్తంభాలు కూడా ఉన్నాయి. మహానవమి ఉత్సవం విజయనగరంతో ముడిపడి ఉంది.

సామ్రాజ్యపు ఆంధ్ర కోటలు, ప్రదేశాలు: పెనుకొండ, గుత్తి, చంద్రగిరి, కొండవీడు, ఉదయగిరి, తాడిపత్రి, లేపాక్షి. రాయచూరు కోట కర్ణాటకలో ఉంది. వెల్లూరు, జింజి కోటలు తమిళనాడులో ఉన్నాయి.

పరీక్షలో తప్పులు జరిగే చోట్లు

1. విజయనగర స్థాపన 1336, బహమనీ 1347 కాదు.
2. స్థాపకులు: సంగమ - మొదటి హరిహరుడు; సాళువ - సాళువ నరసింహుడు; తుళువ - వీర నరసింహుడు; ఆరవీడు - తిరుమల రాయలు.
3. హంపి కర్ణాటకలో ఉంది. లేపాక్షి, పెనుకొండ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి.
4. ఉదయగిరి 1514, కొండవీడు 1515. తారుమారు చేయకండి.
5. రాయచూరు 1520, తళ్లికోట 1565 వేర్వేరు యుద్ధాలు.
6. పెద్దన ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు. అన్నమాచార్య పద కవితా పితామహుడు. పురందరదాసు కర్ణాటక సంగీత పితామహుడు.
7. రెండవ దేవరాయలు గజబేటకారుడు; శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆంధ్ర భోజుడు.
8. అష్టదిగ్గజాలు కృష్ణదేవరాయలకు చెందినవారు. నవరత్నాలు అక్బర్‌కు చెందినవారు.

ఒక్క వాక్య సమీక్ష

1. విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని 1336లో మొదటి హరిహరుడు స్థాపించాడు.
2. ఆనెగొంది తొలి రాజధాని, హంపి ప్రధాన రాజధాని, తళ్లికోట తరువాత పెనుకొండ రాజధాని.
3. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1509లో పట్టాభిషిక్తుడై 1529లో మరణించాడు.
4. ఆయన ఆండాళ్ జీవితంపై ఆముక్తమాల్యద రాశాడు.
5. పర్షియా యాత్రికుడు అబ్దుర్ రజాక్ 1443లో వచ్చాడు.
6. అచ్యుత రాయలు హంపిలో తిరువెంగళనాథ ఆలయం నిర్మించాడు.
7. విరూపన్న, వీరన్న లేపాక్షిలో వీరభద్ర ఆలయం నిర్మించారు.
8. అల్లసాని పెద్దన మనుచరిత్ర రాశాడు.
9. మాధవాచార్యుడు విద్యారణ్యుడిగా కూడా ప్రసిద్ధుడు.
10. ఆరవీడు వంశం 1570లో తిరుమల రాయలతో ప్రారంభమైంది.

Vijayanagara Timeline — Founding, the reign of Krishnadevaraya and the fall at Talikota.

నేపథ్యం మరియు సందర్భం

విజయనగర సామ్రాజ్యం 1330లలో భారతదేశ దక్షిణాన ఎదిగింది. ఆ సమయంలో దక్షిణపు పాత రాజ్యాలు బలహీనంగా ఉన్నాయి. హొయసలులు క్షీణిస్తున్నారు. కాకతీయులు తెలుగు దేశంలో తమ శక్తిని కోల్పోయారు. ఉత్తరం నుండి వచ్చిన దాడులు ప్రాంతాన్ని కదిలించాయి. ఈ ఖాళీలో ఇద్దరు సోదరులు, మొదటి హరిహరుడు మరియు మొదటి బుక్కరాయలు, 1336లో తుంగభద్రా నది ఒడ్డున కొత్త రాజ్యాన్ని నిర్మించారు.

ఈ సోదరులు ఎక్కడి నుండి వచ్చారో చరిత్రకారులు ఏకీభవించరు. వారు తుంగభద్రా ప్రాంతంలో నియమితులైన హొయసల సైన్యపు కన్నడ అధికారులని కొందరు పండితులు భావిస్తారు. హొయసలులు పడిపోయినప్పుడు నియంత్రణ చేపట్టిన కాకతీయ సేవలోని తెలుగువారని ఇతరులు భావిస్తారు. సంప్రదాయం వారిని శృంగేరి మఠానికి చెందిన సాధువు విద్యారణ్యునితో ముడిపెడుతుంది; ఆయన వారికి స్ఫూర్తినిచ్చాడని చెబుతారు. ఆయన నిజమైన పాత్ర ఎంత పెద్దదో అనిశ్చితంగానే ఉంది. వ్యవస్థాపకుల మూలాన్ని వివాదాస్పద అంశంగా పరిగణించండి.

తొలి కేంద్రం ఆనెగొందిలో ఉండేది. తరువాత విజయనగర నగరం, నేడు హంపి అని పిలువబడేది, ప్రధాన రాజధానిగా మారింది. ఇది కర్ణాటకలో తుంగభద్ర ఒడ్డున ఉంది. దీని శిథిలాలు ఇప్పుడు ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం.

సామ్రాజ్యానికి ఇద్దరు పెద్ద ప్రత్యర్థులు ఉన్నారు. మొదటిది, 1347లో స్థాపించబడిన బహమనీ సుల్తానేట్; అది తరువాత ఐదు సుల్తానేట్లుగా (బీజాపూర్, గోల్కొండ, అహ్మద్‌నగర్, బీదర్ మరియు బెరార్) చీలిపోయింది. రెండవది, తెలుగు తీరంలోకి చొచ్చుకువచ్చిన ఒడిశా గజపతి రాజ్యం. విజయనగర చరిత్రలో చాలా భాగం ఈ రెండు శక్తులకు వ్యతిరేకంగా సాగిన యుద్ధాల కథ, కృష్ణా, తుంగభద్ర మధ్య సారవంతమైన భూముల కోసం, రాయచూరు దోఆబ్ కోసం సాగిన పోరాట కథ.

రాజకీయ చరిత్ర

సంగమ వంశం (1336-1485). మొదటి హరిహరుడు 1336 నుండి సుమారు 1356 వరకు పాలించాడు. ఆయన సోదరుడు మొదటి బుక్కరాయలు సుమారు 1377 వరకు అనుసరించాడు. తరువాత రెండవ హరిహరుడు, మొదటి దేవరాయలు మరియు 1424 నుండి రెండవ దేవరాయలు వచ్చారు.

రెండవ దేవరాయలు బహుశా సంగమ పాలకుల్లో అత్యంత విజయవంతమైనవాడు. ఆయన తిరుగుబాటు నాయకులను అణచి సైన్యాన్ని బలోపేతం చేశాడు. సుమారు 1436 నాటికి ఆయన కొండవీడు ప్రాంతాన్ని, వెలమ నాయకులను నియంత్రణలోకి తెచ్చాడు. ఆయన బిరుదు గజబెటేకర అంటే "ఏనుగుల వేటగాడు". ఆయన తర్వాత సంగమ రాజులు, మల్లికార్జున రాయలు మరియు రెండవ విరూపాక్ష రాయలు, బలహీనపడ్డారు. నాయకులు అశాంతిగా మారారు, శత్రువులు సరిహద్దులపై దాడులు చేశారు.

సాళువ వంశం (1485-1505). రెండవ విరూపాక్ష రాయలు 1485లో మరణించాడు, ఆయన సేనాపతి సాళువ నరసింహుడు సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని సాళువ వంశంలో మొదటివాడయ్యాడు. సుల్తానులు తీసుకున్న భూభాగాన్ని తిరిగి పొందడానికి ఆయన పనిచేశాడు, ముఖ్య ఓడరేవులను, తీర జిల్లాలను పట్టుకున్నాడు. సుమారు 1491లో ఆయన మరణం తర్వాత, అసలు అధికారం ఆయన సేనాపతి తుళువ నరస నాయకునికి చేరింది. నరస నాయకుడు సాళువ నరసింహుని చిన్న కుమారులకు రీజెంటుగా పాలించాడు. ఆయన గజపతి రాజు, బహమనీ సుల్తాన్ నుండి సామ్రాజ్యాన్ని రక్షించాడు, దూర దక్షిణంలో తిరుగుబాటు నాయకులను అణచాడు.

తుళువ వంశం (1505-1570). సాధారణ పరీక్ష పద్ధతిలో తుళువ వంశాన్ని 1505 నుండి లెక్కిస్తారు. నరస నాయకుని కుమారుడు వీర నరసింహుడు 1509 వరకు పాలించాడు.

కృష్ణదేవరాయలు (1509-1529). కృష్ణదేవరాయలు వీర నరసింహుని సవతి సోదరుడు. ఆయన తండ్రి తుళువ నరస నాయకుడు, తల్లి నాగలాదేవి. ఆయన 1509లో రాజయ్యాడు. ఆయన అధికారిక పట్టాభిషేకం 1510 ఆరంభంలో జరిగింది. చాలా పుస్తకాలు 1509ని పట్టాభిషేక సంవత్సరంగా ఇస్తాయి, కాబట్టి రెండింటికీ సిద్ధంగా ఉండండి.

ఆయన మొదటి పరీక్ష దక్కన్ నుండి వచ్చింది; అక్కడ బహమనీ సుల్తాన్ రెండవ మహమూద్ షా, ఆయన సర్దార్లు దండెత్తి 1509లో దివానీ వద్ద ఓడిపోయారు. ఆయన తదుపరి లక్ష్యం గజపతులు. ఉదయగిరి సుదీర్ఘ ముట్టడిని తట్టుకుని 1514లో పడిపోయింది. కొండవీడుపై మొదటి దాడి విజయవంతం కాలేదు. 1515లో కోట పడిపోయింది, ఎందుకంటే ఆయన మంత్రి తిమ్మరుసు తక్కువ కాపలా ఉన్న ద్వారాన్ని కనుగొన్నాడు, సైన్యం రాత్రి దాడిలో దాని గుండా లోపలికి ప్రవేశించింది. ఆయన కళింగలోకి ముందుకెళ్లి గజపతి రాజు ప్రతాపరుద్రుని శాంతికి బలవంతం చేశాడు. కృష్ణా నది సరిహద్దు అయింది. ఒప్పందంలో భాగంగా కృష్ణదేవరాయలు ప్రతాపరుద్రుని కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు.

ఆయన గొప్ప దక్కన్ విజయం, కఠిన ముట్టడి తర్వాత, బీజాపూర్‌కు చెందిన ఇస్మాయిల్ ఆదిల్ షాపై 1520 మే 19న రాయచూరు కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడం. ఆ తర్వాత రాజు బీజాపూర్, గుల్బర్గా వైపు ముందుకెళ్లాడు. ప్రతి పోరాటం ఆయనకు అనుకూలంగా జరగలేదు: సుమారు 1513లో ఆయన పంగల్ వద్ద గోల్కొండపై ఎదురుదెబ్బ తిన్నాడు. 1510 నుండి ఆయన గోవాలోని పోర్చుగీసులతో కూడా మంచి సంబంధాలు కొనసాగించాడు; వారు గుర్రాలను, తుపాకులను సరఫరా చేశారు, వారి ఇంజనీర్లు నీటి పనులు నిర్మించడంలో సహాయపడ్డారు.

1524లో ఆయన చిన్న కుమారుడు, వారసుడు మరణించాడు, రాజు తన మంత్రి తిమ్మరుసును అనుమానించాడు. మంత్రికి కళ్లు పోగొట్టారు. ఇది ఈ పాలనలోని విషాద సంఘటనల్లో ఒకటి. కృష్ణదేవరాయలు 1529 అక్టోబర్ 17న బెల్గాంపై దండయాత్రకు సిద్ధమవుతూ మరణించాడు. మొఘల్ స్థాపకుడు బాబర్ విజయనగర రాజా భూభాగంలో, సైన్యంలో భారతదేశపు హిందూ పాలకుల్లో అత్యంత శక్తిమంతుడని రాశాడు.

కృష్ణదేవరాయల తర్వాత. ఆయన సోదరుడు అచ్యుత రాయలు 1529లో సింహాసనం ఎక్కాడు. సదాశివ రాయలు 1542లో రాజయ్యాడు, కానీ ఆయన కీలుబొమ్మ. అధికారం ఆరవీటి కుటుంబ నాయకుడు రామరాయల చేతిలో ఉంది. రామరాయలు సుమారు ఇరవై సంవత్సరాలు ఐదు దక్కన్ సుల్తానేట్లను ఒకదానిపై ఒకటి ఆడించాడు. కళ్యాణ్‌తో ఆయన కఠిన వ్యవహారాలు, సుల్తానులపై అవమానకరమైన తీరు వారిని దగ్గర చేశాయి. వారు వివాహ సంబంధాలు ఏర్పరచుకుని ఒక కూటమిని ఏర్పాటు చేశారు.

తళ్లికోట (1565). సైన్యాలు 1565 జనవరి 23న ప్రస్తుత కర్ణాటకలో కృష్ణా నది సమీపంలోని తళ్లికోట వద్ద తలపడ్డాయి. యుద్ధం మొదట విజయనగరానికి అనుకూలంగా సాగింది. తరువాత విజయనగర సైన్యంలోని ఇద్దరు ముస్లిం సేనాపతులు పక్షం మార్చారు. రామరాయలు పట్టుబడి చంపబడ్డాడు. ఆయన సైన్యం చెదిరి పరుగెత్తింది. సుల్తానుల సైన్యం హంపిలోకి ప్రవేశించి నెలల తరబడి దోచుకుంది. రాజ కేంద్రం మళ్లీ ఎప్పుడూ పునర్నిర్మించబడలేదు.

ఆరవీటి వంశం (1570). రామరాయల సోదరుడు తిరుమల మిగిలిన సైన్యంతో, ధనంతో తప్పించుకున్నాడు. ఆయన ప్రభుత్వ పీఠాన్ని పెనుకొండకు మార్చాడు. ఆరవీటి వంశాన్ని 1570 నుండి లెక్కిస్తారు. పెనుకొండ 1565 నుండి సుమారు 1592 వరకు రాజధాని. తరువాత రాజధాని చంద్రగిరికి (సుమారు 1604 వరకు), తర్వాత వెల్లూరుకు మారింది. తిరుమల తర్వాత మొదటి శ్రీరంగుడు, రెండవ వెంకటుడు వచ్చారు. బీజాపూర్, గోల్కొండ దాడుల వల్ల, సొంత తిరుగుబాటు గవర్నర్ల వల్ల సామ్రాజ్యం క్రమంగా కుంచించుకుపోయింది. సామ్రాజ్యపు చివరి అవశేషాలు సుమారు 1646లో ముగిశాయి.

#### ఒక్క చూపులో పాలకులు

వంశం	పాలకుడు	సుమారు పాలన
సంగమ	మొదటి హరిహరుడు	1336-1356
సంగమ	మొదటి బుక్కరాయలు	1356-1377
సంగమ	రెండవ దేవరాయలు	1424-1446
సాళువ	సాళువ నరసింహుడు	1485-1491
తుళువ	తుళువ నరస నాయకుడు (రీజెంట్)	1491-1503
తుళువ	వీర నరసింహుడు	1503-1509
తుళువ	కృష్ణదేవరాయలు	1509-1529
తుళువ	అచ్యుత రాయలు	1529-1542
తుళువ	సదాశివ రాయలు	1542-1570
ఆరవీటి	తిరుమల	1565-1572
ఆరవీటి	మొదటి శ్రీరంగుడు	1572-1586
ఆరవీటి	రెండవ వెంకటుడు	1586-1614

పాలనా సంవత్సరాలు పుస్తకాల మధ్య కొద్దిగా భిన్నంగా ఉంటాయి. పరీక్షలు సాధారణంగా వంశ ఆరంభ సంవత్సరాలను (1336, 1485, 1505, 1570) అడుగుతాయి, ప్రతి పాలనను కాదు.

పరిపాలన మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థ

ప్రభుత్వం. రాజు రాజ్య అధిపతి. ప్రధాన మంత్రి నాయకత్వంలోని మంత్రి మండలి ఆయనకు సహాయపడేది. సామ్రాజ్యం పెద్ద ప్రావిన్సులుగా విభజించబడింది. ప్రతి దాని కింద ఒక గవర్నర్ ఉండేవాడు, తరచుగా రాకుమారుడు లేదా నమ్మకమైన సేనాపతి. వారి కింద స్థానిక అధికారులు ఉండేవారు. గ్రామ స్థాయిలో ధనిక భూస్వాములు లెక్కదారులను, కాపలాదారులను పర్యవేక్షించేవారు. ప్యాలెస్‌కే అనేక శాఖలు ఉండేవి.

నాయంకర వ్యవస్థ. సామ్రాజ్యం నాయకులు అనే సైనిక అధిపతులకు ఒక భూభాగపు ఆదాయంపై హక్కును ఇచ్చింది. ఈ దానాన్ని నాయంకర అని పిలిచారు. బదులుగా నాయకుడు రాజు కోసం సైనికులను సిద్ధంగా ఉంచి కప్పం చెల్లించేవాడు. ప్రతి సైనికునికి ఖజానా నుండి చెల్లించకుండా సైన్యాన్ని సమకూర్చుకోవడానికి ఇది బలమైన మార్గం. దీనికి బలహీనత కూడా ఉంది. నాయకులు తమ సొంత సైన్యాలను నడిపారు, ఆదాయం వసూలు చేశారు, కాలక్రమేణా తమ భూములను వారసత్వంగా కలిగి ఉన్నారు. 1565 తర్వాత వారిలో చాలామంది స్వతంత్రులయ్యారు. తమిళనాడులోని మదురై, తంజావూరు, జింజి నాయకులు, కర్ణాటకలోని కేలడి నాయకులు ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు.

ఆయగార్ వ్యవస్థ. గ్రామంలో వంశపారంపర్య గ్రామ సేవకుల సమూహం రోజువారీ వ్యవహారాలను నడిపింది, గ్రామ ఉత్పత్తిలో వాటా నుండి వారికి చెల్లించబడేది. ఇది ఆయగార్ వ్యవస్థ. దీన్ని గ్రామ పరిపాలనగా గుర్తుంచుకోండి.

భూమి మరియు వ్యవసాయం. వ్యవసాయం ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆధారం. పత్తి, జొన్న, పప్పుధాన్యాలు, వరి, చెరకు పండించేవారు. తమలపాకు, వక్క, కొబ్బరి ముఖ్య వాణిజ్య పంటలు. మిరియాలు, ఏలకులు, అల్లం వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలు పశ్చిమ కొండల నుండి వచ్చాయి. కొత్త భూమిని సాగులోకి తేవడానికి పాలకులు చెరువులు, కాలువలు తవ్వి, ఆనకట్టలు నిర్మించారు. కృష్ణదేవరాయలు పోర్చుగీసుల నైపుణ్యం సహాయంతో రాజధాని దగ్గర పెద్ద నీటి వ్యవస్థను నిర్మించాడు.

పన్నులు. భూమిపై పన్ను ఉండేది, వాడకాన్ని బట్టి రేట్లు భిన్నంగా ఉండేవి. పశువుల మేత రుసుములు, ఇంటి పన్నులు, ఆలయాల్లో చెల్లించే రుసుములు వంటి అనేక చిన్న పన్నులు ఉండేవి. కృష్ణదేవరాయలు వివాహంపై పన్నుతో సహా కొన్ని కఠిన పన్నులను తొలగించాడని చెబుతారు.

వాణిజ్యం. సామ్రాజ్యానికి రెండు తీరాల్లో అనేక ఓడరేవులు ఉన్నాయి. వాటిలో మంగళూరు, హొన్నావర్, భట్కల్, కన్నూరు మరియు తూర్పు తీరంలో మచిలీపట్నం ఉన్నాయి. అరేబియా, ఆఫ్రికా, చైనా, బెంగాల్ నుండి ఓడలు వాటికి వచ్చాయి. మిరియాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పత్తి వస్త్రం, విలువైన రాళ్లు ఎగుమతి అయ్యాయి. పర్షియా, అరేబియా నుండి గుర్రాలు ప్రధాన దిగుమతి, ఎందుకంటే రాజులకు అశ్వదళం అవసరం. గుర్రాల వాణిజ్య నియంత్రణ పోర్చుగీసులతో స్నేహం ఎందుకు ముఖ్యమో వివరిస్తుంది.

సమాజం, మతం మరియు సంస్కృతి

మతం. రాజులు అనేక శాఖలకు మద్దతు ఇచ్చారు. తొలి పాలకులు శివ భక్తులు, అయినా విష్ణు ఆలయాలకు దానాలు ఇచ్చారు. విష్ణువు వరాహం రాజ చిహ్నం. రాజులు గోబ్రాహ్మణ ప్రతిపాలకుడు అనే అర్థం వచ్చే బిరుదును వాడారు. అనేక మతాల ప్రజలు సామ్రాజ్యంలో స్వేచ్ఛగా జీవించారని విదేశీ సందర్శకులు రాశారు.

ఆలయాలు. విజయనగర శైలి దక్షిణ మరియు మధ్య భారత ఆలయ సంప్రదాయాలను కలిపింది. ఇది ఎత్తైన గోపురాలకు, స్తంభాల మంటపాలకు, చెక్కిన స్తంభాలకు ప్రసిద్ధి. కృష్ణదేవరాయలు హంపిలోని విరూపాక్ష ఆలయ భాగాలను పునర్నిర్మించి, అక్కడ కృష్ణ, విఠల ఆలయాలను నిర్మించాడు. అచ్యుత రాయలు హంపిలో తిరువెంగళనాథ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. హజార రామ ఆలయం హంపిలోని మరో ప్రముఖ కట్టడం. కృష్ణదేవరాయలు తిరుమల వేంకటేశ్వర ఆలయాన్ని ఎంతో గౌరవించాడు. ఆయన దాన్ని అనేకసార్లు సందర్శించి గొప్ప కానుకలు ఇచ్చాడని చెబుతారు. ఆయన కాలపు అనేక శాసనాలు ఈ కానుకలను నమోదు చేస్తాయి. ఆయన శ్రీశైలం, అహోబిలం, చిదంబరం మరియు ఇతర క్షేత్రాలకు కూడా భూమి ఇచ్చాడు.

తెలుగు సాహిత్యం. కృష్ణదేవరాయలు స్వయంగా తెలుగు, కన్నడం, సంస్కృతం, తమిళం తెలిసిన పండితుడు. ఆయన తెలుగు రచన ఆముక్తమాల్యద ఆళ్వార్ సాధ్వి ఆండాళ్ కథను, శ్రీరంగంలో విష్ణువుతో ఆమె వివాహాన్ని చెబుతుంది. అందులో పాలన గురించిన సలహా కూడా ఉంది. రాజు ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని పాలించాలని, వ్యవసాయాన్ని, వాణిజ్యాన్ని చూసుకోవాలని అది చెబుతుంది. ఆయన సంస్కృతంలో కూడా రాశాడు.

ఆయన ఆస్థానం అష్టదిగ్గజాలకు, కవిత్వపు "ఎనిమిది ఏనుగులకు" ప్రసిద్ధి.

కవి	ప్రసిద్ధ రచన
అల్లసాని పెద్దన	మనుచరిత్ర
నంది తిమ్మన	పారిజాతాపహరణం
మాదయ్యగారి మల్లన	రాజశేఖర చరిత్ర
ధూర్జటి	శ్రీకాళహస్తి మాహాత్మ్యం
అయ్యలరాజు రామభద్రుడు	రామాభ్యుదయం
పింగళి సూరన	రాఘవ పాండవీయం, కళాపూర్ణోదయం
తెనాలి రామకృష్ణుడు	పాండురంగ మాహాత్మ్యం
రామరాజభూషణుడు	వసుచరిత్ర

పెద్దనను ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు అంటారు. నంది తిమ్మన ముక్కు తిమ్మన. రామరాజభూషణుని భట్టుమూర్తి అని కూడా అంటారు. స్త్రీలు కూడా రాశారు: మొల్ల తన సొంత తెలుగు రామాయణాన్ని రచించింది, అచ్యుత రాయల రాణి తిరుమలాంబ వరదాంబికా పరిణయం రాసింది.

ఇతర భాషలు. కుమార వ్యాసుడు వంటి కన్నడ రచయితలు, సాధు కవి కనకదాసు వర్ధిల్లారు. హంపిలో తన చివరి సంవత్సరాల్లో నివసించిన గాయక సాధువు పురందరదాసును కర్ణాటక సంగీత పితామహుడు అంటారు. వ్యాసతీర్థుడు ప్రసిద్ధ పండితుడు, రాజగురువు. వేదాలపై రాసిన సాయణుడు, విద్యారణ్యుడు తొలి సామ్రాజ్యంతో ముడిపడి ఉన్నారు.

సందర్శకులు. విదేశీ రచయితలు రాజధానిని, సామ్రాజ్యాన్ని వర్ణించారు. వారిలో ఇటలీకి చెందిన నికోలో డి కాంటి, పర్షియాకు చెందిన అబ్దుర్ రజాక్ (1443), పోర్చుగల్‌కు చెందిన డొమింగో పేస్, ఫెర్నావో నూనిజ్ మరియు డుయార్టె బార్బోసా ఉన్నారు. వారు రాజధాని సంపదను, దాని మార్కెట్లను, రాజు నిలిపిన క్రమశిక్షణను ప్రశంసించారు.

పతనం, వారసత్వం మరియు తెలుసుకోవలసిన ప్రదేశాలు

పతనానికి కారణాలు అనేకం. రాజులు స్వతంత్రులైన శక్తిమంతమైన నాయకులపై ఆధారపడ్డారు. రామరాయల సొంత చర్యల వల్ల సుల్తానేట్లు ఏకమయ్యాయి. సుల్తానులు వాడిన గన్‌పౌడర్, ఫిరంగులు వారికి పైచేయి ఇచ్చాయి. తళ్లికోటలో ఓటమి, సేనాపతి మరణం సైన్యపు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని విరిచాయి. 1565 తర్వాత సామ్రాజ్యం పెనుకొండ, చంద్రగిరి, వెల్లూరు రాజధానులుగా దక్షిణాన చిన్న రాజ్యంగా మారింది.

వారసత్వం సుదీర్ఘమైనది. దక్షిణపు నాయక పాలకులు విజయనగర ఆలయ శైలిని మరో రెండు శతాబ్దాలు కొనసాగించారు. కృష్ణదేవరాయల యుగపు తెలుగు సాహిత్య సంప్రదాయాన్ని తెలుగు కవిత్వపు స్వర్ణయుగం అంటారు. ఆలయ కళ, హంపి శిథిలాలు ప్రపంచ వారసత్వంగా మిగిలాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రదేశాలు.

ప్రదేశం	తెలుసుకోవలసినది	ప్రస్తుత జిల్లా
పెనుకొండ	తళ్లికోట తర్వాత సుమారు 1592 వరకు రాజధాని; పాత కోట; జైన క్షేత్రం కూడా	శ్రీ సత్యసాయి
లేపాక్షి	వీరభద్ర ఆలయం, అత్యుత్తమ విజయనగర ఆలయాల్లో ఒకటి; పెద్ద కుడ్య చిత్రాలు; వేలాడే స్తంభం	శ్రీ సత్యసాయి
ఉదయగిరి	1514లో స్వాధీనం చేసుకున్న కోట	స్థలం పేరు మాత్రమే
కొండవీడు	1515లో స్వాధీనం చేసుకున్న కోట	స్థలం పేరు మాత్రమే
చంద్రగిరి	ఆరవీటి కాలపు చివరి రాజధాని	స్థలం పేరు మాత్రమే
తిరుమల	కృష్ణదేవరాయలు గౌరవించిన వేంకటేశ్వర ఆలయం	స్థలం పేరు మాత్రమే

హంపి, తళ్లికోట, రాయచూరు కర్ణాటకలో ఉన్నాయి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కాదు. లేపాక్షి ఆలయాన్ని సంప్రదాయంగా విజయనగర రాజుల కింద సేవ చేసిన ఇద్దరు సోదరులు విరూపన్న, వీరన్నలకు ఆపాదిస్తారు.

పరీక్షకులు ఈ అధ్యాయాన్ని ఎలా వాడతారు

వరుసలో తేదీలు. 1336 (విజయనగరం), 1347 (బహమనీ), 1485 (సాళువ), 1505 (తుళువ), 1509 (కృష్ణదేవరాయలు), 1565 (తళ్లికోట), 1570 (ఆరవీటి). ప్రశ్నలు వరుసను లేదా "భిన్నమైనది"ని అడుగుతాయి.
వ్యవస్థాపకులు. మొదటి హరిహరుడు మరియు బుక్కరాయలు, సాళువ నరసింహుడు, వీర నరసింహుడు (నరస నాయకుని కుటుంబం), తిరుమల. నరసింహ, హరిహర వంటి ఒకేలా కనిపించే పేర్లు తప్పులకు కారణమవుతాయి.
కృష్ణదేవరాయల జతలు. ఉదయగిరి 1514, కొండవీడు 1515, రాయచూరు 1520. బిరుదు ఆంధ్ర భోజుడు. రచన ఆముక్తమాల్యద. అంశం ఆండాళ్. రాయచూరు, తళ్లికోట వేర్వేరు యుద్ధాలు.
అష్టదిగ్గజాలు మరియు రచనలు. కవిని రచనతో, కవిని బిరుదుతో జత చేయండి (పెద్దన మరియు ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు). అక్బర్ నవరత్నాలతో కలపవద్దు.
రాజధానులు. ఆనెగొంది, తరువాత హంపి, తళ్లికోట తర్వాత పెనుకొండ. హంపి కర్ణాటకలో, పెనుకొండ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నాయి.
పరిపాలన పదాలు. నాయంకర అంటే సైనిక సేవకు భూదానం. ఆయగార్ అంటే గ్రామ సేవకులు.
ఆలయాలు మరియు నిర్మాతలు. అచ్యుత రాయలు హంపిలో తిరువెంగళనాథ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. విరూపన్న, వీరన్న లేపాక్షితో ముడిపడి ఉన్నారు. విరూపాక్ష ఆలయాన్ని (శివుడు, హంపి) విరూపన్న పేరుతో కలపవద్దు.
యాత్రికులు. అబ్దుర్ రజాక్ (పర్షియా, 1443), పేస్ మరియు నూనిజ్ (పోర్చుగల్), కాంటి (ఇటలీ).

సాధించిన ఉదాహరణలు

ఉదాహరణ 1: విజయనగర సామ్రాజ్యంలోని నాలుగు వంశాలను అవి ప్రారంభమైన క్రమంలో అమర్చండి: తుళువ, అరవీడు, సంగమ, సాళువ.

విశ్లేషణ:

1. సామ్రాజ్య స్థాపనతో మొదలుపెట్టండి. అది 1336. మొదటి వంశం హరిహర I స్థాపించిన సంగమ వంశం.
2. మిగిలిన మూడింటి సంవత్సరాలు: 1485 (సాళువ), 1505 (తుళువ), 1570 (అరవీడు).
3. సంఖ్యలను వరుసలో పెట్టండి: 1336, 1485, 1505, 1570.
4. కాబట్టి క్రమం: సంగమ, సాళువ, తుళువ, అరవీడు.

సారాంశం: ఎంపికలలో వంశాలు ఇస్తే, ప్రతిదాని ప్రారంభ సంవత్సరాన్ని గుర్తించి సంఖ్యలను క్రమంలో పెట్టండి.

ఉదాహరణ 2: వీటిలో అష్టదిగ్గజాలలో ఒకరు కానిది ఏది: పింగళి సూరన, ధూర్జటి, శ్రీనాథుడు, తెనాలి రామకృష్ణ?

విశ్లేషణ:

1. ఎనిమిది మందిని గుర్తుచేసుకోండి: పెద్దన, నంది తిమ్మన, రామరాజభూషణుడు, తెనాలి రామకృష్ణ, పింగళి సూరన, మాదయ్యగారి మల్లన, ధూర్జటి, అయ్యలరాజు రామభద్రుడు.
2. పింగళి సూరన, ధూర్జటి, తెనాలి రామకృష్ణ ముగ్గురూ ఈ జాబితాలో ఉన్నారు.
3. శ్రీనాథుడు కాశీఖండం, భీమఖండం, శృంగార నైషధం రచించాడు. ఆయన అంతకు ముందు కాలపు తెలుగు కవి; ఆ ఎనిమిది మందిలో లేడు.
4. జాబితాలో ఉన్న ముగ్గురిని తొలగించండి.

సారాంశం: "ఏది కాదు" ప్రశ్నలో, ప్రతి పేరును పూర్తి సమూహంతో సరిచూసి, చెందినవారిని తొలగించండి.

ఉదాహరణ 3: వీటిలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో లేని ప్రదేశం ఏది: పెనుకొండ, లేపాక్షి, తళ్లికోట, గుత్తి కోట?

విశ్లేషణ:

1. తళ్లికోట యుద్ధం తర్వాత పెనుకొండ రాజధాని అయింది; అది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.
2. వీరభద్ర ఆలయం, వేలాడే స్తంభం ఉన్న లేపాక్షి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.
3. గుత్తి కోట కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.
4. తళ్లికోట కర్ణాటకలో ఉంది. 1565 యుద్ధం జరిగిన ప్రదేశం ఇదే.

సారాంశం: యుద్ధ స్థలాన్ని, రాజధానిని వేర్వేరుగా నేర్చుకోండి; ఒకటి కర్ణాటకలో, మరొకటి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.

ఉదాహరణ 4: కృష్ణదేవరాయల మరణం తర్వాత జరిగిన సంఘటన ఏది: రాయచూరు యుద్ధం, ఉదయగిరి స్వాధీనం, తళ్లికోట యుద్ధం, కొండవీడు స్వాధీనం?

విశ్లేషణ:

1. కృష్ణదేవరాయలు 1529లో మరణించాడు.
2. ఉదయగిరి 1514లో, కొండవీడు 1515లో స్వాధీనమయ్యాయి; రెండూ ఆయన పాలనలోనే.
3. రాయచూరు యుద్ధం 1520లో జరిగింది; అదీ ఆయన పాలనలోనే.
4. తళ్లికోట యుద్ధం 1565లో, చాలా సంవత్సరాల తర్వాత జరిగింది.

సారాంశం: ముందు రాజు మరణించిన సంవత్సరాన్ని నిర్ణయించి, ప్రతి సంఘటన సంవత్సరాన్ని దానితో పోల్చండి.

పోలిక – తేడాలు

అంశం	విజయనగర సామ్రాజ్యం	బహమనీ రాజ్యం	గజపతి వంశం	రెడ్డి రాజ్యం
స్థాపకుడు	హరిహర I	అలావుద్దీన్ బహమన్ షా	కపిలేంద్ర దేవుడు	ప్రోలయ వేమారెడ్డి
రాజధాని	హంపి (తొలి రాజధాని: ఆనెగొంది)	గుల్బర్గా (తొలి)	కటక్	అద్దంకి (తర్వాత కొండవీడు)
సంవత్సరం	1336	1347	-	-

ఆలయం	ప్రదేశం	దైవం లేదా నిర్మాత
విరూపాక్ష ఆలయం	హంపి	దైవం శివుడు
విఠల ఆలయం	హంపి	దైవం విష్ణువు; కృష్ణదేవరాయలు నిర్మించాడు
హజార రామ ఆలయం	హంపి	దైవం రాముడు
తిరువెంగళనాథ ఆలయం	హంపి	అచ్యుత రాయలు నిర్మించాడు
వీరభద్ర ఆలయం	లేపాక్షి	విరూపన్న, వీరన్న నిర్మించారు

విరూపాక్ష (శివుని ఆలయం)ను, విరూపన్న (లేపాక్షి నిర్మాత)తో కలపవద్దు.

ఈ పట్టికలను ఎలా ఉపయోగించాలి: పరీక్షలో ముందు మీకు ఖచ్చితంగా తెలిసిన ఒక వాస్తవాన్ని, అంటే స్థాపకుడు, రాజధాని లేదా దైవాన్ని గుర్తించండి. తర్వాత వేరే స్థాపకుడు, రాజధాని లేదా దైవాన్ని ఇచ్చిన ఎంపికలన్నిటినీ తొలగించండి. ఒకేలా ఉండే పేర్లే సాధారణ ఉచ్చు. హరిహర I, హరిహర II ఒకే పేరు పంచుకుంటారు; వీర నరసింహ, సాళువ నరసింహ కూడా అంతే. కాబట్టి పేరుకు ఎల్లప్పుడూ వంశాన్ని జోడించండి. అలాగే విజయనగర రాజధాని హంపి, బహమనీ రాజధాని గుల్బర్గా రెండూ కర్ణాటకలో ఉన్నాయని, కానీ తర్వాతి రాజధాని పెనుకొండ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉందని గుర్తుంచుకోండి.

క్రమం మరియు కాలరేఖ

1. 1336 - విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపన.
2. 1347 - బహమనీ రాజ్య స్థాపన.
3. 1424 - రెండవ దేవరాయలు సింహాసనం అధిష్టించాడు.
4. 1443 - అబ్దుర్ రజాక్ సందర్శన.
5. 1485 - సాళువ వంశం ప్రారంభం.
6. 1505 - తుళువ వంశం ప్రారంభం.
7. 1509 - కృష్ణదేవరాయలకు పట్టాభిషేకం.
8. 1510 - పోర్చుగీసువారు గోవాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
9. 1514 - ఉదయగిరి స్వాధీనం.
10. 1515 - కొండవీడు స్వాధీనం.
11. 1520 - రాయచూరు యుద్ధం.
12. 1529 - కృష్ణదేవరాయలు మరణం; అచ్యుత రాయలు సింహాసనం అధిష్టించాడు.
13. 1542 - సదాశివ రాయలు సింహాసనం అధిష్టించాడు.
14. 1565 - తళ్లికోట యుద్ధం.
15. 1570 - అరవీడు వంశం ప్రారంభం.
16. 1639 - ఆంగ్లేయులకు మద్రాసు వద్ద భూమి లభించింది.

మరిన్ని ఒక్క వాక్య వాస్తవాలు

1. బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహీ సుల్తానత్ 1490లో ప్రారంభమైంది.
2. అహ్మద్‌నగర్ నిజాం షాహీ సుల్తానత్ కూడా 1490 నాటిదిగా చెప్పబడుతుంది.
3. గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ సుల్తానత్ 1518లో ప్రారంభమైంది.
4. యూసుఫ్ ఆదిల్ షా బీజాపూర్ రాజధానిగా ఆదిల్ షాహీ వంశాన్ని స్థాపించాడు.
5. కులీ కుతుబ్ షా గోల్కొండ రాజధానిగా కుతుబ్ షాహీ వంశాన్ని స్థాపించాడు.
6. మాలిక్ అహ్మద్ నిజాం షా అహ్మద్‌నగర్ రాజధానిగా నిజాం షాహీ వంశాన్ని స్థాపించాడు.
7. ఖాసిం బరీద్ బీదర్ రాజధానిగా బరీద్ షాహీ వంశాన్ని స్థాపించాడు.
8. కపిలేంద్ర దేవుడు కటక్ రాజధానిగా ఒడిశా గజపతి వంశాన్ని స్థాపించాడు.
9. ప్రోలయ వేమారెడ్డి అద్దంకి మొదటి రాజధానిగా (తర్వాత కొండవీడుకు మార్చబడింది) రెడ్డి రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.
10. శ్రీనాథుడు కవి సార్వభౌముడిగా ప్రసిద్ధి.
11. బమ్మెర పోతన సహజ పండితుడిగా ప్రసిద్ధి.
12. తంజావూరు, మదురై, కాంచీపురం, శ్రీరంగం తమిళనాడులో ఉన్నాయి.
13. కాంచీపురంలోని వరదరాజ ఆలయం విష్ణువు ఆలయం.
14. తుంగభద్ర ఆనకట్ట తుంగభద్ర నదిపై ఉంది.
15. ఆల్మట్టి ఆనకట్ట, శ్రీశైలం ఆనకట్ట రెండూ కృష్ణా నదిపై ఉన్నాయి.

సాధన ప్రశ్నలు

లేపాక్షి ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు విజయనగర రాజు కొలువులోని ఏ సోదరులను చెబుతారు?
1. నరస నాయకుడు, వీర నరసింహుడు
2. పెద్దన, తిమ్మన
3. హరిహర, బుక్కరాయలు
4. విరూపన్న, వీరన్న
సమాధానం
D. విరూపన్న, వీరన్న
Which brothers, officials under the Vijayanagara king, are credited with building the Lepakshi temple?
1. Narasa Nayaka and Vira Narasimha
2. Peddana and Timmana
3. Harihara and Bukka
4. Virupanna and Viranna
విజయనగర సామ్రాజ్య తొలి పాలకుడు ఎవరు?
1. హరిహర I
2. అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా
3. మాలిక్ అహ్మద్ నిజాం షా
4. ఫ్రాన్సిస్కో డి అల్మీడా
సమాధానం
A. హరిహర I
Who was the first ruler of the Vijayanagara Empire?
1. Harihara I
2. Alauddin Bahman Shah
3. Malik Ahmad Nizam Shah
4. Francisco de Almeida
ఆయగార్ వ్యవస్థ దేనికి సంబంధించినది?
1. గ్రామ పరిపాలన
2. సేనానులకు భూమి మంజూరు
3. పండరీపుర విఠలుని మహిమ
4. వసురాజు కథ
సమాధానం
A. గ్రామ పరిపాలన
Ayagar system deals with which of the following?
1. village administration
2. military land grants to chiefs
3. glory of Pandharpur Vittala
4. story of King Vasu
ఆంధ్ర కవితా పితామహుడిగా పిలిచే మనుచరిత్ర కర్త ఎవరు?
1. ధూర్జటి
2. నంది తిమ్మన
3. తెనాలి రామకృష్ణుడు
4. అల్లసాని పెద్దన
సమాధానం
D. అల్లసాని పెద్దన
Who is the author of Manucharitra, called Andhra Kavita Pitamaha?
1. Dhurjati
2. Nandi Timmana
3. Tenali Ramakrishna
4. Allasani Peddana
శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు అని పిలిచే కవి ఎవరు?
1. తెనాలి రామకృష్ణుడు
2. అల్లసాని పెద్దన
3. ధూర్జటి
4. నంది తిమ్మన
సమాధానం
B. అల్లసాని పెద్దన
Which poet of Krishnadevaraya's court is called Andhra Kavita Pitamaha?
1. Tenali Ramakrishna
2. Allasani Peddana
3. Dhurjati
4. Nandi Timmana
ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు అనే బిరుదు పొందిన, మనుచరిత్ర రచించినవారు ఎవరు?
1. అల్లసాని పెద్దన
2. నంది తిమ్మన
3. ధూర్జటి
4. తెనాలి రామకృష్ణుడు
సమాధానం
A. అల్లసాని పెద్దన
Who bore the title Andhra Kavita Pitamaha and wrote Manucharitra?
1. Allasani Peddana
2. Nandi Timmana
3. Dhurjati
4. Tenali Ramakrishna
'హరిహర I' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. అహ్మద్‌నగర్ తొలి సుల్తాన్
2. ఆరవీటి వంశ తొలి పాలకుడు
3. గోల్కొండ తొలి సుల్తాన్
4. విజయనగర సామ్రాజ్య తొలి పాలకుడు
సమాధానం
D. విజయనగర సామ్రాజ్య తొలి పాలకుడు
Which of the following correctly describes Harihara I?
1. first Sultan of Ahmednagar
2. first ruler of the Aravidu dynasty
3. first Sultan of Golconda
4. first ruler of the Vijayanagara Empire
'సాళువ నరసింహ' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. విజయనగర సామ్రాజ్య తొలి పాలకుడు
2. అహ్మద్‌నగర్ తొలి సుల్తాన్
3. సాళువ వంశ తొలి పాలకుడు
4. బీజాపూర్ తొలి సుల్తాన్
సమాధానం
C. సాళువ వంశ తొలి పాలకుడు
Which of the following correctly describes Saluva Narasimha?
1. first ruler of the Vijayanagara Empire
2. first Sultan of Ahmednagar
3. first ruler of the Saluva dynasty
4. first Sultan of Bijapur
'తిరుమల రాయలు' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. ఆరవీటి వంశ తొలి పాలకుడు
2. బహమనీ రాజ్య తొలి సుల్తాన్
3. గోల్కొండ తొలి సుల్తాన్
4. బీజాపూర్ తొలి సుల్తాన్
సమాధానం
A. ఆరవీటి వంశ తొలి పాలకుడు
Which of the following correctly describes Tirumala Raya?
1. first ruler of the Aravidu dynasty
2. first Sultan of the Bahmani Kingdom
3. first Sultan of Golconda
4. first Sultan of Bijapur
నాయంకర వ్యవస్థ దేనికి సంబంధించినది?
1. వసురాజు కథ
2. ఆండాళ్ జీవితం
3. పండరీపుర విఠలుని మహిమ
4. సేనానులకు భూమి మంజూరు
సమాధానం
D. సేనానులకు భూమి మంజూరు
Nayankara system deals with which of the following?
1. story of King Vasu
2. life of Andal
3. glory of Pandharpur Vittala
4. military land grants to chiefs
వంశాన్ని దాని స్థాపకుడితో జతపరచండి: (1) సంగమ (2) సాళువ (3) తుళువ (4) అరవీటి (a) తిరుమలరాయలు (b) మొదటి హరిహరరాయలు (c) నరస నాయకుడు (d) సాళువ నరసింహుడు
1. 1-b, 2-d, 3-a, 4-c
2. 1-b, 2-d, 3-c, 4-a
3. 1-d, 2-b, 3-c, 4-a
4. 1-b, 2-c, 3-d, 4-a
సమాధానం
B. 1-b, 2-d, 3-c, 4-a
Match the dynasty with its founder: (1) Sangama (2) Saluva (3) Tuluva (4) Aravidu (a) Tirumala Raya (b) Harihara I (c) Narasa Nayaka (d) Saluva Narasimha
1. 1-b, 2-d, 3-a, 4-c
2. 1-b, 2-d, 3-c, 4-a
3. 1-d, 2-b, 3-c, 4-a
4. 1-b, 2-c, 3-d, 4-a
1336లో స్థాపించబడిన విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపకులు ఎవరు?
1. కృష్ణదేవరాయలు, అచ్యుతరాయలు
2. మొదటి దేవరాయలు, రెండవ దేవరాయలు
3. సాళువ నరసింహుడు, తుళువ నరస నాయకుడు
4. మొదటి హరిహరుడు, మొదటి బుక్కరాయలు
సమాధానం
D. మొదటి హరిహరుడు, మొదటి బుక్కరాయలు
The Vijayanagara Empire, founded in 1336, was established by:
1. Krishnadevaraya and Achyutaraya
2. Deva Raya I and Deva Raya II
3. Narasimha Saluva and Tuluva Narasa
4. Harihara I and Bukka I
ఆముక్తమాల్యద అనే తెలుగు ప్రబంధాన్ని రచించినవారు ఎవరు?
1. అల్లసాని పెద్దన
2. తెనాలి రామకృష్ణుడు
3. నంది తిమ్మన
4. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
సమాధానం
D. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
Who is the author of the Telugu prabandha Amuktamalyada?
1. Allasani Peddana
2. Tenali Ramakrishna
3. Nandi Timmana
4. Krishnadevaraya
'అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. బహమనీ సుల్తానేట్ మొదటి సుల్తాన్
2. దక్కన్‌లో ఉర్దూ దివాన్ రచించిన మొదటి సుల్తాన్
3. సైన్య సహాయ ఒప్పందాన్ని అంగీకరించిన మొదటి రాజ్యం
4. మొదటి నిజాం షాహీ పాలకుడు
సమాధానం
A. బహమనీ సుల్తానేట్ మొదటి సుల్తాన్
Which of the following correctly describes Alauddin Bahman Shah?
1. first Sultan of the Bahmani Sultanate
2. first Muslim ruler to compile a Urdu Diwan in the Deccan
3. first Indian state to accept the Subsidiary Alliance
4. first Nizam Shahi ruler
మొదటి నిజాం షాహీ పాలకుడు ఎవరు?
1. ముహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా
2. మాలిక్ అహ్మద్
3. యూసుఫ్ ఆదిల్ షా
4. అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా
సమాధానం
B. మాలిక్ అహ్మద్
Who was the first Nizam Shahi ruler?
1. Muhammad Quli Qutb Shah
2. Malik Ahmad
3. Yusuf Adil Shah
4. Alauddin Bahman Shah
సేనానులకు భూమి మంజూరు గురించి తెలిపే నిబంధన ఏది?
1. నాయంకర వ్యవస్థ
2. పారిజాతాపహరణం
3. వరదాంబికా పరిణయం
4. ఆయగార్ వ్యవస్థ
సమాధానం
A. నాయంకర వ్యవస్థ
Which provision deals with military land grants to chiefs?
1. Nayankara system
2. Parijatapaharanam
3. Varadambika Parinayam
4. Ayagar system
తెలుగు కావ్యం పాండురంగ మాహాత్మ్యం రచయిత ఎవరు?
1. నంది తిమ్మన
2. ధూర్జటి
3. అల్లసాని పెద్దన
4. తెనాలి రామకృష్ణుడు
సమాధానం
D. తెనాలి రామకృష్ణుడు
Who composed the Telugu poem Panduranga Mahatmyam?
1. Nandi Timmana
2. Dhurjati
3. Allasani Peddana
4. Tenali Ramakrishna
అష్టదిగ్గజాలలో పారిజాతాపహరణాన్ని రచించినవారు ఎవరు?
1. మాదయగారి మల్లన
2. నంది తిమ్మన
3. ధూర్జటి
4. అయ్యలరాజు రామభద్రుడు
సమాధానం
B. నంది తిమ్మన
Who among the Ashtadiggajas wrote Parijatapaharanam?
1. Madayyagari Mallana
2. Nandi Timmana
3. Dhurjati
4. Ayyalaraju Ramabhadrudu
రాజశేఖర చరిత్రను రచించిన అష్టదిగ్గజ కవి ఎవరు?
1. నంది తిమ్మన
2. ధూర్జటి
3. పింగళి సూరన
4. మాదయగారి మల్లన
సమాధానం
D. మాదయగారి మల్లన
Which Ashtadiggaja wrote Rajasekhara Charitra?
1. Nandi Timmana
2. Dhurjati
3. Pingali Surana
4. Madayyagari Mallana
సంగీత స్తంభాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన హంపిలోని కట్టడం ఏది?
1. లోటస్ మహల్
2. హజార రామాలయం
3. విఠల ఆలయం
4. విరూపాక్ష ఆలయం
సమాధానం
C. విఠల ఆలయం
Which Hampi monument is famed for its musical pillars?
1. Lotus Mahal
2. Hazara Rama temple
3. Vittala temple
4. Virupaksha temple
ప్రముఖ స్వతంత్ర తెలుగు కావ్యమైన కళాపూర్ణోదయాన్ని రచించిన అష్టదిగ్గజ కవి ఎవరు?
1. పింగళి సూరన
2. తెనాలి రామకృష్ణుడు
3. నంది తిమ్మన
4. ధూర్జటి
సమాధానం
A. పింగళి సూరన
Which Ashtadiggaja wrote Kalapurnodayam, a noted original Telugu kavya?
1. Pingali Surana
2. Tenali Ramakrishna
3. Nandi Timmana
4. Dhurjati
విజయనగర యుగపు ప్రసిద్ధ తెలుగు కావ్యాలలో ఒకటైన పాండురంగ మాహాత్మ్యాన్ని రచించినవారు:
1. తెనాలి రామకృష్ణుడు
2. ధూర్జటి
3. పింగళి సూరన
4. రామరాజభూషణుడు
సమాధానం
A. తెనాలి రామకృష్ణుడు
Panduranga Mahatmyam, one of the notable Telugu kavyas of the Vijayanagara age, was composed by:
1. Tenali Ramakrishna
2. Dhurjati
3. Pingali Surana
4. Ramarajabhushanudu
కృష్ణదేవరాయలు చంద్రగిరి కారాగారం నుంచి విడిపించగా, క్రీ.శ. 1530లో తిరుపతిలో మొదటగా పట్టాభిషేకం జరుపుకున్న విజయనగర రాజు ఎవరు?
1. అచ్యుత రాయ
2. శ్రీరంగ II
3. హరిహర I
4. దేవరాయ I
సమాధానం
A. అచ్యుత రాయ
Which Vijayanagara king, freed by Krishnadevaraya from Chandragiri prison, had his coronation first at Tirupati in A.D. 1530?
1. Achyuta Raya
2. Sriranga II
3. Harihara I
4. Devaraya I
1513లో గజపతి రాజ్యంపై దండెత్తి రాజమండ్రిని తన అధీనంలోకి తెచ్చుకున్న విజయనగర చక్రవర్తి ఎవరు?
1. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
2. రెండవ హరిహరరాయలు
3. రెండవ విరూపాక్షుడు
4. సదాశివరాయలు
సమాధానం
A. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
Which Vijayanagara emperor invaded the Gajapati kingdom in 1513 and brought Rajahmundry under subjection?
1. Krishnadevaraya
2. Harihara II
3. Virupaksha II
4. Sadasiva
చాలా సంవత్సరాలు పెనుగొండ గవర్నర్‌గా ఉండి, క్రీ.శ. 1465లో మల్లికార్జునుని తరువాత సింహాసనమెక్కిన సంగమ పాలకుడు ఎవరు?
1. రెండవ విరూపాక్షుడు
2. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
3. వీర నరసింహుడు
4. మొదటి హరిహరరాయలు
సమాధానం
A. రెండవ విరూపాక్షుడు
Which Sangama ruler, formerly governor of Penukonda for several years, succeeded Mallikarjuna in AD 1465?
1. Virupaksha II
2. Krishnadevaraya
3. Vira Narasimha
4. Harihara I
పెనుకొండను ప్రధాన కేంద్రంగా చేసుకుని తెలుగు ప్రాంతానికి పాలకుడై, తరువాత చంద్రగిరికి వెనుదిరిగిన తిరుమల కుమారుడు ఎవరు?
1. సదాశివుడు
2. రెండవ వెంకటుడు
3. మొదటి శ్రీరంగుడు
4. అచ్యుత రాయలు
సమాధానం
C. మొదటి శ్రీరంగుడు
Which son of Tirumala became ruler of the Telugu area with Penukonda as headquarters and later retreated to Chandragiri?
1. Sadasiva
2. Venkata II
3. Sriranga I
4. Achyuta Raya
పెనుకొండ ఈ క్రింది వాటిలో దేనికి రాజధాని?
1. మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు
2. మాల్వా సుల్తానేట్
3. తళ్లికోట తర్వాత విజయనగర సామ్రాజ్యం
4. సూర్యవంశ గజపతి రాజ్యం
సమాధానం
C. తళ్లికోట తర్వాత విజయనగర సామ్రాజ్యం
Penukonda was the capital of which of the following?
1. Rajendra I
2. Malwa Sultanate
3. Vijayanagara Empire after Talikota
4. Suryavamsi Gajapati kingdom
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (రాజవంశం/రాష్ట్రం – రాజధాని): (i) బృహత్పలాయనులు – కూడూరు (ii) తొలి బహమనీ రాజ్యం – బీదర్ (iii) బరీద్ షాహీ వంశం – గుల్బర్గా సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (i) మాత్రమే
2. ఏదీ కాదు
3. (i), (ii) మాత్రమే
4. (i), (iii) మాత్రమే
సమాధానం
A. (i) మాత్రమే
Consider the following pairs (Dynasty/State – Capital): (i) Brihatpalayanas – Kudura (ii) Early Bahmani Kingdom – Bidar (iii) Barid Shahi dynasty – Gulbarga Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (i)
2. None of them
3. Only (i) and (ii)
4. Only (i) and (iii)
మాదయ్యగారి మల్లన రచించిన రచన ఏది?
1. రాజశేఖర చరిత్ర
2. జీవన్ముక్తి వివేకం
3. ఆంధ్ర మహాభాగవతము
4. వరదాంబికా పరిణయం
సమాధానం
A. రాజశేఖర చరిత్ర
Which of the following works was written by Madayyagari Mallana?
1. Rajasekhara Charitra
2. Jivanmuktiviveka
3. Andhra Mahabhagavatamu
4. Varadambika Parinayam
సాళువ వంశ తొలి పాలకుడు ఎవరు?
1. యూసుఫ్ ఆదిల్ షా
2. కులీ కుతుబ్ షా
3. సాళువ నరసింహ
4. ఫ్రాన్సిస్కో డి అల్మీడా
సమాధానం
C. సాళువ నరసింహ
Who was the first ruler of the Saluva dynasty?
1. Yusuf Adil Shah
2. Quli Qutb Shah
3. Saluva Narasimha
4. Francisco de Almeida
ఆరవీటి వంశ తొలి పాలకుడు ఎవరు?
1. సాళువ నరసింహ
2. హరిహర I
3. తిరుమల రాయలు
4. కులీ కుతుబ్ షా
సమాధానం
C. తిరుమల రాయలు
Who was the first ruler of the Aravidu dynasty?
1. Saluva Narasimha
2. Harihara I
3. Tirumala Raya
4. Quli Qutb Shah
బహమనీ సుల్తానేట్ మొదటి సుల్తాన్ ఎవరు?
1. అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా
2. గుల్బర్గా
3. యూసుఫ్ ఆదిల్ షా
4. కులీ కుతుబ్ ముల్క్
సమాధానం
A. అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా
Who was the first Sultan of the Bahmani Sultanate?
1. Alauddin Bahman Shah
2. Gulbarga
3. Yusuf Adil Shah
4. Quli Qutb Mulk
గ్రామ పరిపాలన గురించి తెలిపే నిబంధన ఏది?
1. మనుచరిత్ర
2. వసుచరిత్ర
3. వరదాంబికా పరిణయం
4. ఆయగార్ వ్యవస్థ
సమాధానం
D. ఆయగార్ వ్యవస్థ
Which provision deals with village administration?
1. Manucharitra
2. Vasucharitra
3. Varadambika Parinayam
4. Ayagar system
ఈ క్రింది వాటిని కాలక్రమానుసారం (పూర్వం నుండి తరువాతి వరకు) అమర్చండి: (i) నిజాం, బ్రిటిష్ వారి మధ్య సైన్య సహాయ ఒప్పందం (ii) బహమనీ సుల్తానేట్ స్థాపన (iii) రాజమహేంద్రవరంలో ఆంధ్రలో మొదటి వితంతు వివాహం (iv) ఉత్తర సర్కార్లను ఆంగ్లేయులకు మొఘల్ ఫర్మానా
1. (iii), (i), (iv), (ii)
2. (ii), (iv), (i), (iii)
3. (iii), (i), (ii), (iv)
4. (iv), (ii), (i), (iii)
సమాధానం
B. (ii), (iv), (i), (iii)
Arrange the following in chronological order (earliest first): (i) Subsidiary Alliance between the Nizam and the British (ii) Founding of the Bahmani Sultanate (iii) First widow remarriage in Andhra at Rajahmundry (iv) Mughal grant of the Northern Circars to the English
1. (iii), (i), (iv), (ii)
2. (ii), (iv), (i), (iii)
3. (iii), (i), (ii), (iv)
4. (iv), (ii), (i), (iii)
ఈ క్రింది వాటిని కాలక్రమానుసారం (పూర్వం నుండి తరువాతి వరకు) అమర్చండి: (i) పల్నాడు అటవీ సత్యాగ్రహం (ii) రుద్రమదేవి పట్టాభిషేకం (iii) మద్రాసులో బ్రిటిష్ వారికి భూమి మంజూరు (iv) బహమనీ సుల్తానేట్ స్థాపన
1. (ii), (i), (iv), (iii)
2. (ii), (iv), (iii), (i)
3. (i), (iii), (iv), (ii)
4. (ii), (iii), (iv), (i)
సమాధానం
B. (ii), (iv), (iii), (i)
Arrange the following in chronological order (earliest first): (i) Palnadu Forest Satyagraha (ii) Accession of Rudrama Devi (iii) Grant of land at Madras to the British (iv) Founding of the Bahmani Sultanate
1. (ii), (i), (iv), (iii)
2. (ii), (iv), (iii), (i)
3. (i), (iii), (iv), (ii)
4. (ii), (iii), (iv), (i)
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (కట్టడం – నిర్మాత): (i) గుల్బర్గా కోట – అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా (ii) గంగైకొండచోళపురం ఆలయం – మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు (iii) లేపాక్షిలోని వీరభద్ర ఆలయం – విరూపన్న మరియు వీరన్న సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (i), (iii) మాత్రమే
2. (i), (ii), (iii) అన్నీ
3. (ii), (iii) మాత్రమే
4. (i), (ii) మాత్రమే
సమాధానం
B. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Consider the following pairs (Monument – Builder): (i) Gulbarga Fort – Alauddin Bahman Shah (ii) Gangaikondacholapuram Temple – Rajendra I (iii) Veerabhadra Temple at Lepakshi – Virupanna and Viranna Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (i) and (iii)
2. All of (i), (ii) and (iii)
3. Only (ii) and (iii)
4. Only (i) and (ii)
ఈ క్రింది వాటిని కాలక్రమానుసారం (పూర్వం నుండి తరువాతి వరకు) అమర్చండి: (i) విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపన (ii) మదనపల్లెలో జన గణ మన అనువాదం (iii) రామప్ప దేవాలయ నిర్మాణం (iv) సాళువ వంశ స్థాపన
1. (iii), (iv), (ii), (i)
2. (iv), (iii), (i), (ii)
3. (iii), (ii), (i), (iv)
4. (iii), (i), (iv), (ii)
సమాధానం
D. (iii), (i), (iv), (ii)
Arrange the following in chronological order (earliest first): (i) Founding of the Vijayanagara Empire (ii) Tagore translating Jana Gana Mana at Madanapalle (iii) Construction of Ramappa Temple (iv) Establishment of the Saluva dynasty
1. (iii), (iv), (ii), (i)
2. (iv), (iii), (i), (ii)
3. (iii), (ii), (i), (iv)
4. (iii), (i), (iv), (ii)
కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని అష్టదిగ్గజాలలో లేని కవి ఎవరు?
1. మాదయ్యగారి మల్లన
2. పోతన
3. నంది తిమ్మన
4. ధూర్జటి
సమాధానం
B. పోతన
Which poet is NOT counted among the Ashtadiggajas of Krishnadevaraya's court?
1. Madayyagari Mallana
2. Potana
3. Nandi Timmana
4. Dhurjati
పారిజాతాపహరణం ప్రబంధాన్ని రచించినవారు ఎవరు?
1. పింగళి సూరన
2. రామరాజభూషణుడు
3. అయ్యలరాజు రామభద్రుడు
4. నంది తిమ్మన
సమాధానం
D. నంది తిమ్మన
Who authored the prabandha Parijatapaharanam?
1. Pingali Surana
2. Ramarajabhushanudu
3. Ayyalaraju Ramabhadrudu
4. Nandi Timmana
అచ్యుతరాయల కాలంలో లేపాక్షి వీరభద్ర ఆలయాన్ని నిర్మించిన సోదరులు ఎవరు?
1. విరూపన్న, వీరన్న
2. గోపన్న, అక్కన్న
3. తిమ్మరుసు, మల్లన
4. పెద్దన, తిమ్మన
సమాధానం
A. విరూపన్న, వీరన్న
The Veerabhadra temple at Lepakshi was built in the reign of Achyutaraya by the brothers:
1. Virupanna and Viranna
2. Gopanna and Akkanna
3. Timmarusu and Mallana
4. Peddana and Timmana
బహమనీ రాజధానులు గుల్బర్గా, బీదర్ ప్రస్తుత ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి?
1. మహారాష్ట్ర
2. ఆంధ్రప్రదేశ్
3. కర్ణాటక
4. తెలంగాణ
సమాధానం
C. కర్ణాటక
Gulbarga and Bidar, the Bahmani capitals, are in which present-day state?
1. Maharashtra
2. Andhra Pradesh
3. Karnataka
4. Telangana
1336లో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినవారు ఎవరు?
1. తిరుమలరాయలు
2. మొదటి హరిహరరాయలు, మొదటి బుక్కరాయలు
3. సాళువ నరసింహుడు
4. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
సమాధానం
B. మొదటి హరిహరరాయలు, మొదటి బుక్కరాయలు
Who founded the Vijayanagara Empire in 1336?
1. Tirumala Raya
2. Harihara I and Bukka I
3. Saluva Narasimha
4. Krishnadevaraya
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని మొదట పాలించిన వంశం ఏది?
1. తుళువ
2. సాళువ
3. అరవీటి
4. సంగమ
సమాధానం
D. సంగమ
Which was the first dynasty to rule the Vijayanagara Empire?
1. Tuluva
2. Saluva
3. Aravidu
4. Sangama
సంగమ వంశానికి చెందిన ప్రౌఢ దేవరాయలు (రెండవ దేవరాయలు)తో ముడిపడిన బిరుదు ఏది?
1. ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు
2. సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు
3. గజబెంటెకారుడు
4. ఆంధ్ర భోజుడు
సమాధానం
C. గజబెంటెకారుడు
Which title is associated with Praudha Devaraya (Devaraya II) of the Sangama dynasty?
1. Andhra Kavita Pitamaha
2. Sahiti Samarangana Sarvabhouma
3. Gajabetekara
4. Andhra Bhoja
సంగమ వంశానికి పేరు తెచ్చిన సంగముడు ఎవరు?
1. తళ్ళికోట వద్ద సేనాని
2. శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థాన కవి
3. మొదటి హరిహరరాయలు, బుక్కరాయల తండ్రి
4. హంపి సమీపంలోని నదుల సంగమం
సమాధానం
C. మొదటి హరిహరరాయలు, బుక్కరాయల తండ్రి
The Sangama dynasty is named after Sangama, who was the:
1. Commander at Talikota
2. Court poet of Krishnadevaraya
3. Father of Harihara I and Bukka I
4. Confluence of rivers near Hampi

సాధన ప్రశ్నలు — సెట్ 2

వీటిలో విజయనగర కాలపు కట్టడం కానిది ఏది?
1. వీరభద్ర ఆలయం, లేపాక్షి
2. వేయి స్తంభాల గుడి, హన్మకొండ
3. విరూపాక్ష ఆలయం, హంపి
4. విఠల ఆలయం, హంపి
సమాధానం
B. వేయి స్తంభాల గుడి, హన్మకొండ
Which one is NOT a Vijayanagara-period monument?
1. Veerabhadra temple, Lepakshi
2. Thousand Pillar Temple, Hanamkonda
3. Virupaksha temple, Hampi
4. Vittala temple, Hampi
తళ్ళికోట తర్వాత అరవీటి రాజులు రాజధానిని హంపి నుండి మొదట ఎక్కడికి మార్చారు?
1. వేలూరు
2. ఆనెగొంది
3. పెనుగొండ
4. చంద్రగిరి
సమాధానం
C. పెనుగొండ
After Talikota, the Aravidu rulers first shifted their capital from Hampi to:
1. Vellore
2. Anegondi
3. Penugonda
4. Chandragiri
విజయనగర పూర్వ పాలకులైన నాయకుల నుండి తమిళ ప్రాంతంలో ఏర్పడిన రాజ్యాలు ఏవి?
1. మధుర, తంజావూరు, జింజి
2. బీజాపూర్, గోల్కొండ, అహ్మద్‌నగర్
3. కళింగ, వేంగి, కొండపల్లి
4. కదంబ, హొయసల, యాదవ
సమాధానం
A. మధుర, తంజావూరు, జింజి
Which kingdoms emerged in the Tamil country from former Vijayanagara governors (Nayaks)?
1. Madurai, Thanjavur and Gingee
2. Bijapur, Golconda and Ahmednagar
3. Kalinga, Vengi and Kondapalli
4. Kadamba, Hoysala and Yadava
1వ హరిహరరాయల కాలంలో విజయనగరాన్ని సందర్శించిన తొలి విదేశీయాత్రికుడు ఎవరు?
1. నికోలో కంటి
2. అబ్దుల్ రజాక్
3. ఇబన్ బటూటా
4. డొమింగో పేస్
సమాధానం
C. ఇబన్ బటూటా
Who was the first foreign traveller to visit Vijayanagara during Harihara I's time?
1. Nicolo Conti
2. Abdur Razzaq
3. Ibn Battuta
4. Domingo Paes
విజయనగర స్థాపన తరువాత ఏ రాజ్యం స్థాపించబడింది?
1. బహమనీ రాజ్యం
2. గోల్కొండ రాజ్యం
3. అహ్మద్‌నగర్
4. బీజాపూర్
సమాధానం
A. బహమనీ రాజ్యం
Which kingdom was established after the founding of Vijayanagara?
1. Bahmani kingdom
2. Golconda kingdom
3. Ahmednagar
4. Bijapur
విజయనగర కాలానికి చెందిన భారీ ఏకశిలా నంది విగ్రహం ఎక్కడ ఉంది?
1. పెనుకొండ
2. గుత్తి
3. లేపాక్షి
4. చంద్రగిరి
సమాధానం
C. లేపాక్షి
A giant monolithic Nandi from the Vijayanagara period stands at which place?
1. Penukonda
2. Gooty
3. Lepakshi
4. Chandragiri
తిరుమలతో ప్రారంభమైన విజయనగర సామ్రాజ్యపు నాల్గవ వంశం ఏది?
1. తుళువ వంశం
2. గజపతులు
3. ఆరవీడు
4. సాళువ వంశం
సమాధానం
C. ఆరవీడు
Which was the fourth dynasty of the Vijayanagara empire, which began with Tirumala?
1. Tuluva dynasty
2. Gajapatis
3. Aravidu
4. Saluva dynasty
విజయనగర సామ్రాజ్యంలో మొదటి రాజవంశం ఏది?
1. అరవీడు
2. సాళువ
3. తుళువ
4. సంగమ వంశం
సమాధానం
D. సంగమ వంశం
Which was the first dynasty of the Vijayanagar empire?
1. Aravidu
2. Saluva
3. Tuluva
4. Sangama dynasty
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (రాజవంశం/రాష్ట్రం – రాజధాని): (i) కళ్యాణి పశ్చిమ చాళుక్యులు – కళ్యాణి (ii) బరీద్ షాహీ వంశం – బీదర్ (iii) ఒడిశా గజపతి వంశం – కటక్ సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (i), (iii) మాత్రమే
2. (i), (ii), (iii) అన్నీ
3. (ii), (iii) మాత్రమే
4. (iii) మాత్రమే
సమాధానం
B. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Consider the following pairs (Dynasty/State – Capital): (i) Western Chalukyas of Kalyani – Kalyani (ii) Barid Shahi dynasty – Bidar (iii) Gajapati dynasty of Odisha – Cuttack Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (i) and (iii)
2. All of (i), (ii) and (iii)
3. Only (ii) and (iii)
4. Only (iii)
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (రచన – రచయిత): (i) యయాతి చరిత్ర – పొన్నగంటి తెలగనార్యుడు (ii) కర్ణాట భారత కథా మంజరి – కుమార వ్యాసుడు (iii) ద ట్రాజెడీ ఆఫ్ ద కామన్స్ – గారెట్ హార్డిన్ సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (iii) మాత్రమే
2. (i), (iii) మాత్రమే
3. (ii) మాత్రమే
4. (i), (ii), (iii) అన్నీ
సమాధానం
D. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Consider the following pairs (Work – Author): (i) Yayati Charitra – Ponnaganti Telaganarya (ii) Karnata Bharata Katha Manjari – Kumara Vyasa (iii) The Tragedy of the Commons – Garrett Hardin Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (iii)
2. Only (i) and (iii)
3. Only (ii)
4. All of (i), (ii) and (iii)
'యూసుఫ్ ఆదిల్ షా' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. బహమనీ సుల్తానేట్ మొదటి సుల్తాన్
2. మొదటి కుతుబ్ షాహీ పాలకుడు
3. బహమనీ మొదటి రాజధాని
4. మొదటి ఆదిల్ షాహీ పాలకుడు
సమాధానం
D. మొదటి ఆదిల్ షాహీ పాలకుడు
Which of the following correctly describes Yusuf Adil Shah?
1. first Sultan of the Bahmani Sultanate
2. first Qutb Shahi ruler
3. first Bahmani capital
4. first Adil Shahi ruler
'గుల్బర్గా' గురించిన సరైన వివరణ ఈ క్రింది వాటిలో ఏది?
1. బహమనీ మొదటి రాజధాని
2. మొదటి ఆదిల్ షాహీ పాలకుడు
3. బహమనీ సుల్తానేట్ మొదటి సుల్తాన్
4. మొదటి కుతుబ్ షాహీ పాలకుడు
సమాధానం
A. బహమనీ మొదటి రాజధాని
Which of the following correctly describes Gulbarga?
1. first Bahmani capital
2. first Adil Shahi ruler
3. first Sultan of the Bahmani Sultanate
4. first Qutb Shahi ruler
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (సంఘటన – సంవత్సరం): (i) కృష్ణదేవరాయల మరణం – 1529 (ii) రెడ్డి రాజ్య స్థాపన – 1325 (iii) ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శాసనమండలి రద్దు – 1985 సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (i), (iii) మాత్రమే
2. (ii) మాత్రమే
3. (i), (ii), (iii) అన్నీ
4. ఏదీ కాదు
సమాధానం
C. (i), (ii), (iii) అన్నీ
Consider the following pairs (Event – Year): (i) Death of Krishnadevaraya – 1529 (ii) Establishment of the Reddi kingdom – 1325 (iii) Abolition of the Legislative Council in Andhra Pradesh – 1985 Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (i) and (iii)
2. Only (ii)
3. All of (i), (ii) and (iii)
4. None of them
హంపిలోని కృష్ణ ఆలయం నిర్మాత ఎవరు?
1. మొదటి బాజీరావు
2. అచ్యుత రాయలు
3. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
4. విరూపన్న మరియు వీరన్న
సమాధానం
C. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
Who built Krishna Temple at Hampi?
1. Baji Rao I
2. Achyuta Raya
3. Krishnadevaraya
4. Virupanna and Viranna
అచ్యుత రాయలు నిర్మించినది ఏది?
1. కైలాస ఆలయం
2. మదురై మీనాక్షి ఆలయ గోపురాలు
3. లేపాక్షిలోని వీరభద్ర ఆలయం
4. హంపిలోని తిరువేంగళనాథ ఆలయం
సమాధానం
D. హంపిలోని తిరువేంగళనాథ ఆలయం
Which of the following was built by Achyuta Raya?
1. Kailasa Temple
2. Madurai Meenakshi Temple Gopurams
3. Veerabhadra Temple at Lepakshi
4. Tiruvengalanatha Temple at Hampi
లేపాక్షిలోని వీరభద్ర ఆలయం నిర్మాత ఎవరు?
1. విరూపన్న మరియు వీరన్న
2. అనపోతా రెడ్డి
3. షాజహాన్
4. మొదటి కృష్ణుడు
సమాధానం
A. విరూపన్న మరియు వీరన్న
Who built Veerabhadra Temple at Lepakshi?
1. Virupanna and Viranna
2. Anapota Reddy
3. Shah Jahan
4. Krishna I
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (కట్టడం – నిర్మాత): (i) హంపిలోని కృష్ణ ఆలయం – శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (ii) గుల్బర్గా కోట – కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ (iii) అఢాయ్ దిన్ కా ఝోంప్రా – అల్లావుద్దీన్ బహమన్ షా సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (i) మాత్రమే
2. (ii), (iii) మాత్రమే
3. ఏదీ కాదు
4. (ii) మాత్రమే
సమాధానం
A. (i) మాత్రమే
Consider the following pairs (Monument – Builder): (i) Krishna Temple at Hampi – Krishnadevaraya (ii) Gulbarga Fort – Qutb ud-din Aibak (iii) Adhai Din Ka Jhonpra – Alauddin Bahman Shah Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (i)
2. Only (ii) and (iii)
3. None of them
4. Only (ii)
ఈ క్రింది వాటిని కాలక్రమానుసారం (పూర్వం నుండి తరువాతి వరకు) అమర్చండి: (i) అబ్దుర్ రజాక్ విజయనగర సందర్శన (ii) ఆంధ్ర జన సంఘం ఏర్పాటు (iii) ముసునూరి నాయకులచే వరంగల్ విముక్తి (iv) మంగళూరు ఒప్పందం
1. (ii), (iii), (i), (iv)
2. (iv), (ii), (i), (iii)
3. (iii), (i), (iv), (ii)
4. (i), (iv), (iii), (ii)
సమాధానం
C. (iii), (i), (iv), (ii)
Arrange the following in chronological order (earliest first): (i) Visit of Abdur Razzak to Vijayanagara (ii) Formation of Andhra Jana Sangham (iii) Liberation of Warangal by the Musunuri Nayakas (iv) Treaty of Mangalore
1. (ii), (iii), (i), (iv)
2. (iv), (ii), (i), (iii)
3. (iii), (i), (iv), (ii)
4. (i), (iv), (iii), (ii)
ఈ క్రింది జతలను పరిశీలించండి (కట్టడం – నిర్మాత): (i) వీరభద్ర ఆలయం, లేపాక్షి – రెండవ నరసింహవర్మ (ii) నాగలాపురం పట్టణం – శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (iii) కాంచీపురం కైలాసనాథ ఆలయం – విరూపన్న సరిగ్గా జతపరచబడినవి ఏవి?
1. (ii), (iii) మాత్రమే
2. (i), (ii) మాత్రమే
3. (i) మాత్రమే
4. (ii) మాత్రమే
సమాధానం
D. (ii) మాత్రమే
Consider the following pairs (Monument – Builder): (i) Veerabhadra Temple, Lepakshi – Narasimhavarman II (ii) Nagalapuram town – Krishnadevaraya (iii) Kailasanatha Temple, Kanchipuram – Virupanna Which of the pairs are correctly matched?
1. Only (ii) and (iii)
2. Only (i) and (ii)
3. Only (i)
4. Only (ii)
బహమనీ రాజ్య గొప్ప మంత్రి మహమూద్ గవాన్ ఏ సుల్తాన్ క్రింద పనిచేశాడు?
1. మూడో మహమ్మద్ షా
2. మొదటి అహ్మద్ షా
3. అలావుద్దీన్ బహమన్ షా
4. ఫిరోజ్ షా
సమాధానం
A. మూడో మహమ్మద్ షా
Mahmud Gawan, the great minister of the Bahmani kingdom, served under which sultan?
1. Muhammad Shah III
2. Ahmad Shah I
3. Alauddin Bahman Shah
4. Firoz Shah
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి: (i) శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1520లో రాయచూరును జయించాడు. (ii) అతడు ఉదయగిరి, కొండవీడు కోటలను జయించాడు. (iii) అతడు తళ్ళికోట యుద్ధంలో విజయనగర సేనకు నాయకత్వం వహించాడు. ఈ ప్రకటనలలో సరైనది/సరైనవి ఏవి?
1. (i) మాత్రమే
2. (i), (ii) మాత్రమే
3. (ii), (iii) మాత్రమే
4. (i), (ii), (iii) అన్నీ
సమాధానం
B. (i), (ii) మాత్రమే
Consider the statements: (i) Krishnadevaraya captured Raichur in 1520. (ii) He conquered the forts of Udayagiri and Kondaveedu. (iii) He led the Vijayanagara army at the battle of Talikota. Which of the statements is/are correct?
1. Only (i)
2. (i) and (ii) only
3. (ii) and (iii) only
4. All (i), (ii) and (iii)
కుమార కంపణుడు మధుర జయించిన వృత్తాంతాన్ని వర్ణించే సంస్కృత కావ్యం మధురా విజయాన్ని రచించినది ఎవరు?
1. వరదాంబిక
2. తిరుమలాంబ
3. గంగాదేవి
4. తాళ్ళపాక తిరుమలమ్మ
సమాధానం
C. గంగాదేవి
Who wrote the Sanskrit poem Madhura Vijayam describing the conquest of Madurai by Kumara Kampana?
1. Varadambika
2. Tirumalamba
3. Gangadevi
4. Tallapaka Tirumalamma
రామాభ్యుదయం రచించిన అష్టదిగ్గజ కవి ఎవరు?
1. నంది తిమ్మన
2. ధూర్జటి
3. అయ్యలరాజు రామభద్రుడు
4. పింగళి సూరన
సమాధానం
C. అయ్యలరాజు రామభద్రుడు
Which Ashtadiggaja authored Rama Abhyudayam?
1. Nandi Timmana
2. Dhurjati
3. Ayyalaraju Ramabhadrudu
4. Pingali Surana
కింది వారిలో అష్టదిగ్గజాలలో లేని కవి ఎవరు?
1. శ్రీనాథుడు
2. ధూర్జటి
3. నంది తిమ్మన
4. పింగళి సూరన
సమాధానం
A. శ్రీనాథుడు
Who among the following was NOT one of the Ashtadiggajas?
1. Srinatha
2. Dhurjati
3. Nandi Timmana
4. Pingali Surana
శ్రీకాళహస్తి ఆలయంలోని ఎత్తైన రాయ గోపురాన్ని నిర్మించిన విజయనగర రాజు ఎవరు?
1. మొదటి హరిహరరాయలు
2. రెండవ దేవరాయలు
3. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
4. సదాశివరాయలు
సమాధానం
C. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
Which Vijayanagara ruler built the tall Raya Gopuram of the Srikalahasti temple?
1. Harihara I
2. Devaraya II
3. Krishnadevaraya
4. Sadasiva Raya
శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలోని తెనాలి రామకృష్ణుడు ఏ పేరుతో ప్రసిద్ధుడు?
1. ముద్దుపలుకు
2. ఆంధ్ర కవితా పితామహుడు
3. వికటకవి
4. కవిసార్వభౌముడు
సమాధానం
C. వికటకవి
Tenali Ramakrishna of Krishnadevaraya's court was known as:
1. Muddupalka
2. Andhra Kavita Pitamaha
3. Vikatakavi
4. Kavisarvabhauma
అరవీటి వంశం ఏ యుద్ధం తర్వాత అధికారంలోకి వచ్చింది?
1. తళ్ళికోట
2. కొండవీడు
3. రాయచూరు
4. పానిపట్టు
సమాధానం
A. తళ్ళికోట
The Aravidu dynasty came to power after which battle?
1. Talikota
2. Kondaveedu
3. Raichur
4. Panipat
1639లో ఫ్రాన్సిస్ డే మద్రాసు స్థల అనుమతిని విజయనగర వారసుడైన రాజు నుండి ఏ కోట వద్ద పొందాడు?
1. చంద్రగిరి
2. పెనుగొండ
3. హంపి
4. కొండవీడు
సమాధానం
A. చంద్రగిరి
In 1639 Francis Day obtained the grant of the Madras site from the Vijayanagara successor ruler at which fort?
1. Chandragiri
2. Penugonda
3. Hampi
4. Kondaveedu
వీరిలో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని సందర్శించని యాత్రికుడు ఎవరు?
1. మార్కో పోలో
2. డొమింగో పేస్
3. అబ్దుర్ రజాక్
4. ఫెర్నావో నునీజ్
సమాధానం
A. మార్కో పోలో
Which traveller did NOT visit the Vijayanagara Empire?
1. Marco Polo
2. Domingo Paes
3. Abdur Razzaq
4. Fernao Nuniz
ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న విజయనగర తరువాతి రాజధానులు ఏవి?
1. పెనుగొండ, చంద్రగిరి
2. హంపి, పెనుగొండ
3. హంపి, ఆనెగొంది
4. వేలూరు, చంద్రగిరి
సమాధానం
A. పెనుగొండ, చంద్రగిరి
Which two later Vijayanagara capitals lie in present Andhra Pradesh?
1. Penugonda and Chandragiri
2. Hampi and Penugonda
3. Hampi and Anegondi
4. Vellore and Chandragiri
1565 యుద్ధంతో ముడిపడిన తళ్ళికోట ప్రస్తుతం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
1. కర్ణాటక
2. ఆంధ్రప్రదేశ్
3. తెలంగాణ
4. మహారాష్ట్ర
సమాధానం
A. కర్ణాటక
Talikota, linked to the 1565 battle, is in which present state?
1. Karnataka
2. Andhra Pradesh
3. Telangana
4. Maharashtra
కొండవీడు పతనం తరువాత శ్రీనాథుడు ఎవరిని ఆశ్రయించాడు?
1. అల్లాడ రెడ్డి
2. కపిలేంద్ర గజపతి
3. మల్లారెడ్డి
4. వీరభద్రారెడ్డి
సమాధానం
D. వీరభద్రారెడ్డి
After Kondaveedu's fall, whose patronage did Srinatha take?
1. Allada Reddy
2. Kapilendra Gajapati
3. Mallareddy
4. Veerabhadra Reddy
అబ్దుల్ రజాక్ ఏ రాజ్య రాయబారిగా విజయనగరాన్ని సందర్శించాడు?
1. పర్షియా షారూఖ్
2. మొరాకో సుల్తాన్
3. పోర్చుగల్ రాజు
4. బహమనీ సుల్తాన్
సమాధానం
A. పర్షియా షారూఖ్
As an envoy of which ruler did Abdur Razzaq visit Vijayanagara?
1. Persian ruler Shahrukh
2. Sultan of Morocco
3. King of Portugal
4. Bahmani Sultan
2వ విరూపాక్షరాయల కాలంలో సాళువ నరసింహుడు ఏ ప్రాంతానికి సామంతునిగా ఉన్నాడు?
1. చంద్రగిరి
2. పెనుగొండ
3. ఉదయగిరి
4. కొండవీడు
సమాధానం
A. చంద్రగిరి
Of which region was Saluva Narasimha a feudatory under Virupaksha II?
1. Chandragiri
2. Penugonda
3. Udayagiri
4. Kondaveedu
జైమినీ భారతం, శృంగార శాకుంతలం రచించిన కవి ఎవరు?
1. పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు
2. రాజనాథ డిండిమ
3. నంది తిమ్మన
4. అల్లసాని పెద్దన
సమాధానం
A. పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు
Who wrote Jaimini Bharatam and Sringara Shakuntalam?
1. Pillalamarri Pinaveerabhadrudu
2. Rajanatha Dindima
3. Nandi Timmana
4. Allasani Peddana
'వరాహ పురాణం' రచించిన కవులు ఎవరు?
1. నంది మల్లయ్య, ఘంట సింగయ్య
2. తిమ్మన, పెద్దన
3. రాజనాథుడు, తిరుమలాంబ
4. శ్రీనాథుడు, పోతన
సమాధానం
A. నంది మల్లయ్య, ఘంట సింగయ్య
Who composed Varaha Puranam?
1. Nandi Mallayya and Ghanta Singayya
2. Timmana and Peddana
3. Rajanatha and Tirumalamba
4. Srinatha and Potana
గోవాను 1510లో ఎవరి నుండి ఆక్రమించారు?
1. బీజాపూర్ సుల్తాన్ ఆదిల్ షా
2. గజపతి
3. బహమనీ
4. గోల్కొండ
సమాధానం
A. బీజాపూర్ సుల్తాన్ ఆదిల్ షా
From whom did Albuquerque capture Goa in 1510?
1. Bijapur Sultan Adil Shah
2. Gajapati
3. Bahmani
4. Golconda
గోల్కొండ సుల్తాన్ ఎవరు (బహమనీ రాజ్యశకలాలు)?
1. కులీ కుతుబ్ ఉల్ ముల్క్
2. అహ్మద్ నిజాం షా
3. యూసఫ్ ఆదిల్ షా
4. అలీ బరీద్
సమాధానం
A. కులీ కుతుబ్ ఉల్ ముల్క్
Who was the ruler of Golconda among the Bahmani successor states?
1. Quli Qutb-ul-Mulk
2. Ahmad Nizam Shah
3. Yusuf Adil Shah
4. Ali Barid
పరాశర మాధవీయాన్ని ఎవరు రచించారు?
1. సాయణుడు
2. నికోలో కాంటి
3. అల్లసాని పెద్దన
4. మాధవాచార్యులు
సమాధానం
D. మాధవాచార్యులు
Who wrote Parasara Madhaviyam?
1. Sayana
2. Nicolo Conti
3. Allasani Peddana
4. Madhavacharya
రాజ్యంలో వివాహ పన్నును కొన్ని ప్రాంతాలలో మొదటిగా రద్దు చేసినవారు ఎవరు?
1. తుళువ నరసింహరాయలు
2. అచ్యుతరాయలు
3. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
4. సదాశివరాయలు
సమాధానం
A. తుళువ నరసింహరాయలు
Who first abolished marriage tax in some regions?
1. Tuluva Narasimha Raya
2. Achyuta Raya
3. Sri Krishnadevaraya
4. Sadasiva Raya
విజయనగరాన్ని మొదటిగా పాలించిన వంశం ఏది?
1. తుళువ
2. అరవీటి
3. సంగమ వంశం
4. సాళువ
సమాధానం
C. సంగమ వంశం
Which dynasty ruled Vijayanagara first?
1. Tuluva
2. Aravidu
3. Sangama
4. Saluva
శృంగార నైషధం రచయిత ఎవరు?
1. శ్రీనాథుడు
2. తెనాలి రామలింగడు
3. అల్లసాని పెద్దన
4. రామరాజ భూషణుడు
సమాధానం
A. శ్రీనాథుడు
Author of Sringara Naishadham?
1. Srinatha
2. Tenali Ramalingadu
3. Allasani Peddana
4. Ramaraja Bhushanudu
పాండురంగ మహాత్మ్యం రచయిత ఎవరు?
1. తెనాలి రామకృష్ణుడు
2. రామరాజ భూషణుడు
3. పెద్దన
4. శ్రీనాథుడు
సమాధానం
A. తెనాలి రామకృష్ణుడు
Author of Panduranga Mahatmyam?
1. Tenali Ramakrishna
2. Ramaraja Bhushanudu
3. Peddana
4. Srinatha
తెలుగులో మొదటి ద్వర్థి కావ్యం ఏది?
1. వసుచరిత్ర
2. రాఘవ పాండవీయం
3. హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానం
4. మనుచరిత్ర
సమాధానం
B. రాఘవ పాండవీయం
First dvyarthi kavya in Telugu?
1. Vasucharitra
2. Raghava Pandaviyam
3. Harischandra Nalopakhyanam
4. Manucharitra
తెనాలి రామకృష్ణుని బిరుదులు ఏవి?
1. సర్వజ్ఞ
2. వికటకవి, కుమార భారతి
3. ఆంధ్రకవితా పితామహ
4. సంకీర్తనాచార్య
సమాధానం
B. వికటకవి, కుమార భారతి
Titles of Tenali Ramakrishna?
1. Sarvajna
2. Vikatakavi, Kumara Bharati
3. Andhra Kavita Pitamaha
4. Sankirtanacharya

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice