అధ్యాయం 2: అయానిక బంధం మరియు జాలక ఎంథాల్పీ (Ionic Bonding and Lattice Enthalpy)
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
అయానిక బంధం ఏర్పడటం వెనుక ఉన్న మూడు శక్తి దశలు.
అయానిక బంధ ఏర్పాటును సులభం లేదా కష్టం చేసే అంశాలు.
జాలక ఎంథాల్పీ అంటే ఏమిటి, అయాన్ పరిమాణం, ఆవేశం దాన్ని ఎలా నియంత్రిస్తాయి.
NaCl, KCl, MgO వంటి సమ్మేళనాలకు బార్న్–హేబర్ చక్రాన్ని ఎలా నిర్మించి సాధించాలి.
అయానిక ఘనపదార్థాల సాధారణ ధర్మాలు, అవి ఎందుకు వస్తాయి.
2.1 అయానిక బంధం ఎలా ఏర్పడుతుంది
ఒక పరమాణువు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లను మరొక పరమాణువుకు ఇచ్చి, ఏర్పడిన అయాన్లు పరస్పరం ఆకర్షించుకున్నప్పుడు అయానిక బంధం (Ionic bond) ఏర్పడుతుంది. కాగితంపై ఇది సాదా మార్పిడిలా కనిపిస్తుంది. శక్తి పరంగా చూస్తే ఇది మూడు దశలు:
లోహ పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి కాటాయాన్గా మారుతుంది. దీనికి శక్తి ఖర్చవుతుంది (అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, ఎప్పుడూ ధనాత్మకం).
అలోహ పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి ఆనాయాన్గా మారుతుంది. ఇది శక్తిని విడుదల చేయవచ్చు (Cl మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ ఋణాత్మకం) లేదా శక్తిని ఖర్చు చేయవచ్చు (O⁻ కు రెండవ ఎలక్ట్రాన్ చేర్చడం ధనాత్మకం).
వాయు కాటాయాన్లు, ఆనాయాన్లు కలిసి స్ఫటిక జాలకాన్ని (Crystal lattice) ఏర్పరుస్తాయి. ఇది భారీగా శక్తిని విడుదల చేస్తుంది.
వాయు స్థితిలో సోడియం, క్లోరిన్ కు:
మొత్తం +147.2 kJ mol⁻¹. అంటే వాయు పరమాణువుల నుంచి వాయు అయాన్ల జంటను తయారు చేయడం మెట్టు ఎక్కడం లాంటిది. కథ ఇక్కడితో ఆగిపోతే అయాన్లు ఏర్పడవు. ఈ ఖర్చును భరించేది దశ 3: అయాన్లు జాలకంగా అమరినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తి. ప్రయాణాలకు డబ్బు ఖర్చుపెట్టినా బహుమతితో అది తిరిగి సంపాదించే క్రికెట్ జట్టు లాగా, జాలక శక్తి మొత్తం ప్రక్రియను లోతుకు దిగేలా చేస్తుంది.
2.2 అయానిక బంధ ఏర్పాటుకు అనుకూలమైన అంశాలు
| అంశం | అయానిక బంధానికి ఏది సహాయపడుతుంది | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| లోహం అయనీకరణ ఎంథాల్పీ | తక్కువ (కాటాయాన్ సులభంగా ఏర్పడుతుంది) | Cs, K, Na సులభంగా అయానిక సమ్మేళనాలు ఏర్పరుస్తాయి |
| అలోహం ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ | పెద్ద ఋణ విలువ (ఆనాయాన్ సులభంగా ఏర్పడుతుంది) | F, Cl, O |
| జాలక ఎంథాల్పీ | ఎక్కువ (చిన్న అయాన్లు, ఎక్కువ ఆవేశాలు) | MgO, CaF₂, LiF |
| ఋణవిద్యుదాత్మకత తేడా | ఎక్కువ (పాలింగ్ స్కేలుపై సుమారు 1.7 కంటే ఎక్కువ) | NaCl (2.1), CsF (3.2) |
కాబట్టి గ్రూపు 1, 2 లోహాలు గ్రూపు 16, 17 తో కలిసి అయానిక సమ్మేళనాలు ఇస్తాయి. Be, Al వంటి అధిక అయనీకరణ ఎంథాల్పీలు గల మూలకాలు గణనీయమైన సమయోజనీయ స్వభావం గల సమ్మేళనాలను ఇస్తాయి. ఎందుకో అధ్యాయం 3 వివరిస్తుంది.
2.3 జాలక ఎంథాల్పీ
ఒక అయానిక ఘనపదార్థం యొక్క జాలక ఎంథాల్పీ (Lattice enthalpy) అంటే ఆ ఘనపదార్థం ఒక మోలును పూర్తిగా వాయు అయాన్లుగా వేరుచేసినప్పుడు జరిగే ఎంథాల్పీ మార్పు. ఇది ధనాత్మకం (శక్తిని అందించాలి).
కొన్ని పుస్తకాలు దీన్ని వ్యతిరేకంగా నిర్వచిస్తాయి: వాయు అయాన్లు ఒక మోల్ ఘనపదార్థాన్ని ఏర్పరిచినప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తిగా. అప్పుడు దానికి ఋణ గుర్తు ఉంటుంది. పరిమాణం మాత్రం ఒకటే. ఈ పుస్తకంలో NCERT లాగానే జాలక ఎంథాల్పీ ఎప్పుడూ ధనాత్మకమైన, విడదీసే విలువే.
జాలక ఎంథాల్పీని నేరుగా కొలవలేం. దాన్ని బార్న్–హేబర్ చక్రం (విభాగం 2.4) ద్వారా పరోక్షంగా కనుగొంటాం.
జాలక ఎంథాల్పీని నియంత్రించేవి. రెండు అయాన్ల మధ్య ఆకర్షణ కూలుంబ్ నియమాన్ని అనుసరిస్తుంది. జాలక శక్తి సుమారుగా అయానిక ఆవేశాల లబ్ధానికి అనులోమానుపాతంలో, అయాన్ కేంద్రాల మధ్య దూరానికి విలోమానుపాతంలో ఉంటుంది:
ఆవేశం: రెండు ఆవేశాలనూ రెట్టింపు చేస్తే z₊ z₋, 4 రెట్లు అవుతుంది. MgO (2+, 2−) జాలక ఎంథాల్పీ, NaF (1+, 1−) కంటే సుమారు నాలుగు రెట్లు; వాటి అయాన్ దూరాలు దాదాపు సమానమే.
పరిమాణం: చిన్న అయాన్లు దగ్గరగా ఉంటాయి, కాబట్టి ఆకర్షణ ఎక్కువ. LiF > NaF > KF, మరియు NaF > NaCl > NaBr > NaI.
| సమ్మేళనం | అయాన్ ఆవేశాలు | సుమారు జాలక ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) |
|---|---|---|
| MgO | 2+, 2− | 3850 |
| CaO | 2+, 2− | 3460 |
| MgF₂ | 2+, 1− | 2960 |
| LiF | 1+, 1− | 1040 |
| NaF | 1+, 1− | 925 |
| NaCl | 1+, 1− | 788 |
| NaBr | 1+, 1− | 750 |
| KCl | 1+, 1− | 717 |
| NaI | 1+, 1− | 705 |
విలువలు ఉజ్జాయింపు చేసినవి; వేర్వేరు ఆధారాల్లో కొన్ని kJ mol⁻¹ తేడా ఉంటుంది. NEET లో క్రమం మాత్రమే కావాలి, ఖచ్చితమైన సంఖ్య కాదు.
2.4 బార్న్–హేబర్ చక్రం
ఒక చర్య మొత్తం ఎంథాల్పీ మార్పు ఏ మార్గంలో జరిగినా ఒకటే అని హెస్ నియమం (Hess's law) చెబుతుంది. బార్న్, హేబర్ దీనిని వాడి జాలక ఎంథాల్పీని కనుగొన్నారు. మూలకాల నుంచి అయానిక ఘనపదార్థానికి వెళ్లే రెండు మార్గాలను పోలుస్తాం.
నేరు మార్గం: Na(s) + ½Cl₂(g) → NaCl(s). దీని ఎంథాల్పీ ప్రామాణిక సంభవనం ఎంథాల్పీ, ΔfH° = −411.2 kJ mol⁻¹.
దశలవారీ మార్గం: మూలకాలను వాయు పరమాణువులుగా, తర్వాత వాయు అయాన్లుగా మార్చి, ఆ అయాన్లు జాలకం ఏర్పరచేలా చేయడం.
| దశ | ప్రక్రియ | పేరు | ΔH (kJ mol⁻¹) |
|---|---|---|---|
| 1 | Na(s) → Na(g) | ఉత్పతన ఎంథాల్పీ | +108.4 |
| 2 | ½Cl₂(g) → Cl(g) | బంధ వియోజన ఎంథాల్పీలో సగం | +121.0 |
| 3 | Na(g) → Na⁺(g) + e⁻ | మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ | +495.8 |
| 4 | Cl(g) + e⁻ → Cl⁻(g) | ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ | −348.6 |
| 5 | Na⁺(g) + Cl⁻(g) → NaCl(s) | జాలక ఎంథాల్పీకి ఋణ విలువ | −U |

దశలను ఎడమ నుంచి కుడికి చదవండి: నాలుగు మెట్టు ఎక్కే దశలు మూలకాలను వాయు అయాన్లుగా మారుస్తాయి, పెద్ద జాలక పతనం ఆ ఖర్చును మించి తీర్చి, ప్రారంభం కంటే 411.2 kJ mol⁻¹ కింద ముగుస్తుంది.
హెస్ నియమం ప్రకారం దశలు 1 నుంచి 5 మొత్తం ΔfH° కు సమానం కావాలి:
NaCl కు సంఖ్యలు పెట్టగా:
చక్రాన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి ఒక మంచి పద్ధతి: ఏదైనా విడదీసే ప్రతి దశ (ఘనం నుంచి వాయువు, అణువు నుంచి పరమాణువులు, పరమాణువు నుంచి అయాన్) మెట్టు ఎక్కడమే. మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం, జాలక ఏర్పాటు మాత్రమే లోతుకు దిగే దశలు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: పై NaCl దత్తాంశంతో Na(g) + Cl(g) → Na⁺(g) + Cl⁻(g) కు ఎంథాల్పీ మార్పు కనుక్కోండి. ఇది స్వతః అనుకూలమా?
సాధన: ΔH = ΔiH + ΔegH = 495.8 + (−348.6) = +147.2 kJ mol⁻¹. ఇది ఉష్ణగ్రాహకం, కాబట్టి వాయు స్థితిలో అయాన్ల ఏర్పాటు స్వతః అనుకూలం కాదు. జాలక ఎంథాల్పీ (788) ఈ ఖర్చును మించి తిరిగి చెల్లిస్తుంది.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: KCl కు: K ఉత్పతన ఎంథాల్పీ = +89, K అయనీకరణ ఎంథాల్పీ = +419, Cl₂ బంధ వియోజన ఎంథాల్పీలో సగం = +121, Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −349, ΔfH°(KCl) = −437 (అన్నీ kJ mol⁻¹). KCl జాలక ఎంథాల్పీ కనుక్కోండి.
సాధన: U = −ΔfH° + sub + IE + ½D + EGE = 437 + 89 + 419 + 121 − 349 = 717 kJ mol⁻¹. K⁺, Na⁺ కంటే పెద్దది కాబట్టి ఇది NaCl (788) కంటే తక్కువ.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: NaCl జాలక ఎంథాల్పీ 788 kJ mol⁻¹. Na ఉత్పతనం = 108, Na IE = 496, ½D(Cl₂) = 121, ΔfH°(NaCl) = −411 (kJ mol⁻¹). క్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ కనుక్కోండి.
సాధన: ΔfH° = sub + IE + ½D + EGE − U. కాబట్టి EGE = ΔfH° − sub − IE − ½D + U = −411 − 108 − 496 − 121 + 788 = −348 kJ mol⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: Na, NaCl₂ కాకుండా NaCl నే ఎందుకు ఏర్పరుస్తుంది? Na రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ సుమారు 4562 kJ mol⁻¹.
సాధన: Na⁺ నుంచి రెండవ ఎలక్ట్రాన్ను తీయడం అంటే స్థిరమైన నియాన్ కోర్ను ఛేదించడం. దీనికి సుమారు 4562 kJ mol⁻¹ ఖర్చవుతుంది. 2+ అయాన్ ఏర్పడటం వల్ల వచ్చే అదనపు జాలక ఎంథాల్పీ దీని కంటే చాలా తక్కువ. కాబట్టి NaCl₂ కు ΔfH° బాగా ధనాత్మకంగా ఉంటుంది, ఆ సమ్మేళనం ఏర్పడదు.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: LiF, NaCl, KCl, MgO లను జాలక ఎంథాల్పీ ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చండి. కారణం చెప్పండి.
సాధన: MgO లో అయాన్ ఆవేశాలు 2+, 2−, కాబట్టి ఇది మిగతావాటి కంటే చాలా ముందుంది. 1+/1− లవణాలలో LiF అయాన్లు అతి చిన్నవి, తర్వాత NaCl, తర్వాత KCl (K⁺, Na⁺ కంటే పెద్దది). ఆరోహణ క్రమం: KCl < NaCl < LiF < MgO.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: MgO కు: Mg ఉత్పతనం = +148, Mg మొదటి IE = +738, రెండవ IE = +1451, O₂ బంధ వియోజనంలో సగం = +249, O మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −141, O రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = +798, ΔfH°(MgO) = −602 (kJ mol⁻¹). జాలక ఎంథాల్పీ కనుక్కోండి.
సాధన: రెండు అయనీకరణ దశలనూ, రెండు ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ దశలనూ తప్పక చేర్చాలి.
O(g) నుంచి O²⁻(g) ఏర్పడటానికి −141 + 798 = +657 kJ mol⁻¹, Mg²⁺ కు 2189 kJ mol⁻¹ ఖర్చవుతుంది. అయినా MgO చాలా స్థిరమైనది, ఎందుకంటే దాని జాలక ఎంథాల్పీ (సుమారు 3845) చాలా ఎక్కువ.
సాధించిన ఉదాహరణ 2.7 (NEET-కఠినం): MgO, NaF లలో అయాన్ కేంద్రాల మధ్య దూరం దాదాపు సమానం (సుమారు 210 pm, 231 pm). వాటి జాలక ఎంథాల్పీల నిష్పత్తిని అంచనా వేసి, దత్తాంశం (3850, 925) తో పోల్చండి.
సాధన: MgO ఆవేశ లబ్ధం 2 × 2 = 4; NaF కు 1 × 1 = 1. MgO లో దూరం కొంచెం తక్కువ కాబట్టి నిష్పత్తి 4 కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉండాలి. దత్తాంశం ప్రకారం 3850 / 925 ≈ 4.2. ఆవేశ ప్రభావమే ప్రధానమైనది.
2.5 అయానిక సమ్మేళనాల ధర్మాలు
| ధర్మం | సాధారణ ప్రవర్తన | కారణం |
|---|---|---|
| భౌతిక స్థితి | గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్ఫటిక ఘనపదార్థాలు | అయాన్లు క్రమమైన 3-D జాలకంలో ఉంటాయి |
| ద్రవీభవన, బాష్పీభవన స్థానాలు | ఎక్కువ (NaCl 801 °C వద్ద, MgO 2800 °C కంటే ఎక్కువలో కరుగుతాయి) | అన్ని దిశలలో ఉన్న బలమైన ఆకర్షణను అధిగమించాలి |
| విద్యుత్ వాహకత | ఘనస్థితిలో తక్కువ; ద్రవించినప్పుడు లేదా కరిగినప్పుడు మంచిది | ఘనంలో అయాన్లు స్థిరంగా ఉంటాయి, ద్రవంలో లేదా ద్రావణంలో స్వేచ్ఛగా కదలుతాయి |
| ద్రావణీయత | చాలావరకు నీటిలో, ఇతర ధ్రువ ద్రావణిల్లో కరుగుతాయి; బెంజీన్ వంటి అధ్రువ ద్రావణిల్లో కరగవు | ధ్రువ నీటి అణువులు అయాన్లను చుట్టుముట్టి స్థిరీకరిస్తాయి |
| కాఠిన్యత | గట్టివి కానీ పెళుసుబారేవి | చిన్న జరుపుతో ఒకే ఆవేశాలు ఎదురెదురవుతాయి; అవి వికర్షించుకుని స్ఫటికం పగులుతుంది |
| బంధ దిశ | దిశారహితం | ప్రతి అయాన్ వ్యతిరేక ఆవేశం గల అన్ని పొరుగు అయాన్లను సమానంగా ఆకర్షిస్తుంది |
NaCl స్ఫటికంలో ప్రతి Na⁺ చుట్టూ 6 Cl⁻ అయాన్లు, ప్రతి Cl⁻ చుట్టూ 6 Na⁺ అయాన్లు ఉంటాయి. వేరుగా NaCl అణువులు ఉండవు. ఫార్ములా అయాన్ల నిష్పత్తిని మాత్రమే సూచిస్తుంది.
తడి పళ్ళెంపై చల్లిన ఉప్పు కరిగిపోతుంది. స్టవ్ మీద ఉన్న ప్రెషర్ కుక్కర్లోని రాతి ఉప్పు ఎప్పటికీ కరగదు. రెండు వాస్తవాలూ ఒకే జాలకం నుంచి వస్తాయి.
త్వరిత పునశ్చరణ
అయానిక బంధం = జాలకంలోని కాటాయాన్లు, ఆనాయాన్ల మధ్య స్థిర విద్యుత్ ఆకర్షణ.
లోహం తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, అలోహం పెద్ద ఋణ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ, ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ దీనికి అనుకూలం.
జాలక ఎంథాల్పీ: ఒక మోల్ అయానిక ఘనాన్ని వాయు అయాన్లుగా వేరుచేయడానికి కావలసిన శక్తి; ధనాత్మకంగా తీసుకుంటాం.
అయానిక ఆవేశం (లబ్ధం z₊ z₋) పెరిగితే జాలక ఎంథాల్పీ పెరుగుతుంది, అయాన్ పరిమాణం పెరిగితే తగ్గుతుంది.
బార్న్–హేబర్ చక్రం: ΔfH° = sub + ½D + IE + EGE − U. NaCl కు U ≈ 788 kJ mol⁻¹.
వాయు స్థితిలో అయాన్ల ఏర్పాటు సాధారణంగా ఉష్ణగ్రాహకం; జాలక ఎంథాల్పీ మొత్తం ప్రక్రియను ఉష్ణమోచకంగా మారుస్తుంది.
అయానిక ఘనాలు: అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు, పెళుసుదనం, ద్రవించినప్పుడు లేదా కరిగినప్పుడే విద్యుత్ వాహకత, ధ్రువ ద్రావణిల్లో కరిగే స్వభావం.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
ఒక మోల్ NaCl కు Cl₂ పూర్తి బంధ వియోజన ఎంథాల్పీని వాడడం. ½ Cl₂ మాత్రమే అవసరం, కాబట్టి సగం వాడాలి.
MgO చక్రంలో O రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ (ధనాత్మకం) లేదా Mg రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీని మర్చిపోవడం.
జాలక ఎంథాల్పీ గుర్తు పద్ధతిని కలగలిపి వేయడం. ప్రశ్న దాన్ని విడుదలయ్యే శక్తిగా ఇచ్చిందా, గ్రహించే శక్తిగా ఇచ్చిందా చూడండి.
అయాన్ల ఏర్పాటే ఉష్ణమోచకమని అనుకోవడం. NaCl కు Na(g) + Cl(g) → అయాన్లు, +147 kJ mol⁻¹ ఖర్చవుతుంది.
అయానిక ఘనాలు విద్యుత్తును ప్రవహింపజేస్తాయని చెప్పడం. అయాన్లు స్వేచ్ఛగా కదిలినప్పుడే ప్రవహిస్తాయి.
ఆవేశాన్ని వదిలేసి పరిమాణం ఆధారంగానే జాలక ఎంథాల్పీని క్రమపరచడం: Li⁺, Mg²⁺ కంటే చిన్నదైనా MgO, LiF కంటే ఎక్కువ.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. జాలక ఎంథాల్పీ అంటే దేనికి జరిగే ఎంథాల్పీ మార్పు? (a) మూలకాల నుంచి ఒక మోల్ అయానిక ఘనం ఏర్పడటం (b) ఒక మోల్ వాయు పరమాణువులను అయాన్లుగా మార్చడం (c) ఒక మోల్ అయానిక ఘనాన్ని పూర్తిగా వాయు అయాన్లుగా వేరుచేయడం (d) ఒక మోల్ అయానిక ఘనాన్ని నీటిలో కరిగించడం
2. లోహ పరమాణువుకు ఇది ఉన్నప్పుడు అయానిక బంధ ఏర్పాటు అనుకూలం (a) తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (b) ఎక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (c) ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత (d) పెద్ద ఋణ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ
3. NaCl బార్న్–హేబర్ చక్రంలో ఏ దశ శక్తిని విడుదల చేస్తుంది? (a) Na ఉత్పతనం (b) Na అయనీకరణం (c) Cl₂ వియోజనం (d) Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం
4. వీటిలో అత్యధిక జాలక ఎంథాల్పీ ఉన్నది (a) NaCl (b) MgO (c) KCl (d) NaBr
5. అయానిక సమ్మేళనాలు విద్యుత్తును ప్రవహింపజేసేది (a) ఘన స్థితిలో (b) ఏ పరిస్థితుల్లోనూ కాదు (c) ద్రవించినప్పుడు లేదా జల ద్రావణంలో (d) అధిక పీడనం వద్ద ఘన స్థితిలో మాత్రమే
6. అయానిక బంధం (a) దిశారహితం (b) దిశాత్మకం (c) ఎలక్ట్రాన్లను పంచుకోవడం ద్వారా ఏర్పడుతుంది (d) అలోహాల మధ్య మాత్రమే ఏర్పడుతుంది
7. అయాన్లు ఇలా ఉంటే జాలక ఎంథాల్పీ ఎక్కువ (a) పెద్దవి, తక్కువ ఆవేశం (b) పెద్దవి, ఎక్కువ ఆవేశం (c) చిన్నవి, తక్కువ ఆవేశం (d) చిన్నవి, ఎక్కువ ఆవేశం
8. Cl₂ బంధ వియోజన ఎంథాల్పీ 242 kJ mol⁻¹. NaCl బార్న్–హేబర్ చక్రంలో ఈ దశకు వాడే విలువ (a) 242 (b) 121 (c) 484 (d) 60.5
9. బార్న్–హేబర్ చక్రం దేని అనువర్తనం? (a) హెస్ నియమం (b) లే షాటెలియర్ సూత్రం (c) బాయిల్ నియమం (d) అవోగాడ్రో నియమం
10. Ca²⁺ అయాన్కు దేని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఉంటుంది? (a) Ne (b) Kr (c) Ar (d) He
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. జాలక ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం (a) NaI > NaBr > NaCl > NaF (b) NaF > NaCl > NaBr > NaI (c) NaCl > NaF > NaBr > NaI (d) NaBr > NaCl > NaF > NaI
12. KCl కు: K ఉత్పతనం = 89, K IE = 419, ½D(Cl₂) = 121, Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −349, ΔfH° = −437 (kJ mol⁻¹). KCl జాలక ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) 1415 (b) 543 (c) 788 (d) 717
13. NaCl కు ఇచ్చినవి: Na ఉత్పతనం = 108, Na IE = 496, ½D(Cl₂) = 121, జాలక ఎంథాల్పీ = 788, ΔfH° = −411 (kJ mol⁻¹). Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) −348 (b) +348 (c) −474 (d) −1170
14. O(g) నుంచి O²⁻(g) ఏర్పడటం ఉష్ణగ్రాహకమైనా MgO సులభంగా ఏర్పడుతుంది. దీనికి కారణం (a) Mg అయనీకరణ ఎంథాల్పీ చాలా తక్కువ (b) ఆక్సిజన్ చిన్న పరమాణువు (c) MgO యొక్క అతి పెద్ద జాలక ఎంథాల్పీ ఖర్చులను అధిగమిస్తుంది (d) MgO సమయోజనీయ సమ్మేళనం
15. ΔiH(Na) = +496, ΔegH(Cl) = −349 kJ mol⁻¹ వాడితే Na(g) + Cl(g) → Na⁺(g) + Cl⁻(g) కు ఎంథాల్పీ మార్పు (a) −147 kJ mol⁻¹ (b) +147 kJ mol⁻¹ (c) +845 kJ mol⁻¹ (d) −845 kJ mol⁻¹
16. అదనపు అయనీకరణ ఎంథాల్పీని జాలక ఎంథాల్పీ తిరిగి చెల్లించలేకపోవడం వల్ల ఏర్పడని సమ్మేళనం ఏది? (a) MgCl₂ (b) CaO (c) Na₂O (d) NaCl₂
17. LiF కు: ΔfH° = −616, Li ఉత్పతనం = 161, Li IE = 520, ½D(F₂) = 79, F ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −328 (kJ mol⁻¹). LiF జాలక ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) 1048 (b) 1704 (c) 392 (d) 432
18. MgO, NaF లలో అంతరాయానిక దూరాలు దాదాపు సమానం. వాటి జాలక ఎంథాల్పీల నిష్పత్తి (MgO : NaF) దేనికి దగ్గరగా ఉంటుంది? (a) 1 : 1 (b) 2 : 1 (c) 4 : 1 (d) 8 : 1
19. అయానిక సమ్మేళనాలకు సాధారణంగా ఉండని ధర్మం ఏది? (a) అధిక ద్రవీభవన స్థానం (b) పెళుసుదనం (c) నీటిలో ద్రావణీయత (d) ఘన స్థితిలో విద్యుత్ వాహకత
20. అయానిక బంధం అతి సులభంగా ఏర్పడేది (a) Li, I (b) Cs, F (c) Be, Cl (d) Al, I మధ్య
21. CsCl కు: Cs ఉత్పతనం = 76, Cs IE = 376, ½D(Cl₂) = 121, Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −349, జాలక ఎంథాల్పీ = 657 (kJ mol⁻¹). CsCl ప్రామాణిక సంభవనం ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) −433 (b) −1131 (c) +265 (d) −224
22. NaCl స్ఫటికంలో ప్రతి Na⁺ కు అతి దగ్గరగా ఉన్న Cl⁻ అయాన్ల సంఖ్య (a) 4 (b) 8 (c) 6 (d) 12
స్థాయి 3: సవాలు
23. KBr కు: ΔfH° = −394, K ఉత్పతనం = 89, ½Br₂(l) → Br(g) ఎంథాల్పీ = 112, Br ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −325, జాలక ఎంథాల్పీ = 689 (kJ mol⁻¹). K అయనీకరణ ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) 643 (b) 195 (c) 1243 (d) 419
24. జాలక ఎంథాల్పీ సరైన క్రమం (a) NaCl > KCl > MgO > CaO (b) MgO > CaO > NaCl > KCl (c) CaO > MgO > KCl > NaCl (d) MgO > NaCl > CaO > KCl
25. U ను (ధనాత్మక) జాలక ఎంథాల్పీగా తీసుకుంటే, NaCl ప్రామాణిక సంభవనం ఎంథాల్పీ దీనికి సమానం? (a) ΔsubH + ΔiH + ½ΔdissH + ΔegH − U (b) ΔsubH + ΔiH + ½ΔdissH + ΔegH + U (c) ΔsubH − ΔiH + ½ΔdissH − ΔegH − U (d) U − ΔsubH − ΔiH
26. MgO కు: Mg ఉత్పతనం = 148, IE₁ = 738, IE₂ = 1451, ½D(O₂) = 249, O మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −141, రెండవది = +798, ΔfH° = −602 (kJ mol⁻¹). MgO జాలక ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) (a) 2249 (b) 3047 (c) 3845 (d) 2394
27. O మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −141, రెండవది = +798 kJ mol⁻¹. O(g) + 2e⁻ → O²⁻(g) కు ఎంథాల్పీ మార్పు (a) −939 kJ mol⁻¹ (b) +657 kJ mol⁻¹ (c) −657 kJ mol⁻¹ (d) +939 kJ mol⁻¹
28. అత్యధిక ద్రవీభవన స్థానం ఉండేది (a) NaCl (b) KCl (c) NaBr (d) MgO
29. ప్రతిపాదన (A): NaCl ద్రవీభవన స్థానం KCl కంటే ఎక్కువ.
కారణం (R): పొటాషియం, సోడియం కంటే ఎక్కువ ధనవిద్యుదాత్మకం.
(a) రెండూ సరైనవే, R అనేది A కి సరైన వివరణ (b) రెండూ సరైనవే, కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: CaF₂ జాలక ఎంథాల్పీ NaF కంటే ఎక్కువ.
వాక్యం II: Na(g), Cl(g) నుంచి Na⁺(g), Cl⁻(g) ఏర్పడటం ఉష్ణగ్రాహక ప్రక్రియ.
(a) రెండూ సరైనవే (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | c | నిర్వచనం: ఘనం నుంచి వాయు అయాన్లు. |
| 2 | a | IE తక్కువగా ఉంటే కాటాయాన్ సులభంగా ఏర్పడుతుంది. |
| 3 | d | Cl మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం −348.6 kJ mol⁻¹. |
| 4 | b | 2+, 2− ఆవేశాలు అతి ఎక్కువ ఆకర్షణనిస్తాయి. |
| 5 | c | అయాన్లు స్వేచ్ఛగా కదలాలి. |
| 6 | a | ప్రతి అయాన్ అన్ని పొరుగువాటినీ సమానంగా ఆకర్షిస్తుంది. |
| 7 | d | జాలక ఎంథాల్పీ z₊z₋ తో పెరుగుతుంది, దూరంతో తగ్గుతుంది. |
| 8 | b | ½ Cl₂ మాత్రమే అవసరం: 242/2. |
| 9 | a | ఎంథాల్పీ మార్పు మార్గంపై ఆధారపడదు. |
| 10 | c | Ca²⁺ కు Ar లాగా 18 ఎలక్ట్రాన్లు. |
| 11 | b | ఆనాయాన్ పరిమాణం F⁻ < Cl⁻ < Br⁻ < I⁻ గా పెరుగుతుంది. |
| 12 | d | 437 + 89 + 419 + 121 − 349 = 717. |
| 13 | a | −411 − 108 − 496 − 121 + 788 = −348. |
| 14 | c | MgO జాలక ఎంథాల్పీ సుమారు 3850 kJ mol⁻¹. |
| 15 | b | 496 − 349 = +147. |
| 16 | d | Na రెండవ IE (సుమారు 4562) చాలా ఎక్కువ. |
| 17 | a | 616 + 161 + 520 + 79 − 328 = 1048. |
| 18 | c | ఆవేశ లబ్ధం 4 vs 1. |
| 19 | d | ఘనంలో అయాన్లు స్థిరంగా ఉంటాయి. |
| 20 | b | అతి తక్కువ IE గల లోహం, అతి ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మక అలోహం. |
| 21 | a | 76 + 376 + 121 − 349 − 657 = −433. |
| 22 | c | NaCl లో 6 : 6 సమన్వయం. |
| 23 | d | IE = −394 − 89 − 112 + 325 + 689 = 419. |
| 24 | b | ముందు ఆవేశం (MgO, CaO), తర్వాత పరిమాణం (Mg²⁺ < Ca²⁺, Na⁺ < K⁺). |
| 25 | a | జాలక ఏర్పాటుకు −U తో హెస్ నియమం. |
| 26 | c | 602 + 148 + 2189 + 249 + 657 = 3845. |
| 27 | b | −141 + 798 = +657. |
| 28 | d | అత్యధిక జాలక ఎంథాల్పీ (2+, 2− అయాన్లు). |
| 29 | b | రెండూ సరైనవే; నిజమైన కారణం చిన్న Na⁺ వల్ల ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ. |
| 30 | a | Ca²⁺ ఆవేశాన్ని రెట్టింపు చేస్తుంది; అయాన్ల ఏర్పాటుకు +147 kJ mol⁻¹ ఖర్చవుతుంది. |
అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
అయానిక బంధం అంటే త్రిమితీయ జాలకంలో అమరిన కాటాయాన్లు, ఆనాయాన్ల మధ్య స్థిర విద్యుత్ ఆకర్షణ; వేరుగా అణువులు ఉండవు.
అయానిక బంధ ఏర్పాటును మూడు దశలు నిర్ణయిస్తాయి: లోహం అయనీకరణం, అలోహం ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం, అయాన్లు జాలకంగా అమరడం.
తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, పెద్ద ఋణ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ, ఎక్కువ జాలక ఎంథాల్పీ దీనికి అనుకూలం.
వాయు అయాన్ల తయారీ సాధారణంగా ఉష్ణగ్రాహకం (Na: +496, Cl: −349 → నికరం +147 kJ mol⁻¹); ఆ ఖర్చును జాలక ఎంథాల్పీ భరిస్తుంది.
జాలక ఎంథాల్పీ: ఒక మోల్ ఘనాన్ని దూరంగా ఉన్న వాయు అయాన్లుగా వేరుచేయడానికి కావలసిన శక్తి; ధనాత్మకంగా తీసుకుంటాం.
ఆవేశ లబ్ధం z₊ z₋ తో జాలక ఎంథాల్పీ పెరుగుతుంది, అంతరాయానిక దూరం (r₊ + r₋) పెరిగితే తగ్గుతుంది.
పరిమాణం కంటే ఆవేశమే బలమైనది: MgO (సుమారు 3800 kJ mol⁻¹), NaCl (788 kJ mol⁻¹) కంటే చాలా ఎక్కువ.
బార్న్–హేబర్ చక్రం హెస్ నియమాన్ని అనువర్తిస్తుంది: నేరు మార్గం, దశలవారీ మార్గం రెండింటికీ మొత్తం ఎంథాల్పీ ఒకటే.
O రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ ధనాత్మకం; అయినా MgO, CaO ల జాలక ఎంథాల్పీలు చాలా పెద్దవి కాబట్టి అవి ఏర్పడతాయి.
సమ్మేళనాల్లో Na, Na²⁺ గా మారదు: రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ను ఛేదిస్తుంది, దాన్ని తిరిగి చెల్లించలేనంత పెద్దది.
అయానిక ఘనాలు: అధిక ద్రవీభవన స్థానాలు, గట్టివి కానీ పెళుసు, ద్రవించినప్పుడు లేదా ద్రావణంలో విద్యుత్ వాహకత, సాధారణంగా నీటిలో కరిగే స్వభావం.
పెళుసుదనం: చిన్న జరుపుతో ఒకే ఆవేశాలు ఎదురెదురవుతాయి, స్ఫటికం పగులుతుంది.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| రాశి (వేరే చెప్పకపోతే NaCl కు) | విలువ / గుర్తు | గమనిక |
|---|---|---|
| Na ఉత్పతనం | +108 kJ mol⁻¹ | ఉష్ణగ్రాహకం |
| Na అయనీకరణ ఎంథాల్పీ | +496 kJ mol⁻¹ | ఉష్ణగ్రాహకం |
| Cl₂ బంధ వియోజనంలో సగం | +121 kJ mol⁻¹ | ఉష్ణగ్రాహకం |
| Cl ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ | −349 kJ mol⁻¹ | ఉష్ణమోచకం |
| NaCl జాలక ఎంథాల్పీ | 788 kJ mol⁻¹ | జాలకం ఏర్పడినప్పుడు విడుదలవుతుంది |
| O రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం | ధనాత్మకం (సుమారు +780 నుంచి +800 kJ mol⁻¹) | O⁻ నుంచి వికర్షణ |
| జాలక ఎంథాల్పీ క్రమం | MgO > CaO > LiF > NaF > NaCl > KCl > KBr | ముందు ఆవేశం, తర్వాత పరిమాణం |
| NaCl లో సమన్వయం | 6 : 6 | ప్రతి అయాన్కు ఆరు వ్యతిరేక పొరుగువారు |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"Some Dogs Itch Every Lunchtime": బార్న్–హేబర్ దశల క్రమం: S = ఉత్పతనం (Sublimation), D = వియోజనం (సగం, Dissociation), I = అయనీకరణం (Ionisation), E = ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణం (Electron gain), L = జాలక ఏర్పాటు (Lattice).
"ఆవేశం పెంచుతుంది, పరిమాణం తుంచుతుంది": ఎక్కువ అయానిక ఆవేశం జాలక ఎంథాల్పీని పెంచుతుంది; పెద్ద అయాన్లు తగ్గిస్తాయి.
"Hot Bricks Melt Slowly": అయానిక ఘనాలు — H = అధిక ద్రవీభవన స్థానం (High m.p.), B = పెళుసు (Brittle), M = ద్రవించినప్పుడు వాహకత (Molten), S = నీటిలో కరుగుతాయి (Soluble).
భావనల అనుసంధానం
బార్న్–హేబర్ చక్రం అంటే రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 4: రసాయన ఉష్ణగతిక శాస్త్రంలోని హెస్ నియమమే.
అయనీకరణ ఎంథాల్పీ, ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ ధోరణులు రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 9: మూలకాల వర్గీకరణ మరియు ధర్మాలలో ఆవర్తనం నుంచి వస్తాయి.
అయానిక ఘనం కరగడం (జాలక vs జలయోజన ఎంథాల్పీ) రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 5: ద్రావణాలతో అనుసంధానమవుతుంది.
అభ్యాస MCQs: అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. జాబితా I (సమ్మేళనం) ని జాబితా II (సుమారు జాలక ఎంథాల్పీ, kJ mol⁻¹) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. NaCl · B. MgO · C. KCl · D. LiF
జాబితా II: (i) 717 · (ii) 788 · (iii) 1030 · (iv) 3800
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-ii, B-iii, C-i, D-iv (c) A-i, B-iv, C-ii, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
32. జాబితా I (NaCl బార్న్–హేబర్ చక్రంలోని దశ) ని జాబితా II (ఎంథాల్పీ మార్పు పేరు) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. Na(s) → Na(g) · B. ½Cl₂(g) → Cl(g) · C. Na(g) → Na⁺(g) + e⁻ · D. Na⁺(g) + Cl⁻(g) → NaCl(s)
జాబితా II: (i) బంధ వియోజన ఎంథాల్పీలో సగం · (ii) జాలక ఎంథాల్పీకి ఋణ విలువ · (iii) ఉత్పతన ఎంథాల్పీ · (iv) అయనీకరణ ఎంథాల్పీ
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-iii, B-i, C-ii, D-iv
33. జాబితా I (అయానిక ఘనాల ధర్మం) ని జాబితా II (కారణం) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. అధిక ద్రవీభవన స్థానం · B. పెళుసుదనం · C. ద్రవించినప్పుడు వాహకత · D. నీటిలో ద్రావణీయత
జాబితా II: (i) అయాన్లు స్వేచ్ఛగా కదులుతాయి · (ii) జాలకం అంతటా అన్ని దిశలలో బలమైన ఆకర్షణలు · (iii) జలయోజన ఎంథాల్పీ జాలక ఎంథాల్పీని భరిస్తుంది · (iv) పొరలు జరిగితే ఒకే ఆవేశాలు దగ్గరవుతాయి
(a) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (d) A-ii, B-iv, C-iii, D-i
34. జాబితా I (సమ్మేళనం) ని జాబితా II (ఆవేశ లబ్ధం z₊ × z₋, గుర్తులు వదిలి) తో జతపరచండి.
జాబితా I: A. CaO · B. AlN · C. KBr · D. MgCl₂
జాబితా II: (i) 1 · (ii) 2 · (iii) 4 · (iv) 9
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii
35. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. అయానిక ఆవేశాలు పెరిగేకొద్దీ జాలక ఎంథాల్పీ పెరుగుతుంది.
B. LiF జాలక ఎంథాల్పీ CsF కంటే ఎక్కువ.
C. Na(g), Cl(g) లను Na⁺(g), Cl⁻(g) గా మార్చడం మొత్తంగా ఉష్ణమోచకం.
D. అయానిక సమ్మేళనాలు ఘన స్థితిలో విద్యుత్తును ప్రవహింపజేస్తాయి.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
36. అయానిక బంధ ఏర్పాటుకు అనుకూలమైన పరిస్థితుల సరైన సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. లోహం తక్కువ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ
B. అలోహం పెద్ద ఋణ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ
C. ఉత్పన్నం చిన్న జాలక ఎంథాల్పీ
D. రెండు పరమాణువుల మధ్య ఎక్కువ ఋణవిద్యుదాత్మకత తేడా
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) B, C మాత్రమే
37. O²⁻ అయాన్ గురించిన ఈ వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. ఆక్సిజన్ మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ ఋణాత్మకం.
B. ఆక్సిజన్ రెండవ ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ ధనాత్మకం.
C. O²⁻ తయారీ ఖర్చును MgO పెద్ద జాలక ఎంథాల్పీ అధిగమిస్తుంది కాబట్టే MgO ఏర్పడుతుంది.
D. O²⁻, O⁻ కంటే చిన్నది.
(a) ఒకటి (b) రెండు (c) మూడు (d) నాలుగు
38. ఘన NaCl గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. ప్రతి Na⁺ చుట్టూ ఆరు Cl⁻ అయాన్లు ఉంటాయి.
B. ఘనం వేరేవేరు NaCl అణువులతో ఏర్పడింది.
C. NaCl ఫార్ములా అయాన్ల నిష్పత్తిని మాత్రమే సూచిస్తుంది.
D. Cl⁻ సమన్వయ సంఖ్య 8.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) C, D మాత్రమే (d) A, D మాత్రమే
39. నాలుగు క్షార లోహ క్లోరైడ్ల సుమారు జాలక ఎంథాల్పీలను పట్టిక ఇస్తుంది.
| సమ్మేళనం | జాలక ఎంథాల్పీ (kJ mol⁻¹) |
|---|---|
| LiCl | 853 |
| NaCl | 788 |
| KCl | 717 |
| RbCl | 692 |
ఈ ధోరణిని ఏ వాక్యం వివరిస్తుంది? (a) కేంద్రక ఆవేశం పెరగడం వల్ల గ్రూపులో కిందకు పెరుగుతుంది (b) ఆనాయాన్ పెద్దదవడం వల్ల తగ్గుతుంది (c) కాటాయాన్ వ్యాసార్ధం, తద్వారా అంతరాయానిక దూరం పెరగడం వల్ల తగ్గుతుంది (d) స్పష్టమైన ధోరణి లేదు
40. ఊహాత్మక ఘనం MX కు (అన్నీ kJ mol⁻¹): M ఉత్పతనం = 108, M అయనీకరణ ఎంథాల్పీ = 502, X₂ బంధ వియోజనంలో సగం = 122, X ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −355, MX ΔfH° = −420. MX జాలక ఎంథాల్పీ (a) 43 kJ mol⁻¹ (b) 797 kJ mol⁻¹ (c) 1507 kJ mol⁻¹ (d) 357 kJ mol⁻¹
41. NaF, NaCl, NaBr, NaI లకు జాలక ఎంథాల్పీ (y-అక్షం) vs 1/(r₊ + r₋) (x-అక్షం) గ్రాఫ్ పెరుగుతూ దాదాపు సరళరేఖగా ఉంటుంది. రేఖ పై-కుడి చివరన ఉండే సమ్మేళనం ఏది? (a) NaI (b) NaBr (c) NaCl (d) NaF
Q42–Q43 కు సన్నివేశం: కాల్షియం ఆక్సిజన్లో మండి CaO ఇస్తుంది. దత్తాంశం (kJ mol⁻¹): Ca ఉత్పతనం = 178; Ca మొదటి అయనీకరణ ఎంథాల్పీ = 590; రెండవది = 1145; O₂ బంధ వియోజనంలో సగం = 249; O మొదటి ఎలక్ట్రాన్ గ్రహణ ఎంథాల్పీ = −141; రెండవది = +798; CaO జాలక ఎంథాల్పీ = 3401.
42. Ca(s) ని Ca²⁺(g) గా మార్చడానికి కావలసిన మొత్తం ఎంథాల్పీ (a) 1735 kJ mol⁻¹ (b) 768 kJ mol⁻¹ (c) 2091 kJ mol⁻¹ (d) 1913 kJ mol⁻¹
43. దత్తాంశం వాడితే CaO ΔfH° (a) +582 kJ mol⁻¹ (b) −2178 kJ mol⁻¹ (c) −582 kJ mol⁻¹ (d) −2525 kJ mol⁻¹
44. జాలక ఎంథాల్పీ ఏ క్రమం సరైనది? (a) MgO > NaF > NaCl > KCl (b) NaF > MgO > NaCl > KCl (c) MgO > NaCl > NaF > KCl (d) MgO > NaF > KCl > NaCl
45. సోడియం క్లోరైడ్ ఎప్పుడూ NaCl, ఎన్నడూ Na²⁺(Cl⁻)₂ కాదు. దీనికి కారణం (a) క్లోరిన్ సోడియం నుంచి ఎలక్ట్రాన్ను స్వీకరించలేదు (b) ఉత్కృష్ట వాయు కోర్ను ఛేదించే Na రెండవ అయనీకరణ ఎంథాల్పీ చాలా ఎక్కువ; అదనపు జాలక ఎంథాల్పీ దాన్ని తిరిగి చెల్లించలేదు (c) Na²⁺, Na⁺ కంటే పెద్దదిగా ఉంటుంది (d) NaCl₂ జాలక ఎంథాల్పీ NaCl కంటే తక్కువగా ఉంటుంది
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | d | MgO > LiF > NaCl > KCl క్రమం, 3800 > 1030 > 788 > 717 తో సరిపోతుంది |
| 32 | c | నాలుగు బార్న్–హేబర్ దశల ప్రామాణిక పేర్లు |
| 33 | a | ప్రతి ధర్మానికి దాని కారణం జత |
| 34 | d | CaO 2×2 = 4; AlN 3×3 = 9; KBr 1; MgCl₂ 2×1 = 2 |
| 35 | b | A, B సరైనవి; C అంటే +496 − 349 = +147 (ఉష్ణగ్రాహకం); ఘనాలు వాహకత చూపవు |
| 36 | b | చిన్నది కాదు, పెద్ద జాలక ఎంథాల్పీ అయానిక బంధానికి అనుకూలం |
| 37 | c | A, B, C సరైనవి; ఎలక్ట్రాన్ చేరితే O²⁻ పెద్దదవుతుంది |
| 38 | a | జాలకంలో అణువులు లేవు; NaCl 6 : 6 |
| 39 | c | ఆనాయాన్ ఒకటే, కాటాయాన్ Li⁺ నుంచి Rb⁺ వరకు పెరుగుతుంది |
| 40 | b | U = 108 + 502 + 122 − 355 + 420 = 797 |
| 41 | d | NaF కు r₊ + r₋ అతి తక్కువ, కాబట్టి 1/(r₊ + r₋), జాలక ఎంథాల్పీ అతి ఎక్కువ |
| 42 | d | 178 + 590 + 1145 = 1913 |
| 43 | c | 1913 + 249 − 141 + 798 − 3401 = −582 |
| 44 | a | ముందు 2+/2−; తర్వాత F⁻ < Cl⁻, Na⁺ < K⁺ |
| 45 | b | Na రెండవ IE సుమారు 4560 kJ mol⁻¹ |