అధ్యాయం 3: వేగ నియమం, చర్యా క్రమాంకం మరియు అణుకత (Rate Law, Order and Molecularity)
వేగ నియమం (Rate law) వేగాన్ని గాఢతతో వేగ స్థిరాంకం k మరియు ఘాతాంకాల ద్వారా కలుపుతుంది; ఆ ఘాతాంకాలను ప్రయోగం మాత్రమే ఇవ్వగలదు. ఆ ఘాతాంకాల మొత్తమే చర్యా క్రమాంకం (Order); ఒక ప్రాథమిక దశలో అభిఘాతం చెందే కణాల సంఖ్య అణుకత (Molecularity).
మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు
వేగ నియమాన్ని ఎలా రాయాలి, దాని నుంచి క్రమాంకం ఎలా చదవాలి.
ఏ క్రమాంకానికైనా k ప్రమాణాలు.
ప్రారంభ వేగ దత్తాంశం నుంచి క్రమాంకాన్ని ఎలా కనుగొనాలి.
ప్రాథమిక, సంక్లిష్ట చర్యల మధ్య, క్రమాంకం, అణుకతల మధ్య తేడా.
చర్యా విధానంలో అత్యంత నెమ్మది దశ వేగ నియమాన్ని ఎలా నిర్ణయిస్తుంది.
3.1 వేగ నియమం
aA + bB → క్రియాజన్యాలు చర్యకు, వేగం ప్రతి గాఢతకు ఏదో ఒక ఘాతంతో అనులోమానుపాతంలో ఉంటుందని ప్రయోగం చూపిస్తుంది:
ఇదే వేగ నియమం (లేదా వేగ సమాసం). k వేగ స్థిరాంకం (Rate constant). x, y లను ప్రయోగం ద్వారా కనుగొంటారు. అవి a, b లకు సమానం కావచ్చు, కాకపోవచ్చు.
| చర్య | ప్రయోగాత్మక వేగ నియమం | క్రమాంకం |
|---|---|---|
| 2NO + O₂ → 2NO₂ | k[NO]²[O₂] | 3 |
| 2N₂O₅ → 4NO₂ + O₂ | k[N₂O₅] | 1 |
| CHCl₃ + Cl₂ → CCl₄ + HCl | k[CHCl₃][Cl₂]^½ | 1.5 |
| CH₃CHO → CH₄ + CO | k[CH₃CHO]^(3/2) | 1.5 |
| 2NH₃ → N₂ + 3H₂ (వేడి Pt పై) | k[NH₃]⁰ = k | 0 |
సమీకరణం నుంచి వేగ నియమాన్ని ఎందుకు చదవలేమో రెండో వరుస చూపిస్తుంది. N₂O₅ గుణకం 2, కానీ క్రమాంకం 1.
3.2 చర్యా క్రమాంకం
A పరంగా క్రమాంకం x. మొత్తం క్రమాంకం వాటి మొత్తం:
క్రమాంకం ప్రయోగాత్మక రాశి. అది 0, పూర్ణసంఖ్య, భిన్నం లేదా రుణాత్మకం కూడా కావచ్చు. రుణ క్రమాంకం అంటే ఆ పదార్థం చర్యను నెమ్మదిస్తుంది; ఉదాహరణకు, ఉత్ప్రేరక ఉపరితలాన్ని అడ్డుకునే క్రియాజన్యం.
3.3 వేగ స్థిరాంకం, దాని ప్రమాణాలు
వేగ నియమంలోని ప్రతి గాఢత 1 mol L⁻¹ అయినప్పుడు వేగమే k. అందుకే దీన్ని విశిష్ట చర్యా వేగం (Specific reaction rate) అని కూడా అంటారు. ఇది ఉష్ణోగ్రత, ఉత్ప్రేరకంపై ఆధారపడుతుంది, గాఢతపై కాదు.
వేగం = k[A]ⁿ నుంచి k = వేగం/[A]ⁿ. కాబట్టి:
| క్రమాంకం n | k ప్రమాణాలు (గాఢత) | k ప్రమాణాలు (వాయు పీడనం) |
|---|---|---|
| 0 | mol L⁻¹ s⁻¹ | atm s⁻¹ |
| 1/2 | mol^½ L^−½ s⁻¹ | atm^½ s⁻¹ |
| 1 | s⁻¹ | s⁻¹ |
| 3/2 | L^½ mol^−½ s⁻¹ | atm^−½ s⁻¹ |
| 2 | L mol⁻¹ s⁻¹ | atm⁻¹ s⁻¹ |
| 3 | L² mol⁻² s⁻¹ | atm⁻² s⁻¹ |
ప్రథమ క్రమాంకానికి మాత్రమే ప్రమాణాలలో గాఢత ఉండదు. అందుకే గాఢత, పీడనం లేదా వాయు ఘనపరిమాణం ఏది గమనించినా ప్రథమ క్రమాంక k ని నేరుగా పోల్చవచ్చు.
విలోమ వినియోగం: k ప్రమాణాల నుంచి క్రమాంకాన్ని చదవవచ్చు. k, L mol⁻¹ min⁻¹ లో ఉంటే క్రమాంకం 2.
3.4 ప్రారంభ వేగాల నుంచి క్రమాంకం కనుగొనడం
ప్రారంభ వేగ పద్ధతి (Initial-rates method) లో చర్యను వేర్వేరు ప్రారంభ గాఢతలతో అనేకసార్లు జరిపి, గాఢతలు పెద్దగా మారకముందే, అంటే మొదట్లోనే వేగాన్ని కొలుస్తారు. ఒకేసారి ఒక్క గాఢతనే మార్చాలి.
మిగతావన్నీ స్థిరంగా ఉంచి [A] ను p తో గుణిస్తే వేగం q రెట్లు అయితే:
గుర్తుంచుకోవలసిన విధానాలు: గాఢత రెట్టింపైనా వేగం మారకపోతే క్రమాంకం 0; వేగం రెట్టింపైతే క్రమాంకం 1; వేగం × 4 అయితే క్రమాంకం 2; వేగం × 8 అయితే క్రమాంకం 3; వేగం × √2 అయితే క్రమాంకం ½.
క్రమాంకాలు తెలిసిన తర్వాత, ఏదైనా ఒక ప్రయోగం విలువలను వేగ నియమంలో ప్రతిక్షేపిస్తే k వస్తుంది.
3.5 ప్రాథమిక, సంక్లిష్ట చర్యలు
ప్రాథమిక చర్య (Elementary reaction) ఒకే దశలో జరుగుతుంది: ఎడమ వైపు రాసిన కణాలు అభిఘాతం చెంది నేరుగా క్రియాజన్యాలను ఏర్పరుస్తాయి.
సంక్లిష్ట చర్య (Complex reaction) ప్రాథమిక దశల వరుస ద్వారా జరుగుతుంది. ఆ వరుసను చర్యా విధానం (Mechanism) అంటారు. ఒక దశలో ఏర్పడి తర్వాతి దశలో వినియోగమయ్యే పదార్థాలు మధ్యస్థ పదార్థాలు (Intermediates). అవి మొత్తం సమీకరణంలో కనిపించవు.
అణుకత అంటే ఒక ప్రాథమిక దశలో ఒకేసారి అభిఘాతం చెందాల్సిన చర్యా కణాల (పరమాణువులు, అయాన్లు లేదా అణువులు) సంఖ్య.
| అణుకత | ఉదాహరణ దశ |
|---|---|
| ఏకాణుక (Unimolecular, 1) | NH₄NO₂ → N₂ + 2H₂O |
| ద్విఅణుక (Bimolecular, 2) | 2HI → H₂ + I₂ |
| త్రిఅణుక (Termolecular, 3) | 2NO + O₂ → 2NO₂ |
మూడు కంటే ఎక్కువ కణాలు ఒకేసారి ఢీకొనే దశలు దాదాపు ఎప్పుడూ కనిపించవు. సరైన శక్తి, సరైన దిశాస్థితితో మూడు కణాల అభిఘాతం కూడా అరుదు; మూడు స్నేహితులు ఒకే టీ స్టాలుకు సరిగ్గా ఒకే క్షణంలో చేరుకోవడం లాంటిది.
ప్రాథమిక దశకు వేగ నియమాన్ని దశ నుంచి నేరుగా రాయవచ్చు. A + B → క్రియాజన్యాలు ఒకే దశ అయితే వేగం = k[A][B]. ఇక్కడ క్రమాంకం అణుకతకు సమానం.
3.6 చర్యా విధానం, వేగ నిర్ణయ దశ
దశల వరుసలో మొత్తం వేగం అత్యంత నెమ్మది దశ కంటే ఎక్కువ ఉండదు. ఆ నెమ్మది దశే వేగ నిర్ణయ దశ (Rate-determining step). హైవేపై ఒకే ఒక టోల్ గేటును ఊహించండి: కార్లు ఎంత వేగంగా నడిచినా, టోల్ గేటు వేగంతోనే దాటుతాయి.
ఉదాహరణ: 2NO₂ + F₂ → 2NO₂F కు ప్రయోగాత్మక వేగ నియమం వేగం = k[NO₂][F₂]. దీనికి సరిపోయే చర్యా విధానం:
నెమ్మది దశలో ఒక NO₂, ఒక F₂ ఉన్నాయి, కాబట్టి వేగం = k[NO₂][F₂]. F పరమాణువు మధ్యస్థ పదార్థం.

నెమ్మది దశలోని క్రియాజనకాలు, అంటే ఒక NO₂, ఒక F₂ మాత్రమే వేగ నియమంలోకి వస్తాయి; F పరమాణువు దశ 1 లో ఏర్పడి దశ 2 లో వినియోగమవుతుంది, కాబట్టి అది మొత్తం సమీకరణంలో ఎప్పుడూ కనిపించదు.
క్షార మాధ్యమంలో I⁻ తో H₂O₂ వియోగం ఒక ఉత్ప్రేరక ఉదాహరణ.
వేగం = k[H₂O₂][I⁻]. చర్య ప్రతి దానిలో ప్రథమ క్రమాంకం, మొత్తంగా ద్వితీయ క్రమాంకం. I⁻ ఉత్ప్రేరకం (దశ 1 లో వినియోగమై, దశ 2 లో తిరిగి వస్తుంది). IO⁻ మధ్యస్థ పదార్థం (దశ 1 లో ఏర్పడి, దశ 2 లో వినియోగమవుతుంది).
వేగవంతమైన దశ ముందు వస్తే అది సమతాస్థితిని ఏర్పరుస్తుంది, మధ్యస్థ పదార్థాన్ని K సహాయంతో ప్రతిక్షేపిస్తారు. 2NO + Br₂ → 2NOBr కు:
ఏ ఒక్క దశలోనూ మూడు కణాల అభిఘాతం అవసరం లేకపోయినా మొత్తం క్రమాంకం 3.
3.7 క్రమాంకం vs అణుకత
| లక్షణం | క్రమాంకం | అణుకత |
|---|---|---|
| దేనికి నిర్వచించబడుతుంది | ఏ చర్యకైనా (ప్రయోగం నుంచి) | ప్రాథమిక దశకు మాత్రమే |
| ఎలా కనుగొంటారు | ప్రయోగం | చర్యా విధాన సిద్ధాంతం |
| విలువలు | 0, పూర్ణసంఖ్య, భిన్నం, రుణాత్మకం | 1, 2 లేదా 3 (పూర్ణసంఖ్య, ఎప్పుడూ 0 కాదు) |
| సంక్లిష్ట చర్యకు | మొత్తం క్రమాంకానికి అర్థం ఉంది | మొత్తం చర్యకు అర్థం లేదు; ప్రతి దశకు వర్తిస్తుంది |
| పరిస్థితులతో మారవచ్చా | అవును (ఉదా. మిథ్యా ప్రథమ క్రమాంకం) | లేదు |
సాధించిన ఉదాహరణ 3.1: ద్వితీయ క్రమాంక చర్యకు, 3/2 క్రమాంక చర్యకు k ప్రమాణాలు ఇవ్వండి. mol, L, s వాడండి.
సాధన: ప్రమాణాలు = (mol L⁻¹)^(1−n) s⁻¹. n = 2 కు: (mol L⁻¹)⁻¹ s⁻¹ = L mol⁻¹ s⁻¹. n = 3/2 కు: (mol L⁻¹)^(−½) s⁻¹ = L^½ mol^−½ s⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.2: ప్రమాణాల నుంచి క్రమాంకాన్ని గుర్తించండి: (i) k = 2.5 × 10⁻³ mol L⁻¹ s⁻¹ (ii) k = 3.4 × 10⁻⁴ L² mol⁻² s⁻¹.
సాధన: (i) 1 − n = 1, కాబట్టి n = 0. (ii) 1 − n = −2, కాబట్టి n = 3.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.3: వేగం = k[A]^½[B]². క్రమాంకాన్ని, రెండు గాఢతలు రెట్టింపు చేస్తే వేగంలో మార్పును ఇవ్వండి.
సాధన: క్రమాంకం = ½ + 2 = 2.5. కొత్త వేగం = 2^½ × 2² = 2^2.5 ≈ పాత వేగానికి 5.66 రెట్లు.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.4: A + B → క్రియాజన్యాలు చర్యకు 300 K వద్ద ప్రారంభ వేగ దత్తాంశం:
| ప్రయోగం | [A] (M) | [B] (M) | ప్రారంభ వేగం (M s⁻¹) |
|---|---|---|---|
| 1 | 0.10 | 0.10 | 2.0 × 10⁻⁴ |
| 2 | 0.20 | 0.10 | 8.0 × 10⁻⁴ |
| 3 | 0.10 | 0.30 | 6.0 × 10⁻⁴ |
వేగ నియమం, k, [A] = 0.30 M, [B] = 0.20 M అయినప్పుడు వేగం కనుక్కోండి.
సాధన: ప్రయోగం 1 → 2: [A] × 2, వేగం × 4, కాబట్టి A లో క్రమాంకం = 2. ప్రయోగం 1 → 3: [B] × 3, వేగం × 3, కాబట్టి B లో క్రమాంకం = 1. వేగం = k[A]²[B]. ప్రయోగం 1 నుంచి: k = 2.0 × 10⁻⁴/(0.010 × 0.10) = 0.20 L² mol⁻² s⁻¹. కొత్త వేగం = 0.20 × (0.30)² × 0.20 = 3.6 × 10⁻³ M s⁻¹.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.5: [A] రెట్టింపు చేస్తే వేగం 2.83 రెట్లు అవుతుంది. A లో క్రమాంకం కనుక్కోండి.
సాధన: 2^x = 2.83. x = log 2.83/log 2 = 0.452/0.301 = 1.5.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.6: 2NO₂ + F₂ → 2NO₂F కు ప్రతిపాదించిన నెమ్మది దశ NO₂ + F₂ → NO₂F + F. వేగ నియమం, మొత్తం క్రమాంకం, నెమ్మది దశ అణుకత ఇవ్వండి.
సాధన: వేగం = k[NO₂][F₂]. మొత్తం క్రమాంకం = 2. నెమ్మది దశలో రెండు కణాలు ఢీకొంటాయి, కాబట్టి అది ద్విఅణుక.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.7: 2NO + Br₂ → 2NOBr చర్యా విధానం NO + Br₂ ⇌ NOBr₂ (వేగవంతం), తర్వాత NOBr₂ + NO → 2NOBr (నెమ్మది). చర్య NO లో ద్వితీయ క్రమాంకం అని చూపండి.
సాధన: నెమ్మది దశ: వేగం = k₂[NOBr₂][NO]. వేగవంతమైన సమతాస్థితి నుంచి [NOBr₂] = K[NO][Br₂]. ప్రతిక్షేపిస్తే వేగం = k₂K[NO]²[Br₂]. NO లో క్రమాంకం = 2, Br₂ లో = 1, మొత్తం 3.
సాధించిన ఉదాహరణ 3.8: 2A → 3B కు వేగ నియమాలు −d[A]/dt = k₁[A]², d[B]/dt = k₂[A]² గా రాశారు. k₁, k₂ లను సంబంధించండి.
సాధన: చర్యా వేగం = (1/2)(−d[A]/dt) = (1/3)(d[B]/dt). కాబట్టి k₁/2 = k₂/3, అంటే 3k₁ = 2k₂.
త్వరిత పునశ్చరణ
వేగం = k[A]ˣ[B]ʸ; x, y ప్రయోగం నుంచి వస్తాయి, గుణకాల నుంచి కాదు.
క్రమాంకం = x + y; 0, పూర్ణసంఖ్య, భిన్నం లేదా రుణాత్మకం కావచ్చు.
k ప్రమాణాలు = (mol L⁻¹)^(1−n) s⁻¹. శూన్య: mol L⁻¹ s⁻¹; ప్రథమ: s⁻¹; ద్వితీయ: L mol⁻¹ s⁻¹.
ప్రారంభ వేగాలు: గాఢత × p, వేగం × q, క్రమాంకం = log q/log p.
అణుకత: ప్రాథమిక దశలకు మాత్రమే, పూర్ణసంఖ్య 1, 2 లేదా 3.
అత్యంత నెమ్మది దశ వేగ నియమాన్ని నిర్ణయిస్తుంది; మధ్యస్థ పదార్థాలను వేగవంతమైన పూర్వ-సమతాస్థితి ద్వారా ప్రతిక్షేపిస్తారు.
NEET లో సాధారణ తప్పులు
సంక్లిష్ట చర్య వేగ నియమాన్ని సమతుల్య సమీకరణం నుంచి రాయడం.
అణుకతను శూన్యం లేదా భిన్నం అనడం. క్రమాంకం మాత్రమే అలా ఉండగలదు.
ఉత్ప్రేరకం, మధ్యస్థ పదార్థాలను తారుమారు చేయడం. ఉత్ప్రేరకం ముందు క్రియాజనకంగా కనిపించి తిరిగి వస్తుంది; మధ్యస్థ పదార్థం ముందు ఏర్పడి తర్వాత వినియోగమవుతుంది.
ఒక పదార్థం పరంగా రాసిన వేగానికి k, చర్యా వేగ k నుంచి గుణకం మేర భిన్నంగా ఉంటుందని మరచిపోవడం.
ఒక క్రమాంకాన్ని కనుగొనడానికి రెండు విషయాలు ఒకేసారి మారిన ప్రయోగంలోని గాఢతలను వాడడం.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3
స్థాయి 1: భావన పరీక్ష
1. చర్యా క్రమాంకం అంటే (a) ప్రయోగాత్మక వేగ నియమంలోని గాఢత పదాల ఘాతాల మొత్తం (b) క్రియాజనకాల స్టాయికియోమెట్రిక్ గుణకాల మొత్తం (c) నెమ్మది దశలో ఢీకొనే అణువుల సంఖ్య (d) ఎల్లప్పుడూ పూర్ణసంఖ్య
2. అణుకత దీనికి నిర్వచించబడుతుంది? (a) మొత్తం సంక్లిష్ట చర్యలకు (b) ప్రాథమిక దశలకు (c) శూన్య క్రమాంక చర్యలకు మాత్రమే (d) సమతుల్య సమీకరణం నుంచి ఏ చర్యకైనా
3. ప్రథమ క్రమాంక చర్య వేగ స్థిరాంకం ప్రమాణం (a) mol L⁻¹ s⁻¹ (b) L mol⁻¹ s⁻¹ (c) s⁻¹ (d) L² mol⁻² s⁻¹
4. వీటిలో ఏది ఎన్నడూ శూన్యం లేదా భిన్నం కాదు? (a) చర్యా క్రమాంకం (b) ఒక క్రియాజనకం పరంగా క్రమాంకం (c) వేగ నియమంలో ఘాతాంకం (d) ప్రాథమిక దశ అణుకత
5. చర్యా విధానంలో వేగ నిర్ణయ దశ అంటే (a) అత్యంత వేగవంతమైన దశ (b) అన్ని సందర్భాల్లో మొదటి దశ (c) అత్యంత నెమ్మది దశ (d) అన్ని సందర్భాల్లో చివరి దశ
6. ద్వితీయ క్రమాంక చర్య వేగ స్థిరాంకం ప్రమాణం (a) L mol⁻¹ s⁻¹ (b) s⁻¹ (c) mol L⁻¹ s⁻¹ (d) mol² L⁻² s⁻¹
7. త్రిఅణుక ప్రాథమిక దశలు అరుదు, ఎందుకంటే (a) అవి ఎల్లప్పుడూ ఉష్ణగ్రాహకాలు (b) మూడు కణాల ఏకకాల ఫలవంతమైన అభిఘాతం అసంభావ్యం (c) వాటికి ఉత్ప్రేరకం కావాలి (d) వాటి ఉత్తేజిత శక్తి సున్నా
8. వేగం = k[A]^½[B] కు మొత్తం క్రమాంకం (a) 1 (b) 2 (c) 0.5 (d) 1.5
9. చర్య వేగ నియమాన్ని కనుగొనేది (a) ప్రయోగం ద్వారా (b) సమతుల్య సమీకరణం నుంచి (c) చర్య ΔH నుంచి (d) సమతాస్థితి స్థిరాంకం నుంచి
10. శూన్య క్రమాంక చర్య వేగ స్థిరాంకం ప్రమాణం (a) s⁻¹ (b) L mol⁻¹ s⁻¹ (c) mol L⁻¹ s⁻¹ (d) mol⁻¹ L⁻¹ s
స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం
11. ఒక వేగ స్థిరాంకం 4.2 × 10⁻⁵ L mol⁻¹ s⁻¹. చర్యా క్రమాంకం (a) 0 (b) 1 (c) 2 (d) 3
12. వేగం = k[A]²[B]. [A] మూడు రెట్లు, [B] రెట్టింపు చేస్తే వేగం (a) 18 రెట్లు (b) 6 రెట్లు (c) 12 రెట్లు (d) 36 రెట్లు
13. [B] స్థిరంగా ఉంచి [A] 0.05 M నుండి 0.15 M కు మారితే ప్రారంభ వేగం 1.2 × 10⁻³ నుండి 1.08 × 10⁻² M s⁻¹ కు మారుతుంది. [A] స్థిరంగా ఉంచి [B] రెట్టింపు చేస్తే వేగం మారదు. వేగ నియమం (a) k[A][B] (b) k[A]² (c) k[A]²[B] (d) k[B]²
14. ఒకే ఒక క్రియాజనకం గాఢతను రెట్టింపు చేస్తే వేగం 8 రెట్లు అవుతుంది. క్రమాంకం (a) 2 (b) 4 (c) 8 (d) 3
15. 3/2 క్రమాంక చర్యకు k ప్రమాణం (గాఢత mol L⁻¹ లో, కాలం s లో) (a) mol^½ L^−½ s⁻¹ (b) L^½ mol^−½ s⁻¹ (c) L mol⁻¹ s⁻¹ (d) mol^(3/2) L^(−3/2) s⁻¹
16. ఒక చర్యా విధానం A + B → C (నెమ్మది), తర్వాత C + B → D (వేగవంతం). వేగ నియమం (a) k[A][B]² (b) k[C][B] (c) k[A][B] (d) k[A]²[B]
17. H₂O₂ + I⁻ → H₂O + IO⁻ (నెమ్మది), H₂O₂ + IO⁻ → H₂O + I⁻ + O₂ (వేగవంతం) చర్యా విధానంలో ఉత్ప్రేరకం (a) I⁻ (b) IO⁻ (c) H₂O (d) O₂
18. [A] ను నాలుగు రెట్లు చేస్తే వేగం రెట్టింపు మాత్రమే అవుతుంది. A లో క్రమాంకం (a) 2 (b) 0.5 (c) 4 (d) 0.25
19. పీడనం atm లో, కాలం s లో గమనించే ద్వితీయ క్రమాంక వాయు చర్యకు k ప్రమాణం (a) atm s⁻¹ (b) s⁻¹ (c) atm⁻² s⁻¹ (d) atm⁻¹ s⁻¹
20. 2NO + O₂ → 2NO₂ కు వేగం = k[NO]²[O₂]. ఏ వాక్యం సరైనది? (a) క్రమాంకం 3; ఇది ఒకే ప్రాథమిక దశ అయితే అణుకత కూడా 3 (b) O₂ వాయువు కాబట్టి క్రమాంకం 2 (c) ఈ వేగ నియమం నుంచి క్రమాంకం చదవలేము (d) k ప్రమాణాలు L mol⁻¹ s⁻¹
21. ఒక చర్యా విధానం A₂ ⇌ 2A (వేగవంతం), తర్వాత A + B → P (నెమ్మది). మొత్తం క్రమాంకం (a) 2 (b) 1 (c) 1.5 (d) 3
22. CH₃CHO → CH₄ + CO కు వేగం = k[CH₃CHO]^(3/2). [CH₃CHO] ని 4 రెట్లు చేస్తే వేగం (a) 4 రెట్లు (b) 6 రెట్లు (c) 16 రెట్లు (d) 8 రెట్లు
స్థాయి 3: సవాలు
23. 2A + B → P కు: ప్రయోగం 1, [A] = 0.10 M, [B] = 0.20 M, వేగం = 3.0 × 10⁻⁴ M s⁻¹; ప్రయోగం 2, [A] = 0.30 M, [B] = 0.20 M, వేగం = 9.0 × 10⁻⁴ M s⁻¹; ప్రయోగం 3, [A] = 0.10 M, [B] = 0.40 M, వేగం = 1.2 × 10⁻³ M s⁻¹. వేగ స్థిరాంకం (a) 7.5 × 10⁻² L² mol⁻² s⁻¹ (b) 1.5 × 10⁻² L mol⁻¹ s⁻¹ (c) 7.5 × 10⁻³ L² mol⁻² s⁻¹ (d) 3.75 × 10⁻¹ L² mol⁻² s⁻¹
24. Q23 లోని చర్యకు [A] = 0.20 M, [B] = 0.10 M అయినప్పుడు వేగం (a) 3.0 × 10⁻⁴ M s⁻¹ (b) 1.5 × 10⁻⁴ M s⁻¹ (c) 6.0 × 10⁻⁴ M s⁻¹ (d) 7.5 × 10⁻⁵ M s⁻¹
25. 2A → 3B కు −d[A]/dt = k₁[A]², d[B]/dt = k₂[A]². అప్పుడు (a) k₁ = k₂ (b) 2k₁ = 3k₂ (c) 3k₁ = 2k₂ (d) k₁ = 3k₂
26. ఒక ద్వితీయ క్రమాంక వేగ స్థిరాంకం 0.50 L mol⁻¹ s⁻¹. cm³ mol⁻¹ min⁻¹ లో అది (a) 30 (b) 8.3 × 10⁻³ (c) 500 (d) 3.0 × 10⁴
27. [B] స్థిరంగా ఉంచి [A] రెట్టింపు చేస్తే వేగం 4 రెట్లు అవుతుంది. [A] స్థిరంగా ఉంచి [B] రెట్టింపు చేస్తే వేగం సగమవుతుంది. మొత్తం క్రమాంకం (a) 3 (b) 2 (c) 1 (d) 0
28. 2NO + Br₂ → 2NOBr చర్యా విధానం NO + Br₂ ⇌ NOBr₂ (వేగవంతం), తర్వాత NOBr₂ + NO → 2NOBr (నెమ్మది). NO పరంగా క్రమాంకం (a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 0
29. ప్రతిపాదన (A): చర్యా క్రమాంకం శూన్యం లేదా భిన్నం కావచ్చు.
కారణం (R): క్రమాంకం అంటే వేగ నిర్ణయ దశలో పాల్గొనే అణువుల సంఖ్య.
(a) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R అనేది A ని వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
30. వాక్యం I: ఏ చర్య వేగ నియమాన్నైనా దాని సమతుల్య మొత్తం సమీకరణం నుంచి రాయవచ్చు.
వాక్యం II: ప్రాథమిక దశకు క్రమాంకం అణుకతకు సమానం.
(a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | a | క్రమాంకం నిర్వచనం |
| 2 | b | అణుకత విడి దశలకే సంబంధించినది |
| 3 | c | (mol L⁻¹)⁰ s⁻¹ |
| 4 | d | ఢీకొనే కణాలు: 1, 2 లేదా 3 |
| 5 | c | అత్యంత నెమ్మది దశ వేగాన్ని పరిమితం చేస్తుంది |
| 6 | a | (mol L⁻¹)⁻¹ s⁻¹ |
| 7 | b | మూడు కణాల అభిఘాతాలు అరుదు |
| 8 | d | ½ + 1 |
| 9 | a | వేగ నియమాలు ప్రయోగాత్మకం |
| 10 | c | వేగానికి ఉన్న ప్రమాణాలే |
| 11 | c | L mol⁻¹ s⁻¹ అంటే n = 2 |
| 12 | a | 3² × 2 = 18 |
| 13 | b | 3 రెట్ల గాఢత 9 రెట్ల వేగం ఇస్తుంది; B క్రమాంకం 0 |
| 14 | d | 2³ = 8 |
| 15 | b | (mol L⁻¹)^(−½) s⁻¹ |
| 16 | c | నెమ్మది దశ A + B |
| 17 | a | I⁻ వినియోగమై తిరిగి ఏర్పడుతుంది |
| 18 | b | 4^½ = 2 |
| 19 | d | n = 2 తో atm^(1−n) s⁻¹ |
| 20 | a | 2 + 1 = 3; ప్రాథమికం కాబట్టి సమానం |
| 21 | c | [A] = K^½[A₂]^½, వేగం ∝ [A₂]^½[B] |
| 22 | d | 4^1.5 = 8 |
| 23 | a | A లో ప్రథమ, B లో ద్వితీయం; 3.0 × 10⁻⁴/(0.10 × 0.04) |
| 24 | b | 0.075 × 0.20 × 0.010 |
| 25 | c | k₁/2 = k₂/3 |
| 26 | d | 0.50 × 1000 × 60 |
| 27 | c | 2 + (−1) = 1 |
| 28 | b | వేగం = k₂K[NO]²[Br₂] |
| 29 | c | క్రమాంకం ప్రయోగాత్మకం, అణువుల లెక్క కాదు |
| 30 | d | సంక్లిష్ట చర్యలకు I తప్పు |
అధ్యాయం 3 పునశ్చరణ పత్రం
ఒక పేజీ సారాంశం
వేగ నియమం: వేగం = k[A]^x[B]^y; ఇక్కడ x, y లు ప్రయోగం ద్వారా వస్తాయి, సమతుల్య సమీకరణం నుంచి కాదు.
A పరంగా క్రమాంకం x; మొత్తం క్రమాంకం x + y. క్రమాంకం 0, పూర్ణసంఖ్య లేదా భిన్నం కావచ్చు.
వేగ స్థిరాంకం k = ప్రతి గాఢత 1 M అయినప్పుడు వేగం; ఇది ఉష్ణోగ్రత, ఉత్ప్రేరకంపై ఆధారపడుతుంది, గాఢతపై కాదు.
క్రమాంకం n కు k ప్రమాణాలు: (mol L⁻¹)^(1−n) s⁻¹.
ప్రాథమిక చర్య ఒకే దశలో జరుగుతుంది; సంక్లిష్ట చర్య ప్రాథమిక దశల వరుస (చర్యా విధానం).
అణుకత = ఒక ప్రాథమిక దశలో ఢీకొనే కణాల సంఖ్య: 1, 2 లేదా అరుదుగా 3. అది ఎప్పుడూ శూన్యం లేదా భిన్నం కాదు.
ప్రాథమిక దశకు క్రమాంకం అణుకతకు సమానం, వేగ నియమం గుణకాలను అనుసరిస్తుంది.
అత్యంత నెమ్మది దశే వేగ నిర్ణయ దశ; మొత్తం చర్య వేగ నియమం దానిని అనుసరిస్తుంది.
మధ్యస్థ పదార్థం ఒక దశలో ఏర్పడి తర్వాతి దశలో వినియోగమవుతుంది; అది తుది వేగ నియమంలో ఎప్పుడూ కనిపించదు. వేగవంతమైన పూర్వ-సమతాస్థితి ద్వారా దాన్ని తొలగించండి.
మిథ్యా ప్రథమ క్రమాంకం (Pseudo-first-order): ఒక క్రియాజనకం (తరచుగా నీరు) చాలా అధికంగా ఉంటుంది, కాబట్టి దాని గాఢత దాదాపు స్థిరంగా ఉంటూ k లో కలిసిపోతుంది.
ఉదాహరణలు: ఇథైల్ అసిటేట్ ఆమ్ల జలవిశ్లేషణ, చెరకు చక్కెర విలోమనం.
ప్రారంభ వేగ పద్ధతి: ఒకేసారి ఒక్క గాఢతనే మార్చండి; వేగ నిష్పత్తి = (గాఢత నిష్పత్తి)^క్రమాంకం.
log(వేగం) vs log[A] గ్రాఫ్ సరళరేఖ; వాలు = క్రమాంకం, అంతర్ఖండం = log k.
తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి
| క్రమాంకం n | వేగ నియమం ఉదాహరణ | k ప్రమాణం |
|---|---|---|
| 0 | వేగం = k | mol L⁻¹ s⁻¹ |
| 1/2 | వేగం = k[A]^(1/2) | mol^(1/2) L^(−1/2) s⁻¹ |
| 1 | వేగం = k[A] | s⁻¹ |
| 3/2 | వేగం = k[A][B]^(1/2) | mol^(−1/2) L^(1/2) s⁻¹ |
| 2 | వేగం = k[A]² లేదా k[A][B] | L mol⁻¹ s⁻¹ |
| 3 | వేగం = k[A]²[B] | L² mol⁻² s⁻¹ |
జ్ఞాపక సూత్రాలు
"క్రమాంకం ప్రయోగంలో, అణుకత విధానంలో" (Order is Observed, Molecularity is Mechanism): క్రమాంకం ప్రయోగాల నుంచి వస్తుంది; అణుకతను చర్యా విధానంలోని ఒక దశలో లెక్కిస్తారు.
"నెమ్మది దశే వేగాన్ని నిర్ణయిస్తుంది" (Slowest Step Sets the Speed): ఇరుకు సందులో అతి నెమ్మది ఆటో-రిక్షా ట్రాఫిక్ వేగాన్ని నిర్ణయించినట్లు, వేగ నిర్ణయ దశ వేగ నియమాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
"L ఘాతం n − 1" (L to the n minus 1): k ప్రమాణంలో L ఘాతం n − 1 కు సమానం; s⁻¹ మాత్రమే ఉంటే n = 1.
"Pseudo means Plenty": మిథ్యా (pseudo) ప్రథమ క్రమాంకానికి ఒక క్రియాజనకం పుష్కలంగా (plenty, చాలా అధికంగా) ఉండాలి.
భావనల అనుసంధానం
రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 6: సమతాస్థితి: వేగవంతమైన పూర్వ-సమతాస్థితి దశ మధ్యస్థ పదార్థం గాఢతను ప్రతిక్షేపించడానికి సమతాస్థితి స్థిరాంకాన్ని వాడుతుంది.
రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 17: ఆక్సిజన్ గల కర్బన సమ్మేళనాలు: మిథ్యా ప్రథమ క్రమాంక చర్యకు ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ అయిన ఎస్టర్ జలవిశ్లేషణను అక్కడ ఎస్టర్ల చర్యగా అధ్యయనం చేస్తారు.
రసాయన శాస్త్రం పుస్తకం 19: జీవ అణువులు: చెరకు చక్కెర విలోమనం (సుక్రోజ్ → గ్లూకోజ్ + ఫ్రక్టోజ్) కార్బోహైడ్రేట్ రసాయనశాస్త్రంతో అనుసంధానమవుతుంది.
అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 3, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)
31. గాఢత mol L⁻¹ లో, కాలం s లో ఉంది. క్రమాంకాన్ని (జాబితా I) k ప్రమాణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. శూన్య క్రమాంకం
B. ప్రథమ క్రమాంకం
C. ద్వితీయ క్రమాంకం
D. తృతీయ క్రమాంకం
జాబితా II:
i. s⁻¹
ii. L² mol⁻² s⁻¹
iii. mol L⁻¹ s⁻¹
iv. L mol⁻¹ s⁻¹
(a) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (b) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (c) A-iii, B-i, C-ii, D-iv (d) A-iv, B-i, C-iii, D-ii
32. చర్య లేదా వేగ నియమాన్ని (జాబితా I) దాని మొత్తం క్రమాంకంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. H₂ + Br₂ → 2HBr, వేగం = k[H₂][Br₂]^(1/2)
B. 2NO + O₂ → 2NO₂, వేగం = k[NO]²[O₂]
C. అధిక పీడనం వద్ద వేడి ప్లాటినంపై NH₃ వియోగం
D. చాలా అధిక నీటిలో ఇథైల్ అసిటేట్ ఆమ్ల జలవిశ్లేషణ
జాబితా II:
i. 0
ii. 1
iii. 1.5
iv. 3
(a) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (b) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (c) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
33. పదాన్ని (జాబితా I) దాని వివరణతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. క్రమాంకం
B. అణుకత
C. వేగ నిర్ణయ దశ
D. చర్యా మధ్యస్థ పదార్థం
జాబితా II:
i. ఒక దశలో ఏర్పడి, తర్వాతి దశలో వినియోగమవుతుంది, మొత్తం సమీకరణంలో ఉండదు
ii. ప్రయోగం ద్వారా కనుగొంటారు; శూన్యం లేదా భిన్నం కావచ్చు
iii. చర్యా విధానంలో అత్యంత నెమ్మది దశ
iv. ఒక ప్రాథమిక దశలో ఢీకొనే కణాల సంఖ్య
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-ii, B-iv, C-i, D-iii (d) A-ii, B-i, C-iv, D-iii
34. చర్యా విధానాన్ని (జాబితా I) అది సూచించే వేగ నియమంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I:
A. 2NO + O₂ → 2NO₂ ఒకే ప్రాథమిక దశగా
B. NO₂ + NO₂ → NO₃ + NO (నెమ్మది); NO₃ + CO → NO₂ + CO₂ (వేగవంతం)
C. H₂O₂ + I⁻ → H₂O + IO⁻ (నెమ్మది); H₂O₂ + IO⁻ → H₂O + I⁻ + O₂ (వేగవంతం)
D. Cl₂ ⇌ 2Cl (వేగవంతం); Cl + CHCl₃ → HCl + CCl₃ (నెమ్మది); CCl₃ + Cl → CCl₄ (వేగవంతం)
జాబితా II:
i. వేగం = k[H₂O₂][I⁻]
ii. వేగం = k[NO]²[O₂]
iii. వేగం = k[CHCl₃][Cl₂]^(1/2)
iv. వేగం = k[NO₂]²
(a) A-ii, B-i, C-iv, D-iii (b) A-iv, B-ii, C-i, D-iii (c) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii
35. కింది వాక్యాల్లో ఎన్ని సరైనవి?
A. చర్యా క్రమాంకం శూన్యం కావచ్చు.
B. అణుకత భిన్నం కావచ్చు.
C. ప్రాథమిక చర్యకు క్రమాంకం అణుకతకు సమానం.
D. సంక్లిష్ట చర్యకు క్రమాంకాన్ని ప్రయోగం ద్వారా మాత్రమే కనుగొంటారు.
E. సంక్లిష్ట చర్య మొత్తానికి అణుకతకు అర్థం లేదు; అది ప్రతి దశకు వర్తిస్తుంది.
F. మొత్తం క్రమాంకం ఎల్లప్పుడూ సమతుల్య సమీకరణంలోని గుణకాల మొత్తానికి సమానం.
(a) రెండు (b) మూడు (c) ఐదు (d) నాలుగు
36. మిథ్యా ప్రథమ క్రమాంక చర్యల గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. చాలా అధిక నీటిలో ఇథైల్ అసిటేట్ ఆమ్ల జలవిశ్లేషణ ఒక ఉదాహరణ.
B. ఆమ్ల జలంలో చెరకు చక్కెర విలోమనం ఒక ఉదాహరణ.
C. చర్య అణుకత ఒకటి అవుతుంది.
D. అధికంగా ఉన్న క్రియాజనకం గాఢత దాదాపు స్థిరంగా ఉంటూ k లో కలిసిపోతుంది.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, C, D మాత్రమే
37. వేగం = k[A][B]² గల చర్యకు సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. మొత్తం క్రమాంకం 3.
B. [B] ని మాత్రమే రెట్టింపు చేస్తే వేగం 4 రెట్లు అవుతుంది.
C. k ప్రమాణం L² mol⁻² s⁻¹.
D. ఈ చర్య తప్పనిసరిగా ఒక ప్రాథమిక త్రిఅణుక దశ అయి ఉండాలి.
(a) A, B మాత్రమే (b) A, B, D మాత్రమే (c) A, B, C మాత్రమే (d) A, B, C, D
38. 2NO + Br₂ → 2NOBr కు ప్రతిపాదించిన చర్యా విధానం: దశ 1: NO + Br₂ ⇌ NOBr₂ (వేగవంతం); దశ 2: NOBr₂ + NO → 2NOBr (నెమ్మది). సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. NOBr₂ ఒక మధ్యస్థ పదార్థం.
B. సూచించిన వేగ నియమం వేగం = k[NO]²[Br₂].
C. నెమ్మది దశ అణుకత 2.
D. మొత్తం క్రమాంకం 2.
(a) A, B, C మాత్రమే (b) A, D మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D
39. 300 K వద్ద A + B → క్రియాజన్యాలు చర్యకు ప్రారంభ వేగాలు:
| ప్రయోగం | [A] (M) | [B] (M) | ప్రారంభ వేగం (M s⁻¹) |
|---|---|---|---|
| 1 | 0.10 | 0.10 | 2.0 × 10⁻³ |
| 2 | 0.20 | 0.10 | 8.0 × 10⁻³ |
| 3 | 0.10 | 0.20 | 4.0 × 10⁻³ |
వేగ నియమం, వేగ స్థిరాంకం (a) వేగం = k[A][B]², k = 2.0 L² mol⁻² s⁻¹ (b) వేగం = k[A]²[B], k = 0.2 L² mol⁻² s⁻¹ (c) వేగం = k[A]²[B], k = 2.0 L² mol⁻² s⁻¹ (d) వేగం = k[A][B], k = 0.2 L mol⁻¹ s⁻¹
40. Q39 దత్తాంశం వాడి, [A] = [B] = 0.30 M అయినప్పుడు ప్రారంభ వేగం (a) 5.4 × 10⁻² M s⁻¹ (b) 1.8 × 10⁻² M s⁻¹ (c) 5.4 × 10⁻³ M s⁻¹ (d) 1.6 × 10⁻¹ M s⁻¹
41. A → క్రియాజన్యాలు కు, y-అక్షంపై log(వేగం), x-అక్షంపై log[A] గ్రాఫ్ వాలు 2 గల సరళరేఖ; అది y-అక్షాన్ని −3 వద్ద ఖండిస్తుంది (వేగం M s⁻¹ లో, [A] M లో). క్రమాంకం, k (a) 1, 1.0 × 10⁻³ s⁻¹ (b) 2, 3 L mol⁻¹ s⁻¹ (c) 3, 1.0 × 10⁻² L² mol⁻² s⁻¹ (d) 2, 1.0 × 10⁻³ L mol⁻¹ s⁻¹
Q42–43 కు సందర్భం: ఒక విద్యార్థి 25 °C వద్ద 2A + B → C చర్యను ప్రారంభ వేగ పద్ధతితో అధ్యయనం చేస్తాడు. [B] స్థిరంగా ఉంచి [A] ను మూడు రెట్లు చేస్తే ప్రారంభ వేగం 9 రెట్లు అవుతుంది. [A] స్థిరంగా ఉంచి [B] రెట్టింపు చేస్తే ప్రారంభ వేగం మారదు.
42. వేగ నియమం (a) వేగం = k[A]²[B] (b) వేగం = k[A]² (c) వేగం = k[A][B] (d) వేగం = k[A]³
43. ఏ నిర్ధారణ సరైనది? (a) A క్రమాంకం దాని గుణకానికి సమానం కాబట్టి చర్య ప్రాథమికమైనది (b) B అసలు చర్యలో పాల్గొనదు (c) మొత్తం చర్య అణుకత 3 (d) B వేగ నిర్ణయ దశ తర్వాతే చర్యా విధానంలోకి వస్తుంది
44. A → క్రియాజన్యాలు కు [A] ను 0.10 M నుండి 0.40 M కు పెంచితే వేగం 2.0 × 10⁻⁴ నుండి 4.0 × 10⁻⁴ M s⁻¹ కు పెరుగుతుంది. క్రమాంకం, k ప్రమాణం (a) 1/2, mol^(1/2) L^(−1/2) s⁻¹ (b) 2, L mol⁻¹ s⁻¹ (c) 1/2, mol^(−1/2) L^(1/2) s⁻¹ (d) 1, s⁻¹
45. 2A + B → క్రియాజన్యాలు కు వేగం = k[A][B]. చర్య [A] = 0.20 M, [B] = 0.10 M తో మొదలవుతుంది. B లో సగం చర్య జరిపినప్పుడు వేగం ప్రారంభ వేగంలో ఎంత భాగం? (a) 1/2 (b) 1/8 (c) 1/4 (d) 3/8
స్థాయి 4 జవాబులు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 31 | a | k ప్రమాణం = (mol L⁻¹)^(1−n) s⁻¹ |
| 32 | c | 1 + 1/2 = 1.5; 2 + 1 = 3; అధిక పీడనం వద్ద Pt పై NH₃ శూన్య క్రమాంకం; ఎస్టర్ జలవిశ్లేషణ మిథ్యా ప్రథమ క్రమాంకం |
| 33 | b | క్రమాంకం ప్రయోగాత్మకం, అణుకత ఢీకొనే కణాలను లెక్కిస్తుంది, అత్యంత నెమ్మది దశ వేగాన్ని నిర్ణయిస్తుంది |
| 34 | d | వేగ నియమం నెమ్మది దశను అనుసరిస్తుంది; D లో వేగవంతమైన సమతాస్థితి నుంచి [Cl] = K^(1/2)[Cl₂]^(1/2) |
| 35 | d | A, C, D, E సరైనవి; అణుకత ఎప్పుడూ భిన్నం కాదు; క్రమాంకం గుణకాలతో సరిపోవాల్సిన అవసరం లేదు |
| 36 | b | అణుకత రెండుగానే ఉంటుంది; కేవలం కనిపించే క్రమాంకం ఒకటి అవుతుంది |
| 37 | c | 1 + 2 = 3; 2² = 4; (mol L⁻¹)⁻² s⁻¹; తృతీయ క్రమాంక వేగ నియమం ఒకే దశ నుంచి రావాల్సిన అవసరం లేదు |
| 38 | a | వేగం = k₂K[NO]²[Br₂] మొత్తం క్రమాంకం 3 ఇస్తుంది, 2 కాదు |
| 39 | c | ప్రయోగం 1→2: 2× కు 4×, A లో క్రమాంకం 2; ప్రయోగం 1→3: 2× కు 2×, B లో క్రమాంకం 1; k = 2.0 × 10⁻³/(0.01 × 0.10) = 2.0 |
| 40 | a | 2.0 × (0.30)² × 0.30 = 0.054 M s⁻¹ |
| 41 | d | log వేగం = log k + n log[A]: వాలు n = 2, log k = −3 |
| 42 | b | 3ⁿ = 9 నుంచి A కు n = 2; B లో శూన్య క్రమాంకం |
| 43 | d | B లో శూన్య క్రమాంకం అంటే B నెమ్మది దశలో లేదు; అది తర్వాతి వేగవంతమైన దశలో చర్య జరుపుతుంది |
| 44 | a | 4ⁿ = 2 నుంచి n = 1/2; (mol L⁻¹)^(1/2) s⁻¹ |
| 45 | c | B 0.05 M, A 0.10 M తగ్గుతాయి: (0.10 × 0.05)/(0.20 × 0.10) = 1/4 |