AP నదులు, ఆనకట్టలు, నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల నోట్స్ (APPSC & SI)

ఆంధ్రప్రదేశ్ సాగునీటి ప్రాజెక్టులపై ప్రశ్నలు సాధారణంగా మూడింటిలో ఒకదాన్ని పరీక్షిస్తాయి: ప్రాజెక్టు ఏ నది మీద ఉంది, అది ఏ రకమైన నిర్మాణం, దాని స్థితి గురించి చెప్పిన వాక్యం నిజంగా రుజువైనదేనా. ప్రాజెక్టు పేర్ల పొడవైన జాబితాను కంఠతా పట్టే అభ్యర్థులు ఈ మూడింటిలోనూ తప్పుతారు. మెరుగైన పద్ధతి ప్రతి ప్రాజెక్టుకు నాలుగు గడుల కార్డు వాడటం: బేసిన్, ప్రదేశం, పని, తేదీ. APPSC, AP పోలీస్ పేపర్లలో ఎక్కువగా వచ్చే ప్రాజెక్టులకు ఈ నోట్స్ ఆ పద్ధతిని వర్తింపజేస్తాయి. 2026 అక్టోబర్ సవరణలో కృష్ణా నది యాజమాన్య బోర్డు, జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర జల సంఘం నుంచి అధికారిక అంకెలను చేర్చాం.

పటాలు, పది జతల సాధన, వివరణతో కూడిన 60 ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలతో పూర్తి అధ్యయనం కోసం AP Rivers, Dams and Irrigation Projects పుస్తకం చూడండి. బేసిన్ స్థాయి నేపథ్యం కోసం సోదర వ్యాసం AP భౌగోళిక శాస్త్రం: నదులు, జిల్లాలు, ఓడరేవులు చదవండి. ఈ వ్యాసం ఆంగ్ల రూపం AP Rivers, Dams and Irrigation Projects Notes లో ఉంది.

తేదీతో మారే విషయాలు: జలాశయ మట్టాలు, పూర్తి స్థితి, నీటి సరఫరా అంకెలు మారుతూ ఉంటాయి. కింది జతలను స్థిర వాస్తవాలుగా తీసుకోండి; ప్రత్యక్ష సమాచారం కోసం రాష్ట్ర జల వనరుల సమాచార వ్యవస్థ, కృష్ణా, గోదావరి బోర్డుల బులెటిన్లు వంటి తాజా అధికారిక వనరులను చూడండి. తేదీ ఉన్న అంకెలకు "అప్పటికి" అనే సూచన ఉంటుంది.

1. ఐదు నదీ వ్యవస్థలు, వాటి ముఖ్య ప్రాజెక్టులు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అనేక నదులు లోపలి ఎత్తు ప్రాంతాల నుంచి బంగాళాఖాతం వైపు ప్రవహిస్తాయి. ఈశాన్యంలో చిన్న వ్యవస్థలు ఉన్నాయి; గోదావరి, కృష్ణా రాష్ట్ర సరిహద్దులు దాటి డెల్టాలుగా ఏర్పడతాయి; పెన్నా పొడి దక్షిణాన్ని తడుపుతుంది. ఈ పది నది-ప్రాజెక్టు జతలు నేర్చుకుంటే ప్రత్యక్ష ప్రశ్నల్లో చాలావరకు కవర్ అవుతాయి.

నది	ప్రాజెక్టు	నిర్మాణ రకం
వంశధార	గొట్టా బ్యారేజ్	బ్యారేజ్, శ్రీకాకుళం వైపు
నాగావళి	తోటపల్లి	బ్యారేజ్, పార్వతీపురం మన్యం వైపు
గోదావరి	పోలవరం	జాతీయ ప్రాజెక్టు, డెల్టాకు ఎగువన
గోదావరి	ధవళేశ్వరం (సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్)	రాజమహేంద్రవరం దగ్గర డెల్టా మళ్లింపు బ్యారేజ్
కృష్ణా	శ్రీశైలం	లోయలో ఉన్న పెద్ద నిల్వ జలాశయం
కృష్ణా	నాగార్జునసాగర్	శ్రీశైలానికి దిగువన పెద్ద నిల్వ, సాగునీటి ప్రాజెక్టు
కృష్ణా	పులిచింతల	నాగార్జునసాగర్, ప్రకాశం బ్యారేజ్ మధ్యలో
కృష్ణా	ప్రకాశం బ్యారేజ్	విజయవాడ వద్ద డెల్టా మళ్లింపు
పెన్నా	సోమశిల	నిల్వ జలాశయం, నెల్లూరు ప్రాంతం
పెన్నా వ్యవస్థ	కండలేరు	దక్షిణ బదిలీ నెట్‌వర్క్‌లో జలాశయం

గొట్టా, తోటపల్లి అనేవి క్లాసిక్ తొలగింపు జంట. ఈశాన్య పునశ్చరణ గుంపులో అవి దగ్గరగా ఉంటాయి, కానీ గొట్టా వంశధారకు, తోటపల్లి నాగావళికి చెందినవి. ఎప్పుడూ ముందు నదిని నిర్ధారించండి. రెండు నదులూ ఒడిశాలోని కలహండి జిల్లాలో పుడతాయి (కేంద్ర జల సంఘం బేసిన్ సారాంశం); కాబట్టి రెండూ అంతర్రాష్ట్ర నదులు, రెండింటికీ అంతర్రాష్ట్ర నీటి పంపకాల కథ ఉంది. CWC ప్రకారం వంశధార పొడవు సుమారు 254 కి.మీ., పరివాహక ప్రాంతం సుమారు 10,830 చ.కి.మీ.; నాగావళి పొడవు సుమారు 256 కి.మీ., పరివాహక ప్రాంతం సుమారు 9,510 చ.కి.మీ.; నాగావళిలో సుమారు 95 కి.మీ. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.

2. ఈశాన్యం: వంశధార, నాగావళి ప్రాజెక్టులు

వంశధార కళింగపట్నం వద్ద సముద్రంలో కలుస్తుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ తన వాటాను శ్రీకాకుళం ఎగువ ప్రాంతంలోని గొట్టా బ్యారేజ్, జలాశయం ద్వారా, కింది భాగంలో చాలా కాలంగా ప్రణాళికలో ఉన్న నేరడి బ్యారేజ్ ద్వారా వినియోగించుకుంటోంది. ఒడిశాతో అంతర్రాష్ట్ర అంశాలను పరిష్కరించిన తర్వాత నేరడి బ్యారేజ్‌కు రాష్ట్రం సుమారు 641 కోట్ల రూపాయలు మంజూరు చేసిందని 2026 జూలైలో పత్రికా కథనాలు చెబుతున్నాయి; కాబట్టి నేరడి గురించిన ప్రశ్నను పూర్తయిన నిర్మాణం ప్రశ్నగా కాక ప్రాజెక్టు స్థితి ప్రశ్నగా చూడాలి. వంశధార మీద మరో నిల్వ ఆలోచన అయిన హిరమండలం జలాశయం గొట్టా బ్యారేజ్ కంటే వేరైన నిర్మాణం; అంతర్రాష్ట్ర నదీ జల వివాదాల చట్టం కింద వంశధార జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ చట్టపరమైన అంశం, నిర్మాణ అంశం కాదు.

నాగావళి వేరే బేసిన్. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుని పేరు పెట్టిన తోటపల్లి బ్యారేజ్ పార్వతీపురం మన్యం ప్రాంతంలో దానిపై ఉంది. సరిచూపుగా వాడిన వికీపీడియా 2003 నుంచి 2015 వరకు నిర్మాణం జరిగిందని, పాత మ్యాప్‌లోని మూడు జిల్లాల్లో సుమారు 1.2 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉందని పేర్కొంది. మడ్డువలస జలాశయం నాగావళి వైపు మరో ప్రాజెక్టు; నాగావళి ఉపనదిపై ఝంఝావతి రబ్బరు డ్యామ్ ఉన్నట్లు కూడా నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ఒక ఆప్షన్ తోటపల్లిని వంశధారపై లేదా గొట్టాను నాగావళిపై ఉంచితే అది ఉద్దేశపూర్వక మార్పిడి; పరిష్కారం ఏదైనా ముందు నది పేరు చెప్పడమే.

3. గోదావరి: పోలవరం, ధవళేశ్వరం, డెల్టా

గోదావరిని ఎగువ నుంచి దిగువకు చదవండి. పోలవరం డెల్టాకు ఎగువన ఉంది; రాజమహేంద్రవరం దగ్గర ధవళేశ్వరం నీటిని డెల్టా కాలువల్లోకి మళ్లిస్తుంది. ఇవి ఒకే విషయానికి రెండు పేర్లు కావు.

• పోలవరం: ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 లోని సెక్షన్ 90 దీన్ని జాతీయ ప్రాజెక్టుగా పరిగణిస్తుంది. జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రాజెక్టు నోట్ ప్రకారం సుమారు 2.91 లక్షల హెక్టార్ల సాగు పరిధికి నీరు, 960 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్, విశాఖపట్నం పట్టణం, ఉక్కు కర్మాగారానికి సుమారు 23.44 టీఎంసీ తాగు, పారిశ్రామిక నీరు, కృష్ణాకు సుమారు 80 టీఎంసీ మళ్లింపు ఉన్నాయి. అదే నోట్‌ను ఉటంకించిన పత్రికా సమాచార సంస్థ (PIB) సమాధానాల ప్రకారం సవరించిన అంచనా వ్యయం సుమారు 30,436 కోట్ల రూపాయలు, అదనపు కేంద్ర సహాయం సుమారు 12,157 కోట్ల రూపాయలు. సరిచూపుగా వికీపీడియా సుమారు 1,128 మీటర్ల స్పిల్‌వే, 48 రేడియల్ గేట్లు, చొప్పున 80 మెగావాట్ల 12 యూనిట్లను పేర్కొంది. స్థితి ప్రశ్నల్లో దాని కాలువలు, బదిలీలు, విద్యుత్, పునరావాసం భాగాలను వేరువేరుగా ఉంచాలి.
• ఎడమ, కుడి మార్గాలు: పోలవరం కుడి వైపు మార్గం కృష్ణా వ్యవస్థతో ముడిపడి చర్చకు వస్తుంది; ఎడమ వైపు మార్గం తూర్పు, ఈశాన్య కారిడార్లకు సేవ చేస్తుంది. ఇవి ప్రణాళికా పంపిణీ మార్గాలు; కచ్చితమైన సాగు పరిధులు తేదీ ఉన్న అధికారిక నివేదికల నుంచి వస్తాయి.
• పోలవరం జిల్లా: ఇది వేరైన పరిపాలనా వాస్తవం. 2025 డిసెంబర్ 31 నుంచి అమల్లోకి వచ్చేలా ఏర్పడిన ఈ జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం రంపచోడవరం; ప్రాజెక్టు పూర్తయిందనడానికి ఇది రుజువు కాదు.
• ధవళేశ్వరం: డెల్టా మళ్లింపు బ్యారేజ్; పాత మూలాల్లో కొన్నిసార్లు Dowlaiswaram అని రాస్తారు. పంతొమ్మిదో శతాబ్దంలో ఆర్థర్ కాటన్ ఆధ్వర్యంలో నిర్మించి, ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో పునర్నిర్మించారు; అధికారికంగా ఇది సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్; కాకినాడ జిల్లా పోర్టల్ దీన్ని జిల్లాలోని ప్రధాన నీటిపారుదల నిర్మాణాల్లో చేర్చింది. ఇది ప్రవాహాన్ని నియంత్రించి మళ్లిస్తుంది; కొత్త నదిని సృష్టించదు.
• గౌతమి, వశిష్ఠ: గోదావరి సహజ పాయలు. తూర్పు, మధ్య డెల్టా కాలువలు మానవ నిర్మితం, అది వేరే విషయం.
• పట్టిసీమ: గోదావరి నీటిని కృష్ణా బేసిన్ వైపు ఎత్తి పోసే ఎత్తిపోతల పథకం. దాని ప్రారంభం 2015-16లో జరిగిందని, పెద్ద పంపు హౌస్ ఉందని పత్రికా కథనాలు చెబుతున్నాయి; కచ్చితమైన అంకెలు ఉటంకించే ముందు ధృవీకరించుకోండి. కీలక పదం ఎత్తిపోత, అంటే పంపులు. ఇది బదిలీ పథకం, కృష్ణాకు కొత్త మూల నది కాదు.
• ఏలేరు: కాకినాడ జిల్లాలోని పెద్ద నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు. జిల్లా పోర్టల్ ప్రకారం ఖరీఫ్, రబీ రెండింటిలో 53,017 ఎకరాల ఆయకట్టుకు నీరిస్తుంది, విశాఖపట్నం నగరానికి తాగు, పారిశ్రామిక అవసరాలకు నీరు కూడా అందిస్తుంది. ప్రశ్నలో నగరం పేరు ఉన్నంత మాత్రాన దీన్ని కృష్ణా మీద ఉంచకండి.

పోలవరం స్థితి ఈ అంశంలో అత్యంత కాల సున్నితమైన భాగం. 2025, 2026 పత్రికా కథనాలు వేర్వేరు భాగాలకు 2026, 2027 సహా వేర్వేరు పూర్తి లక్ష్యాలను, వేర్వేరు సంస్థల నుంచి భిన్నమైన పూర్తి శాతాలను ఉటంకిస్తున్నాయి. పరీక్షలో సురక్షిత సమాధానం ప్రశ్న ఉటంకించిన అధికారిక సమాధానంపై ఆధారపడాలి, వార్తా అంకెపై కాదు. India-WRIS, CWC పేజీలు గోదావరిని మహారాష్ట్ర త్రయంబకేశ్వర్ దగ్గర పుట్టి సుమారు 1,465 కి.మీ. ప్రవహించే నదిగా ఇస్తాయి; ఇది స్థిర వాస్తవం.

4. కృష్ణా: ప్రాజెక్టుల గొలుసు

గొలుసు ఎగువ నుంచి దిగువకు శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, పులిచింతల, ప్రకాశం బ్యారేజ్, ఆ తర్వాత డెల్టా. ఒక బహుళైచ్ఛిక ఆప్షన్ రెండు నిజమైన కృష్ణా నిర్మాణాలను తప్పు క్రమంలో ఇవ్వవచ్చు; కాబట్టి ఎంచుకునే ముందు బాణాలు గీయండి.

• శ్రీశైలం నల్లమల కొండల దగ్గర ఉన్న కృష్ణా జలాశయం, అదే సమయంలో ఆలయ క్షేత్రం కూడా. కృష్ణా బోర్డు దీన్ని లోతైన లోయలో కట్టిన గ్రావిటీ డ్యామ్‌గా వివరిస్తుంది: పైభాగంలో సుమారు 512 మీటర్ల పొడవు, 12 రేడియల్ క్రెస్ట్ గేట్లు, పూర్తి జలాశయ మట్టం 885 అడుగులు. ఎడమ ఒడ్డు భూగర్భ విద్యుత్ కేంద్రంలో 150 మెగావాట్ల ఆరు రివర్సిబుల్ యూనిట్లు, కుడి ఒడ్డున 110 మెగావాట్ల ఏడు యూనిట్లు ఉన్నాయి. బోర్డు పేజీ దీన్ని తెలంగాణలోని మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా, పాత మ్యాప్‌లోని కర్నూలు జిల్లా (ఇప్పుడు నంద్యాల) సరిహద్దులో ఉంచుతుంది. శ్రీశైలం గురించి సాగునీటి ప్రశ్నకు, సంస్కృతి ప్రశ్నకు జవాబులు వేరు.
• నాగార్జునసాగర్ రాతి (మేసనరీ) నిల్వ, సాగునీటి ప్రాజెక్టు. బోర్డు ప్రకారం 1955 డిసెంబర్ 10న ప్రారంభోత్సవం జరిగింది; పొడవు సుమారు 1,449.6 మీటర్లు, లోతైన పునాది నుంచి ఎత్తు సుమారు 124.7 మీటర్లు, పూర్తి జలాశయ మట్టం 590 అడుగులు, 510 అడుగుల పైన లైవ్ నిల్వ సుమారు 181 టీఎంసీ, రివర్సిబుల్ యూనిట్లతో కలిపి 960 మెగావాట్ల విద్యుత్. ప్రాజెక్టు తెలంగాణలోని నల్గొండ జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పల్నాడు జిల్లా (పాత మ్యాప్‌లో గుంటూరు జిల్లా) మధ్య ఉంది; దాని ఆయకట్టు ఒక జిల్లాను మించి విస్తరించింది. దాని కుడి కాలువకు జవహర్ నెహ్రూ, ఎడమ కాలువకు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పేర్లు ఉన్నాయి (వికీపీడియా సరిచూపు).
• పులిచింతలను కె.ఎల్. రావు సాగర్ ప్రాజెక్టు అని కూడా అంటారు. బోర్డు సుమారు 42.24 మీటర్ల ఎత్తు, 2,922 మీటర్ల పొడవు గల డ్యామ్, 46 టీఎంసీ జలాశయం, 120 మెగావాట్ల (30 మెగావాట్ల నాలుగు యూనిట్లు) స్థాపిత విద్యుత్, పాత మ్యాప్‌లోని నాలుగు తీర జిల్లాల్లో సుమారు 13 లక్షల ఎకరాలకు ప్రయోజనం అని ఇస్తుంది. ఇది నాగార్జునసాగర్‌కు దిగువన ఉంది; కృష్ణా డెల్టా వ్యవస్థలో దీని పాత్ర నీటి సరఫరా భద్రత, వరద నియంత్రణ.
• ప్రకాశం బ్యారేజ్ విజయవాడ వద్ద ఉంది, ఇప్పుడు ఎన్టీఆర్ జిల్లాలో. పేరు కారణంగా దీన్ని ప్రకాశం జిల్లాతో కలపకండి; ఇది టంగుటూరి ప్రకాశం పేరుతో ఉంది, 1957లో పంతొమ్మిదో శతాబ్దపు పాత ఆనకట్ట స్థలంలో పూర్తయింది (వికీపీడియా సరిచూపు). పాత కృష్ణా జిల్లా పోర్టల్ ఇంకా పాత పేరును ఉపయోగిస్తూ ఉండవచ్చు.
• తుంగభద్ర వాయవ్యంలో కృష్ణా ప్రధాన ఉపనది; శ్రీశైలానికి ఎగువన కలుస్తుంది. India-WRIS పేజీ దాని పరివాహక ప్రాంతాన్ని సుమారు 71,417 చ.కి.మీ., భీమా పరివాహక ప్రాంతాన్ని సుమారు 70,614 చ.కి.మీ.గా ఇస్తుంది; బేసిన్ వాటాల కేటాయింపు కృష్ణా జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ ద్వారా జరుగుతుందని, అవి 2014కు ముందు రాష్ట్రానికి వర్తిస్తాయని గమనించండి; వాటిని వారసత్వ రాష్ట్రాలకు నేరుగా వర్తింపజేయకండి.

5. రాయలసీమ, దక్షిణం: ఎత్తిపోతలు, బదిలీలు

పొడి ప్రాంతాలు ఇంజనీరింగ్ ద్వారా నీటిని చేర్చే వ్యవస్థలపై ఆధారపడతాయి. ప్రతి అంశాన్ని నిల్వ కేంద్రం, నియంత్రకం, ఎత్తిపోత లేదా కాలువగా వర్గీకరించండి.

• హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి: శ్రీశైలం ఫోర్‌షోర్ నుంచి నీరు తీసుకునే పెద్ద ఎత్తిపోతల, కాలువల పథకం. కృష్ణా బోర్డు పేజీ ప్రకారం కర్నూలు జిల్లా మాల్యాల దగ్గర 40 టీఎంసీ వినియోగించి, పాత మ్యాప్‌లోని నాలుగు రాయలసీమ జిల్లాల్లో సుమారు 2.44 లక్షల హెక్టార్లకు సాగునీరు, సుమారు 33 లక్షల మందికి తాగునీరు ఇవ్వాలని ఉద్దేశించారు. మొదటి దశ సుమారు 0.80 లక్షల హెక్టార్లు, రెండో దశ సుమారు 1.64 లక్షల హెక్టార్లు అని వివరించారు. ఇది ప్రాజెక్టు మార్గం, నది లేదా జలాశయం కాదు.
• పోతిరెడ్డిపాడు, బనకచర్ల: శ్రీశైలం కుడి ఒడ్డు వైపు హెడ్ రెగ్యులేటర్, క్రాస్ రెగ్యులేటర్; అక్కడి నుంచి కాలువలు విస్తరిస్తాయి. బోర్డు ప్రకారం శ్రీశైలం కుడి బ్రాంచ్ కాలువ (SRBC) బనకచర్ల క్రాస్ రెగ్యులేటర్ సముదాయం నుంచి మొదలై సుమారు 190 కి.మీ. ప్రవహించి, కర్నూలు జిల్లాలోని గోరకల్లు, ఔక్ జలాశయాలను నింపుతూ మైలవరం జలాశయంలో పడుతుంది.
• తెలుగు గంగ: కృష్ణా మూల నీరు, మధ్యంతర నిల్వ, చెన్నై వైపు కాలువలను కలిపే బహుదశల సరఫరా, సాగునీటి నెట్‌వర్క్. బోర్డు ప్రకారం శ్రీశైలం నుంచి తమిళనాడు సరిహద్దు వరకు సుమారు 408 కి.మీ. కాలువ, నాలుగు సమతుల్య జలాశయాలు (వెలుగోడు, SPVB, సోమశిల, కండలేరు), 29 టీఎంసీ కృష్ణా వరద ప్రవాహాలు, 30 టీఎంసీ పెన్నా వరద ప్రవాహాలు, చెన్నై కోసం 15 టీఎంసీ (కృష్ణా బేసిన్‌లోని మూడు రాష్ట్రాల నుంచి చెరో 5 టీఎంసీ) ఉన్నాయి. పేరు వల్ల గంగా నది ఏపీలో ప్రవహిస్తుందని అనుకోవద్దు.
• సోమశిల, కండలేరు: లింకు ద్వారా కలిసిన రెండు వేర్వేరు జలాశయాలు; వాటిని కలిపేయకండి. నెల్లూరు జిల్లా పోర్టల్ సోమశిల స్థూల సామర్థ్యం సుమారు 78 టీఎంసీ, పూర్తి 1989 అని, కండలేరు రాపూరు మండలం చెల్లటూరు గ్రామం దగ్గర కండలేరు వాగుపై ఏర్పడి 1997లో పూర్తయి చెన్నైకి 15 టీఎంసీ కృష్ణా నీటిని అందిస్తుందని చెబుతోంది. పెన్నాపై సంగం, నెల్లూరు బ్యారేజీలు 2022 సెప్టెంబర్ 6న పూర్తయి ప్రారంభమయ్యాయని అదే పోర్టల్ పేర్కొంది.
• మిడ్ పెన్నార్: అనంతపురం జిల్లా పెనకచెర్ల దగ్గర పెన్నాకు అడ్డంగా; బోర్డు పేజీ ప్రకారం సుమారు 5.17 టీఎంసీ నిల్వ, సుమారు 77,632 ఎకరాల ఆయకట్టు.
• కె.సి. కాలువ, సుంకేసుల బ్యారేజ్: కర్నూలు-కడప కాలువ కర్నూలుకు సుమారు 30 కి.మీ. దూరంలోని సుంకేసుల దగ్గర తుంగభద్ర నుంచి మొదలవుతుంది; బోర్డు సుమారు 130 ఏళ్ల నాటి పాత ఆనకట్ట స్థానంలో 30 వెంట్లు, 1.2 టీఎంసీ నిల్వ, 305.6 కి.మీ. కాలువతో బ్యారేజ్ నిర్మాణాన్ని వివరిస్తుంది.
• వెలిగొండ: శ్రీశైలం ఫోర్‌షోర్ నుంచి జంట సొరంగాల ద్వారా నల్లమల సాగర్ జలాశయానికి నీటిని తరలించే గ్రావిటీ పథకం. పత్రికా కథనాల ప్రకారం మొదటి దశ 2026 ఆగస్టు చివరలో సుమారు 10.7 టీఎంసీ విడుదలతో ప్రారంభమైంది; మొదటి దశలో సుమారు 1.19 లక్షల ఎకరాలు, పూర్తి ప్రాజెక్టు లక్ష్యం ప్రకాశం, మార్కాపురం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లో సుమారు 4.47 లక్షల ఎకరాలు. శంకుస్థాపన: 1996 మార్చి. దీన్ని "మొదటి దశ ప్రారంభమైంది, ప్రాజెక్టు అసంపూర్ణం" అనే వాస్తవంగా పరిగణించండి.
• గండికోట: వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాలో పెన్నా వైపు జలాశయం. కోట, లోయ వారసత్వ సూచనలు; నీటి ఆస్తి మాత్రం జలాశయం.

6. MCQలను నిర్ణయించే నిర్మాణ పదజాలం

పదం	అర్థం
డ్యామ్	నీటిని నిల్వ చేస్తుంది; నిల్వ అయిన నీటి భాగాన్ని జలాశయం అంటారు
బ్యారేజ్	నది మట్టాన్ని పెంచి మళ్లింపును నియంత్రించే గేట్లున్న నిర్మాణం
ఆనకట్ట (అనికట్)	తక్కువ ఎత్తు గల సంప్రదాయ మళ్లింపు నిర్మాణం
రెగ్యులేటర్	కాలువ లేదా శాఖలోకి ప్రవాహాన్ని నియంత్రిస్తుంది
ఎత్తిపోతల పథకం	ఎత్తు అధిగమించడానికి పంపులు వాడుతుంది
ఆయకట్టు / కమాండ్	సేవ చేయాలని ఉద్దేశించిన భూమి; వాస్తవంగా సాగైన భూమి కాదు

కొలత పదాలు కూడా ముఖ్యం. పూర్తి జలాశయ మట్టం ఒక సూచన ఎత్తు, పరిమాణం కాదు. స్థూల సామర్థ్యం, లైవ్ నిల్వ, ప్రస్తుత నిల్వ వేర్వేరు కాలమ్‌లు. ప్రవాహం లోపలికి, బయటికి, వరద నిల్వ స్థలం మళ్లీ వేర్వేరు. జలవిద్యుత్‌ను మెగావాట్లలో, నిల్వను టీఎంసీ లేదా ఘనపు మీటర్లలో, సాగైన భూమిని హెక్టార్లు లేదా ఎకరాల్లో కొలుస్తారు. ప్రతి ఆప్షన్‌లో యూనిట్‌ను పరిశీలించండి. ఉదాహరణకు హంద్రీ-నీవా ఆయకట్టును బోర్డు పేజీ హెక్టార్లలో ఇస్తుంది, చాలా వార్తా కథనాలు ఎకరాల్లో ఇస్తాయి; 2.44 లక్షల హెక్టార్లు 2.44 లక్షల ఎకరాలు కాదు, ఈ సుమారు రెండున్నర రెట్ల తేడా తప్పు ఆప్షన్‌ను సరైనదిగా కనిపింపజేస్తుంది.

డ్యామ్‌లను పదార్థం, రూపకల్పన ఆధారంగా కూడా వర్గీకరిస్తారు: నాగార్జునసాగర్, శ్రీశైలం వంటి రాతి లేదా కాంక్రీట్ గ్రావిటీ డ్యామ్ తన బరువుతో నీటిని నిరోధిస్తుంది; మట్టి-రాతి నింపు డ్యామ్ కుదించిన పదార్థం వాడుతుంది; బ్యారేజ్‌కు నది మొత్తం వెడల్పులో గేట్లు ఉంటాయి, నిల్వ దాదాపు ఉండదు. "అతిపెద్ద నిల్వ" అని ప్రశ్న అడిగితే అది దాదాపు ఎప్పుడూ డ్యామ్ గురించే; "మళ్లింపు" లేదా "డెల్టా ముఖద్వారం" అంటే దాదాపు ఎప్పుడూ బ్యారేజ్ గురించే.

7. ప్రాజెక్టు స్థితి నిచ్చెన

తప్పు సమాధానాలకు తరచూ కారణం చట్టపరమైన లేదా ఆర్థిక దశను పూర్తిగా భావించడం. ఆరు మెట్లు వాడండి: ప్రతిపాదన, పరిపాలనా అనుమతి, నిర్మాణం, పాక్షిక ప్రారంభం, నిర్వహణ, కొలిచిన సరఫరా. పోలవరానికి జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదా చట్టపరమైన స్థితి. నిధుల ఆమోదం తేదీ ఉన్న ఆర్థిక నిర్ణయం. వాటిలో ఏదీ హెడ్‌వర్క్స్, కాలువలు, జలవిద్యుత్, పునరావాసం అన్నీ పూర్తయ్యాయని రుజువు చేయదు. 2026లో నేరడి మంజూరు రెండో మెట్టు వాస్తవం; వెలిగొండ మొదటి దశ నీటి విడుదల నాలుగో మెట్టు వాస్తవం. ప్రశ్నలోని క్రియ "ఆమోదించారు" అని ఉంటే, "పూర్తయింది" అనే అర్థం ఇచ్చే ఆప్షన్‌ను ఎంచుకోకండి.

పెద్ద జలాశయాలకు భూసేకరణ, పునరావాసం, పర్యావరణ షరతులు కూడా ఉంటాయి. ఇంజనీరింగ్ పురోగతి, పునరావాసం వేర్వేరు షెడ్యూళ్లలో సాగవచ్చు. పోలవరం, నదీ బోర్డుల చుట్టూ ఉన్న చట్టపరమైన చట్రం కోసం AP పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం వివరణ వ్యాసం చూడండి.

8. బేసిన్, జిల్లా: తేడా

బేసిన్ వాటర్‌షెడ్‌లను అనుసరిస్తుంది; జిల్లా ప్రభుత్వ సరిహద్దులను అనుసరిస్తుంది. ఒక జిల్లా చీలినప్పుడు నది, భౌతిక ప్రదేశం యథాతథంగా ఉంటాయి. అక్టోబర్ 2026 నాటికి రాష్ట్రంలో 28 జిల్లాలు ఉన్నందున, పాత నివేదికలో ప్రస్తుత మ్యాప్‌కు సరిపోని మాతృ జిల్లా పేరు ఉండవచ్చు. నది సమాధానాన్ని జలశాస్త్రం నుంచి, జిల్లా సమాధానాన్ని ప్రశ్నలోని తేదీ నుంచి ఇవ్వండి. అంతర్రాష్ట్ర కేటాయింపు చట్టపరమైన అంశం, తరగతి గది పటం దాన్ని నిర్ణయించలేదు. జిల్లాల అధికారిక వనరుల సారాంశం 28 జిల్లాల వాస్తవ పట్టిక లో ఉంది.

9. ఉదాహరణలతో సాధన

ఉదాహరణ 1: తిరగబడిన క్రమం. ఒక ప్రశ్న "ప్రకాశం బ్యారేజ్, పులిచింతల, నాగార్జునసాగర్, శ్రీశైలం" ఇచ్చి ఎగువ నుంచి దిగువకు క్రమం అడుగుతుంది. తిరగేయండి: శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, పులిచింతల, ప్రకాశం బ్యారేజ్.

ఉదాహరణ 2: నిర్మాణ రకం. "కింది వాటిలో అత్యధిక స్థూల నిల్వ ఏది?" ధవళేశ్వరం, ప్రకాశం బ్యారేజీలు కాబట్టి వాటిని తొలగించి, డ్యామ్‌లను మాత్రమే పోల్చండి.

ఉదాహరణ 3: యూనిట్ ఉచ్చు. అధికారిక పేజీ హంద్రీ-నీవాకు 2.44 లక్షల హెక్టార్లు అంటే, ఒక ఆప్షన్ 2.44 లక్షల ఎకరాలు అంటుంది. సంఖ్య సరైనదే కానీ యూనిట్ తప్పు; కాబట్టి ఆ ఆప్షన్ తప్పు.

ఉదాహరణ 4: స్థితి క్రియ. "పోలవరం ఏ సంవత్సరంలో పూర్తయింది?" సరైన తర్కం: ప్రాజెక్టుకు జాతీయ హోదా ఉంది కానీ అధికారిక వనరులు పూర్తయినట్లు చెప్పడం లేదు; కాబట్టి పూర్తి సంవత్సరం చెప్పే ఏ ఆప్షన్ అయినా రుజువు లేనిది, ప్రశ్న తేదీ ఇస్తే తప్ప తొలగించాలి.

ఉదాహరణ 5: బదిలీ - నది. "కింది వాటిలో సహజ నది ఏది?" తెలుగు గంగ, హంద్రీ-నీవా, పట్టిసీమ పథకాలు; పెన్నా నది.

10. నాలుగు గడుల కార్డును ఎలా తయారు చేయాలి

ప్రాజెక్టు కార్డును ఒక చిన్న కాగితంపై తయారు చేయండి. మొదటి గడిలో బేసిన్ (ఏ నది వ్యవస్థ), రెండో గడిలో ప్రదేశం (ప్రస్తుత జిల్లా, ఉంటే పాత జిల్లా పేరు), మూడో గడిలో పని (నిల్వ, మళ్లింపు, ఎత్తిపోత, నియంత్రణ), నాలుగో గడిలో తేదీ లేదా స్థితి (ప్రారంభ సంవత్సరం, ఇప్పటి స్థితి మెట్టు) రాయండి. ఉదాహరణకు శ్రీశైలం కార్డులో బేసిన్ కృష్ణా, ప్రదేశం నంద్యాల జిల్లా, పని నిల్వ, విద్యుత్, తేదీ కాలమ్‌లో "ప్రత్యక్ష మట్టాలు చూడండి" అని ఉంటుంది. కార్డు తయారీ సమయంలో ఏ గడి ఖాళీగా మిగిలిపోతే, ఆ ప్రాజెక్టు గురించి మీరు పూర్తిగా నేర్చుకోలేదని అర్థం.

పరీక్ష హాలులో ఈ కార్డు ఆధారంగా తొలగింపు పద్ధతి వాడండి. ప్రశ్న ఏ గడిని అడుగుతోందో ముందుగా గుర్తించండి. నది అడిగితే మొదటి గడి, జిల్లా అడిగితే రెండో గడి, రకం అడిగితే మూడో గడి, "పూర్తయింది" లేదా "ప్రారంభమైంది" అంటే నాలుగో గడి. ఒకే సమయంలో నాలుగు గడుల గురించి ఆలోచించే బదులు ఒక్క గడిపై దృష్టి పెడితే, తప్పు ఆప్షన్లు సులభంగా బయటపడతాయి. వారానికి ఒకసారి కార్డులను కలిపేసి, ప్రాజెక్టు పేరు కప్పేసి మిగిలిన మూడు గడులను చూసి పేరు చెప్పగలరేమో పరీక్షించుకోండి; ఇది నిజమైన పునశ్చరణ.

11. ఒక రోజు పునశ్చరణ ఉదాహరణ

సమయం తక్కువగా ఉన్న రోజున ఈ చిన్న క్రమాన్ని వాడండి. మొదటి పది నిమిషాల్లో ఖాళీ పటంపై ఐదు నదులను గీసి ప్రతిదానికీ ఒక నిర్మాణాన్ని రాయండి. తర్వాత పది నిమిషాల్లో కృష్ణా గొలుసును ఎగువ నుంచి దిగువకు, తర్వాత దిగువ నుంచి ఎగువకు చెప్పండి. మూడో పది నిమిషాల్లో బ్యారేజ్, డ్యామ్, ఎత్తిపోత, రెగ్యులేటర్ అనే నాలుగు పదాలకు రెండేసి ఉదాహరణలు చెప్పండి. చివరి పది నిమిషాల్లో ఈ వ్యాసంలోని పది ప్రశ్నలను చూడకుండా రాసి, తప్పిన వాటికి కారణాన్ని ఒక వాక్యంలో రాయండి. ఈ నలభై నిమిషాల సాధనను వారానికి మూడు సార్లు చేయండి; ఏ గడి తరచూ తప్పుతుందో మీ స్వీయ పరీక్షలో గమనించి, ఆ గడికి మరింత సమయం ఇవ్వండి.

పరీక్షకు ముఖ్యమైన వాస్తవాలు

• గొట్టా వంశధారపై; తోటపల్లి నాగావళిపై. రెండు నదులు ఒడిశా కలహండిలో పుడతాయి.
• పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014 సెక్షన్ 90 పోలవరానికి జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదా ఇస్తుంది; అధికారిక ప్రాజెక్టు నోట్ ప్రకారం సుమారు 960 మెగావాట్లు, సుమారు 2.91 లక్షల హెక్టార్లు, కృష్ణాకు సుమారు 80 టీఎంసీ మళ్లింపు.
• కృష్ణా గొలుసు: శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, పులిచింతల, ప్రకాశం బ్యారేజ్.
• శ్రీశైలం: 12 రేడియల్ క్రెస్ట్ గేట్లు, సుమారు 512 మీటర్ల పొడవు (KRMB). నాగార్జునసాగర్: 1955 డిసెంబర్ 10 ప్రారంభం, FRL 590 అడుగులు (KRMB).
• హంద్రీ-నీవా: మాల్యాల వద్ద శ్రీశైలం ఫోర్‌షోర్ నుంచి 40 టీఎంసీ; సుమారు 2.44 లక్షల హెక్టార్లు (KRMB).
• తెలుగు గంగ: సుమారు 408 కి.మీ., నాలుగు సమతుల్య జలాశయాలు, చెన్నైకి 15 టీఎంసీ (KRMB).
• సోమశిల స్థూల సామర్థ్యం సుమారు 78 టీఎంసీ, పూర్తి 1989; కండలేరు పూర్తి 1997 (నెల్లూరు జిల్లా పోర్టల్).
• బ్యారేజీలు, ఆనకట్టలు మళ్లిస్తాయి; డ్యామ్‌లు నిల్వ చేస్తాయి; ఎత్తిపోతలు పంపులు వాడతాయి; ఆయకట్టు అంటే రూపొందించిన పరిధి.
• వెలిగొండ మొదటి దశ 2026 ఆగస్టు చివరలో ప్రారంభమైనట్లు నివేదిక; పూర్తి ప్రాజెక్టు అసంపూర్ణం.

సాధారణంగా వచ్చే పరీక్ష ఉచ్చులు

1. తోటపల్లిని వంశధారతో, గొట్టాను నాగావళితో జత చేయడం.
2. బ్యారేజీలను (ప్రకాశం, ధవళేశ్వరం) పెద్ద నిల్వ జలాశయాలు అనడం.
3. పులిచింతలను ప్రకాశం బ్యారేజ్ తర్వాత ఉంచడం.
4. ప్రకాశం బ్యారేజ్‌ను ప్రకాశం జిల్లాతో కలపడం.
5. పోలవరం జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదాను పూర్తిగా భావించడం.
6. హంద్రీ-నీవా, తెలుగు గంగ వంటి బదిలీ పథకాలను సహజ నది అనుకోవడం.
7. రూపొందించిన ఆయకట్టును, వాస్తవంగా సాగైన విస్తీర్ణాన్ని కలపడం.
8. ఒకే రోజు జలాశయ మట్టాన్ని శాశ్వత వాస్తవంగా చెప్పడం.
9. గండికోట కోటను, గండికోట జలాశయాన్ని కలపడం.
10. ఆయకట్టు ఆప్షన్‌లో హెక్టార్లు, ఎకరాలను కలపడం.

7 రోజుల్లో ఎలా పునశ్చరణ చేయాలి

• రోజు 1: ఖాళీ పటంపై ఐదు నదులను గీయండి; పట్టికలోని పది జతలను చేర్చండి.
• రోజు 2: గోదావరి మార్గం, పాయలు, పోలవరం ఎడమ, కుడి మార్గాలు.
• రోజు 3: కృష్ణా గొలుసు క్రమంలో, తుంగభద్ర, శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్ అధికారిక అంకెలు.
• రోజు 4: పెన్నా, సోమశిల, కండలేరు, తెలుగు గంగ, గండికోట.
• రోజు 5: ఎత్తిపోతలు, రెగ్యులేటర్లు, వెలిగొండ, నిర్మాణ పదజాలం.
• రోజు 6: స్థితి నిచ్చెన, కొలత యూనిట్లు, బేసిన్ - జిల్లా తేడా.
• రోజు 7: ఖాళీపై మళ్లీ గీయండి, తర్వాత మాక్ టెస్ట్ పేజీ లో సమయంతో ఒక సెట్ రాయండి.

పది ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. గొట్టా బ్యారేజ్ ఏ నదితో సంబంధం కలిగి ఉంది? a) నాగావళి b) వంశధార c) గోదావరి d) పెన్నా జవాబు: b) వంశధార.

2. కృష్ణా నదిపై నాగార్జునసాగర్, ప్రకాశం బ్యారేజ్ మధ్య ఉన్న నిర్మాణం ఏది? a) శ్రీశైలం b) సోమశిల c) పులిచింతల d) తోటపల్లి జవాబు: c) పులిచింతల.

3. పట్టిసీమ లేదా హంద్రీ-నీవా వంటి ఎత్తిపోతల పథకం దేనిపై ఆధారపడుతుంది? a) కేవలం గురుత్వాకర్షణ b) ఎత్తును అధిగమించడానికి నీటిని పైకి ఎత్తే పంపులు c) సముద్ర పోటు ప్రవాహం d) కేవలం వర్షపాతం జవాబు: b) గురుత్వాకర్షణ మాత్రమే నీటిని చేర్చలేని చోట ఎత్తును అధిగమించడానికి నీటిని పైకి ఎత్తే పంపులు.

4. పోలవరాన్ని జాతీయ ప్రాజెక్టుగా పరిగణించే చట్ట సెక్షన్ ఏది? a) సెక్షన్ 5 b) సెక్షన్ 46 c) సెక్షన్ 90 d) సెక్షన్ 94 జవాబు: c) ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 లోని సెక్షన్ 90.

5. పోతిరెడ్డిపాడు వంటి హెడ్ రెగ్యులేటర్ మూల నదా, జలాశయమా? a) మూల నది b) జలాశయం c) రెండూ కావు; ఇది కాలువలోకి ప్రవేశాన్ని నియంత్రిస్తుంది d) సరస్సు జవాబు: c) రెండూ కావు. ఇది కాలువలోకి ప్రవేశాన్ని నియంత్రిస్తుంది.

6. కృష్ణా బోర్డు ప్రకారం శ్రీశైలం డ్యామ్‌కు ఎన్ని రేడియల్ క్రెస్ట్ గేట్లు ఉన్నాయి? a) 6 b) 12 c) 30 d) 48 జవాబు: b) 12.

7. తెలుగు గంగను ఏ నగరానికి తాగునీటి అంశంతో రూపొందించారు? a) హైదరాబాద్ b) బెంగళూరు c) చెన్నై d) విశాఖపట్నం జవాబు: c) చెన్నై; కృష్ణా బేసిన్‌లోని మూడు రాష్ట్రాలు 15 టీఎంసీ ఇస్తాయి.

8. రాజమహేంద్రవరం దగ్గర డెల్టా మళ్లింపు బ్యారేజ్ ఏది? a) ధవళేశ్వరం (సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్) b) సోమశిల c) నాగార్జునసాగర్ d) గండికోట జవాబు: a) ధవళేశ్వరం.

9. సోమశిల ఏ నదిపై, ఏ ప్రాంతంలో ఉంది? a) కృష్ణా, విజయవాడ b) పెన్నా, నెల్లూరు c) గోదావరి, ఏలూరు d) నాగావళి, శ్రీకాకుళం జవాబు: b) పెన్నా, నెల్లూరు ప్రాంతంలో.

10. 2026లో నివేదికైన నేరడి బ్యారేజ్ మంజూరును ఉత్తమంగా ఎలా వర్ణించవచ్చు? a) పూర్తయిన నిర్మాణం b) పరిపాలనా లేదా ఆర్థిక మంజూరు, పూర్తి కాదు c) గోదావరి ఎత్తిపోతల పథకం d) పెన్నాపై డ్యామ్ జవాబు: b) పరిపాలనా లేదా ఆర్థిక మంజూరు, పూర్తి కాదు; నేరడి వంశధారపై ఉంది.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

ఒడిశాలో పుట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్ గుండా ప్రవహించే నదులు ఏవి? వంశధార, నాగావళి రెండూ ఒడిశాలోని కలహండి జిల్లాలో పుట్టి ఆంధ్ర తీరంలో సముద్రంలో కలుస్తాయి.

పోలవరం పూర్తయిందా? అధికారిక వనరులు దీన్ని నిర్మాణంలో ఉన్న జాతీయ ప్రాజెక్టుగా వర్ణిస్తున్నాయి. పత్రికల్లో వచ్చే పూర్తి లక్ష్యాలు మారుతూ ఉన్నాయి; కాబట్టి ఒకే సంవత్సరంపై ఆధారపడకండి. తాజా మంత్రిత్వ శాఖ లేదా జల వనరుల శాఖ ప్రకటనను చూడండి.

డ్యామ్‌కు, బ్యారేజ్‌కు తేడా ఏమిటి? డ్యామ్ జలాశయంలో పెద్ద పరిమాణాన్ని నిల్వ చేస్తుంది. బ్యారేజ్‌కు నదికి అడ్డంగా గేట్లు ఉంటాయి; మట్టాన్ని పెంచి నీటిని కాలువల్లోకి మళ్లిస్తుంది; నిల్వ చాలా తక్కువ.

ప్రకాశం బ్యారేజ్ ప్రకాశం జిల్లాలో ఉందా? లేదు. ఇది విజయవాడ వద్ద, ఎన్టీఆర్ జిల్లాలో ఉంది. టంగుటూరి ప్రకాశం పేరు పెట్టారు.

తెలుగు గంగ ప్రాజెక్టు వల్ల గంగా నది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రవహిస్తుందా? లేదు. తెలుగు గంగ కృష్ణా, పెన్నా వరద నీటిని తీసుకెళ్లే కాలువలు, జలాశయాల నెట్‌వర్క్; పేరు నది పేరు కాదు.

ఆయకట్టు అంటే ఏమిటి? ప్రాజెక్టు సాగు చేయడానికి రూపొందించిన భూమి. ఒక సంవత్సరంలో వాస్తవంగా సాగైన విస్తీర్ణం తక్కువగా ఉండవచ్చు.

జలాశయ మట్టాలను కంఠతా పట్టాలా? అవసరం లేదు. నది, నిర్మాణ రకం, పనిని నేర్చుకోండి; మట్టాలను ప్రత్యక్ష సమాచారంగా చూడండి.

సంబంధిత వ్యాసాలు

• AP భౌగోళిక శాస్త్రం: నదులు, జిల్లాలు, ఓడరేవులు
• AP జిల్లా వాస్తవ పట్టిక: 28 జిల్లాలు
• వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, పంటల నోట్స్
• ఆంధ్ర ఉద్యమం నుంచి 1956, 2014 వరకు చరిత్ర
• ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పరీక్షలు 2026 గైడ్

ముగింపు

పద్ధతి సరళం: ముందు నది, తర్వాత నిర్మాణ రకం, చివరగా తేదీ. పటాలు, వివరణతో కూడిన ప్రాక్టీస్ సెట్ల కోసం పూర్తి నదులు, నీటిపారుదల పుస్తకం వాడండి; తర్వాత వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, పంటల వ్యాసం ద్వారా నీటి వ్యవస్థను సాగుతో కలపండి. మిమ్మల్ని మీరు పరీక్షించుకోవాలనుకుంటే pareeksha.in లో 10 Lakh+ MCQs, 100+ Exams, 5,000+ Full-Length Mocks తో సాధన చేయవచ్చు. విస్తృత పరీక్షల చిత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ పరీక్షల గైడ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ హబ్ లో ఉంది. కాలంతో మారే ఏ విషయానికైనా తాజా అధికారిక ప్రకటనలను చూడండి.

మూలాలు మరియు ధృవీకరణ

ఈ సవరణ కోసం తెరిచిన పేజీలు (అధికారిక వనరులు ముందు):

• కృష్ణా నది యాజమాన్య బోర్డు ప్రాజెక్టు పేజీలు (krmb.gov.in): నాగార్జునసాగర్, శ్రీశైలం, పులిచింతల, హంద్రీ-నీవా సుజల స్రవంతి, తెలుగు గంగ, శ్రీశైలం కుడి బ్రాంచ్ కాలువ, సుంకేసుల బ్యారేజ్, మిడ్ పెన్నార్, గాజులదిన్నె.
• కేంద్ర జల సంఘం, తూర్పు నదీ బేసిన్ల సారాంశం (cwc.gov.in): వంశధార, నాగావళి.
• India-WRIS వికీ (indiawris.gov.in): గోదావరి, కృష్ణా, పెన్నా బేసిన్ పేజీలు.
• శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పోర్టల్ (spsnellore.ap.gov.in): సోమశిల, కండలేరు, సంగం, నెల్లూరు బ్యారేజీలు.
• కాకినాడ జిల్లా పోర్టల్ (kakinada.ap.gov.in): ఏలేరు జలాశయం, సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్ జాబితా.
• పోలవరంపై జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, పత్రికా సమాచార సంస్థ సమాచారం, శోధన సారాంశాల ద్వారా చూశాం (మంత్రిత్వ శాఖ PDFను నేరుగా తెరిస్తే ప్రవేశ దోషం వచ్చింది).
• వెలిగొండ మొదటి దశ, నేరడి మంజూరు, 2025 డిసెంబర్ జిల్లా నిర్ణయాలపై పత్రికా కథనాలు (Deccan Chronicle, The News Minute, The South First).
• వికీపీడియా పేజీలు (పోలవరం ప్రాజెక్ట్, నాగార్జునసాగర్ డ్యామ్, శ్రీశైలం డ్యామ్, ప్రకాశం బ్యారేజ్, ధవళేశ్వరం బ్యారేజ్, నాగావళి, వంశధార నదులు): సరిచూపుగా మాత్రమే.

ధృవీకరించలేనివి: పోలవరం స్పిల్‌వే, టర్బైన్ అంకెలు, ప్రకాశం బ్యారేజ్ పూర్తి సంవత్సరం, తోటపల్లి నిర్మాణ తేదీలు, ఆయకట్టు, పట్టిసీమ ప్రారంభ వివరాలు, వెలిగొండ ప్రారంభ తేదీ (2026 ఆగస్టు 30, 31 మధ్య కథనాలు మారుతున్నాయి) పత్రికా లేదా వికీపీడియా సరిచూపులపై ఆధారపడ్డాయి; వాటిని వ్యాసంలో జాగ్రత్తగా ప్రస్తావించాం. మూలాలు పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉన్నందున పోలవరం ప్రస్తుత పూర్తి శాతాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా వదిలేశాం.