Excretory Products and their Elimination NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
ఎక్స్క్రీటరీ ప్రొడక్ట్స్ అండ్ దెయిర్ ఎలిమినేషన్ (Excretory Products and their Elimination) ప్రధానంగా ఒకే నిర్మాణం, నెఫ్రాన్, దాన్ని నియంత్రించే హార్మోన్ల గురించి. నెఫ్రాన్ గీయగలిగి, ప్రతి భాగం ఏమి పునఃశోషణ చేస్తుందో లేదా స్రవిస్తుందో చెప్పగలిగి, ADH, రెనిన్, ఆల్డోస్టెరోన్ మూత్ర ఉత్పత్తిని ఎలా మారుస్తాయో వివరించగలిగితే, NEET అడిగే దాదాపు అన్నీ కవర్ అయినట్టే.
డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పాత పేపర్ల నుంచి Pareeksha సొంతంగా తీసిన లెక్కలతో ఈ చాప్టర్ ఎంత తరచుగా అడుగుతారో, ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయో ఈ పోస్ట్ చూపిస్తుంది, తర్వాత నాలుగు పాత ప్రశ్నలను అధికారిక జవాబులతో సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో ఈ చాప్టర్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
1988 నుంచి 2026 వరకు Pareeksha డిజిటైజ్ చేసిన 51 పేపర్లలో, ఈ చాప్టర్కు 69 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 40 AIPMT సంవత్సరాల నుంచి. 2016 నుంచి 2026 వరకు జరిగిన 18 NEET సిట్టింగ్లలో (రీ-ఎగ్జామ్లు, రెండో ఫేజ్లతో కలిపి), ట్యాగ్ చేసిన 694 జువాలజీ ప్రశ్నల్లో 28 ఈ చాప్టర్వి, ఇది 17 జువాలజీ చాప్టర్లలో 14వ స్థానం.
| NEET సంవత్సరం (అన్ని సిట్టింగ్లు కలిపి) | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| 2013 | 1 |
| 2016 | 2 |
| 2017 | 2 |
| 2018 | 2 |
| 2019 | 4 |
| 2020 | 4 |
| 2021 | 1 |
| 2022 | 2 |
| 2023 | 3 |
| 2024 | 5 |
| 2025 | 1 |
| 2026 | 2 |
2016 నుంచి 2020 వరకు 8 NEET పేపర్ల సగటు ఈ చాప్టర్ నుంచి పేపర్కు సుమారు 1.75 ప్రశ్నలు; 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 పేపర్ల సగటు 1.4, అంటే ట్యాగ్ చేసిన 389 జువాలజీ ప్రశ్నల్లో 14 (3.6%). ఒకటి లేదా రెండు ప్రశ్నలు ఆశించండి. కొన్ని సంవత్సరాల్లో రెండు సిట్టింగ్లు ఉన్నాయి, కొన్ని డిజిటైజ్ చేసిన పేపర్లలో కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువగా ఉన్నాయి, కాబట్టి ఈ సంఖ్యలను దాదాపు సరైనవిగా చదవండి. పూర్తి జువాలజీ చిత్రం NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉంది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
- నెఫ్రాన్ భాగాలు, అవి చేసే పని. ప్రాక్సిమల్ నాళిక ఎపిథీలియం, హెన్లే లూప్ ప్రతి శాఖ పారగమ్యత, డిస్టల్ నాళిక, సేకరణ నాళం పాత్ర.
- నెఫ్రాన్ రకాలు. కార్టికల్, జక్స్టామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లు, లూప్ పొడవు, వాసా రెక్టా.
- మూత్రపిండ చర్య నియంత్రణ. ADH, డైయూరిసిస్, జక్స్టాగ్లోమెరులర్ ఉపకరణం, రెనిన్, రెనిన్-ఆంజియోటెన్సిన్-ఆల్డోస్టెరోన్ యంత్రాంగం, కర్ణిక నేట్రియూరెటిక్ కారకం.
- వడపోత సంఖ్యలు. గ్లోమెరులర్ వడపోత రేటు, రోజువారీ వడపోత ద్రవం, మూత్ర ఘనపరిమాణాలు, వడపోత త్వచం మూడు పొరలు.
- కౌంటర్-కరెంట్ యంత్రాంగం. హెన్లే లూప్, వాసా రెక్టా మెడుల్లరీ ప్రవణతను ఎలా నిర్మిస్తాయి.
- ఇతర జంతువుల్లో విసర్జన, రుగ్మతలు. అమోనోటెలిక్, యూరియోటెలిక్, యూరికోటెలిక్ జంతువులు; జ్వాల కణాలు, నెఫ్రిడియా, మాల్పీజియన్ నాళికలు; యురీమియా, డయాలసిస్, మూత్రపిండ రాళ్లు, గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్.
ఇక్కడ స్టేట్మెంట్-జంట, అసర్షన్-రీజన్ ఫార్మాట్లు సాధారణం, ఇష్టమైన ఎత్తుగడ నెఫ్రాన్లోని రెండు భాగాల మధ్య ఒక లక్షణాన్ని తారుమారు చేయడం.
సాల్వ్డ్ NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో సహా తీసుకున్నాం. వివరణలు మావి.
1. జక్స్టాగ్లోమెరులర్ ఉపకరణం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది
NEET 2026 (రద్దయిన May సిట్టింగ్) నుంచి, Q74.
JGA (జక్స్టా గ్లోమెరులర్ ఉపకరణం) అనేది ఒకే నెఫ్రాన్కు సంబంధించిన
$\_\_\_\_$లోని కణ మార్పుల వల్ల ఏర్పడే ప్రత్యేక సున్నిత ప్రాంతం.
- (A) డిస్టల్ మెలితిరిగిన నాళిక, నిర్గత మూత్రపిండ ధమనిక (efferent renal arteriole)
- (B) ప్రాక్సిమల్ మెలితిరిగిన నాళిక, నిర్గత మూత్రపిండ ధమనిక
- (C) ప్రాక్సిమల్ మెలితిరిగిన నాళిక, అభివాహ మూత్రపిండ ధమనిక (afferent renal arteriole)
- (D) డిస్టల్ మెలితిరిగిన నాళిక, అభివాహ మూత్రపిండ ధమనిక
అధికారిక జవాబు: (D)
సాధన. ప్రతి నెఫ్రాన్ డిస్టల్ మెలితిరిగిన నాళిక వెనక్కి వచ్చి తన సొంత గ్లోమెరులస్ అభివాహ ధమనికను తాకుతుంది. DCT గోడలోని రూపాంతర కణాలు (మాక్యులా డెన్సా), అభివాహ ధమనిక గోడలోని కణాలు (జక్స్టాగ్లోమెరులర్ కణాలు) కలిసి JGAను ఏర్పరుస్తాయి. గ్లోమెరులర్ రక్త ప్రవాహం లేదా వడపోత తగ్గినప్పుడు JG కణాలు రెనిన్ను విడుదల చేస్తాయి, ఇది రక్తపోటు, వడపోత రేటు పెరగడానికి దారితీస్తుంది.
2. డైయూరిసిస్ను ఏది నివారిస్తుంది
NEET 2024 re-exam నుంచి, Q82.
డైయూరిసిస్ను నివారించేది:
- (A) ఆస్మోగ్రాహకాలను ఆపివేయడం ద్వారా JG కణం నుంచి రెనిన్
- (B) గుండె కర్ణికల నుంచి ANF
- (C) అడ్రినల్ మెడుల్లా నుంచి ఆల్డోస్టెరోన్
- (D) న్యూరోహైపోఫిసిస్ నుంచి వాసోప్రెసిన్
అధికారిక జవాబు: (D)
సాధన. డైయూరిసిస్ అంటే పెద్ద పరిమాణంలో పలుచని మూత్రం పోవడం. శరీరం ద్రవాన్ని కోల్పోయినప్పుడు ఆస్మోగ్రాహకాలు హైపోథాలమస్ను ప్రేరేపిస్తాయి, న్యూరోహైపోఫిసిస్ నుంచి ADH (వాసోప్రెసిన్) విడుదలవుతుంది. ADH డిస్టల్ నాళిక, సేకరణ నాళంలో నీటి పునఃశోషణను పెంచుతుంది, కాబట్టి మూత్ర ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. ఆప్షన్ (C)లో ఉద్దేశపూర్వక పొరపాటు ఉంది: ఆల్డోస్టెరోన్ అడ్రినల్ కార్టెక్స్ నుంచి వస్తుంది. ANF రెనిన్-ఆంజియోటెన్సిన్ యంత్రాంగానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తుంది, రెనిన్ ఆస్మోగ్రాహకాల ద్వారా పనిచేయదు.
3. అవరోహణ శాఖ, ప్రాక్సిమల్ నాళిక
NEET 2024 నుంచి, Q157.
కింద రెండు స్టేట్మెంట్లు ఇచ్చాం :
స్టేట్మెంట్ I : నెఫ్రాన్లో, హెన్లే లూప్ అవరోహణ శాఖ నీటికి పారగమ్యం కాదు, ఎలక్ట్రోలైట్లకు పారగమ్యం.
స్టేట్మెంట్ II : ప్రాక్సిమల్ మెలితిరిగిన నాళిక సాధారణ స్తంభాకార బ్రష్ బార్డర్ ఎపిథీలియంతో కప్పబడి ఉంటుంది, పునఃశోషణకు ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచుతుంది.
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి :
- (A) స్టేట్మెంట్ I నిజం కానీ స్టేట్మెంట్ II తప్పు
- (B) స్టేట్మెంట్ I తప్పు కానీ స్టేట్మెంట్ II నిజం
- (C) స్టేట్మెంట్ I, స్టేట్మెంట్ II రెండూ నిజం
- (D) స్టేట్మెంట్ I, స్టేట్మెంట్ II రెండూ తప్పు
అధికారిక జవాబు: (D)
సాధన. స్టేట్మెంట్ I రెండు శాఖలను తారుమారు చేసింది. అవరోహణ శాఖ నీటికి పారగమ్యం, ఎలక్ట్రోలైట్లకు దాదాపు అపారగమ్యం; ఆరోహణ శాఖ నీటికి అపారగమ్యం, ఎలక్ట్రోలైట్లను బయటికి పంపేది. స్టేట్మెంట్ II ఒక పదాన్ని మార్చింది: ప్రాక్సిమల్ నాళికలో సాధారణ ఘనాకార బ్రష్ బార్డర్ ఎపిథీలియం ఉంటుంది, స్తంభాకారం కాదు. రెండు స్టేట్మెంట్లూ తప్పు. ఒక్క పదం మార్పు జవాబును ఎలా నిర్ణయిస్తుందో చెప్పడానికి ఈ ప్రశ్న మంచి ఉదాహరణ.
4. కార్టికల్, జక్స్టామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లు
NEET 2023 నుంచి, Q178.
కింద స్టేట్మెంట్లు ఇచ్చాం: ఒకదాన్ని అసర్షన్ A అని, మరొకదాన్ని రీజన్ R అని పేర్కొన్నారు.
అసర్షన్ A: నెఫ్రాన్లు కార్టెక్స్, మెడుల్లాలో వాటి సాపేక్ష స్థానం ఆధారంగా రెండు రకాలు: కార్టికల్, జక్స్టా మెడుల్లరీ.
రీజన్ R: జక్స్టా మెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లకు చిన్న హెన్లే లూప్ ఉంటుంది, కార్టికల్ నెఫ్రాన్లకు పొడవైన హెన్లే లూప్ ఉంటుంది.
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:
- (A) A, R రెండూ నిజం, R అనేది Aకు సరైన వివరణ.
- (B) A, R రెండూ నిజం కానీ R అనేది Aకు సరైన వివరణ కాదు.
- (C) A నిజం కానీ R తప్పు.
- (D) A తప్పు కానీ R నిజం.
అధికారిక జవాబు: (C)
సాధన. అసర్షన్ నిజం. రీజన్ లూప్ పొడవులను తారుమారు చేసింది: మెజారిటీ అయిన కార్టికల్ నెఫ్రాన్లలో లూప్ చిన్నది, మెడుల్లాలోకి కొద్దిగా మాత్రమే దిగుతుంది; జక్స్టామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లలో లూప్ పొడవైనది, మెడుల్లాలోకి లోతుగా వెళ్తుంది. బాగా అభివృద్ధి చెందిన వాసా రెక్టా ఉండేవి కూడా జక్స్టామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లే.
ముఖ్య సంఖ్యలు, విషయాలు
వడపోత
| అంశం | విలువ |
|---|---|
| ప్రతి మూత్రపిండానికి నెఫ్రాన్లు | సుమారు 1 మిలియన్ |
| గ్లోమెరులర్ వడపోత రేటు | నిమిషానికి సుమారు 125 mL, రోజుకు 180 లీటర్లు |
| పునఃశోషణ అయ్యే వడపోత ద్రవం | దాదాపు 99% |
| రోజుకు మూత్రం | 1 నుంచి 1.5 లీటర్లు; సుమారు 25–30 g యూరియా |
| వడపోత త్వచం | గ్లోమెరులర్ ఎండోథీలియం, ఆధార త్వచం, బౌమన్ క్యాప్సూల్ పోడోసైట్లు |
భాగం వారీగా నెఫ్రాన్
| భాగం | ప్రధాన విషయాలు |
|---|---|
| PCT | సాధారణ ఘనాకార బ్రష్ బార్డర్ ఎపిథీలియం; దాదాపు అన్ని పోషకాలను, 70–80% ఎలక్ట్రోలైట్లు, నీటిని పునఃశోషణ చేస్తుంది; $\mathrm{H^+}$, అమోనియాను స్రవించి $\mathrm{HCO_3^-}$ను శోషించి pHను కాపాడుతుంది |
| అవరోహణ శాఖ | నీటికి పారగమ్యం, ఎలక్ట్రోలైట్లకు దాదాపు అపారగమ్యం; వడపోత ద్రవం గాఢమవుతుంది |
| ఆరోహణ శాఖ | నీటికి అపారగమ్యం, ఎలక్ట్రోలైట్లను బయటికి పంపుతుంది; వడపోత ద్రవం పలుచనవుతుంది |
| DCT | $\mathrm{Na^+}$, నీటి షరతులతో కూడిన పునఃశోషణ; $\mathrm{H^+}$, $\mathrm{K^+}$, అమోనియాను స్రవిస్తుంది |
| సేకరణ నాళం | పెద్ద మొత్తంలో నీరు పునఃశోషణ అవుతుంది; కొంత యూరియాను మెడుల్లాలోకి అనుమతిస్తుంది |
నియంత్రణ
- న్యూరోహైపోఫిసిస్ నుంచి ADH: ఎక్కువ నీరు పునఃశోషణ, తక్కువ మూత్రం.
- గ్లోమెరులర్ రక్త ప్రవాహం తగ్గితే: JG కణాలు రెనిన్ను విడుదల చేస్తాయి; ఆంజియోటెన్సినోజెన్ ఆంజియోటెన్సిన్ I, తర్వాత ఆంజియోటెన్సిన్ II అవుతుంది, అది రక్త నాళాలను సంకోచింపజేసి ఆల్డోస్టెరోన్ను విడుదల చేయడానికి అడ్రినల్ కార్టెక్స్ను ప్రేరేపిస్తుంది. ఆల్డోస్టెరోన్ $\mathrm{Na^+}$, నీటి పునఃశోషణను పెంచుతుంది.
- కర్ణికల నుంచి ANF రక్త నాళాలను వ్యాకోచింపజేసి రక్తపోటును తగ్గిస్తుంది, ఇది రెనిన్-ఆంజియోటెన్సిన్ యంత్రాంగానికి నియంత్రణ.
- మెడుల్లరీ ప్రవణత కార్టెక్స్లో సుమారు 300 mOsmol/L నుంచి లోపలి మెడుల్లాలో సుమారు 1200 mOsmol/L వరకు ఉంటుంది, ప్రధానంగా NaCl, యూరియా నిర్మిస్తాయి. మూత్రాన్ని వడపోత ద్రవం కంటే దాదాపు నాలుగు రెట్లు గాఢంగా చేయవచ్చు.
నత్రజని వ్యర్థాలు, అవయవాలు
| రకం | వ్యర్థం | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| అమోనోటెలిక్ | అమోనియా | అస్థి చేపలు, జల ఉభయచరాలు, జల కీటకాలు |
| యూరియోటెలిక్ | యూరియా | క్షీరదాలు, చాలా భూచర ఉభయచరాలు, సముద్ర చేపలు |
| యూరికోటెలిక్ | యూరిక్ ఆమ్లం | సరీసృపాలు, పక్షులు, భూ నత్తలు, కీటకాలు |
జ్వాల కణాలు (ప్రోటోనెఫ్రిడియా) చదునైన పురుగుల్లో, నెఫ్రిడియా ఎర్త్వార్మ్లో, మాల్పీజియన్ నాళికలు కీటకాల్లో, యాంటెన్నల్ లేదా గ్రీన్ గ్రంథులు రొయ్యల్లాంటి క్రస్టేషియన్లలో ఉంటాయి.
సాధారణ పొరపాట్లు
- హెన్లే లూప్ శాఖలను తారుమారు చేయడం. అవరోహణ: నీరు బయటికి. ఆరోహణ: లవణాలు బయటికి.
- ఘనాకారానికి బదులు స్తంభాకారం. PCT ఘనాకార కణాలతో కప్పబడి ఉంటుంది.
- ఆల్డోస్టెరోన్కు అడ్రినల్ మెడుల్లా అనడం. ఆల్డోస్టెరోన్ కార్టెక్స్ హార్మోన్.
- అభివాహానికి బదులు నిర్గత. JGAలో అభివాహ ధమనిక ఉంటుంది.
- లూప్ పొడవులు తారుమారు. పొడవైన లూప్ జక్స్టామెడుల్లరీ నెఫ్రాన్లకు ఉంటుంది.
- ఎక్కువ పునఃశోషణ హెన్లే లూప్లో జరుగుతుందని అనుకోవడం. ఎక్కువ పునఃశోషణ PCTలో జరుగుతుంది; లూప్ ప్రధాన పాత్ర మెడుల్లరీ ప్రవణత.
ఈ చాప్టర్ను ఎలా చదవాలి
- Pareeksha పుస్తకంలో Human Physiology, చాప్టర్ 3 చదవండి. ఇది హిందీలో కూడా ఉంది.
- హ్యూమన్ బాడీ మాస్టరీలో మూత్రపిండం, నెఫ్రాన్ను అన్వేషించండి, తర్వాత నెఫ్రాన్ గీసి ప్రతి భాగం ఏది లోపలికి, ఏది బయటికి కదిలిస్తుందో లేబుల్ చేయండి.
- నియంత్రణ గొలుసును (తక్కువ ప్రవాహం, రెనిన్, ఆంజియోటెన్సిన్ II, ఆల్డోస్టెరోన్) ఒకే వరుసలో రాసి, ఎండోక్రైన్ చాప్టర్ కెమికల్ కోఆర్డినేషన్ అండ్ ఇంటిగ్రేషన్ PYQలుతో కలిపి రివైజ్ చేయండి.
- ఈ చాప్టర్ ప్రశ్నలను NEET పాత పేపర్ల పేజీలో సాల్వ్ చేయండి.
- మీ డాష్బోర్డ్లోని NEET విభాగంలో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి. చాప్టర్ టెస్ట్లకు లాగిన్ అవసరం.
సంబంధిత పోస్ట్లు: రక్తపోటు, గుండె హార్మోన్ ANF కోసం బాడీ ఫ్లూయిడ్స్ అండ్ సర్క్యులేషన్ PYQలు, కార్బన్ డయాక్సైడ్కు విసర్జన మార్గంగా ఊపిరితిత్తుల కోసం బ్రీతింగ్ అండ్ ఎక్స్చేంజ్ ఆఫ్ గ్యాసెస్ PYQలు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో ఈ చాప్టర్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareeksha లోని 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో 14 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, అంటే పేపర్కు సుమారు 1.4. 2016–2020 పేపర్ల సగటు సుమారు 1.75.
చాప్టర్లో ఏ భాగాన్ని ఎక్కువగా అడుగుతారు?
నెఫ్రాన్: ప్రతి భాగం లక్షణాలు, నెఫ్రాన్ రకాలు, JGA. తర్వాత ADH, రెనిన్-ఆంజియోటెన్సిన్-ఆల్డోస్టెరోన్ యంత్రాంగం ద్వారా నియంత్రణ వస్తాయి.
కౌంటర్-కరెంట్ యంత్రాంగం ఒక్క వాక్యంలో ఏమిటి?
హెన్లే లూప్ రెండు శాఖల్లో వడపోత ద్రవం వ్యతిరేక దిశల్లో ప్రవహిస్తుంది, వాసా రెక్టా రెండు శాఖల్లో రక్తం వ్యతిరేక దిశల్లో ప్రవహిస్తుంది; ఈ అమరిక, NaCl, యూరియాతో కలిసి, లోపలి మెడుల్లాను అత్యంత గాఢంగా ఉంచుతుంది, దాంతో సేకరణ నాళం నుంచి నీటిని లాగవచ్చు.
ఇతర విసర్జక అవయవాలను అడుగుతారా?
కొన్నిసార్లు. ఊపిరితిత్తులు కార్బన్ డయాక్సైడ్ను తొలగిస్తాయి, కాలేయం పిత్త వర్ణకాలు, కొలెస్ట్రాల్, కొన్ని మందులను పిత్తంలోకి పంపుతుంది, చర్మం చెమట, సెబమ్లో కొద్ది మొత్తంలో లవణాలు, యూరియా, లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని తొలగిస్తుంది.
ఏ రుగ్మతలు తెలుసుకోవాలి?
యురీమియా (రక్తంలో యూరియా పేరుకుపోవడం, హీమోడయాలసిస్ లేదా మూత్రపిండ మార్పిడితో చికిత్స), మూత్రపిండ రాళ్లు (రీనల్ కాల్క్యులై), గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్ (గ్లోమెరులై వాపు).

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.