Breathing and Exchange of Gases NEET PYQ in Telugu — ఈ గైడ్ తెలుగులో ఉంది. Read in English.
బ్రీతింగ్ అండ్ ఎక్స్చేంజ్ ఆఫ్ గ్యాసెస్ (Breathing and Exchange of Gases) మానవ ఫిజియాలజీలో చిన్న చాప్టర్లలో ఒకటి, దీని ప్రశ్నల్లో చాలా భాగం కొద్ది విషయాల నుంచి వస్తాయి: ఊపిరితిత్తుల ఘనపరిమాణాలు, సామర్థ్యాలు, పాక్షిక పీడనాలు, రక్తంలో ఆక్సిజన్, కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఎలా రవాణా అవుతాయి, శ్వాస ఎలా నియంత్రించబడుతుంది. ఆ సంఖ్యలను కచ్చితంగా నేర్చుకున్న విద్యార్థికి ఈ చాప్టర్ నుంచి మార్కులు త్వరగా వస్తాయి.
డిజిటైజ్ చేసిన NEET, AIPMT పాత పేపర్ల నుంచి Pareeksha సొంతంగా తీసిన లెక్కలతో ఈ చాప్టర్ ఎంత తరచుగా అడుగుతారో, ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయో ఈ పోస్ట్ చూపిస్తుంది, తర్వాత ఐదు పాత ప్రశ్నలను అధికారిక జవాబులతో సాల్వ్ చేస్తుంది.
NEETలో ఈ చాప్టర్ నుంచి ఎంత తరచుగా అడుగుతారు
1988 నుంచి 2026 వరకు Pareeksha డిజిటైజ్ చేసిన 51 పేపర్లలో, బ్రీతింగ్ అండ్ ఎక్స్చేంజ్ ఆఫ్ గ్యాసెస్కు 67 ప్రశ్నలు ట్యాగ్ అయ్యాయి, వాటిలో 36 AIPMT సంవత్సరాల నుంచి. 2016 నుంచి 2026 వరకు జరిగిన 18 NEET సిట్టింగ్లలో (రీ-ఎగ్జామ్లు, రెండో ఫేజ్లతో కలిపి), ట్యాగ్ చేసిన 694 జువాలజీ ప్రశ్నల్లో 31 ఈ చాప్టర్వి, ఇది 17 జువాలజీ చాప్టర్లలో 13వ స్థానం.
| NEET సంవత్సరం (అన్ని సిట్టింగ్లు కలిపి) | ప్రశ్నలు |
|---|---|
| 2016 | 5 |
| 2017 | 1 |
| 2018 | 3 |
| 2019 | 4 |
| 2020 | 4 |
| 2021 | 3 |
| 2022 | 4 |
| 2023 | 2 |
| 2024 | 4 |
| 2025 | 0 |
| 2026 | 1 |
ధోరణి నెమ్మదిగా తగ్గుతోంది. 2016 నుంచి 2020 వరకు 8 NEET పేపర్లలో ఈ చాప్టర్ సగటు పేపర్కు సుమారు 2.1 ప్రశ్నలు; 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 పేపర్లలో సగటు 1.4, అంటే ట్యాగ్ చేసిన 389 జువాలజీ ప్రశ్నల్లో 14. ఒకటి, కొన్నిసార్లు రెండు ప్రశ్నలకు సిద్ధంగా ఉండండి. కొన్ని సంవత్సరాల్లో రెండు సిట్టింగ్లు ఉన్నాయి, కొన్ని డిజిటైజ్ చేసిన పేపర్లలో పూర్తి పేపర్ కంటే కొన్ని ప్రశ్నలు తక్కువగా ఉన్నాయి, కాబట్టి ఈ సంఖ్యలను దాదాపు సరైనవిగా చదవండి. పూర్తి జువాలజీ చిత్రం NEET చాప్టర్ వారీ వెయిటేజీ పేజీ (ఇంగ్లీష్లో)లో ఉంది.
ప్రశ్నలు ఏం పరీక్షిస్తాయి
- ఊపిరితిత్తుల ఘనపరిమాణాలు, సామర్థ్యాలు. అత్యంత సాధారణ రకం: ఘనపరిమాణాన్ని దాని విలువతో, లేదా సామర్థ్యాన్ని దాని నిర్వచనంతో జతపరచడం, లేదా సామర్థ్యాన్ని ఘనపరిమాణాల మొత్తంగా రాయడం.
- ఆక్సిజన్ బంధనం, విడుదల. ఆక్సిహిమోగ్లోబిన్ ఏర్పడటానికి ఏ పరిస్థితులు అనుకూలం, ఆక్సిజన్ డిసోసియేషన్ వక్రరేఖ ఆకారం, మార్పులు, వాయుకోశాలు, రక్తం, కణజాలాల్లో పాక్షిక పీడనాలు.
- కార్బన్ డయాక్సైడ్ రవాణా. బైకార్బొనేట్గా, కార్బామినో-హిమోగ్లోబిన్గా, ప్లాస్మాలో కరిగి రవాణా అయ్యే వాటాలు; కార్బోనిక్ అన్హైడ్రేజ్ పాత్ర.
- శ్వాస యంత్రాంగం, నియంత్రణ. ఉచ్ఛ్వాస, నిశ్వాస కండరాలు, మెడుల్లా, పాన్స్లోని శ్వాస కేంద్రాలు.
- రుగ్మతలు. ఆస్తమా, ఎంఫిసెమా, వృత్తి సంబంధిత ఊపిరితిత్తుల రుగ్మతలు, ఇటీవలి ఒక ప్రశ్నలో లాగా ఎత్తైన ప్రదేశాల అనారోగ్యం.
ఇటీవలి పేపర్లు ఈ చాప్టర్కు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ జతపరచే లేదా స్టేట్మెంట్ ఫార్మాట్ను వాడతాయి, కాబట్టి విలువలు, నిర్వచనాలను సుమారుగా కాక కచ్చితంగా నేర్చుకోండి.
సాల్వ్డ్ NEET పాత ప్రశ్నలు
ప్రతి ప్రశ్నను పేపర్ నుంచి అధికారిక జవాబుతో సహా తీసుకున్నాం. వివరణలు మావి.
1. శ్వాస ఘనపరిమాణాలు, వాటి విలువలు
NEET 2026 (రద్దయిన May సిట్టింగ్) నుంచి, Q54.
List-Iను List-IIతో జతపరచండి.
| List-I (శ్వాస ఘనపరిమాణం) | List-II (సామర్థ్యం mLలో) | ||
|---|---|---|---|
| A. | ERV (ఎక్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్) | I. | $2500-3000\ \mathrm{mL}$ |
| B. | RV (రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్) | II. | $500\,\,mL$ |
| C. | IRV (ఇన్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్) | III. | $1000-1100\ \mathrm{mL}$ |
| D. | TV (టైడల్ వాల్యూమ్) | IV. | $1100-1200\ \mathrm{mL}$ |
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి :
- (A) A-III, B-IV, C-I, D-II
- (B) A-III, B-I, C-IV, D-II
- (C) A-I, B-III, C-II, D-IV
- (D) A-I, B-II, C-III, D-IV
అధికారిక జవాబు: (A)
సాధన. ఆరోగ్యవంతమైన పెద్దవారిలో ఎక్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్ 1000–1100 mL, రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ 1100–1200 mL, ఇన్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్ 2500–3000 mL, టైడల్ వాల్యూమ్ సుమారు 500 mL. విద్యార్థులు కలిపేసుకునే రెండు విలువలు ERV, RV, వాటి మధ్య తేడా సుమారు 100 mL మాత్రమే. రెండింటిలో RV పెద్దదని గుర్తుంచుకోండి.
2. నిర్వచనం ప్రకారం ఘనపరిమాణాలు, సామర్థ్యాలు
NEET 2024 re-exam నుంచి, Q79.
List-Iను List-IIతో జతపరచండి:
| List - I | List - II | ||
|---|---|---|---|
| (A) | రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ | (I) | బలవంతపు నిశ్వాసం తర్వాత పీల్చగల గరిష్ఠ గాలి ఘనపరిమాణం |
| (B) | వైటల్ కెపాసిటీ | (II) | సాధారణ శ్వాసలో పీల్చే లేదా వదిలే గాలి ఘనపరిమాణం |
| (C) | ఎక్స్పిరేటరీ కెపాసిటీ | (III) | బలవంతపు నిశ్వాసం తర్వాత ఊపిరితిత్తుల్లో మిగిలే గాలి ఘనపరిమాణం |
| (D) | టైడల్ వాల్యూమ్ | (IV) | సాధారణ ఉచ్ఛ్వాసం తర్వాత వదిలే గాలి మొత్తం ఘనపరిమాణం |
కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి:
- (A) A-IV, B-III, C-II, D-I
- (B) A-II, B-IV, C-I, D-III
- (C) A-III, B-I, C-IV, D-II
- (D) A-I, B-II, C-III, D-IV
అధికారిక జవాబు: (C)
సాధన. రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ అంటే బలవంతపు నిశ్వాసం తర్వాత ఊపిరితిత్తుల్లో మిగిలేది (III). వైటల్ కెపాసిటీ అంటే బలవంతపు నిశ్వాసం తర్వాత పీల్చగల గరిష్ఠ గాలి (I). ఎక్స్పిరేటరీ కెపాసిటీ అంటే సాధారణ ఉచ్ఛ్వాసం తర్వాత వదలగల మొత్తం, అంటే TV + ERV (IV). టైడల్ వాల్యూమ్ అంటే సాధారణ ప్రశాంత శ్వాసలో కదిలే గాలి (II).
3. ఆక్సిహిమోగ్లోబిన్కు అనుకూల పరిస్థితులు
NEET 2024 నుంచి, Q153.
వాయుకోశాల్లో ఆక్సిహిమోగ్లోబిన్ ఏర్పడటానికి కింది కారకాల్లో ఏవి అనుకూలం?
- (A) తక్కువ $p\mathrm{CO_2}$, ఎక్కువ $\mathrm{H^+}$ గాఢత
- (B) తక్కువ $p\mathrm{CO_2}$, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత
- (C) ఎక్కువ $p\mathrm{O_2}$, ఎక్కువ $p\mathrm{CO_2}$
- (D) ఎక్కువ $p\mathrm{O_2}$, తక్కువ $\mathrm{H^+}$ గాఢత
అధికారిక జవాబు: (D)
సాధన. వాయుకోశాల్లో $p\mathrm{O_2}$ ఎక్కువ, $p\mathrm{CO_2}$ తక్కువ, $\mathrm{H^+}$ గాఢత తక్కువ, ఉష్ణోగ్రత తక్కువ కాబట్టి ఆక్సిజన్ హిమోగ్లోబిన్తో బంధిస్తుంది. కణజాలాల్లో దీనికి వ్యతిరేక పరిస్థితులు ఉంటాయి, అవి ఆక్సిజన్ విడుదలకు అనుకూలం. ప్రతి తప్పు ఆప్షన్ ఒక అనుకూల కారకాన్ని ఒక ప్రతికూల కారకంతో జత చేస్తుంది, కాబట్టి ప్రతి ఆప్షన్లో రెండు భాగాలనూ చూడండి.
4. ఎత్తైన ప్రదేశాల అనారోగ్యం
NEET 2023 Manipur నుంచి, Q76.
కింద రెండు స్టేట్మెంట్లు ఇచ్చాం: ఒకదాన్ని అసర్షన్ (A) అని, మరొకదాన్ని రీజన్ (R) అని పేర్కొన్నారు.
అసర్షన్ (A) : ఒక వ్యక్తి ఎత్తైన ప్రదేశానికి వెళ్లి శ్వాస కష్టం, గుండె దడ లాంటి లక్షణాలతో "ఎత్తైన ప్రదేశాల అనారోగ్యం (Altitude Sickness)" అనుభవిస్తాడు.
రీజన్ (R) : ఎత్తైన ప్రదేశంలో తక్కువ వాతావరణ పీడనం వల్ల శరీరానికి తగినంత ఆక్సిజన్ అందదు.
పై స్టేట్మెంట్ల ఆధారంగా, కింది ఆప్షన్ల నుంచి సరైన జవాబును ఎంచుకోండి :
- (A) (A) నిజం కానీ (R) తప్పు
- (B) (A) తప్పు కానీ (R) నిజం
- (C) (A), (R) రెండూ నిజం, (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ.
- (D) (A), (R) రెండూ నిజం కానీ (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ కాదు.
అధికారిక జవాబు: (C)
సాధన. ఎత్తైన ప్రదేశంలో మొత్తం గాలి పీడనం తగ్గుతుంది, ఆక్సిజన్ పాక్షిక పీడనం కూడా తగ్గుతుంది. రక్తంలోకి తక్కువ ఆక్సిజన్ వ్యాపిస్తుంది, హిమోగ్లోబిన్ తక్కువ సంతృప్తమవుతుంది, శరీరం ఆయాసం, వేగవంతమైన గుండె కొట్టుకోవడంతో స్పందిస్తుంది. రీజన్ నేరుగా అసర్షన్ను వివరిస్తోంది.
5. మొత్తంగా వైటల్ కెపాసిటీ
NEET 2023 నుంచి, Q184.
ఊపిరితిత్తుల వైటల్ కెపాసిటీ ________.
- (A) IRV + ERV
- (B) IRV + ERV + TV + RV
- (C) IRV + ERV + TV $-$ RV
- (D) IRV + ERV + TV
అధికారిక జవాబు: (D)
సాధన. వైటల్ కెపాసిటీ అంటే పూర్తి ఉచ్ఛ్వాసం, పూర్తి నిశ్వాసం మధ్య లోపలికి లేదా బయటికి కదిలించగల మొత్తం: TV ప్లస్ రెండు రిజర్వ్ వాల్యూమ్లు. రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ను ఎప్పటికీ వదలలేము, కాబట్టి అది వైటల్ కెపాసిటీలో ఎప్పుడూ భాగం కాదు. RV కలిపితే టోటల్ లంగ్ కెపాసిటీ వస్తుంది, అది ఆప్షన్ (B).
ముఖ్య సంఖ్యలు, విషయాలు
ఘనపరిమాణాలు, సామర్థ్యాలు (ఆరోగ్యవంతమైన పెద్దవారు)
| కొలత | విలువ లేదా సూత్రం |
|---|---|
| టైడల్ వాల్యూమ్ (TV) | సుమారు 500 mL (నిమిషానికి 6000–8000 mL) |
| ఇన్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్ (IRV) | 2500–3000 mL |
| ఎక్స్పిరేటరీ రిజర్వ్ వాల్యూమ్ (ERV) | 1000–1100 mL |
| రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ (RV) | 1100–1200 mL |
| ఇన్స్పిరేటరీ కెపాసిటీ | TV + IRV |
| ఎక్స్పిరేటరీ కెపాసిటీ | TV + ERV |
| ఫంక్షనల్ రెసిడ్యువల్ కెపాసిటీ | ERV + RV |
| వైటల్ కెపాసిటీ | TV + IRV + ERV |
| టోటల్ లంగ్ కెపాసిటీ | VC + RV |
పాక్షిక పీడనాలు (mm Hg)
| ప్రదేశం | $p\mathrm{O_2}$ | $p\mathrm{CO_2}$ |
|---|---|---|
| వాతావరణ గాలి | 159 | 0.3 |
| వాయుకోశాలు | 104 | 40 |
| ఆక్సిజన్ లేని రక్తం | 40 | 45 |
| ఆక్సిజన్ ఉన్న రక్తం | 95 | 40 |
| కణజాలాలు | 40 | 45 |
రవాణా
- ఆక్సిజన్లో సుమారు 97% ఎర్ర రక్త కణాల్లో హిమోగ్లోబిన్తో బంధించి రవాణా అవుతుంది; సుమారు 3% ప్లాస్మాలో కరిగి ఉంటుంది.
- కార్బన్ డయాక్సైడ్లో సుమారు 20–25% కార్బామినో-హిమోగ్లోబిన్గా, సుమారు 70% బైకార్బొనేట్గా, సుమారు 7% ప్లాస్మాలో కరిగి రవాణా అవుతుంది.
- ప్రతి 100 mL ఆక్సిజన్ ఉన్న రక్తం కణజాలాలకు సుమారు 5 mL ఆక్సిజన్ను అందిస్తుంది, ప్రతి 100 mL ఆక్సిజన్ లేని రక్తం వాయుకోశాలకు సుమారు 4 mL కార్బన్ డయాక్సైడ్ను అందిస్తుంది.
- కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఆక్సిజన్ కంటే 20–25 రెట్లు ఎక్కువ కరుగుతుంది, అందుకే అది శ్వాస త్వచం గుండా వేగంగా వ్యాపిస్తుంది.
- వ్యాపన త్వచంలో మూడు పొరలు ఉన్నాయి: పలుచని వాయుకోశ ఎపిథీలియం, కేశనాళిక ఎండోథీలియం, వాటి మధ్య ఉన్న ఆధార పదార్థం.
నియంత్రణ
- శ్వాస లయ కేంద్రం మెడుల్లాలో ఉంది; పాన్స్లోని న్యూమోటాక్సిక్ కేంద్రం దాన్ని నియంత్రిస్తుంది.
- లయ కేంద్రం పక్కన ఉన్న రసాయన సున్నిత ప్రాంతం కార్బన్ డయాక్సైడ్, హైడ్రోజన్ అయాన్లకు స్పందిస్తుంది. బృహద్ధమని వంపు, కెరోటిడ్ ధమనిలోని గ్రాహకాలు కూడా ఈ మార్పులను గ్రహిస్తాయి.
- లయ నియంత్రణలో ఆక్సిజన్ పాత్ర చిన్నది మాత్రమే.
సాధారణ పొరపాట్లు
- ERV, RV విలువలు తారుమారు కావడం. RV (1100–1200 mL) ERV (1000–1100 mL) కంటే కొంచెం పెద్దది.
- వైటల్ కెపాసిటీకి RV కలపడం. RV ఫంక్షనల్ రెసిడ్యువల్ కెపాసిటీ, టోటల్ లంగ్ కెపాసిటీలలో మాత్రమే ఉంటుంది.
- సగం సరైన ఆప్షన్లు. "ఏ కారకాలు అనుకూలం" ప్రశ్నల్లో ప్రతి ఆప్షన్లో ఒక సరైన కారకం ఉంటుంది. రెండింటినీ చూడండి.
- బైకార్బొనేట్ vs కార్బామినో వాటా. బైకార్బొనేట్ అత్యధిక వాటాను, సుమారు 70%, మోస్తుంది; కార్బామినో-హిమోగ్లోబిన్ సుమారు నాలుగో వంతు.
- ఆక్సిజన్ శ్వాసను నడిపిస్తుందని అనుకోవడం. కార్బన్ డయాక్సైడ్, హైడ్రోజన్ అయాన్లే ప్రధాన రసాయన సంకేతాలు.
ఈ చాప్టర్ను ఎలా చదవాలి
- Pareeksha పుస్తకంలో Human Physiology, చాప్టర్ 1 చదవండి. ఇది హిందీలో కూడా ఉంది.
- శ్వాసనాళం, వాయుకోశాలు, రక్తంలోకి ఆక్సిజన్ ప్రయాణ మార్గం చూడటానికి ఇంటరాక్టివ్ హ్యూమన్ బాడీ మాస్టరీ విభాగాన్ని వాడండి.
- పై రెండు పట్టికలతో ఒక పేజీ షీట్ తయారుచేసి ప్రతి వారం జ్ఞాపకం నుంచి మళ్లీ గీయండి.
- ఈ చాప్టర్ పాత ప్రశ్నలను NEET పాత పేపర్ల పేజీలో సాల్వ్ చేయండి. AIPMT పేపర్లలో పాక్షిక పీడనాలు, రవాణాపై చాలా ఎక్కువ ప్రశ్నలు ఉన్నాయి, అవి మంచి ప్రాక్టీస్.
- మీ డాష్బోర్డ్లోని NEET విభాగంలో 15 ప్రశ్నల చాప్టర్ టెస్ట్ రాయండి. చాప్టర్ టెస్ట్లకు లాగిన్ అవ్వాలి.
వాయు రవాణా నేరుగా రక్తంతో ముడిపడి ఉంది, కాబట్టి బాడీ ఫ్లూయిడ్స్ అండ్ సర్క్యులేషన్ PYQలు, ఎక్స్క్రీటరీ ప్రొడక్ట్స్ అండ్ దెయిర్ ఎలిమినేషన్ PYQలు చదవడం కొనసాగించండి. అన్ని ఫిజియాలజీ చాప్టర్లకు ఒకే రివిజన్ షీట్ కోసం NEET హ్యూమన్ ఫిజియాలజీ హై-యీల్డ్ టాపిక్స్ చూడండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
NEETలో బ్రీతింగ్ అండ్ ఎక్స్చేంజ్ ఆఫ్ గ్యాసెస్ నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వస్తాయి?
Pareeksha లోని 2021 నుంచి 2026 వరకు 10 NEET పేపర్లలో ఈ చాప్టర్కు 14 ప్రశ్నలు వచ్చాయి, అంటే పేపర్కు సుమారు 1.4. 2016–2020 పేపర్ల సగటు పేపర్కు సుమారు 2.1.
ఏ టాపిక్ ఎక్కువగా అడుగుతారు?
ఊపిరితిత్తుల ఘనపరిమాణాలు, సామర్థ్యాలు. అవి విలువల జతలు, నిర్వచన జతలు, "వైటల్ కెపాసిటీ సమానం" ప్రశ్నలుగా వస్తాయి. ప్రతి విలువను, ప్రతి మొత్తాన్ని కచ్చితంగా నేర్చుకోండి.
పాక్షిక పీడన విలువలు గుర్తుంచుకోవాలా?
అవును. ఆక్సిజన్ బంధనం, వాయు వినిమయంపై ప్రశ్నలు వాటిని వాడతాయి, AIPMT పేపర్లు వాటిని నేరుగా అడిగాయి. పై ఐదు వరుసల పట్టిక సరిపోతుంది.
ఆక్సిజన్ డిసోసియేషన్ వక్రరేఖను కుడివైపుకు ఏది జరుపుతుంది?
ఎక్కువ కార్బన్ డయాక్సైడ్, ఎక్కువ హైడ్రోజన్ అయాన్ గాఢత (తక్కువ pH), ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత. ఇవి కణజాల పరిస్థితులు, ఈ జరుపు హిమోగ్లోబిన్ ఆక్సిజన్ అవసరమైన చోట దాన్ని విడుదల చేయడానికి సహాయపడుతుంది.
శ్వాస రుగ్మతలు ఈ చాప్టర్లో భాగమా?
అవును. ఆస్తమా, ఎంఫిసెమా, వృత్తి సంబంధిత శ్వాస రుగ్మతలు చాప్టర్లో ఉన్నాయి, రుగ్మతల జత ప్రశ్నలు తరచుగా వాటిని ఇతర ఫిజియాలజీ చాప్టర్ల నుంచి గుండె, మూత్రపిండాలు, కండరాల రుగ్మతలతో కలుపుతాయి.

Comments (0)
No comments yet. Be the first to share your thoughts.