అంగన్వాడీ సూపర్వైజర్ పేపర్-2: ఆహార శాస్త్రం మరియు పోషణ · Chapter 1

ఆహార సమూహాలు మరియు పోషక విలువ

గుర్తుంచుకోవలసినవి

ఆహారాలను అవి ఇచ్చే ప్రధాన పోషకాన్ని బట్టి వర్గీకరిస్తారు: శక్తినిచ్చేవి (ధాన్యాలు, కొవ్వులు, చక్కెరలు), శరీర నిర్మాణానికి తోడ్పడేవి (పప్పుధాన్యాలు, పాలు, గుడ్లు, మాంస ఆహారాలు) మరియు రక్షణనిచ్చేవి (పండ్లు, కూరగాయలు, పాలు).
శక్తి విలువలు: కార్బోహైడ్రేట్ 4 kcal/g, ప్రోటీన్ 4 kcal/g, కొవ్వు 9 kcal/g, ఆల్కహాల్ 7 kcal/g. చిన్న శిశువుకు తల్లిపాలు తప్ప మరే ఒక్క ఆహారమూ సంపూర్ణం కాదు.
సమతుల్య ఆహారానికి ప్రతి సమూహం నుండి సరైన పరిమాణాల్లో ఆహారాలు అవసరం; ధాన్యాలను పప్పుధాన్యాలతో కలిపి తింటే ప్రోటీన్ నాణ్యత మెరుగవుతుంది (పరస్పర పూరకత).

ఆహారం, పోషకం మరియు పోషక విలువ

పోషకాలను అందించి, శక్తినిచ్చి, పెరుగుదలకు మరియు మరమ్మతుకు సహాయపడే ఏ పదార్థమైనా ఆహారం. పోషకం అంటే శరీరానికి అవసరమైన ఆహారంలోని రసాయన భాగం. పోషకాల ఆరు తరగతులు: కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు మరియు నీరు. ఆహార పీచు (Dietary fibre) జీర్ణం కాకపోయినా అది కూడా అవసరమే.

ఆహారం యొక్క పోషక విలువ అంటే తినదగిన భాగం 100 గ్రా.లో ప్రతి పోషకం ఎంత ఉందో తెలిపేది. తినదగిన భాగం (Edible portion) అంటే తొక్క తీసిన, విత్తనాలు లేదా ఎముకలు తొలగించిన తర్వాత మిగిలే భాగం. ఆహార సంఘటనం (Food composition) ఎల్లప్పుడూ తినదగిన భాగం 100 గ్రా.కు ఇస్తారు.

ఆహారం యొక్క విధులు:

శారీరక: శక్తి, పెరుగుదల, మరమ్మతు, మరియు శరీర ప్రక్రియల నియంత్రణ (రక్షణ పాత్ర).
మానసిక: తృప్తి, ఆనందం మరియు భద్రతా భావన.
సామాజిక: ఆహారం పండుగలు, ఆతిథ్యం మరియు ఆచారాలలో భాగం.

పోషణ (Nutrition) అనేది శరీరం ఆహారాన్ని ఎలా ఉపయోగించుకుంటుందో తెలిపే శాస్త్రం. సమతుల్య ఆహారం శరీర అవసరాలను తీర్చడానికి మరియు కొంత నిల్వకు సరిపడా అన్ని పోషకాలను సరైన నిష్పత్తిలో ఇస్తుంది. పోషకాహార లోపం (Malnutrition) అంటే పోషకాలు చాలా తక్కువగా (అల్పపోషణ) లేదా చాలా ఎక్కువగా (అధికపోషణ) ఉండటం.

ఆహారాలను వర్గీకరించే విధానాలు

విధి ఆధారంగా

సమూహం	ప్రధాన పోషకాలు	ఉదాహరణలు
శక్తినిచ్చేవి	కార్బోహైడ్రేట్, కొవ్వు	బియ్యం, గోధుమ, చిరుధాన్యాలు, నూనె, నెయ్యి, చక్కెర, బెల్లం
శరీర నిర్మాణానికి తోడ్పడేవి	ప్రోటీన్	పప్పుధాన్యాలు, పాలు, గుడ్డు, చేప, మాంసం, గింజలు
రక్షణనిచ్చేవి (నియంత్రించేవి)	విటమిన్లు, ఖనిజాలు	ఆకుకూరలు, పండ్లు, పాలు

ఆహార సమూహ వ్యవస్థలు. కుటుంబం సులభంగా భోజనాలను ప్రణాళిక చేసుకోవడానికి వీలుగా భారతీయ ఆహార మార్గదర్శకాలు (ICMR-NIN) ఆహారాలను సమూహాలుగా చేస్తాయి. పాత "ప్రాథమిక" సమూహాలు: ధాన్యాలు, చిరుధాన్యాలు మరియు పప్పుధాన్యాలు; పాలు మరియు మాంస ఆహారాలు; పండ్లు మరియు కూరగాయలు; కొవ్వులు మరియు చక్కెరలు. ఆహారంలో ధాన్యాలు మరియు కూరగాయలు అతిపెద్ద భాగంగా, కొవ్వులు, చక్కెర మరియు ఉప్పు అతి చిన్న భాగంగా ఉండాలని పిరమిడ్ లేదా ప్లేట్ చిత్రం చూపుతుంది. వైవిధ్యం, తగినంత పాలు లేదా పాల ఉత్పత్తులు, పుష్కలంగా కూరగాయలు మరియు పండ్లు, నూనె, ఉప్పు, చక్కెరల పరిమిత వాడకం, మరియు శుభ్రమైన, సురక్షితమైన ఆహారం తీసుకోవాలని మార్గదర్శకాలు సూచిస్తాయి.

ధాన్యాలు మరియు చిరుధాన్యాలు

ధాన్యాలు (బియ్యం, గోధుమ, మొక్కజొన్న) మరియు చిరుధాన్యాలు (రాగి, జొన్న, సజ్జ) ప్రధాన ఆహారాలు మరియు శక్తికి అత్యంత చౌకైన వనరు. ఇవి సుమారు 70-80% కార్బోహైడ్రేట్ (ప్రధానంగా పిండిపదార్థం) మరియు 6-12% ప్రోటీన్ ఇస్తాయి.

ప్రోటీన్: లైసిన్ అమైనో ఆమ్లం తక్కువ (పరిమితి కలిగించే అమైనో ఆమ్లం). బియ్యం కంటే గోధుమలో ప్రోటీన్ ఎక్కువ (బియ్యంలో సుమారు 7%, గోధుమలో సుమారు 11-12%).
విటమిన్లు: బయటి పొరల్లో (పొట్టు మరియు పిండం) B విటమిన్లకు (థయామిన్, నియాసిన్) మంచి వనరు. వీటిలో విటమిన్ C, విటమిన్ A ఉండవు (పసుపు మొక్కజొన్నలో కొద్దిగా కెరోటిన్ ఉంటుంది, అది తప్ప).
ఖనిజాలు: కాల్షియం తక్కువ, కానీ రాగి (Finger millet) ధాన్యాలలో కాల్షియం అత్యధికంగా ఉన్న వనరు. సజ్జలో ఇనుము అధికం.
మిల్లింగ్ మరియు పాలిష్ చేయడం వల్ల పొట్టు, పిండం తొలగిపోతాయి, కాబట్టి ఎక్కువగా పాలిష్ చేసిన బియ్యం థయామిన్, నియాసిన్ మరియు పీచును కోల్పోతుంది. ఉడకబెట్టి ఆరబెట్టడం (Parboiling) B విటమిన్లను గింజ లోపలికి చేరుస్తుంది మరియు నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.
బియ్యం ప్రోటీన్ గోధుమ ప్రోటీన్ కంటే మెరుగైన నాణ్యతది, అయితే జొన్నలో లూసిన్ ఎక్కువ (పెల్లాగ్రాతో ముడిపడి ఉంది).

పప్పుధాన్యాలు, చిక్కుళ్ళు, గింజలు మరియు నూనెగింజలు

పప్పుధాన్యాలు (పప్పులు) 20-25% ప్రోటీన్ ఇస్తాయి, ఇది ధాన్యాల కంటే సుమారు రెట్టింపు. సోయాబీన్ లో సుమారు 40% ప్రోటీన్ ఉంది మరియు ఇది శాకాహార వనరులలో అత్యంత సమృద్ధమైనది. పప్పుధాన్యాలలో లైసిన్ అధికం, కానీ సల్ఫర్ కలిగిన అమైనో ఆమ్లం మిథియోనిన్ తక్కువ.

ఇవి B విటమిన్లు మరియు ఇనుమును ఇస్తాయి. పొట్టు తీసిన పప్పుల కంటే పొట్టుతో ఉన్న పప్పుధాన్యాలలో పీచు, విటమిన్లు ఎక్కువ.
పచ్చి పప్పుధాన్యాలలో పోషక వ్యతిరేక కారకాలు (ట్రిప్సిన్ నిరోధకం, ఫైటేట్లు) ఉంటాయి. వండటం, నానబెట్టడం, మొలకెత్తించడం మరియు పులియబెట్టడం వీటిని తగ్గిస్తాయి.
మొలకెత్తించడం విటమిన్ C మరియు B విటమిన్లను పెంచుతుంది మరియు ఖనిజాలు సులభంగా శోషణం అయ్యేలా చేస్తుంది.
గింజలు మరియు నూనెగింజలు (వేరుశనగ, నువ్వులు, కొబ్బరి) ప్రోటీన్ (వేరుశనగలో సుమారు 20-25%) మరియు చాలా కొవ్వు, శక్తిని ఇస్తాయి.

పరస్పర పూరకత: ధాన్యాల ప్రోటీన్లలో లైసిన్ తక్కువ, మిథియోనిన్ ఎక్కువ. పప్పుధాన్యాల ప్రోటీన్లలో లైసిన్ ఎక్కువ, మిథియోనిన్ తక్కువ. వీటిని కలిపి తిన్నప్పుడు (అన్నం-పప్పు, ఇడ్లీ, దోశ, ఖిచిడీ), ఈ మిశ్రమం దేనికదే కంటే మెరుగైన నాణ్యమైన ప్రోటీన్ ఇస్తుంది. మంచి ప్రోటీన్ నాణ్యత కోసం బరువు ప్రకారం ధాన్యం మరియు పప్పు నిష్పత్తి సుమారు 3:1 నుండి 4:1 వాడతారు.

పాలు మరియు పాల ఉత్పత్తులు

పాలు ప్రోటీన్, కొవ్వు, కాల్షియం, విటమిన్ A మరియు రైబోఫ్లావిన్ ఇస్తాయి కాబట్టి వాటిని "దాదాపు పరిపూర్ణ ఆహారం" అంటారు. వీటిలో ఇనుము మరియు విటమిన్ C తక్కువ, బలవర్ధకం చేస్తే తప్ప విటమిన్ D కూడా తక్కువే.

పాల ప్రోటీన్: కేసిన్ (సుమారు 80%) మరియు వే ప్రోటీన్లు (లాక్టాల్బుమిన్, లాక్టోగ్లోబులిన్). ఆమ్లంతో విరిగిపోయే ప్రధాన ప్రోటీన్ కేసిన్.
పాలలోని చక్కెర లాక్టోజ్. పాల కొవ్వులో స్వల్ప-శృంఖల కొవ్వు ఆమ్లాలు సమృద్ధిగా ఉంటాయి.
సాధారణ సంఘటనం (100 mL కు): ఆవు పాలలో ప్రోటీన్ సుమారు 3.2 g, కొవ్వు సుమారు 4 g, లాక్టోజ్ సుమారు 4.5-5 g. గేదె పాలలో ఆవు పాల కంటే కొవ్వు, ప్రోటీన్ ఎక్కువ. తల్లిపాలలో ఆవు పాల కంటే ప్రోటీన్ తక్కువ (సుమారు 1.1 g) కానీ లాక్టోజ్ ఎక్కువ (సుమారు 7 g).
పెరుగు, మజ్జిగ, పనీర్, ఖోవా మరియు జున్ను పాల ఉత్పత్తులు. పెరుగులో లాక్టిక్ ఆమ్ల బ్యాక్టీరియా మరియు అదనపు B విటమిన్లు ఉంటాయి; లాక్టోజ్ జీర్ణం చేసుకోలేని వారికి పులియబెట్టడం కూడా సహాయపడుతుంది.

గుడ్డు, చేప, మాంసం మరియు కోడి మాంసం

గుడ్డు: పూర్తి గుడ్డులో అధిక నాణ్యత గల ప్రోటీన్ ఉంది, అందుకే గుడ్డు ప్రోటీన్‌ను ప్రామాణిక ప్రోటీన్గా వాడతారు (దీని జీవ విలువ అత్యధికాల్లో ఒకటి). పచ్చసొన కొవ్వు, విటమిన్ A, విటమిన్ D, ఇనుము మరియు కోలిన్ ఇస్తుంది. తెల్లసొనలో ప్రోటీన్ మరియు అవిడిన్ అనే పదార్థం ఉంటాయి, గుడ్డును పచ్చిగా తింటే అది బయోటిన్‌ను బంధిస్తుంది. గుడ్డులో విటమిన్ C ఉండదు.
చేప: మంచి ప్రోటీన్, మరియు కొవ్వు ఎక్కువగా ఉన్న చేపలు ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు (EPA మరియు DHA) ఇస్తాయి. సముద్రపు చేపలు అయోడిన్‌కు వనరు.
మాంసం మరియు కోడి మాంసం: అధిక నాణ్యత గల ప్రోటీన్, మరియు బాగా శోషణమయ్యే హీమ్ ఇనుము. కాలేయంలో విటమిన్ A, ఇనుము, ఫోలేట్ మరియు విటమిన్ B12 సమృద్ధిగా ఉంటాయి.
విటమిన్ B12 జంతు సంబంధ ఆహారాలలో మాత్రమే లభిస్తుంది.

కూరగాయలు మరియు పండ్లు

ఆకుకూరలు (పాలకూర, తోటకూర, మెంతికూర, మునగాకు, కొత్తిమీర) బీటా-కెరోటిన్ (ప్రొవిటమిన్ A), ఫోలేట్, రైబోఫ్లావిన్, విటమిన్ C, కాల్షియం మరియు ఇనుముతో సమృద్ధిగా ఉంటాయి. ఆక్సలేట్లు, ఫైటేట్ల కారణంగా వాటిలోని ఇనుము సరిగా శోషణం కాదు. ఇతర కూరగాయలు (వంకాయ, బెండకాయ, సొరకాయ వంటి కాయలు) పీచు, ఖనిజాలు మరియు కొన్ని విటమిన్లు ఇస్తాయి. వేర్లు మరియు దుంపలు (బంగాళాదుంప, చిలగడదుంప, కర్ర పెండలం, కంద) పిండిపదార్థం మరియు శక్తిని ఇస్తాయి; పసుపు లేదా నారింజ రంగు చిలగడదుంప, క్యారెట్ కెరోటిన్ ఇస్తాయి.

పండ్లు:

ఉసిరి (Amla) విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన సహజ వనరు. జామ, నిమ్మజాతి పండ్లు (నిమ్మ, నారింజ) కూడా మంచి వనరులు.
పండిన మామిడి, బొప్పాయి మరియు నారింజ రంగు పండ్లు కెరోటిన్‌తో సమృద్ధిగా ఉంటాయి.
అరటి శక్తి మరియు పొటాషియం ఇస్తుంది.
పండ్లు పీచు ఇస్తాయి, మరియు కూరగాయల పీచు మలవిసర్జన క్రమబద్ధతకు సహాయపడుతుంది.

కొవ్వులు, నూనెలు మరియు చక్కెరలు

కొవ్వులు మరియు నూనెలు 9 kcal/g ఇస్తాయి. వేరుశనగ, ఆవ, నువ్వుల, పొద్దుతిరుగుడు మరియు కొబ్బరి నూనెలు సాధారణ వంట నూనెలు. కూరగాయల నూనెలలో కొలెస్ట్రాల్ ఉండదు మరియు అవి అత్యావశ్యక కొవ్వు ఆమ్లాలను కలిగి ఉంటాయి; నెయ్యి మరియు వెన్నలో కొలెస్ట్రాల్ మరియు సంతృప్త కొవ్వు ఉంటాయి. కొవ్వులు విటమిన్లు A, D, E మరియు K శోషణకు సహాయపడతాయి.
కనిపించే కొవ్వులు (నూనె, నెయ్యి) కంటికి కనిపించేవి, కొలవగలిగేవి. కనిపించని కొవ్వులు ధాన్యాలు, పాలు, గింజలు మరియు మాంసంలో ఉంటాయి.
చక్కెర మరియు బెల్లం శక్తిని ఇస్తాయి. బెల్లంలో కొద్దిగా ఇనుము, ఖనిజాలు ఉంటాయి; చక్కెర కేవలం శక్తిని మాత్రమే ఇస్తుంది ("ఖాళీ కేలరీలు").
సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు మసాలాలను తక్కువ మోతాదులో వాడతారు; కొన్ని ఇనుము, విటమిన్ C లేదా రుచిని చేరుస్తాయి.
నీరు అన్ని శరీర ప్రక్రియలకు అవసరమైన కీలక పోషకం.

శక్తి విలువ మరియు సరళ లెక్కలు

శారీరక ఇంధన విలువ: గ్రాముకు కార్బోహైడ్రేట్ 4, ప్రోటీన్ 4, కొవ్వు 9 kcal. ఆహారం యొక్క శక్తి = (4 × g కార్బోహైడ్రేట్) + (4 × g ప్రోటీన్) + (9 × g కొవ్వు).

పని చేసిన ఉదాహరణ: ఒక ఆహారం 100 g లో 60 g కార్బోహైడ్రేట్, 10 g ప్రోటీన్ మరియు 5 g కొవ్వు ఉన్నాయి. శక్తి = 240 + 40 + 45 = 325 kcal.

ఆ ఆహారంలో కొవ్వు నుండి వచ్చే శక్తి శాతం = 45 / 325 × 100 = 13.8%. ఆరోగ్యవంతమైన పెద్దల ఆహారంలో సుమారు 55-60% శక్తి కార్బోహైడ్రేట్ నుండి, 10-15% ప్రోటీన్ నుండి మరియు 20-30% కొవ్వు నుండి రావాలి (స్థూల మార్గదర్శకం).

పోలిక పట్టిక: పోషక విలువ ఒక చూపులో

ఆహారం	దేనిలో బలమైనది	దేనిలో బలహీనమైనది
ధాన్యాలు	శక్తి, థయామిన్, నియాసిన్	లైసిన్, కాల్షియం, విటమిన్ C
పప్పుధాన్యాలు	ప్రోటీన్ (లైసిన్), ఇనుము, B విటమిన్లు	మిథియోనిన్, విటమిన్ C
పాలు	ప్రోటీన్, కాల్షియం, రైబోఫ్లావిన్	ఇనుము, విటమిన్ C
గుడ్డు	ప్రోటీన్ నాణ్యత, విటమిన్ A, ఇనుము	విటమిన్ C
ఆకుకూరలు	కెరోటిన్, ఫోలేట్, విటమిన్ C	ప్రోటీన్, శక్తి
పండ్లు (నిమ్మజాతి, ఉసిరి)	విటమిన్ C	ప్రోటీన్, కొవ్వు

పరీక్షలో పొరపాట్లు

ధాన్యాలలో కాల్షియం అత్యధికంగా ఉన్న వనరు రాగి, కానీ ఇనుముకు పేరుగాంచిన చిరుధాన్యం సజ్జ.
పాలలో కాల్షియం అధికం కానీ ఇనుము, విటమిన్ C తక్కువ.
ధాన్యాలలో లైసిన్ లోపిస్తుంది; పప్పుధాన్యాలలో మిథియోనిన్ లోపిస్తుంది. వీటిని తారుమారు చేయవద్దు.
శాకాహార ప్రోటీన్లలో సోయాబీన్ అత్యంత సమృద్ధమైనది; వేరుశనగ కాదు.
విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన వనరు ఉసిరి; నారింజ లేదా నిమ్మ కాదు.
కార్బోహైడ్రేట్ మరియు ప్రోటీన్ రెండూ 4 kcal/g ఇస్తాయి; కొవ్వు 9, ఆల్కహాల్ 7.
పచ్చి గుడ్డు తెల్లసొనలో అవిడిన్ (బయోటిన్‌ను బంధిస్తుంది) ఉంటుంది; విటమిన్ A ఉండేది తెల్లసొనలో కాదు, పచ్చసొనలో.
విటమిన్ B12 మొక్క ఆహారాలలో ఉండదు; కాలేయం సమృద్ధ వనరు.

ఒక్క వాక్యంలో

1. తినదగని భాగాన్ని తొలగించిన తర్వాత ఆహారంలో మిగిలేది తినదగిన భాగం.
2. కొవ్వు అత్యధిక శక్తిని ఇస్తుంది: గ్రాముకు 9 kcal.
3. ధాన్యాలు 70-80% కార్బోహైడ్రేట్ ఇస్తాయి.
4. ధాన్యాలలో పరిమితి కలిగించే అమైనో ఆమ్లం లైసిన్.
5. పప్పుధాన్యాలలో పరిమితి కలిగించే అమైనో ఆమ్లం మిథియోనిన్.
6. రాగిలో కాల్షియం అధికం; సజ్జలో ఇనుము అధికం.
7. సోయాబీన్‌లో సుమారు 40% ప్రోటీన్ ఉంది.
8. పాలలోని ప్రధాన ప్రోటీన్ కేసిన్.
9. లాక్టోజ్ పాలలోని చక్కెర.
10. నాణ్యత పోలికకు గుడ్డు ప్రామాణిక ప్రోటీన్.
11. కొవ్వు ఎక్కువగా ఉన్న చేపలు ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలకు వనరు.
12. ఉడకబెట్టి ఆరబెట్టడం మిల్లింగ్ సమయంలో B విటమిన్ల నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

ఏ పోషకం గ్రాముకు అత్యధిక శక్తిని ఇస్తుంది?
1. ప్రోటీన్ (4 kcal)
2. పీచు పదార్థం (2 kcal)
3. కొవ్వు (9 kcal)
4. కార్బోహైడ్రేట్ (4 kcal)
సమాధానం
C. కొవ్వు (9 kcal)
Which nutrient gives the highest energy per gram?
1. Protein (4 kcal)
2. Dietary fibre (2 kcal)
3. Fat (9 kcal)
4. Carbohydrate (4 kcal)
తృణధాన్యాల ప్రోటీన్లలో పరిమిత అమైనో ఆమ్లం
1. వాలైన్
2. ల్యూసిన్
3. మిథియోనిన్
4. లైసిన్
సమాధానం
D. లైసిన్
The limiting amino acid in cereal proteins is
1. Valine
2. Leucine
3. Methionine
4. Lysine
ఏ తృణధాన్యం లేదా చిరుధాన్యం కాల్షియంకు అత్యంత సమృద్ధ వనరు?
1. బియ్యం
2. రాగి
3. మొక్కజొన్న
4. గోధుమ
సమాధానం
B. రాగి
Which cereal or millet is the richest source of calcium?
1. Rice
2. Ragi
3. Maize
4. Wheat
ప్రోటీన్‌కు అత్యంత సమృద్ధమైన శాకాహార వనరు
1. సోయాబీన్
2. శనగలు
3. బియ్యం
4. వేరుశనగ
సమాధానం
A. సోయాబీన్
The richest vegetable source of protein is
1. Soybean
2. Bengal gram
3. Rice
4. Groundnut
వీటిలో విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన సహజ వనరు
1. నారింజ
2. ఉసిరి
3. ఆపిల్
4. ద్రాక్ష
సమాధానం
B. ఉసిరి
The richest natural source of vitamin C among these is
1. Orange
2. Amla
3. Apple
4. Grapes
పాలలోని ప్రధాన ప్రోటీన్
1. కేసిన్
2. కెరాటిన్
3. జీన్
4. జెలటిన్
సమాధానం
A. కేసిన్
The chief protein of milk is
1. Casein
2. Keratin
3. Zein
4. Gelatin
పాల చక్కెర
1. మాల్టోజ్
2. సుక్రోజ్
3. ఫ్రక్టోజ్
4. లాక్టోజ్
సమాధానం
D. లాక్టోజ్
Milk sugar is
1. Maltose
2. Sucrose
3. Fructose
4. Lactose
పాలు దేనికి తక్కువ వనరు?
1. రైబోఫ్లావిన్
2. కాల్షియం
3. ఇనుము
4. ప్రోటీన్
సమాధానం
C. ఇనుము
Milk is a poor source of
1. Riboflavin
2. Calcium
3. Iron
4. Protein
పచ్చి గుడ్డు తెల్లసొనలోని అవిడిన్ దేనిని బంధిస్తుంది?
1. ఫోలిక్ ఆమ్లం
2. నియాసిన్
3. బయోటిన్
4. థయామిన్
సమాధానం
C. బయోటిన్
Raw egg white contains avidin, which binds
1. Folic acid
2. Niacin
3. Biotin
4. Thiamine
విటమిన్ B12 కేవలం దేనిలో లభిస్తుంది?
1. పండ్లు
2. జంతు సంబంధ ఆహారాలు
3. ఆకుకూరలు
4. తృణధాన్యాలు
సమాధానం
B. జంతు సంబంధ ఆహారాలు
Vitamin B12 is found only in
1. Fruits
2. Foods of animal origin
3. Green leafy vegetables
4. Cereals
వీటిలో ఏ ధాన్యం ఇనుము కంటెంట్‌కు ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి?
1. సగ్గుబియ్యం
2. మొక్కజొన్న
3. పాలిష్ చేసిన బియ్యం
4. సజ్జలు
సమాధానం
D. సజ్జలు
Which of these cereals is especially known for its iron content?
1. Sago
2. Maize
3. Polished rice
4. Bajra
ప్రోటీన్ నాణ్యతను పోల్చడానికి సూచనగా వాడే ప్రోటీన్
1. గుడ్డు ప్రోటీన్
2. గోధుమ ప్రోటీన్
3. జెలటిన్
4. మొక్కజొన్న ప్రోటీన్
సమాధానం
A. గుడ్డు ప్రోటీన్
The protein used as a reference for comparing protein quality is
1. Egg protein
2. Wheat protein
3. Gelatin
4. Maize protein
కొవ్వు చేపలు దేనికి మంచి వనరు?
1. పిండి పదార్థం
2. విటమిన్ C
3. ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు
4. పీచు పదార్థం
సమాధానం
C. ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు
Fatty fish are a good source of
1. Starch
2. Vitamin C
3. Omega-3 fatty acids
4. Dietary fibre
క్రియాత్మక వర్గీకరణలో తృణధాన్యాలు ప్రధానంగా
1. శక్తినిచ్చే ఆహారాలు
2. నియంత్రించే ఆహారాలు
3. శరీర నిర్మాణ ఆహారాలు
4. రక్షక ఆహారాలు
సమాధానం
A. శక్తినిచ్చే ఆహారాలు
In functional grouping, cereals are mainly
1. Energy-giving foods
2. Regulating foods
3. Body-building foods
4. Protective foods
ఆవు పాలతో పోలిస్తే తల్లి పాలలో ఎక్కువగా ఉండేది
1. కాల్షియం
2. కేసిన్
3. ప్రోటీన్
4. లాక్టోజ్
సమాధానం
D. లాక్టోజ్
Compared with cow's milk, human milk has more
1. Calcium
2. Casein
3. Protein
4. Lactose
తృణధాన్యాలలో లేని విటమిన్ ఏది?
1. రైబోఫ్లావిన్
2. విటమిన్ C
3. నియాసిన్
4. థయామిన్
సమాధానం
B. విటమిన్ C
Which vitamin is absent in cereals?
1. Riboflavin
2. Vitamin C
3. Niacin
4. Thiamine
ధాన్యాలు, పప్పులు మొలకెత్తడం వల్ల ప్రధానంగా పెరిగేది
1. కొలెస్ట్రాల్
2. కొవ్వు
3. సోడియం
4. విటమిన్ C
సమాధానం
D. విటమిన్ C
Sprouting of grains and pulses mainly increases
1. Cholesterol
2. Fat
3. Sodium
4. Vitamin C
పచ్చి పప్పులలో ఉండే పోషక వ్యతిరేక కారకం
1. కేసిన్
2. లాక్టేజ్
3. ట్రిప్సిన్ నిరోధకం
4. అవిడిన్
సమాధానం
C. ట్రిప్సిన్ నిరోధకం
Raw pulses contain the anti-nutritional factor
1. Casein
2. Lactase
3. Trypsin inhibitor
4. Avidin
ఆహారంలో తినదగిన భాగం అంటే
1. కొన్న ఆహారం మొత్తం
2. వండిన బరువు మాత్రమే
3. తొక్క, గింజ వంటి వ్యర్థాలను తీసివేసిన తర్వాత మిగిలే భాగం
4. పీచు అధికంగా ఉండే భాగం మాత్రమే
సమాధానం
C. తొక్క, గింజ వంటి వ్యర్థాలను తీసివేసిన తర్వాత మిగిలే భాగం
The edible portion of a food is
1. The whole food as bought
2. The cooked weight only
3. The part left after removing waste like peel and seed
4. The part rich in fibre only
హీమ్ ఇనుముకు మంచి వనరైన ఆహారం ఏది?
1. కాలేయం
2. ఖర్జూరం
3. పాలకూర
4. బెల్లం
సమాధానం
A. కాలేయం
Which food is a good source of haem iron?
1. Liver
2. Dates
3. Spinach
4. Jaggery
అన్నం, పప్పు కలిపి తింటే మెరుగైన ప్రోటీన్ లభిస్తుంది, ఎందుకంటే
1. పప్పులో సొంత అమైనో ఆమ్లాలు ఉండవు
2. పప్పులోని లైసిన్ బియ్యంలోని లోపాన్ని పూరిస్తుంది
3. పప్పు కంటే బియ్యంలో కొవ్వు ఎక్కువ
4. బియ్యంలో విటమిన్ B12 ఉంటుంది
సమాధానం
B. పప్పులోని లైసిన్ బియ్యంలోని లోపాన్ని పూరిస్తుంది
Rice and dal eaten together give a better protein because
1. Dal has no amino acids of its own
2. Lysine of dal makes up for lack in rice
3. Rice has more fat than dal
4. Rice contains vitamin B12
బియ్యాన్ని పాలిష్ చేయడం వల్ల ప్రధానంగా తగ్గేది
1. కాల్షియం
2. విటమిన్ D
3. కొలెస్ట్రాల్
4. థయామిన్
సమాధానం
D. థయామిన్
Polishing of rice mainly reduces
1. Calcium
2. Vitamin D
3. Cholesterol
4. Thiamine
వీటిలో కొలెస్ట్రాల్ ఉండేది ఏది?
1. నెయ్యి
2. వేరుశనగ నూనె
3. నువ్వుల నూనె
4. పొద్దుతిరుగుడు నూనె
సమాధానం
A. నెయ్యి
Which of these contains cholesterol?
1. Ghee
2. Groundnut oil
3. Sesame oil
4. Sunflower oil
వీటిలో కనిపించే కొవ్వు (విజిబుల్ ఫ్యాట్) ఏది?
1. గుడ్డు సొనలోని కొవ్వు
2. నెయ్యి
3. వేరుశనగ గింజలోని కొవ్వు
4. పాలలోని కొవ్వు
సమాధానం
B. నెయ్యి
Which of these is a visible fat?
1. Fat in egg yolk
2. Ghee
3. Fat in groundnut kernel
4. Fat in milk
ఆకుకూరలలోని ఇనుము సరిగా శోషణ కాకపోవడానికి ప్రధాన కారణం
1. విటమిన్ C
2. ఆక్సలేట్లు, ఫైటేట్లు
3. లాక్టోజ్
4. కేసిన్
సమాధానం
B. ఆక్సలేట్లు, ఫైటేట్లు
Iron of green leafy vegetables is poorly absorbed mainly because of
1. Vitamin C
2. Oxalates and phytates
3. Lactose
4. Casein
చక్కెరను 'ఖాళీ క్యాలరీల' వనరు అంటారు, ఎందుకంటే అది ఇస్తుంది
1. ప్రోటీన్ కానీ శక్తి కాదు
2. విటమిన్లు కానీ శక్తి కాదు
3. కొవ్వు, ఖనిజాలు
4. శక్తి, కానీ ఇతర పోషకాలు దాదాపు లేవు
సమాధానం
D. శక్తి, కానీ ఇతర పోషకాలు దాదాపు లేవు
Sugar is called a source of 'empty calories' because it gives
1. Protein but no energy
2. Vitamins but no energy
3. Fat and minerals
4. Energy but almost no other nutrients
ఒక ఆహారంలో 100 గ్రాములకు 50 గ్రా కార్బోహైడ్రేట్, 20 గ్రా ప్రోటీన్, 10 గ్రా కొవ్వు ఉన్నాయి. దాని శక్తి విలువ
1. 370 kcal
2. 330 kcal
3. 410 kcal
4. 480 kcal
సమాధానం
A. 370 kcal
A food has 50 g carbohydrate, 20 g protein and 10 g fat per 100 g. Its energy value is
1. 370 kcal
2. 330 kcal
3. 410 kcal
4. 480 kcal
ఒక ఆహారంలో 100 గ్రాములకు 70 గ్రా కార్బోహైడ్రేట్, 8 గ్రా ప్రోటీన్, 2 గ్రా కొవ్వు ఉన్నాయి. దాని శక్తి విలువ
1. 300 kcal
2. 360 kcal
3. 330 kcal
4. 390 kcal
సమాధానం
C. 330 kcal
A food has 70 g carbohydrate, 8 g protein and 2 g fat per 100 g. Its energy value is
1. 300 kcal
2. 360 kcal
3. 330 kcal
4. 390 kcal
2000 kcal ఆహారంలో 50 గ్రా కొవ్వు ఉంది. కొవ్వు నుండి శక్తి శాతం
1. 25%
2. 15%
3. 22.5%
4. 30%
సమాధానం
C. 22.5%
A diet of 2000 kcal has 50 g fat. The percentage of energy from fat is
1. 25%
2. 15%
3. 22.5%
4. 30%
1800 kcal ఆహారం శక్తిలో 12% ప్రోటీన్ నుండి ఇస్తుంది. ప్రోటీన్ గ్రాములలో
1. 45 గ్రా
2. 54 గ్రా
3. 60 గ్రా
4. 72 గ్రా
సమాధానం
B. 54 గ్రా
A 1800 kcal diet gives 12% of energy as protein. Protein in grams is
1. 45 g
2. 54 g
3. 60 g
4. 72 g
2000 kcal ఆహారంలో 60% శక్తి కార్బోహైడ్రేట్ నుండి వస్తుంది. కార్బోహైడ్రేట్ గ్రాములలో
1. 360 గ్రా
2. 240 గ్రా
3. 200 గ్రా
4. 300 గ్రా
సమాధానం
D. 300 గ్రా
In a 2000 kcal diet, 60% energy comes from carbohydrate. Carbohydrate in grams is
1. 360 g
2. 240 g
3. 200 g
4. 300 g
10 గ్రా ఆల్కహాల్ (7 kcal/గ్రా) ఇచ్చే శక్తి
1. 70 kcal
2. 90 kcal
3. 28 kcal
4. 40 kcal
సమాధానం
A. 70 kcal
Energy given by 10 g of alcohol (7 kcal/g) is
1. 70 kcal
2. 90 kcal
3. 28 kcal
4. 40 kcal
25 గ్రా స్వచ్ఛమైన కొవ్వులోని శక్తి
1. 175 kcal
2. 225 kcal
3. 100 kcal
4. 250 kcal
సమాధానం
B. 225 kcal
Energy in 25 g of pure fat is
1. 175 kcal
2. 225 kcal
3. 100 kcal
4. 250 kcal
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పప్పులు లైసిన్‌లో సమృద్ధమైనవి కానీ మిథియోనిన్‌లో పేదవి. 2. తృణధాన్యాలు లైసిన్‌లో సమృద్ధమైనవి కానీ మిథియోనిన్‌లో పేదవి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Pulses are rich in lysine but poor in methionine. 2. Cereals are rich in lysine but poor in methionine.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పచ్చి తృణధాన్యాలలో 20-25% ప్రోటీన్ ఉంటుంది, పప్పుల కంటే ఎక్కువ. 2. సోయాబీన్‌లో సుమారు 40% ప్రోటీన్ ఉంటుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Raw cereals have 20-25% protein, more than pulses. 2. Soybean has about 40% protein.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పాలు కాల్షియం, రైబోఫ్లావిన్‌లకు సమృద్ధమైనవి. 2. పాలు ఇనుము, విటమిన్ C కి సమృద్ధ వనరు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Milk is rich in calcium and riboflavin. 2. Milk is a rich source of iron and vitamin C.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. బాగా పాలిష్ చేసిన బియ్యంలో ముడి బియ్యం కంటే ఎక్కువ థయామిన్ ఉంటుంది. 2. పారాబాయిలింగ్ బియ్యంలో B విటమిన్లను ఎక్కువగా నిలుపుతుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Highly polished rice has more thiamine than brown rice. 2. Parboiling retains more B vitamins in rice.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. గుడ్డు పచ్చసొన విటమిన్ A, ఇనుమును ఇస్తుంది. 2. పచ్చి గుడ్డు తెల్లసొన బయోటిన్‌కు సమృద్ధ వనరు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Egg yolk gives vitamin A and iron. 2. Raw egg white is a rich source of biotin.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ఆకుకూరలు విటమిన్ B12 కి మంచి వనరులు. 2. ఆకుకూరలు కెరోటిన్‌కు మంచి వనరులు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Green leafy vegetables are good sources of vitamin B12. 2. Green leafy vegetables are good sources of carotene.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. వంట నూనెలలో కొలెస్ట్రాల్ ఉండదు. 2. నెయ్యిలో కొలెస్ట్రాల్ ఉంటుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the following statements is/are correct? 1. Vegetable oils contain no cholesterol. 2. Ghee contains cholesterol.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. కొవ్వు గ్రాముకు 4 kcal ఇస్తుంది. 2. కార్బోహైడ్రేట్, ప్రోటీన్ ఒక్కొక్కటి గ్రాముకు 4 kcal ఇస్తాయి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Fat gives 4 kcal/g. 2. Carbohydrate and protein give 4 kcal/g each.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. తల్లి పాలలో ఆవు పాల కంటే తక్కువ ప్రోటీన్ ఉంటుంది. 2. గేదె పాలలో ఆవు పాల కంటే తక్కువ కొవ్వు ఉంటుంది.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Human milk has less protein than cow's milk. 2. Buffalo milk has less fat than cow's milk.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. తృణధాన్యాలలో విటమిన్ C పుష్కలంగా ఉంటుంది. 2. ఉసిరి విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన సహజ వనరు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin C is found in plenty in cereals. 2. Amla is the richest natural source of vitamin C.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. రాగి కాల్షియంకు సమృద్ధమైనది. 2. సజ్జలు ఇనుముకు సమృద్ధమైనవి.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the following statements is/are correct? 1. Ragi is rich in calcium. 2. Bajra is rich in iron.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. కొవ్వు చేపలు ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలను అందిస్తాయి. 2. సముద్ర చేపలు అయోడిన్‌కు వనరు.
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Which of the following statements is/are correct? 1. Fatty fish provide omega-3 fatty acids. 2. Marine fish are a source of iodine.
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice