విటమిన్లు మరియు ఖనిజాలు; పోషకాల పరస్పర సంబంధాలు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

• విటమిన్లు అతి తక్కువ మోతాదులో అవసరమయ్యే సేంద్రీయ సూక్ష్మపోషకాలు: A, D, E, K కొవ్వులో కరిగేవి; B-కాంప్లెక్స్ మరియు C నీటిలో కరిగేవి.
• ముఖ్య లోప వ్యాధులు: విటమిన్ A (రేచీకటి, జెరాఫ్తాల్మియా), D (రికెట్స్), B1 (బెరిబెరి), B2 (చీలోసిస్), నియాసిన్ (పెల్లాగ్రా), B12 (పెర్నీషియస్ రక్తహీనత), C (స్కర్వీ), ఇనుము (రక్తహీనత), అయోడిన్ (గాయిటర్), కాల్షియం (ఆస్టియోపొరోసిస్).
• పోషకాలు కలిసి పనిచేస్తాయి: విటమిన్ D కాల్షియంతో, విటమిన్ C ఇనుముతో, ఫోలేట్ B12 తో, ట్రిప్టోఫాన్ నియాసిన్‌తో, విటమిన్ E PUFA తో.

విటమిన్లు: ప్రాథమికాలు

కొవ్వులో కరిగే విటమిన్లు

విటమిన్ A (రెటినాల్)

• విధులు: చూపు (రెటీనాలో రోడాప్సిన్, మసక వెలుతురులో చూపు), ఆరోగ్యకరమైన చర్మం మరియు శ్లేష్మ పొరలు, పెరుగుదల, రోగనిరోధక శక్తి.
• వనరులు: కాలేయం, గుడ్డు పచ్చసొన, పాలు, వెన్న, నెయ్యి, చేప కాలేయ నూనె (ముందే ఏర్పడిన రూపం); ఆకుకూరలు, క్యారెట్, పసుపు మరియు నారింజ రంగు పండ్లు, పండిన మామిడి, బొప్పాయిలో బీటా-కెరోటిన్ (ప్రొవిటమిన్ A). బీటా-కెరోటిన్ శరీరంలో రెటినాల్‌గా మారుతుంది (6 µg బీటా-కెరోటిన్ = సుమారు 1 µg రెటినాల్).
• లోపం: రేచీకటి (నిక్టాలోపియా) మొదటి సంకేతం; కంజంక్టివల్ జెరోసిస్, బిటాట్ మచ్చలు (కంటి తెల్లగుడ్డుపై నురుగు వంటి మచ్చలు), కార్నియల్ జెరోసిస్ మరియు కెరటోమలేసియా (కార్నియా మెత్తబడటం, శాశ్వత అంధత్వం కలిగించవచ్చు); పొడిబారిన గరుకు చర్మం (ఫాలిక్యులర్ హైపర్‌కెరటోసిస్); తరచుగా ఇన్ఫెక్షన్లు.
• అధికం: హైపర్‌విటమినోసిస్ A (తలనొప్పి, వాంతులు, ఎముకల నొప్పి).
• జాతీయ కార్యక్రమం: తొమ్మిది నెలల నుండి ఐదు సంవత్సరాల వరకు పిల్లలకు షెడ్యూల్ ప్రకారం విటమిన్ A ద్రావణం ఇస్తారు (మొదటి డోసు తట్టు టీకాతో కలిపి); తాజా అధికారిక షెడ్యూల్‌ను చూడండి.

విటమిన్ D (కాల్సిఫెరాల్)

• చర్మంలో 7-డీహైడ్రోకొలెస్ట్రాల్ నుండి సూర్యకాంతి (UV-B) ద్వారా తయారవుతుంది; కాలేయం మరియు మూత్రపిండాలలో కాల్సిట్రియాల్‌గా క్రియాశీలమవుతుంది.
• విధులు: కాల్షియం మరియు ఫాస్ఫరస్ శోషణ మరియు ఎముకల ఖనిజీకరణ.
• వనరులు: సూర్యకాంతి, చేప కాలేయ నూనెలు, గుడ్డు పచ్చసొన, బలవర్ధక పాలు; మొక్క ఆహారాలలో చాలా తక్కువ.
• లోపం: పిల్లలలో రికెట్స్ (వంకర కాళ్లు, లోపలికి వంగిన మోకాళ్లు, ఫాంటనెల్ ఆలస్యంగా మూసుకోవడం, పావురం ఛాతీ, రాకిటిక్ రోజరీ); పెద్దలలో ఆస్టియోమలేసియా (ముఖ్యంగా గర్భిణులు, పాలిచ్చే స్త్రీలలో); అధికం హైపర్‌కాల్సీమియా కలిగిస్తుంది.

విటమిన్ E (టోకోఫెరాల్)

• కణ త్వచాలను మరియు PUFA ను ఆక్సీకరణ నుండి కాపాడే సహజ యాంటీఆక్సిడెంట్.
• వనరులు: కూరగాయల నూనెలు (పొద్దుతిరుగుడు, కుసుమ, గోధుమ పిండం నూనె), గింజలు, పూర్తి ధాన్యాలు.
• లోపం అరుదు: నెలలు నిండని శిశువులలో ఎర్ర రక్త కణాల విచ్ఛిన్నం (హీమోలిసిస్), నాడీ సమస్యలు. PUFA తీసుకోవడం పెరిగినప్పుడు అవసరం పెరుగుతుంది.

విటమిన్ K (ఫైలోక్వినోన్, K1; మెనాక్వినోన్, K2)

• కాలేయంలో ప్రోథ్రాంబిన్ మరియు ఇతర రక్తం గడ్డకట్టే కారకాల తయారీకి అవసరం.
• వనరులు: ఆకుకూరలు, పేగు బ్యాక్టీరియా కూడా తయారుచేస్తుంది.
• లోపం: రక్తస్రావం, ఆలస్యంగా గడ్డకట్టడం; నవజాత శిశువుల రక్తస్రావ వ్యాధి, అందుకే నవజాత శిశువులకు ఒక డోసు ఇస్తారు; ఎక్కువకాలం యాంటీబయాటిక్స్ వాడకం లేదా కొవ్వు శోషణ లోపం లోపానికి కారణం కావచ్చు.

నీటిలో కరిగే విటమిన్లు

అంశాలు: ట్రిప్టోఫాన్ నుండి నియాసిన్‌గా మార్పు: సుమారు 60 mg ట్రిప్టోఫాన్ 1 mg నియాసిన్ ఇస్తుంది. మొక్కజొన్న మరియు జొన్న ఆధారిత ఆహారాలు పెల్లాగ్రాతో ముడిపడి ఉన్నాయి (మొక్కజొన్నలో నియాసిన్ బంధితమై ఉంటుంది మరియు దాని ప్రోటీన్‌లో ట్రిప్టోఫాన్ తక్కువ; జొన్నలో లూసిన్ అధికం). విటమిన్ B12 శోషణకు కడుపు నుండి వచ్చే ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్ అవసరం. వంట మరియు నిల్వలో అత్యంత సులభంగా నశించే విటమిన్ C. థయామిన్ అవసరం కేలరీల (కార్బోహైడ్రేట్) తీసుకోవడంతో ముడిపడి ఉంటుంది. నాడీ నాళ లోపాలను నివారించడానికి గర్భధారణకు ముందు మరియు తొలి దశలో స్త్రీలకు ఫోలిక్ ఆమ్లం ఇస్తారు.

ఖనిజాలు: స్థూల మరియు సూక్ష్మ

ఖనిజాలు అకర్బన మూలకాలు. స్థూల ఖనిజాలు (రోజుకు సుమారు 100 mg కంటే ఎక్కువ అవసరం): కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్, మెగ్నీషియం, సోడియం, పొటాషియం, క్లోరైడ్, సల్ఫర్. సూక్ష్మ మూలకాలు: ఇనుము, అయోడిన్, జింక్, రాగి, ఫ్లోరిన్, సెలీనియం, క్రోమియం, మాంగనీస్, కోబాల్ట్.

కాల్షియం

• శరీర కాల్షియంలో సుమారు 99% ఎముకలు మరియు దంతాలలో ఉంటుంది. విధులు: ఎముకలు, దంతాలు, రక్తం గడ్డకట్టడం, కండరాల సంకోచం, నాడీ ప్రచోదనం.
• వనరులు: పాలు మరియు పాల ఉత్పత్తులు, రాగి, ఆకుకూరలు, ముళ్లతో తినే చిన్న చేపలు, నువ్వులు.
• శోషణకు విటమిన్ D, లాక్టోజ్ మరియు ఆమ్ల వాతావరణం సహాయపడతాయి; ఫైటేట్లు, ఆక్సలేట్లు, ఎక్కువ పీచు మరియు ఎక్కువ ఫాస్ఫరస్ దీనిని తగ్గిస్తాయి.
• లోపం: రికెట్స్, ఆస్టియోమలేసియా, ఆస్టియోపొరోసిస్, టెటనీ. బాల్యం, కౌమారం, గర్భధారణ, పాలిచ్చే కాలం మరియు వృద్ధాప్యంలో అవసరాలు ఎక్కువ.

ఫాస్ఫరస్: ఎముకలు, ATP, న్యూక్లియిక్ ఆమ్లాలు; దాదాపు అన్ని ఆహారాలలో ఉంటుంది. పెద్దలకు కాల్షియం:ఫాస్ఫరస్ సుమారు 1:1 నిష్పత్తి మంచిది.

ఇనుము

• హీమోగ్లోబిన్, మయోగ్లోబిన్ మరియు అనేక ఎంజైమ్‌లలో భాగం.
• వనరులు: కాలేయం, మాంసం (హీమ్ ఇనుము), ఆకుకూరలు, బెల్లం, పప్పుధాన్యాలు, సజ్జ, ఖర్జూరం, బీట్‌రూట్ (నాన్-హీమ్ ఇనుము).
• శోషణ: నాన్-హీమ్ ఇనుము కంటే హీమ్ ఇనుము బాగా శోషణమవుతుంది. విటమిన్ C, మాంసం కారకం మరియు ఆమ్ల వాతావరణం శోషణను పెంచుతాయి; ఫైటేట్లు, ఆక్సలేట్లు, టీ, కాఫీలోని టానిన్లు మరియు కాల్షియం దీనిని తగ్గిస్తాయి.
• లోపం: పాలిపోవడం, అలసట, ఊపిరి ఆడకపోవడం, చెంచా ఆకారపు గోళ్లు (కొయిలోనికియా), నేర్చుకునే మరియు పని సామర్థ్యం తగ్గడంతో కూడిన ఇనుము లోప (పోషకాహార) రక్తహీనత. ఇది భారతదేశంలో అత్యంత సాధారణ పోషకాహార లోపం, ప్రధానంగా స్త్రీలు, కౌమార బాలికలు మరియు చిన్న పిల్లలను ప్రభావితం చేస్తుంది. జాతీయ కార్యక్రమాలలో ఇనుము, ఫోలిక్ ఆమ్లం సప్లిమెంట్లు మరియు నులిపురుగుల నివారణ వాడతారు.
• అధిక ఇనుము (హీమోక్రోమాటోసిస్) హానికరం.

అయోడిన్

• థైరాయిడ్ హార్మోన్లు థైరాక్సిన్ (T4) మరియు ట్రైఅయోడోథైరోనిన్ (T3) లో భాగం.
• వనరులు: అయోడైజ్డ్ ఉప్పు, సముద్ర ఆహారం, సముద్ర చేపలు; ప్రాంతంలోని నీరు మరియు నేల.
• లోపం: గాయిటర్ (గలగండం), క్రెటినిజం (శిశువులలో మానసిక మరియు శారీరక వైకల్యం), హైపోథైరాయిడిజం, మృత శిశు జననాలు మరియు గర్భస్రావాలు. ఈ రుగ్మతల సమూహాన్ని అయోడిన్ లోప రుగ్మతలు (IDD) అంటారు. జాతీయ అయోడిన్ లోప రుగ్మతల నియంత్రణ కార్యక్రమం అయోడైజ్డ్ ఉప్పును ప్రోత్సహిస్తుంది (ప్రమాణం: తయారీ వద్ద 30 ppm కంటే తక్కువ కాకుండా, వినియోగదారు స్థాయిలో 15 ppm, FSSAI నిర్దేశించినట్లు).
• అయోడిన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు క్యాబేజీ, కర్ర పెండలం మరియు కొన్ని చిరుధాన్యాలలోని గాయిట్రోజెన్‌లు సమస్యను మరింత పెంచుతాయి.

ఫ్లోరిన్: తక్కువ మోతాదులు దంత క్షయం నుండి రక్షిస్తాయి; తాగునీటిలో అధికమైతే ఫ్లోరోసిస్ (మచ్చల దంతాలు, ఎముకల వైకల్యం) కలుగుతుంది. తాగునీటిలో సురక్షిత గరిష్ట పరిమితి లీటరుకు సుమారు 1.0-1.5 mg.

జింక్: పెరుగుదల, గాయాలు మానడం, రోగనిరోధక శక్తి, రుచి మరియు శుక్రకణ ఉత్పత్తికి అవసరం; లోపం పెరుగుదల మందగించడం, లైంగిక పరిపక్వత ఆలస్యం మరియు చర్మ మార్పులకు దారితీస్తుంది. పిల్లల విరేచనాలలో ORS తో పాటు జింక్ ఇస్తారు. రాగి: హీమోగ్లోబిన్ కోసం ఇనుముతో పాటు అవసరం; సెలీనియం యాంటీఆక్సిడెంట్ ఎంజైమ్‌లో భాగంగా విటమిన్ E తో పనిచేస్తుంది; మెగ్నీషియం ఎముకలు మరియు ఎంజైమ్‌లకు; సోడియం మరియు పొటాషియం ద్రవ మరియు ఆమ్ల-క్షార సమతుల్యత, నరాలు మరియు కండరాలకు (అధిక సోడియం రక్తపోటును పెంచుతుంది).

పోషకాల పరస్పర సంబంధాలు

పోలిక పట్టిక: ప్రధాన లోప వ్యాధులు

పరీక్షలో పొరపాట్లు

• రేచీకటి విటమిన్ A లోపం యొక్క తొలి సంకేతం, కానీ కెరటోమలేసియా అత్యంత తీవ్రమైనది.
• బెరిబెరి థయామిన్; పెల్లాగ్రా నియాసిన్; స్కర్వీ విటమిన్ C; వీటిని కలపవద్దు.
• విటమిన్ B12 జంతు ఆహారాలలో మాత్రమే ఉంటుంది మరియు కోబాల్ట్ కలిగి ఉంటుంది; ఫోలేట్ ఆకుకూరలలో ఉంటుంది.
• విటమిన్ D లోపం పిల్లలలో రికెట్స్, పెద్దలలో ఆస్టియోమలేసియా ఇస్తుంది.
• హీమ్ ఇనుము (జంతు) నాన్-హీమ్ ఇనుము (మొక్క) కంటే బాగా శోషణమవుతుంది.
• టీ, కాఫీ ఇనుము శోషణను తగ్గిస్తాయి, విటమిన్ C పెంచుతుంది.
• నీటిలో అధిక ఫ్లోరైడ్ ఫ్లోరోసిస్ కలిగిస్తుంది; లోపం దంత క్షయానికి అనుకూలం.
• రాగిలో కాల్షియం సమృద్ధిగా ఉంటుంది; పాలకూరలోని కాల్షియం, ఇనుము ఆక్సలేట్ల వల్ల సరిగా శోషణం కావు.

ఒక్క వాక్యంలో

• 1. విటమిన్లు A, D, E మరియు K కొవ్వులో కరుగుతాయి.
• 2. రేచీకటి విటమిన్ A లోపం వల్ల వస్తుంది.
• 3. విటమిన్ D చర్మంలో సూర్యకాంతి ద్వారా తయారవుతుంది.
• 4. రక్తం గడ్డకట్టడానికి విటమిన్ K అవసరం.
• 5. బెరిబెరి థయామిన్ లోపం వల్ల వస్తుంది.
• 6. పెల్లాగ్రాలో మూడు Dలు ఉంటాయి: డెర్మటైటిస్ (చర్మవ్యాధి), డయేరియా (విరేచనాలు), డిమెన్షియా (చిత్తవైకల్యం).
• 7. విటమిన్ B12 లో కోబాల్ట్ ఉంటుంది.
• 8. ఫోలిక్ ఆమ్లం నాడీ నాళ లోపాలను నివారిస్తుంది.
• 9. స్కర్వీ విటమిన్ C లోపం వల్ల వస్తుంది.
• 10. ఉసిరి విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన వనరు.
• 11. థైరాక్సిన్ తయారీకి అయోడిన్ అవసరం.
• 12. శరీర కాల్షియంలో సుమారు 99% ఎముకలు మరియు దంతాలలో ఉంటుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

1. కేవలం కొవ్వులో కరిగే విటమిన్లు ఉన్న సమూహం ఏది?

   1. A, D, E మరియు K
   2. B మరియు C
   3. B1, B2 మరియు C
   4. C, D మరియు K మాత్రమే
   సమాధానం

   A. A, D, E మరియు K

   Which group contains only fat-soluble vitamins?

   1. A, D, E and K
   2. B and C
   3. B1, B2 and C
   4. C, D and K only

2. విటమిన్ A లోపం యొక్క తొలి సంకేతం

   1. కెరటోమలేసియా
   2. బిటాట్ మచ్చలు
   3. రికెట్స్
   4. రేచీకటి
   సమాధానం

   D. రేచీకటి

   The earliest sign of vitamin A deficiency is

   1. Keratomalacia
   2. Bitot's spots
   3. Rickets
   4. Night blindness

3. కంజంక్టివాపై నురుగు వంటి తెల్లని మచ్చలను ఏమంటారు?

   1. పావురపు రొమ్ము
   2. చీలోసిస్
   3. కోయిలోనీకియా
   4. బిటాట్ మచ్చలు
   సమాధానం

   D. బిటాట్ మచ్చలు

   Foamy white patches on the conjunctiva are called

   1. Pigeon chest
   2. Cheilosis
   3. Koilonychia
   4. Bitot's spots

4. అంధత్వానికి దారితీసే కార్నియా మృదుత్వాన్ని ఏమంటారు?

   1. గాయిటర్
   2. ఆస్టియోమలేసియా
   3. చీలోసిస్
   4. కెరటోమలేసియా
   సమాధానం

   D. కెరటోమలేసియా

   Softening of the cornea that can lead to blindness is

   1. Goitre
   2. Osteomalacia
   3. Cheilosis
   4. Keratomalacia

5. పిల్లలలో రికెట్స్ ఏ లోపం వల్ల వస్తుంది?

   1. విటమిన్ C
   2. విటమిన్ A
   3. విటమిన్ D
   4. విటమిన్ K
   సమాధానం

   C. విటమిన్ D

   Rickets in children is caused by deficiency of

   1. Vitamin C
   2. Vitamin A
   3. Vitamin D
   4. Vitamin K

6. పెద్దలలో ఆస్టియోమలేసియా ఏ లోపం వల్ల వస్తుంది?

   1. అయోడిన్
   2. విటమిన్ E
   3. థయామిన్
   4. విటమిన్ D
   సమాధానం

   D. విటమిన్ D

   Osteomalacia in adults is due to deficiency of

   1. Iodine
   2. Vitamin E
   3. Thiamine
   4. Vitamin D

7. చర్మంలో విటమిన్ D ఏ పదార్థం నుండి తయారవుతుంది?

   1. ట్రిప్టోఫాన్
   2. ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లం
   3. 7-డీహైడ్రోకొలెస్టరాల్
   4. బీటా-కెరోటిన్
   సమాధానం

   C. 7-డీహైడ్రోకొలెస్టరాల్

   Vitamin D is made in the skin from

   1. Tryptophan
   2. Ascorbic acid
   3. 7-dehydrocholesterol
   4. Beta-carotene

8. ప్రోథ్రాంబిన్ ఏర్పడటానికి అవసరమైన విటమిన్

   1. విటమిన్ E
   2. విటమిన్ A
   3. విటమిన్ K
   4. విటమిన్ C
   సమాధానం

   C. విటమిన్ K

   The vitamin needed for the formation of prothrombin is

   1. Vitamin E
   2. Vitamin A
   3. Vitamin K
   4. Vitamin C

9. PUFA ను రక్షించే సహజ యాంటీఆక్సిడెంట్

   1. నియాసిన్
   2. విటమిన్ B12
   3. విటమిన్ D
   4. విటమిన్ E
   సమాధానం

   D. విటమిన్ E

   A natural antioxidant that protects PUFA is

   1. Niacin
   2. Vitamin B12
   3. Vitamin D
   4. Vitamin E

10. బెరిబెరి దేని లోపం వల్ల వస్తుంది?

    1. నియాసిన్
    2. థయామిన్
    3. రిబోఫ్లావిన్
    4. విటమిన్ B12
    సమాధానం

    B. థయామిన్

    Beriberi results from lack of

    1. Niacin
    2. Thiamine
    3. Riboflavin
    4. Vitamin B12

11. చీలోసిస్ మరియు యాంగులర్ స్టొమటైటిస్ ఏ లోపం యొక్క సంకేతాలు?

    1. థయామిన్
    2. విటమిన్ C
    3. విటమిన్ D
    4. రిబోఫ్లావిన్
    సమాధానం

    D. రిబోఫ్లావిన్

    Cheilosis and angular stomatitis are signs of lack of

    1. Thiamine
    2. Vitamin C
    3. Vitamin D
    4. Riboflavin

12. పెల్లాగ్రా యొక్క మూడు 'D' లు

    1. డ్వార్ఫిజం, చెవుడు, డెర్మటైటిస్
    2. డయాబెటిస్, విరేచనాలు (డిసెంట్రీ), నిర్జలీకరణం
    3. డెర్మటైటిస్, డయేరియా, డిమెన్షియా
    4. డిస్ఫేజియా, డయేరియా, డ్రాప్సీ
    సమాధానం

    C. డెర్మటైటిస్, డయేరియా, డిమెన్షియా

    The three Ds of pellagra are

    1. Dwarfism, deafness, dermatitis
    2. Diabetes, dysentery, dehydration
    3. Dermatitis, diarrhoea, dementia
    4. Dysphagia, diarrhoea, dropsy

13. పెల్లాగ్రా ఏ ఆహారంపై ఆధారపడిన వారిలో కనిపిస్తుంది?

    1. ఉడకబెట్టిన బియ్యం (పారబాయిల్డ్)
    2. పాలతో గోధుమ
    3. మొక్కజొన్న మరియు జొన్న
    4. రాగి
    సమాధానం

    C. మొక్కజొన్న మరియు జొన్న

    Pellagra is related to diets based on

    1. Parboiled rice
    2. Wheat with milk
    3. Maize and jowar
    4. Ragi

14. కోబాల్ట్ ఉన్న విటమిన్

    1. ఫోలిక్ ఆమ్లం
    2. విటమిన్ B12
    3. విటమిన్ B6
    4. రిబోఫ్లావిన్
    సమాధానం

    B. విటమిన్ B12

    The vitamin containing cobalt is

    1. Folic acid
    2. Vitamin B12
    3. Vitamin B6
    4. Riboflavin

15. శిశువులో న్యూరల్ ట్యూబ్ లోపాలను నివారించేది

    1. ఫోలిక్ ఆమ్లం
    2. విటమిన్ K
    3. విటమిన్ D
    4. అయోడిన్
    సమాధానం

    A. ఫోలిక్ ఆమ్లం

    Neural tube defects in the baby are prevented by adequate

    1. Folic acid
    2. Vitamin K
    3. Vitamin D
    4. Iodine

16. పెర్నీషియస్ రక్తహీనత దేని లోపం వల్ల వస్తుంది?

    1. ఇనుము మాత్రమే
    2. విటమిన్ C
    3. జింక్
    4. విటమిన్ B12 లేదా ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్
    సమాధానం

    D. విటమిన్ B12 లేదా ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్

    Pernicious anaemia is due to lack of

    1. Iron only
    2. Vitamin C
    3. Zinc
    4. Vitamin B12 or intrinsic factor

17. స్కర్వీ ఏ లోపం వల్ల వస్తుంది?

    1. విటమిన్ C
    2. విటమిన్ B1
    3. విటమిన్ A
    4. విటమిన్ K
    సమాధానం

    A. విటమిన్ C

    Scurvy is caused by lack of

    1. Vitamin C
    2. Vitamin B1
    3. Vitamin A
    4. Vitamin K

18. విటమిన్ C దేని శోషణకు సహాయపడుతుంది?

    1. కాల్షియం మాత్రమే
    2. నాన్-హీమ్ ఇనుము
    3. విటమిన్ K
    4. సోడియం
    సమాధానం

    B. నాన్-హీమ్ ఇనుము

    Vitamin C helps in the absorption of

    1. Calcium only
    2. Non-haem iron
    3. Vitamin K
    4. Sodium

19. శరీరంలోని కాల్షియంలో సుమారు 99% ఎక్కడ ఉంటుంది?

    1. రక్తం
    2. కండరాలు
    3. కాలేయం
    4. ఎముకలు మరియు దంతాలు
    సమాధానం

    D. ఎముకలు మరియు దంతాలు

    About 99% of the body's calcium is found in

    1. Blood
    2. Muscles
    3. Liver
    4. Bones and teeth

20. కాల్షియం శోషణను తగ్గించే అంశం ఏది?

    1. ఆమ్ల వాతావరణం
    2. విటమిన్ D
    3. ఆక్సలేట్లు మరియు ఫైటేట్లు
    4. లాక్టోజ్
    సమాధానం

    C. ఆక్సలేట్లు మరియు ఫైటేట్లు

    Which factor reduces calcium absorption?

    1. Acid medium
    2. Vitamin D
    3. Oxalates and phytates
    4. Lactose

21. భోజనంతో తీసుకుంటే ఇనుము శోషణను తగ్గించే పానీయం ఏది?

    1. టీ
    2. నారింజ రసం
    3. నిమ్మరసం
    4. ఉసిరి రసం
    సమాధానం

    A. టీ

    Which beverage reduces iron absorption when taken with meals?

    1. Tea
    2. Orange juice
    3. Lemon juice
    4. Amla juice

22. నాన్-హీమ్ ఇనుముతో పోలిస్తే హీమ్ ఇనుము

    1. తక్కువగా శోషించబడుతుంది
    2. బాగా శోషించబడుతుంది
    3. మొక్కలలో మాత్రమే ఉంటుంది
    4. అసలు శోషించబడదు
    సమాధానం

    B. బాగా శోషించబడుతుంది

    Haem iron compared with non-haem iron is

    1. Absorbed less
    2. Absorbed better
    3. Found only in plants
    4. Not absorbed at all

23. చెంచా ఆకారపు గోళ్లు (కోయిలోనీకియా) దేనిని సూచిస్తాయి?

    1. విటమిన్ A లోపం
    2. జింక్ అధికం
    3. ఇనుము లోపం
    4. అయోడిన్ లోపం
    సమాధానం

    C. ఇనుము లోపం

    Spoon-shaped nails (koilonychia) suggest

    1. Vitamin A deficiency
    2. Zinc excess
    3. Iron deficiency
    4. Iodine deficiency

24. గాయిటర్ మరియు క్రెటినిజం ఏ లోపం వల్ల వస్తాయి?

    1. ఫ్లోరిన్
    2. కాల్షియం
    3. జింక్
    4. అయోడిన్
    సమాధానం

    D. అయోడిన్

    Goitre and cretinism result from lack of

    1. Fluorine
    2. Calcium
    3. Zinc
    4. Iodine

25. త్రాగునీటిలో ఫ్లోరైడ్ అధికంగా ఉంటే వచ్చే వ్యాధి

    1. గాయిటర్
    2. ఫ్లోరోసిస్
    3. రికెట్స్
    4. స్కర్వీ
    సమాధానం

    B. ఫ్లోరోసిస్

    Excess fluoride in drinking water causes

    1. Goitre
    2. Fluorosis
    3. Rickets
    4. Scurvy

26. పిల్లల విరేచనాలలో ORS తో పాటు ఇచ్చే ఖనిజం ఏది?

    1. జింక్
    2. ఫ్లోరిన్
    3. ఇనుము
    4. అయోడిన్
    సమాధానం

    A. జింక్

    Which mineral is given along with ORS in childhood diarrhoea?

    1. Zinc
    2. Fluorine
    3. Iron
    4. Iodine

27. విటమిన్ E తో కలిసి యాంటీఆక్సిడెంట్‌గా పనిచేసే ఖనిజం

    1. ఫ్లోరిన్
    2. అయోడిన్
    3. సెలీనియం
    4. సోడియం
    సమాధానం

    C. సెలీనియం

    The mineral working with vitamin E as an antioxidant is

    1. Fluorine
    2. Iodine
    3. Selenium
    4. Sodium

28. ట్రిప్టోఫాన్ నుండి నియాసిన్ మార్పిడికి సుమారు ఎంత అవసరం?

    1. 1 mg నియాసిన్‌కు 600 mg ట్రిప్టోఫాన్
    2. 1 mg నియాసిన్‌కు 1 mg ట్రిప్టోఫాన్
    3. 1 mg నియాసిన్‌కు 6 mg ట్రిప్టోఫాన్
    4. 1 mg నియాసిన్‌కు 60 mg ట్రిప్టోఫాన్
    సమాధానం

    D. 1 mg నియాసిన్‌కు 60 mg ట్రిప్టోఫాన్

    The conversion of tryptophan to niacin requires about

    1. 600 mg tryptophan for 1 mg niacin
    2. 1 mg tryptophan for 1 mg niacin
    3. 6 mg tryptophan for 1 mg niacin
    4. 60 mg tryptophan for 1 mg niacin

29. ఒక ఆహారం 180 mg ట్రిప్టోఫాన్ ఇస్తుంది. దాని నుండి శరీరం తయారుచేయగల నియాసిన్

    1. 3 mg
    2. 30 mg
    3. 18 mg
    4. 0.3 mg
    సమాధానం

    A. 3 mg

    A diet gives 180 mg tryptophan. The niacin that the body can make from it is

    1. 3 mg
    2. 30 mg
    3. 18 mg
    4. 0.3 mg

30. 120 µg బీటా-కెరోటిన్‌కు సమానమైన రెటినాల్ (6 µg = 1 µg రెటినాల్)

    1. 720 µg
    2. 20 µg
    3. 6 µg
    4. 60 µg
    సమాధానం

    B. 20 µg

    The retinol equivalent of 120 µg beta-carotene (6 µg = 1 µg retinol) is

    1. 720 µg
    2. 20 µg
    3. 6 µg
    4. 60 µg

31. ఒక ఆహారంలో 12 mg ముందే ఏర్పడిన నియాసిన్ మరియు 120 mg ట్రిప్టోఫాన్ ఉన్నాయి. నియాసిన్ ఈక్వివలెంట్లు

    1. 24 mg
    2. 13 mg
    3. 14 mg
    4. 12 mg
    సమాధానం

    C. 14 mg

    A diet has 12 mg preformed niacin and 120 mg tryptophan. The niacin equivalents are

    1. 24 mg
    2. 13 mg
    3. 14 mg
    4. 12 mg

32. ఒక ఆహారం 20 mg ఇనుమును ఇస్తుంది, అందులో 10% శోషించబడుతుంది. శోషించబడిన ఇనుము

    1. 0.2 mg
    2. 10 mg
    3. 20 mg
    4. 2 mg
    సమాధానం

    D. 2 mg

    A diet gives 20 mg iron, of which 10% is absorbed. Iron absorbed is

    1. 0.2 mg
    2. 10 mg
    3. 20 mg
    4. 2 mg

33. పాలలో 100 mL కు 120 mg కాల్షియం ఉంది. 250 mL లో కాల్షియం

    1. 300 mg
    2. 480 mg
    3. 120 mg
    4. 240 mg
    సమాధానం

    A. 300 mg

    Milk has 120 mg calcium per 100 mL. Calcium in 250 mL is

    1. 300 mg
    2. 480 mg
    3. 120 mg
    4. 240 mg

34. 15 ppm వద్ద అయోడైజ్ చేసిన ఉప్పులో ప్రతి కిలోగ్రాముకు ఉండే అయోడిన్

    1. 15 g
    2. 15 mg
    3. 150 mg
    4. 1.5 mg
    సమాధానం

    B. 15 mg

    Salt iodised at 15 ppm contains iodine per kg of

    1. 15 g
    2. 15 mg
    3. 150 mg
    4. 1.5 mg

35. ఆహారంలో ఏది ఎక్కువైతే విటమిన్ E అవసరం పెరుగుతుంది?

    1. ప్రోటీన్
    2. సోడియం
    3. PUFA
    4. పీచు పదార్థం (ఫైబర్)
    సమాధానం

    C. PUFA

    The need for vitamin E rises when the diet has more

    1. Protein
    2. Sodium
    3. PUFA
    4. Fibre

36. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. విటమిన్ B12 జంతు ఆహారాలలో మాత్రమే లభిస్తుంది. 2. ఫోలిక్ ఆమ్లం ఆకుకూరలలో లభిస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin B12 is found only in animal foods. 2. Folic acid is found in green leafy vegetables.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

37. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. విటమిన్ A నీటిలో కరిగే విటమిన్. 2. విటమిన్ A లోపం వల్ల రేచీకటి రావచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin A is a water-soluble vitamin. 2. Vitamin A deficiency can cause night blindness.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

38. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. కార్బోహైడ్రేట్ తీసుకోవడం పెరిగితే థయామిన్ అవసరం పెరుగుతుంది. 2. రిబోఫ్లావిన్ సూర్యకాంతి వల్ల సులభంగా నశిస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. Thiamine need rises with higher carbohydrate intake. 2. Riboflavin is easily destroyed by sunlight.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

39. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. విటమిన్ C ఇనుము శోషణను తగ్గిస్తుంది. 2. అధిక కాల్షియం తీసుకోవడం ఇనుము శోషణను తగ్గించవచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin C reduces iron absorption. 2. High calcium intake can reduce iron absorption.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

40. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. రాగి కాల్షియంకు గొప్ప వనరు. 2. పాలకూరలోని ఆక్సలేట్ల వల్ల దానిలోని కాల్షియం బాగా శోషించబడుతుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Ragi is a rich source of calcium. 2. Spinach calcium is well absorbed because of its oxalates.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

41. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. అయోడిన్ థైరాక్సిన్‌లో భాగం. 2. అయోడిన్ లోపం వల్ల క్రెటినిజం రావచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. Iodine is part of thyroxine. 2. Iodine deficiency can cause cretinism.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

42. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. విటమిన్ K ను పేగులోని బ్యాక్టీరియా సంశ్లేషణ చేయగలదు. 2. నవజాత శిశువులో రక్తస్రావ వ్యాధి విటమిన్ C లోపం వల్ల వస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin K can be synthesised by intestinal bacteria. 2. Haemorrhagic disease of the newborn is due to lack of vitamin C.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

43. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. వంట చేసేటప్పుడు విటమిన్ C అత్యంత స్థిరమైన విటమిన్. 2. ఉసిరి విటమిన్ C కి అత్యంత సమృద్ధమైన సహజ వనరు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vitamin C is the most stable vitamin to cooking. 2. Amla is the richest natural source of vitamin C.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

44. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. ఇనుము లోపం రక్తహీనత భారతదేశంలో అత్యంత సాధారణ పోషకాహార లోపం. 2. హిమోగ్లోబిన్‌లో అయోడిన్ ఉంటుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Iron deficiency anaemia is the commonest nutritional deficiency in India. 2. Haemoglobin contains iodine.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

45. కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన/ప్రకటనలు ఏవి? 1. అధికంగా తీసుకున్న నీటిలో కరిగే విటమిన్లు ఎక్కువగా కాలేయంలో నిల్వ అవుతాయి. 2. విటమిన్ A అధికమైతే విషపూరితం కావచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Excess water-soluble vitamins are mostly stored in the liver. 2. Excess vitamin A can be toxic.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2