విద్యా దృక్పథాలు మరియు విద్యా విధానం · Chapter 5

సమకాలీన అంశాలు I

గుర్తుంచుకోవలసినవి

విద్య ప్రజాస్వామ్యానికి, సమన్యాయానికి సేవ చేస్తుంది. ప్రజాస్వామ్య పాఠశాల ప్రతి బిడ్డకూ సమాన స్వరం, అవకాశం ఇస్తుంది; సమన్యాయం (equity) ఒక అడుగు ముందుకు వెళ్లి వెనుక నుంచి మొదలయ్యే వారికి అదనపు సహాయం ఇస్తుంది.
విద్య ఒక పెట్టుబడి కూడా. విద్యపై ఖర్చు నైపుణ్యాలను, ఆదాయాన్ని, జాతీయ వృద్ధిని పెంచుతుందని మానవ మూలధన సిద్ధాంతం చెబుతుంది.
అక్షరాస్యత, లింగం, జనాభా, వలస అనేవి ముడిపడిన అంశాలు. సాక్షర్ భారత్ (2009) వయోజన మహిళల అక్షరాస్యతను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; జనాభా విద్య, లింగ సున్నితత్వం, వలస పిల్లలకు మద్దతు ఉపాధ్యాయుని పనిలో భాగం.

ప్రజాస్వామ్యం మరియు విద్య

ప్రజాస్వామ్యం కేవలం ప్రభుత్వ రూపం కాదు; కలిసి జీవించే విధానం. జాన్ డ్యూయీ (John Dewey) ప్రజాస్వామ్య సమాజాన్ని ప్రజలు ఆసక్తులను పంచుకుని అన్ని వర్గాలతో స్వేచ్ఛగా సంభాషించే సమాజంగా వర్ణించాడు.

ప్రజాస్వామ్య విలువలు: స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, న్యాయం, గౌరవం, వైవిధ్యం పట్ల గౌరవం (రాజ్యాంగ ప్రవేశికలోని విలువలు).
ప్రజాస్వామ్యం కోసం విద్య: హక్కులు, విధులు, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, సహనం, భాగస్వామ్యం, చట్ట పాలన పట్ల గౌరవాన్ని బోధిస్తుంది.
ప్రజాస్వామ్య తరగతి గది: పిల్లలు ప్రశ్నలు అడగవచ్చు, సమూహాల్లో పనిచేయవచ్చు, నిర్ణయాల్లో పాల్గొనవచ్చు, ఉపాధ్యాయుడు భయం బదులు ప్రోత్సాహాన్ని వాడతాడు.
పాఠశాలల ప్రజాస్వామ్య పరిపాలన: పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీలు, విద్యార్థి మండళ్లు, తల్లిదండ్రి-ఉపాధ్యాయ సంఘాలు, పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక.
రాజ్యాంగ మద్దతు: ఆర్టికల్ 21A (ఉచిత, నిర్బంధ విద్య, 6 నుంచి 14 ఏళ్లు), ఆర్టికల్ 29, 30 (మైనారిటీల సాంస్కృతిక, విద్యా హక్కులు), ఆర్టికల్ 15(4), 46 (బలహీన వర్గాల సంరక్షణ).

సమానత్వం మరియు సమన్యాయం (Equity)

సమానత్వం	సమన్యాయం
అందరికీ ఒకే ఇన్‌పుట్	అవసరం ఆధారంగా భిన్న సహాయం
అందరినీ ఒకేలా చూస్తుంది	వెనుకబడిన వారికి అదనపు సహాయంతో చూస్తుంది
ఉదాహరణ: అందరికీ ఒకే పాఠ్యపుస్తకం	ఉదాహరణ: అవసరమైన వారికి ఉచిత పాఠ్యపుస్తకాలు, హాస్టళ్లు, ర్యాంపులు, నివారణ తరగతులు
అధికారిక న్యాయం	నిజమైన లేదా సారభూత న్యాయం

విద్యావకాశాల సమానత్వానికి మూడు భాగాలు: సమాన అందుబాటు, సమాన భాగస్వామ్యం, సమాన ఫలితాలు.
అడ్డంకులు: పేదరికం, కులం, లింగం, వైకల్యం, భాష, దూరం, బాల కార్మికత.
పరిష్కారాలు: రిజర్వేషన్, స్కాలర్‌షిప్‌లు, నివాస పాఠశాలలు, ఉచిత భోజనం, వారధి కోర్సులు, RTE కింద ప్రత్యేక శిక్షణ, ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో ప్రవేశ స్థాయిలో వెనుకబడిన పిల్లలకు 25% సీట్లు (RTE సెక్షన్ 12(1)(c)).
కొఠారీ కమిషన్ ప్రతిపాదించిన ఉమ్మడి పాఠశాల వ్యవస్థ ధనిక, పేద అనే తేడా లేకుండా పిల్లలందరూ నాణ్యమైన పొరుగు పాఠశాలల్లో చదవాలని కోరుతుంది.
ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరమైన సమూహాలకు NEP 2020 వాడే పదం సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన సమూహాలు (SEDGs).

విద్యలో నాణ్యత

నాణ్యత అంటే విద్యావ్యవస్థ అభ్యాసకుల, సమాజ అవసరాలను ఎంత బాగా తీరుస్తుందో. దీనికి అనేక కోణాలు ఉన్నాయి.

ఇన్‌పుట్ నాణ్యత: ఉపాధ్యాయులు, భవనాలు, పుస్తకాలు, ప్రయోగశాలలు, నిధులు.
ప్రక్రియ నాణ్యత: బోధనా పద్ధతులు, తరగతి వాతావరణం, మూల్యాంకనం, పాఠశాల నాయకత్వం.
ఫలిత నాణ్యత: అభ్యసన ఫలితాలు, నైపుణ్యాలు, విలువలు, ఉపాధి అర్హత.
సందర్భ నాణ్యత: అభ్యాసకుని జీవితం, సమాజానికి సంబంధం.

నాణ్యత మెరుగుపరచే మార్గాలు: ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, కృత్య ఆధారిత మరియు బాలకేంద్రిత బోధన, నిరంతర, సమగ్ర మూల్యాంకనం, తక్కువ విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి, ICT వినియోగం, బలమైన పాఠశాల పర్యవేక్షణ, సమాజ భాగస్వామ్యం, పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానంపై శ్రద్ధ. సంపూర్ణ నాణ్యతా నిర్వహణ (Total Quality Management, TQM) నిరంతర మెరుగుదల, బృంద కృషి, వినియోగదారు (అభ్యాసకుని) సంతృప్తి అనే పరిశ్రమ ఆలోచనను విద్యలోకి తెస్తుంది. నాణ్యత, సమన్యాయం కలిసి సాగాలి; పేద పిల్లలను మినహాయించే మంచి పాఠశాల మంచి వ్యవస్థ కాదు. RTE చట్టం "నాణ్యత"ను నియమాల రూపంలో చెబుతుంది: విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి, భవనాలు, పని దినాలు, బోధనా గంటలు.

విద్యా అర్థశాస్త్రం

విద్యా అర్థశాస్త్రం విద్యను ఉత్పత్తి చేయడానికి వనరులు ఎలా వాడతారో, విద్య ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఎలా తోడ్పడుతుందో అధ్యయనం చేస్తుంది.

మానవ మూలధన సిద్ధాంతం (థియోడర్ షుల్ట్జ్ (Theodore Schultz), గ్యారీ బెకర్ (Gary Becker)తో ముడిపడింది): యంత్రాలు భౌతిక మూలధనాన్ని నిర్మించినట్లే, విద్య, ఆరోగ్యంపై ఖర్చు ప్రజల నైపుణ్యాలను నిర్మించి ఉత్పాదకతను పెంచుతుంది.
విద్య వినియోగం మరియు పెట్టుబడిగా: ఇది ఇప్పుడు సంతృప్తిని (వినియోగం), తరువాత ఆదాయాన్ని (పెట్టుబడి) ఇస్తుంది.
వ్యక్తిగత రాబడి మరియు సామాజిక రాబడి: వ్యక్తిగత రాబడి వ్యక్తికి లాభాలు (ఎక్కువ ఆదాయం); సామాజిక రాబడి సమాజానికి లాభాలు (మెరుగైన ఆరోగ్యం, తక్కువ నేరాలు, పౌరసత్వం, వృద్ధి).
వ్యయ భావనలు: ప్రత్యక్ష వ్యయం (ఫీజులు, పుస్తకాలు), పరోక్ష వ్యయం (చదివేటప్పుడు కోల్పోయిన ఆదాయం), యూనిట్ వ్యయం (ఒక్కో విద్యార్థికి వ్యయం).
ఆర్థిక సమకూర్పు: ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థలు, ఫీజులు, విరాళాలు, రుణాలు, సమాజ వాటాలు. కొఠారీ కమిషన్ (1964-66) జాతీయాదాయంలో 6 శాతం విద్యపై ఖర్చు చేయాలని సిఫార్సు చేసింది, NEP 2020 ప్రభుత్వ వ్యయానికి ఈ లక్ష్యాన్ని పునరుద్ఘాటిస్తుంది.
వృథా మరియు స్తబ్ధత: వృథా అంటే దశ పూర్తి చేయకముందే బడి మానడం; స్తబ్ధత అంటే ఒకే తరగతిలో ఒక సంవత్సరానికి మించి ఉండడం. రెండూ వనరులను వృథా చేస్తాయి.
మానవశక్తి ప్రణాళిక: శిక్షణ పొందిన వారి సంఖ్యను ఆర్థిక వ్యవస్థ అవసరాలకు సరిపోల్చడం.

అక్షరాస్యత మరియు సాక్షర్ భారత్

అక్షరాస్యత సరళంగా చెప్పాలంటే అర్థంతో చదవడం, రాయడం, సాధారణ లెక్కలు చేయగల సామర్థ్యం. క్రియాత్మక అక్షరాస్యత అంటే ఈ నైపుణ్యాలను రోజువారీ జీవితంలో, పనిలో వాడడం.
జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ 1988లో ప్రారంభమైంది, స్వచ్ఛంద కార్యకర్తల ద్వారా సంపూర్ణ అక్షరాస్యతా ఉద్యమ విధానాన్ని వాడింది.
సాక్షర్ భారత్ మిషన్ 8 సెప్టెంబర్ 2009న, అంటే అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యతా దినోత్సవం నాడు ప్రారంభమైంది. ఇది జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ తరువాత వయోజన విద్య యొక్క కొత్త దశ.
లక్ష్యాలు: వయోజన అక్షరాస్యతా రేటును పెంచడం, అక్షరాస్యతలో లింగ అంతరాన్ని తగ్గించడం, ప్రాంతీయ, సామాజిక, లింగ అసమానతలను తగ్గించడం. మహిళలు, SC, ST, మైనారిటీలు, బలహీన వర్గాలు ప్రాధాన్యత గల సమూహాలు. లక్ష్య సమూహం 15 ఏళ్లు, ఆపై వయసు గల వయోజనులు.
అమలు: గ్రామ పంచాయతీ స్థాయిలో లోక్ శిక్షా సమితులు, వయోజన విద్యా కేంద్రాలు. నాలుగు భాగాలు: ప్రాథమిక అక్షరాస్యత, అక్షరాస్యతానంతర, కొనసాగింపు విద్య, వృత్తి నైపుణ్యాలు.
తరువాతి కార్యక్రమం ULLAS (నవ భారత్ సాక్షరతా కార్యక్రమం) స్వచ్ఛంద ప్రాతిపదికన 15 ఏళ్లు పైబడిన వయోజనులకు అక్షరాస్యతను కొనసాగిస్తుంది; తాజా వివరాలను అధికారిక వనరుల నుంచి చూసుకోండి.
అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యతా దినోత్సవం సెప్టెంబర్ 8.

జనాభా విద్య

జనాభా విద్య, జనాభా మార్పు కారణాలను, ప్రభావాలను అభ్యాసకులు అర్థం చేసుకునేలా చేస్తుంది, తద్వారా వారు కుటుంబ పరిమాణం, వనరులు, పర్యావరణంపై బాధ్యతాయుత నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు.

ప్రధాన విషయం: జనాభా పెరుగుదల, ఆహారం, ఆరోగ్యం, గృహవసతి, పర్యావరణంపై దాని ప్రభావం; కుటుంబ సంక్షేమం; చిన్న కుటుంబ ప్రమాణం; వివాహ వయసు; లింగ సమానత్వం; వలస, పట్టణీకరణ.
ఇది లైంగిక విద్య కాదు; ఇది విస్తృతమైన సామాజిక, ఆర్థిక విషయం.
NCERT 1980లలో UNFPA మద్దతుతో జనాభా విద్యా ప్రాజెక్టును ప్రారంభించింది.
దీనిని పాఠ్యప్రణాళిక, కృత్యాలు, ప్రాజెక్టులు, పోస్టర్లు, చర్చలు, సర్వేల ద్వారా బోధించవచ్చు.
సంబంధిత భావనలు: జనాభా పరివర్తన, జనన రేటు, మరణ రేటు, సంతానోత్పత్తి, ఆధారిత నిష్పత్తి.

లింగం మరియు విద్య

సెక్స్ (sex) జీవసంబంధమైనది; లింగం (gender) అనేది పురుషులకు, స్త్రీలకు ఇచ్చిన సామాజిక పాత్ర.
లింగ పక్షపాతం: పాఠ్యపుస్తకాల్లో మూస భావనలు, బాలికలకు తక్కువ అవకాశాలు, బాల్య వివాహం, భద్రతా ఆందోళనలు, ఇంటి పని.
లింగ సున్నితమైన బోధన: తరగతిలో సమాన భాగస్వామ్యం, క్రీడలు, సైన్స్‌లో సమాన వాడకం, లింగ తటస్థ భాష, సురక్షిత మరుగుదొడ్లు, సురక్షిత పాఠశాల.
ప్రభుత్వ చర్యలు: KGBV, NPEGEL, బేటీ బచావో బేటీ పఢావో (2015), సుకన్య సమృద్ధి యోజన, బాలికలకు స్కాలర్‌షిప్‌లు, కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఉచిత సైకిళ్లు, NEP 2020 కింద లింగ-సమ్మిళిత నిధి.
సావిత్రీబాయి ఫూలే మరియు జ్యోతిరావ్ ఫూలే 1848లో పుణేలో బాలికల పాఠశాల ప్రారంభించారు; సావిత్రీబాయి భారతదేశ మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయిని అని ప్రసిద్ధి.
లింగ సమానత్వ సూచిక (GPI) బాలికల రేటును బాలుర రేటుతో పోలుస్తుంది; విలువ 1 అంటే సమానత్వం.

పట్టణీకరణ మరియు వలస

పట్టణీకరణ అంటే పట్టణాలు, నగరాల్లో నివసించే ప్రజల వాటా పెరగడం. వలస అంటే పని, వివాహం, చదువు లేదా భద్రత కోసం ప్రజలు ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు వెళ్లడం.
విద్యపై ప్రభావాలు: రద్దీ పట్టణ పాఠశాలలు, మురికివాడల పిల్లలు, వీధి బాలలు, బాల కార్మికత, సీజనల్ వలసదారుల పిల్లలు బడి మానడం, భాషా సమస్యలు, పత్రాల లేమి, ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ పాఠశాలల మధ్య అసమాన నాణ్యత.
స్పందనలు: సీజనల్ హాస్టళ్లు, నివాస వారధి కోర్సులు, బడి బయట పిల్లలకు ప్రత్యేక శిక్షణ, రికార్డుల పోర్టబిలిటీ, బదిలీ ధ్రువపత్రం లేకుండా ప్రవేశం (RTE సెక్షన్లు 4, 5), పట్టణ విద్యా ప్రణాళికలు, సంచార పాఠశాలలు, సమాజ మద్దతు.
సానుకూల కోణం: పాఠశాలలు, కళాశాలలు, గ్రంథాలయాలు, సాంకేతికతకు మెరుగైన అందుబాటు; సంస్కృతుల కలయిక.
ఉపాధ్యాయుడు వలస బిడ్డ భాష, ఇంటి అవసరాల పట్ల సున్నితంగా ఉండాలి, సంవత్సరంలో ఎప్పుడైనా బిడ్డను చేర్చుకోవాలి.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

1. సమానత్వం అంటే ఒకే రకమైన వ్యవహారం; సమన్యాయం అంటే అవసరం ఆధారంగా వ్యవహారం.
2. సాక్షర్ భారత్ (2009) 15 ఏళ్లు, ఆపై వయసు వయోజనులకు; జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ 1988లో ప్రారంభమైంది.
3. మానవ మూలధన సిద్ధాంతం విద్యను పెట్టుబడిగా చూస్తుంది, కేవలం వినియోగ వస్తువుగా కాదు.
4. వృథా అంటే బడి మానడం; స్తబ్ధత అంటే అదే తరగతిలో పునరావృతం.
5. జనాభా విద్య, లైంగిక విద్య ఒకటి కావు.
6. సెక్స్ జీవసంబంధం; లింగం సామాజికం.
7. వ్యక్తిగత రాబడి వ్యక్తికి; సామాజిక రాబడి సమాజానికి వెళ్తుంది.
8. ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో 25% రిజర్వేషన్ RTE సెక్షన్ 12(1)(c) కింద, ప్రవేశ స్థాయిలో మాత్రమే.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. ప్రవేశికలోని విలువలు స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం, న్యాయం.
2. ఆర్టికల్ 21A 6 నుంచి 14 ఏళ్లకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను హామీ ఇస్తుంది.
3. కొఠారీ కమిషన్ ఉమ్మడి పాఠశాల వ్యవస్థను సిఫార్సు చేసింది.
4. కొఠారీ విద్యకు జాతీయాదాయంలో సుమారు 6 శాతం కూడా సూచించాడు.
5. షుల్ట్జ్, బెకర్ మానవ మూలధన సిద్ధాంతంతో ముడిపడి ఉన్నారు.
6. సాక్షర్ భారత్ 8 సెప్టెంబర్ 2009న ప్రారంభమైంది.
7. అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యతా దినోత్సవం సెప్టెంబర్ 8న వస్తుంది.
8. జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ 1988లో మొదలైంది.
9. సావిత్రీబాయి ఫూలేను భారతదేశ మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయిని అంటారు.
10. TQM అంటే Total Quality Management.
11. లింగ సమానత్వ సూచిక 1 అంటే బాలికలు, బాలుర రేట్లు సమానం.
12. బడి బయట పిల్లలకు ప్రత్యేక శిక్షణ RTE కింద ఇస్తారు.

సాధన ప్రశ్నలు

సాక్షర్ భారత్ మిషన్ ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 1999
2. 1988
3. 2014
4. 2009
సమాధానం
D. 2009
Saakshar Bharat Mission was launched in
1. 1999
2. 1988
3. 2014
4. 2009
అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యతా దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
1. నవంబర్ 14
2. సెప్టెంబర్ 8
3. సెప్టెంబర్ 5
4. జనవరి 24
సమాధానం
B. సెప్టెంబర్ 8
International Literacy Day is observed on
1. 14 November
2. 8 September
3. 5 September
4. 24 January
సాక్షర్ భారత్ ప్రధానంగా లక్ష్యంగా చేసుకునే వయోజనుల వయస్సు
1. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
2. 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ
3. 15 సంవత్సరాలు, ఆ పైన
4. 35 సంవత్సరాలు, ఆ పైన మాత్రమే
సమాధానం
C. 15 సంవత్సరాలు, ఆ పైన
Saakshar Bharat mainly targets adults aged
1. 6 to 14 years
2. Below 6 years
3. 15 years and above
4. 35 years and above only
జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 1966
2. 2009
3. 1995
4. 1988
సమాధానం
D. 1988
The National Literacy Mission was started in
1. 1966
2. 2009
3. 1995
4. 1988
విద్యలో సమానత్వం (ఈక్విటీ) అంటే
1. అభ్యాసకుడి అవసరాలను బట్టి అదనపు మద్దతు ఇవ్వడం
2. అందరికీ ఒకే విధమైన వనరులు ఇవ్వడం
3. ప్రతిభావంతులైన అభ్యాసకులను మాత్రమే చేర్చుకోవడం
4. అందరి నుండి సమాన రుసుము వసూలు చేయడం
సమాధానం
A. అభ్యాసకుడి అవసరాలను బట్టి అదనపు మద్దతు ఇవ్వడం
Equity in education means
1. giving extra support according to the needs of the learner
2. giving identical inputs to all
3. admitting only meritorious learners
4. charging equal fees from all
వెనుకబడిన పిల్లలకు ఉచిత పాఠ్యపుస్తకాలు, ర్యాంపులు, బ్రిడ్జ్ కోర్సులు అందించడం దేనికి ఉదాహరణ?
1. కేవలం అధికారిక సమానత్వం
2. ఈక్విటీ (సమన్యాయం)
3. ప్రైవేటీకరణ
4. ప్రతిభ ఆధారిత ఎంపిక
సమాధానం
B. ఈక్విటీ (సమన్యాయం)
Providing free textbooks, ramps and bridge courses to disadvantaged children is an example of
1. formal equality only
2. equity
3. privatisation
4. selection by merit
కామన్ స్కూల్ విధానాన్ని సిఫారసు చేసిన సంఘం
1. హంటర్ కమిషన్
2. సార్జెంట్ ప్లాన్
3. కొఠారి కమిషన్
4. ముదలియార్ కమిషన్
సమాధానం
C. కొఠారి కమిషన్
The Common School System was recommended by the
1. Hunter Commission
2. Sargent Plan
3. Kothari Commission
4. Mudaliar Commission
జాతీయ ఆదాయంలో ఎంత శాతాన్ని విద్యపై ఖర్చు చేయాలని కొఠారి కమిషన్ సిఫారసు చేసింది?
1. 1 శాతం
2. 10 శాతం
3. 3 శాతం
4. 6 శాతం
సమాధానం
D. 6 శాతం
The Kothari Commission recommended spending about what share of national income on education?
1. 1 per cent
2. 10 per cent
3. 3 per cent
4. 6 per cent
విద్యలో మానవ మూలధన సిద్ధాంతం ఎవరితో ముడిపడి ఉంది?
1. జాన్ డ్యూయీ, ఫ్రోబెల్
2. థియోడర్ షుల్ట్జ్, గ్యారీ బెకర్
3. పియాజే, వైగోట్స్కీ
4. మాస్లో, హెర్జ్‌బర్గ్
సమాధానం
B. థియోడర్ షుల్ట్జ్, గ్యారీ బెకర్
Human capital theory in education is associated with
1. John Dewey and Froebel
2. Theodore Schultz and Gary Becker
3. Piaget and Vygotsky
4. Maslow and Herzberg
విద్యను భవిష్యత్ ఆదాయాన్ని పెంచే పెట్టుబడిగా చూడటం అనే భావన
1. భౌతిక మూలధనం మాత్రమే
2. మానవ మూలధనం
3. సాంస్కృతిక వెనుకబాటు (కల్చరల్ లాగ్)
4. వృథా (వేస్టేజ్)
సమాధానం
B. మానవ మూలధనం
Education seen as an investment that raises later income is the idea of
1. physical capital only
2. human capital
3. cultural lag
4. wastage
ఒక దశను పూర్తి చేయకముందే పాఠశాల మానేయడాన్ని ఏమంటారు?
1. వృథా (వేస్టేజ్)
2. నమోదు
3. నిలుపుదల
4. స్తబ్ధత (స్టాగ్నేషన్)
సమాధానం
A. వృథా (వేస్టేజ్)
Dropping out of school before completing a stage is called
1. wastage
2. enrolment
3. retention
4. stagnation
ఒకే తరగతిలో ఒక సంవత్సరం కంటే ఎక్కువ కాలం ఉండిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
1. ప్రమోషన్
2. వృథా (వేస్టేజ్)
3. స్తబ్ధత (స్టాగ్నేషన్)
4. పరివర్తన
సమాధానం
C. స్తబ్ధత (స్టాగ్నేషన్)
Staying in the same class for more than one year is called
1. promotion
2. wastage
3. stagnation
4. transition
విద్య వల్ల వ్యక్తికి లభించే అధిక ఆదాయం వంటి లాభం
1. సామాజిక రాబడి
2. ప్రభుత్వ వ్యయం
3. పరోక్ష వ్యయం
4. వ్యక్తిగత రాబడి
సమాధానం
D. వ్యక్తిగత రాబడి
A gain such as higher earnings to the individual from education is a
1. social return
2. public cost
3. indirect cost
4. private return
చదువుతున్నప్పుడు విద్యార్థి కోల్పోయే ఆదాయం
1. పరోక్ష వ్యయం
2. ప్రత్యక్ష వ్యయం
3. యూనిట్ వ్యయం
4. సామాజిక రాబడి
సమాధానం
A. పరోక్ష వ్యయం
Income lost by a student while studying is a
1. indirect cost
2. direct cost
3. unit cost
4. social return
ప్రైవేటు అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో వెనుకబడిన పిల్లలకు 25 శాతం సీట్లు RTE చట్టంలోని ఏ సెక్షన్ కింద ఉన్నాయి?
1. సెక్షన్ 3
2. సెక్షన్ 28
3. సెక్షన్ 12(1)(c)
4. సెక్షన్ 17
సమాధానం
C. సెక్షన్ 12(1)(c)
The 25 per cent seats for disadvantaged children in private unaided schools are provided under RTE
1. Section 3
2. Section 28
3. Section 12(1)(c)
4. Section 17
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21A ఏ వయస్సు పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను హామీ ఇస్తుంది?
1. 6 నుండి 18 సంవత్సరాలు
2. 14 నుండి 18 సంవత్సరాలు
3. 3 నుండి 6 సంవత్సరాలు
4. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
Article 21A of the Constitution guarantees free and compulsory education for children aged
1. 6 to 18 years
2. 14 to 18 years
3. 3 to 6 years
4. 6 to 14 years
ప్రవేశికలో పేర్కొనని ఆదర్శం ఏది?
1. స్వేచ్ఛ
2. సౌభ్రాతృత్వం
3. పెట్టుబడిదారీ విధానం
4. సమానత్వం
సమాధానం
C. పెట్టుబడిదారీ విధానం
Which of these is NOT an ideal named in the Preamble?
1. Liberty
2. Fraternity
3. Capitalism
4. Equality
ప్రజాస్వామ్య సమాజాన్ని జాన్ డ్యూయీ ఎలా వర్ణించాడు?
1. పాలకులే అన్నీ నిర్ణయించే సమాజం
2. ఉమ్మడి ఆసక్తులు ఉండి, అన్ని వర్గాలు స్వేచ్ఛగా కలిసిపోయే సమాజం
3. నిపుణులు మాత్రమే మాట్లాడగల సమాజం
4. తరగతులను వేరువేరుగా ఉంచే సమాజం
సమాధానం
B. ఉమ్మడి ఆసక్తులు ఉండి, అన్ని వర్గాలు స్వేచ్ఛగా కలిసిపోయే సమాజం
John Dewey described a democratic society as one in which
1. rulers decide everything
2. interests are shared and all groups interact freely
3. only experts may speak
4. classes are kept apart
పిల్లలు ప్రశ్నలు అడిగి, నిర్ణయాల్లో పాలుపంచుకునే తరగతి గది దేనిని ప్రతిబింబిస్తుంది?
1. ప్రజాస్వామ్య విలువలు
2. వేర్పాటు (సెగ్రిగేషన్)
3. బట్టీ పట్టడం
4. నిరంకుశ నియంత్రణ
సమాధానం
A. ప్రజాస్వామ్య విలువలు
A classroom where children ask questions and share in decisions reflects
1. democratic values
2. segregation
3. rote learning
4. authoritarian control
విద్యలో సంపూర్ణ నాణ్యతా నిర్వహణ (Total Quality Management) దేనికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది?
1. స్థిరమైన పాఠ్యప్రణాళిక మాత్రమే
2. విఫలమవుతామనే భయం
3. ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య తగ్గింపు
4. నిరంతర అభివృద్ధి, అభ్యాసకుల సంతృప్తి
సమాధానం
D. నిరంతర అభివృద్ధి, అభ్యాసకుల సంతృప్తి
Total Quality Management in education stresses
1. fixed syllabus only
2. fear of failure
3. reducing teachers
4. continuous improvement and learner satisfaction
పాఠశాల విద్యలో నాణ్యతకు 'ఇన్‌పుట్' ఏది?
1. పిల్లల అభ్యసన ఫలితాలు
2. శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు, తరగతి గదులు
3. తరగతి గది వాతావరణం
4. పాఠశాల తర్వాత ఉపాధి అవకాశాలు
సమాధానం
B. శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు, తరగతి గదులు
Which is an input of quality in school education?
1. Learning outcomes of children
2. Trained teachers and classrooms
3. Classroom climate
4. Employability after school
పిల్లల అభ్యసన ఫలితాలు దేనికి ఉదాహరణ?
1. అవుట్‌పుట్ నాణ్యత
2. ఇన్‌పుట్ నాణ్యత
3. సందర్భ నాణ్యత
4. ప్రక్రియ నాణ్యత
సమాధానం
A. అవుట్‌పుట్ నాణ్యత
Learning outcomes of children are an example of
1. output quality
2. input quality
3. context quality
4. process quality
జనాభా విద్యను ఉత్తమంగా వర్ణించే వాక్యం
1. కేవలం పునరుత్పత్తి వివరాలు బోధించడం
2. కుటుంబ ఆర్థిక అంశాల పాఠ్యాంశం
3. జనాభా మార్పుల ప్రభావాలను అభ్యాసకులు అర్థం చేసుకుని బాధ్యతాయుత నిర్ణయాలు తీసుకునేలా సహాయపడటం
4. జనగణన పనిలో శిక్షణ
సమాధానం
C. జనాభా మార్పుల ప్రభావాలను అభ్యాసకులు అర్థం చేసుకుని బాధ్యతాయుత నిర్ణయాలు తీసుకునేలా సహాయపడటం
Population education is best described as
1. teaching reproduction details only
2. a subject on family finance
3. helping learners understand effects of population change and take responsible decisions
4. training in census work
జనాభా విద్య
1. లైంగిక విద్యతో సమానం
2. గృహ విజ్ఞానంలో భాగం మాత్రమే
3. పెద్దలకు మాత్రమే
4. లైంగిక విద్యతో సమానం కాదు
సమాధానం
D. లైంగిక విద్యతో సమానం కాదు
Population education is
1. identical with sex education
2. a part of home science only
3. only for adults
4. not the same as sex education
జెండర్ (లింగ భేదం) అంటే
1. వయస్సు వర్గాలు
2. జీవసంబంధ భేదాలు
3. రక్త గ్రూపులు
4. స్త్రీ పురుషులకు సమాజం ఆపాదించిన పాత్రలు
సమాధానం
D. స్త్రీ పురుషులకు సమాజం ఆపాదించిన పాత్రలు
Gender refers to
1. age groups
2. biological differences
3. blood groups
4. socially assigned roles of men and women
జెండర్ పారిటీ ఇండెక్స్ 1కి సమానమైతే దాని అర్థం
1. ఒక్క బాలిక కూడా నమోదు కాలేదు
2. బాలికలు బాలురకు రెట్టింపు
3. బాలికలు, బాలుర రేట్లు సమానం
4. బాలురు బాలికలకు రెట్టింపు
సమాధానం
C. బాలికలు, బాలుర రేట్లు సమానం
Gender Parity Index equal to 1 means
1. no girl is enrolled
2. girls are twice the boys
3. girls and boys have equal rates
4. boys are twice the girls
బేటీ బచావో బేటీ పడావో ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 2015
2. 2001
3. 1986
4. 2020
సమాధానం
A. 2015
Beti Bachao Beti Padhao was launched in
1. 2015
2. 2001
3. 1986
4. 2020
భారతదేశ మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలు ఎవరు?
1. పండిత రమాబాయి
2. సావిత్రీబాయి ఫూలే
3. అన్నీ బెసెంట్
4. సరోజినీ నాయుడు
సమాధానం
B. సావిత్రీబాయి ఫూలే
Who is called India's first woman teacher?
1. Pandita Ramabai
2. Savitribai Phule
3. Annie Besant
4. Sarojini Naidu
కాలానుగుణ వలస కుటుంబానికి చెందిన ఒక పిల్లవాడు విద్యా సంవత్సరం మధ్యలో గ్రామానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఉపాధ్యాయుడు చేయవలసిన ఉత్తమ చర్య
1. ప్రత్యేక శిక్షణతో వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చుకోవడం
2. సంవత్సరం ప్రారంభమైనందున ప్రవేశం నిరాకరించడం
3. ముందుగా బదిలీ ధ్రువపత్రం అడగడం
4. అత్యల్ప తరగతిలో మాత్రమే చేర్చుకోవడం
సమాధానం
A. ప్రత్యేక శిక్షణతో వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చుకోవడం
A child of a seasonal migrant family returns to the village in mid-year. The best action by the teacher is to
1. admit the child in an age-appropriate class with special training
2. refuse admission as the year has begun
3. ask for the transfer certificate first
4. admit only in the lowest class
కాలానుగుణ వసతి గృహాలు (సీజనల్ హాస్టళ్లు) ప్రధానంగా ఎవరి కోసం?
1. ప్రతిభావంతులైన పిల్లలు
2. 18 ఏళ్లు పైబడిన పిల్లలు
3. పట్టణ సంపన్నులు
4. వలస కుటుంబాల పిల్లలు
సమాధానం
D. వలస కుటుంబాల పిల్లలు
Seasonal hostels are mainly meant for
1. gifted children
2. children above 18
3. urban elite
4. children of migrant families
ఇంటి పని కారణంగా గ్రామీణ బాలికను పాఠశాలకు వెళ్లనివ్వడం లేదు. ఈ అవరోధం ప్రధానంగా
1. భాషాపరమైనది
2. సాంకేతికమైనది
3. లింగ ఆధారితమైనది
4. ఆర్థికపరమైనది మాత్రమే
సమాధానం
C. లింగ ఆధారితమైనది
A rural girl is stopped from going to school because of household work. This barrier is mainly
1. linguistic
2. technological
3. gender-based
4. financial only
సుకన్య సమృద్ధి యోజన దేనికి సంబంధించిన పథకం?
1. వయోజన అక్షరాస్యత
2. బాలికల పొదుపు
3. పాఠశాల భవనాలు
4. మధ్యాహ్న భోజనం
సమాధానం
B. బాలికల పొదుపు
The Sukanya Samriddhi Yojana is a scheme linked with
1. adult literacy
2. girl child savings
3. school buildings
4. mid-day meal
విద్యా అవకాశాల సమానత్వంలో ఇమిడి ఉన్నవి
1. సమాన ప్రవేశం, భాగస్వామ్యం, ఫలితాలు
2. భవనాల సమాన ఎత్తు
3. అందరికీ సమాన మార్కులు
4. అందరికీ సమాన రుసుము
సమాధానం
A. సమాన ప్రవేశం, భాగస్వామ్యం, ఫలితాలు
Equality of educational opportunity includes
1. equal access, participation and outcomes
2. equal height of buildings
3. equal marks for all
4. equal fees for all
ప్రజాస్వామ్య పాఠశాల లక్షణం ఏది?
1. అన్ని ప్రశ్నలను నిషేధించడం
2. తల్లిదండ్రులను భాగస్వాములను చేసే పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ
3. కులం ఆధారంగా విద్యార్థుల ఎంపిక
4. కఠినమైన ఏకపక్ష బోధన
సమాధానం
B. తల్లిదండ్రులను భాగస్వాములను చేసే పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ
Which is a feature of a democratic school?
1. Banning all questions
2. School Management Committee involving parents
3. Selecting students by caste
4. Strict one-way instruction
క్రియాత్మక అక్షరాస్యత (ఫంక్షనల్ లిటరసీ) అంటే
1. కేవలం తన పేరు సంతకం చేయగలగడం
2. ఇంగ్లీష్ తెలిసి ఉండటం
3. రోజువారీ జీవితంలో, పనిలో అక్షరాస్యత నైపుణ్యాలను ఉపయోగించగలగడం
4. 10వ తరగతి ఉత్తీర్ణత
సమాధానం
C. రోజువారీ జీవితంలో, పనిలో అక్షరాస్యత నైపుణ్యాలను ఉపయోగించగలగడం
Functional literacy means
1. ability to sign one's name only
2. knowing English
3. using literacy skills in daily life and work
4. passing Class 10
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. ఈక్విటీ అంటే అభ్యాసకులందరినీ ఒకే విధంగా చూడటం. 2. అవకాశాల సమానత్వంలో సమాన ప్రవేశం ఇమిడి ఉంటుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Equity means identical treatment of all learners. 2. Equality of opportunity includes equal access. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. సాక్షర్ భారత్ మహిళలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది. 2. ఇది 6 నుండి 14 సంవత్సరాల పిల్లల కోసం ఉద్దేశించింది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Saakshar Bharat gives priority to women. 2. It is meant for children aged 6 to 14. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. వృథా (వేస్టేజ్) అంటే డ్రాపౌట్. 2. స్తబ్ధత (స్టాగ్నేషన్) అంటే ఒకే తరగతిలో మళ్లీ చదవడం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Wastage means dropout. 2. Stagnation means repetition in the same class. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. మానవ మూలధన సిద్ధాంతం విద్యను పెట్టుబడిగా పరిగణిస్తుంది. 2. సామాజిక రాబడులు విద్యార్థికి మాత్రమే ప్రయోజనం కలిగిస్తాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Human capital theory treats education as an investment. 2. Social returns benefit only the student. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. సెక్స్ (లైంగిక భేదం) జీవసంబంధమైనది. 2. జెండర్ సామాజికంగా నిర్మితమైనది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Sex is biological. 2. Gender is socially constructed. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. RTE కింద 25% రిజర్వేషన్ ప్రైవేటు పాఠశాలల అన్ని తరగతులకూ వర్తిస్తుంది. 2. ఇది పాఠశాలలో ప్రవేశ స్థాయిలో వర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The 25% reservation under RTE applies to all classes of private schools. 2. It applies at entry level of the school. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. జనాభా విద్య లైంగిక విద్యతో సమానం. 2. జనాభా విద్య కేవలం డ్రాపౌట్ రేటుతో మాత్రమే వ్యవహరిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements: 1. Population education is the same as sex education. 2. Population education deals with only the dropout rate. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. పట్టణీకరణ వల్ల విద్య అవసరమైన మురికివాడల పిల్లల సంఖ్య పెరగవచ్చు. 2. వలస పాఠశాల హాజరును ఎప్పుడూ ప్రభావితం చేయదు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Urbanisation can raise the number of slum children needing education. 2. Migration never affects school attendance. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. కొఠారి కమిషన్ కామన్ స్కూల్ విధానాన్ని సమర్థించింది. 2. NEP 2020 కూడా సుమారు 6 శాతం ప్రభుత్వ వ్యయ లక్ష్యాన్ని పునరుద్ఘాటిస్తోంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. The Kothari Commission supported the Common School System. 2. NEP 2020 also repeats the goal of about 6 per cent public spending. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
ప్రవేశికలోని 'స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం' అనే పదాలు ఏ ఆదర్శాలకు చెందినవి?
1. నియంతృత్వం
2. ఫ్యూడలిజం
3. రాచరికం
4. ప్రజాస్వామ్యం
సమాధానం
D. ప్రజాస్వామ్యం
The Preamble's words 'liberty, equality, fraternity' belong to the ideals of
1. dictatorship
2. feudalism
3. monarchy
4. democracy

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice