విద్యా దృక్పథాలు మరియు విద్యా విధానం · Chapter 8

చట్టాలు మరియు హక్కులు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

RTE చట్టం 2009 (2010 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమలు) ఆర్టికల్ 21A కింద 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల ప్రతి బిడ్డకు విద్యను హక్కుగా చేస్తుంది. ఇది క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్, శారీరక శిక్ష, ఉపాధ్యాయుల ప్రైవేట్ ట్యూషన్‌లను నిషేధిస్తుంది.
RTI చట్టం 2005 ప్రతి పౌరునికి ప్రజా అధికార సంస్థల నుంచి సమాచారం అడిగే హక్కును ఇస్తుంది; సాధారణ సమాధాన గడువు 30 రోజులు.
బాలల రక్షణ చట్టాల్లో POCSO 2012 (లైంగిక నేరాలు), JJ చట్టం 2015 (చట్టంతో ఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు, సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలు) ఉన్నాయి. బాలల హక్కులు 1989 ఐక్యరాజ్య సమితి సమావేశాన్ని అనుసరిస్తాయి.

విద్యా హక్కు చట్టం 2009

86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ఆర్టికల్ 21Aను చేర్చింది: 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను రాజ్యం అందించాలి. ఇది ఆర్టికల్ 45ను (6 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ) కూడా మార్చింది, ఆర్టికల్ 51A(k)ను (పిల్లలను బడికి పంపడం తల్లిదండ్రుల విధి) చేర్చింది.
ఈ చట్టం 2009లో ఆమోదం పొందింది, 2010 ఏప్రిల్ 1న అమల్లోకి వచ్చింది. విద్యను చట్టబద్ధ హక్కుగా చేసిన దేశాల్లో భారత్ ఒకటైంది.

సెక్షన్	నిబంధన
3	సమీప పాఠశాలలో ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యకు బిడ్డ హక్కు
4	బడి బయటి బిడ్డను ప్రత్యేక శిక్షణతో వయసుకు తగిన తరగతిలో చేర్చాలి
5	బదిలీ హక్కు; ఆలస్యం లేకుండా ప్రవేశం; బదిలీ ధ్రువపత్రం లేదన్న కారణంతో నిరాకరించకూడదు
6	ప్రభుత్వం సమీప పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేయాలి
8 మరియు 9	తగిన ప్రభుత్వం, స్థానిక అధికార సంస్థ విధులు
12(1)(c)	ప్రైవేట్ అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో ప్రవేశ స్థాయిలో 25% సీట్లు వెనుకబడిన పిల్లలకు, రాజ్యం తిరిగి చెల్లిస్తుంది
13	ప్రవేశానికి క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ పరీక్ష ఉండకూడదు
16	ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ బిడ్డను నిలిపివేయకూడదు, బహిష్కరించకూడదు (2019లో సవరించారు)
17	శారీరక శిక్ష, మానసిక వేధింపులు ఉండకూడదు
21 మరియు 22	పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ మరియు పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక
23	ఉపాధ్యాయుల కనీస అర్హతలు, విద్యా అధికార సంస్థ నిర్ణయిస్తుంది
24	ఉపాధ్యాయుల విధులు
25	ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి
27	జనగణన, విపత్తు సహాయం, ఎన్నికలు మినహా ఉపాధ్యాయులకు విద్యేతర పని ఉండకూడదు
28	ఉపాధ్యాయులు ప్రైవేట్ ట్యూషన్ చెప్పకూడదు
29	పాఠ్యప్రణాళిక, మూల్యాంకనం: సర్వతోముఖ వికాసం, వీలైనంత వరకు మాతృభాషలో అభ్యసనం, నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం
30	ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు బోర్డు పరీక్ష ఉండదు; పూర్తి ధ్రువపత్రం ఇస్తారు
31	NCPCR మరియు రాష్ట్ర కమిషన్లు ఈ హక్కును పర్యవేక్షిస్తాయి

మరిన్ని అంశాలు:

ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి: చట్టం షెడ్యూల్‌లో ప్రాథమిక స్థాయిలో 30:1, ప్రాథమికోన్నత స్థాయిలో 35:1.
డిటెన్షన్ లేదు: 2019 సవరణ ప్రకారం, బిడ్డ క్రమ పరీక్షలో, పునః పరీక్షలో ఫెయిలైతే, నివారణ బోధన తర్వాత 5, 8 తరగతుల్లో నిలిపివేయడానికి రాష్ట్రాలకు అనుమతి ఉంది.
సమీప పాఠశాల అంటే బిడ్డ ఇంటికి కొద్ది దూరంలో ఉన్న పాఠశాల; ప్రమాణాలను రాష్ట్ర నియమాలు నిర్ణయిస్తాయి.
ఉపాధ్యాయులు: ఉపాధ్యాయ అర్హత పరీక్ష (TET)ను నియామకానికి కనీస అర్హతల్లో భాగంగా తప్పనిసరి చేశారు.
SMC: కనీసం మూడొంతుల సభ్యులు తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకులు, వెనుకబడిన వర్గాలకు, మహిళలకు తగిన ప్రాతినిధ్యంతో; ఇది పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళికను తయారు చేస్తుంది.
దివ్యాంగ బిడ్డ ఈ చట్టం పరిధిలోకి వస్తారు; తర్వాతి చట్టం (RPwD చట్టం 2016) సమ్మిళిత విద్యకు హక్కును విస్తరిస్తుంది.
ప్రైవేట్ ట్యూషన్, క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ అన్నీ నిషేధం; గుర్తింపు లేని పాఠశాలలు నడపకూడదు.

సమాచార హక్కు చట్టం 2005

2005 జూన్ 15న ఆమోదం పొందింది; 2005 అక్టోబర్ 12 నుంచి పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చింది. ఏ పౌరుడైనా ప్రజా అధికార సంస్థ వద్ద ఉన్న సమాచారాన్ని అడగవచ్చు.
ప్రక్రియ: సెక్షన్ 6 కింద రుసుముతో ప్రజా సమాచార అధికారి (PIO)కి దరఖాస్తు; 30 రోజుల్లో సమాధానం; ఒక వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన విషయమైతే 48 గంటల్లో. అభ్యర్థనను సహాయ PIOకి ఇస్తే, కొన్ని అదనపు రోజులు అనుమతిస్తారు.
అప్పీళ్లు: అదే శాఖలోని సీనియర్ అధికారికి మొదటి అప్పీలు (సెక్షన్ 19(1)) 30 రోజుల్లో; సమాచార కమిషన్‌కు (కేంద్ర సమాచార కమిషన్ లేదా రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్) రెండో అప్పీలు 90 రోజుల్లో.
సెక్షన్ 4: ప్రజా సంస్థలు స్వచ్ఛందంగా సమాచారం వెల్లడించడం.
సెక్షన్ 8: జాతీయ భద్రత, సార్వభౌమత్వం, దర్యాప్తుకు హాని కలిగించే సమాచారం, వాణిజ్య రహస్యాలు, ప్రజా ప్రయోజనంతో సంబంధం లేని వ్యక్తిగత సమాచారం వంటి మినహాయింపులు. సెక్షన్ 8(2) ప్రజా ప్రయోజనం ఎక్కువగా ఉంటే మినహాయింపును అధిగమించి వెల్లడికి అనుమతిస్తుంది.
సెక్షన్ 24: కొన్ని నిఘా, భద్రతా సంస్థలకు మినహాయింపు ఉంది, అయినా అవినీతి, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఇవ్వాలి.
జరిమానా: సహేతుక కారణం లేకుండా ఆలస్యం చేసినా, నిరాకరించినా కమిషన్ PIOకి జరిమానా విధించవచ్చు.
పాఠశాలలకు సంబంధం: పాఠశాల రికార్డులు, నిధులు, గ్రాంట్లు, ఫలితాలు RTI వ్యవస్థ పరిధిలోకి వస్తాయి; RTI పారదర్శకతను, జవాబుదారీతనాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది, ఉపాధ్యాయులు ఎలా స్పందించాలో తెలుసుకోవాలి.
సమాచార కమిషన్లకు ప్రధాన సమాచార కమిషనర్ నాయకత్వం వహిస్తారు.

బాలల హక్కులు

బాలల హక్కుల ప్రకటన (1959) మరియు ఐక్యరాజ్య సమితి బాలల హక్కుల సమావేశం (UNCRC), 1989; భారత్ దీన్ని 1992లో ఆమోదించింది.
UNCRC హక్కులను నాలుగు రకాలుగా వర్గీకరిస్తుంది.

రకం	ఉదాహరణలు
మనుగడ	జీవితం, ఆరోగ్యం, ఆహారం, నివాసం
అభివృద్ధి	విద్య, ఆట, విశ్రాంతి, సంస్కృతి
రక్షణ	దుర్వినియోగం, దోపిడీ, నిర్లక్ష్యం, బాలకార్మిక వ్యవస్థ, అక్రమ రవాణా నుంచి
భాగస్వామ్యం	అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేయడం, సమాచారం పొందడం, సంఘాలు ఏర్పాటు చేయడం

సాధారణ సూత్రాలు: వివక్షరాహిత్యం, బిడ్డ ఉత్తమ ప్రయోజనాలు, జీవించే, అభివృద్ధి చెందే హక్కు, బిడ్డ అభిప్రాయాల పట్ల గౌరవం.
రాజ్యాంగం: ఆర్టికల్ 21A (విద్య), ఆర్టికల్ 24 (14 ఏళ్లలోపు బిడ్డ ఫ్యాక్టరీలు, గనులు, ప్రమాదకర పనుల్లో పనిచేయకూడదు), ఆర్టికల్ 15(3) (పిల్లలు, మహిళల కోసం ప్రత్యేక నిబంధనలు), ఆర్టికల్ 39(e) మరియు (f) (పిల్లలను దుర్వినియోగం చేయకూడదు; ఆరోగ్యకర అభివృద్ధికి అవకాశాలు ఇవ్వాలి), ఆర్టికల్ 45 (బాల్య సంరక్షణ).
NCPCR (జాతీయ బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్) బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం 2005 కింద 2007లో ఏర్పాటైంది; రాష్ట్రాల్లో SCPCRలు ఉన్నాయి.
బాల కార్మిక (నిషేధ మరియు క్రమబద్ధీకరణ) చట్టం 1986, 2016లో సవరించారు: అన్ని వృత్తుల్లో 14 ఏళ్లలోపు పిల్లల పనిని నిషేధిస్తుంది (కుటుంబ పని, బడి తర్వాత వినోద రంగంలో పరిమిత మినహాయింపులతో), 14 నుంచి 18 ఏళ్ల కౌమార వయసు వారికి ప్రమాదకర పనిని నిషేధిస్తుంది.
బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2006: కనీస వివాహ వయసు బాలికలకు 18, బాలురకు 21.
భారత్‌లో బాలల దినోత్సవం నవంబర్ 14 (జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ జన్మదినం). ప్రపంచ బాలల దినోత్సవం నవంబర్ 20.
ICDS (1975) 6 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ, పోషణ అందిస్తుంది.
ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: దుర్వినియోగ, నిర్లక్ష్య సంకేతాలను తెలుసుకోవడం, నివేదించడం, రక్షించడం, బిడ్డ అభిప్రాయాన్ని గౌరవించడం.

POCSO చట్టం 2012

లైంగిక నేరాల నుంచి బాలల రక్షణ చట్టం, 2012. 2012 నవంబర్ 14 నుంచి అమల్లో ఉంది.
బిడ్డ అంటే 18 ఏళ్లలోపు ఏ వ్యక్తి అయినా. ఈ చట్టం లింగ తటస్థం: బాలురను, బాలికలను రక్షిస్తుంది.
ఇది చొచ్చుకుపోయే లైంగిక దాడి, తీవ్రతరమైన చొచ్చుకుపోయే లైంగిక దాడి, లైంగిక దాడి, లైంగిక వేధింపు, బిడ్డను అశ్లీల చిత్రాల కోసం ఉపయోగించడం అనే వాటిని నిర్వచిస్తుంది.
తప్పనిసరి నివేదన (సెక్షన్ 19): నేరం గురించి తెలిసిన లేదా భయపడే ఎవరైనా పోలీసులకు లేదా ప్రత్యేక బాల పోలీసు విభాగానికి నివేదించాలి. నివేదించకపోతే (సెక్షన్ 21) శిక్షార్హం. సెక్షన్ 19లో ఉపాధ్యాయులు, వైద్యులు, పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులు కూడా ఉంటారు.
బాలలకు అనుకూల విధానం: బిడ్డ ఇంటి వద్ద లేదా బిడ్డ ఎంచుకున్న చోట, యూనిఫాం లేని మహిళా పోలీసు అధికారి వాంగ్మూలం నమోదు చేయాలి; రాత్రి బిడ్డను అరెస్టు చేయకూడదు; బిడ్డ నిందితుడిని కలవకూడదు; బిడ్డ గుర్తింపు రక్షించబడుతుంది.
ప్రత్యేక కోర్టులు: రహస్య (in camera) విచారణ; 30 రోజుల్లో సాక్ష్యం నమోదు చేయాలి, వీలైనంత వరకు ఏడాదిలోపు విచారణ పూర్తి చేయాలి.
సహాయక వ్యక్తి మరియు బాలల సంక్షేమ కమిటీ బిడ్డకు సహాయపడతాయి; పరిహారం లభిస్తుంది.
2019 సవరణ: తీవ్రతరమైన చొచ్చుకుపోయే లైంగిక దాడికి మరణశిక్షతో సహా కఠిన శిక్ష, బాలల అశ్లీల చిత్రాలపై నిబంధన.
తప్పుడు ఫిర్యాదుకు శిక్ష, తెలిసి తప్పుడు సమాచారం ఇచ్చిన వ్యక్తికి మాత్రమే; నిజాయితీగా చేసిన నివేదనకు కాదు.

బాలల న్యాయ చట్టం 2015

బాలల న్యాయ (సంరక్షణ మరియు రక్షణ) చట్టం 2015 2000 చట్టాన్ని భర్తీ చేసి, 2016 జనవరిలో అమల్లోకి వచ్చింది.
రెండు వర్గాల పిల్లలు (18 ఏళ్లలోపు):
చట్టంతో ఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలు (CCL): బాలల న్యాయ బోర్డు (JJB) చూస్తుంది.
సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన పిల్లలు (CNCP): బాలల సంక్షేమ కమిటీ (CWC) చూస్తుంది.
ఘోర నేరాలు: ఘోర నేరం ఆరోపణ ఉన్న 16 నుంచి 18 ఏళ్ల బిడ్డ మానసిక, శారీరక సామర్థ్యాల ప్రాథమిక అంచనా తర్వాత, బోర్డు అంచనా వేసి, బాలల కోర్టులో పెద్దవారిలా విచారించవచ్చు. బిడ్డకు మరణశిక్ష లేదా విడుదల లేని జీవిత ఖైదు విధించరు.
సంస్థలు: పరిశీలన గృహాలు, ప్రత్యేక గృహాలు, సురక్షిత స్థలం, బాలల గృహాలు, ఆశ్రయ గృహాలు.
దత్తత: చట్టం ఒక చట్రాన్ని ఇస్తుంది; కేంద్ర దత్తత వనరుల అధికార సంస్థ (CARA) జాతీయ సంస్థ.
సూత్రాలు: నిర్దోషిత్వ ఊహ, బిడ్డ ఉత్తమ ప్రయోజనం, గౌరవం, గోప్యత హక్కు, కొత్త ఆరంభం (రికార్డుల తొలగింపు), స్వదేశానికి పంపడం మరియు పునరుద్ధరణ.
పునరావాసం: కౌన్సెలింగ్, విద్య, వృత్తి శిక్షణ, నిర్దిష్ట వయసు వరకు ఆఫ్టర్‌కేర్.
ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: సంరక్షణ అవసరమైన బిడ్డను బాలల సంక్షేమ కమిటీకి లేదా చైల్డ్‌లైన్ (1098)కు సిఫార్సు చేయడం.

మానవ హక్కులు

మానవ హక్కులు అంటే ప్రతి వ్యక్తికి, మనిషి అయినందున మాత్రమే ఉండే ప్రాథమిక హక్కులు: జీవితం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, గౌరవం.
సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన (UDHR) 1948 డిసెంబర్ 10న ఐక్యరాజ్య సమితి సాధారణ సభ ఆమోదించింది. మానవ హక్కుల దినోత్సవం డిసెంబర్ 10. ఇందులో 30 ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి; ఆర్టికల్ 26 విద్యా హక్కు.
తర్వాత 1966లో రెండు ఒప్పందాలు వచ్చాయి: పౌర, రాజకీయ హక్కుల అంతర్జాతీయ ఒప్పందం, మరియు ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక హక్కుల అంతర్జాతీయ ఒప్పందం.
మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం 1993: 1993 అక్టోబర్‌లో ఏర్పడిన జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC)ను, రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్లను, జిల్లాల్లో మానవ హక్కుల కోర్టులను సృష్టించింది.
రాజ్యాంగం: ప్రాథమిక హక్కులు (భాగం III), ఆదేశిక సూత్రాలు (భాగం IV) చాలా మానవ హక్కులను కవర్ చేస్తాయి. ఆర్టికల్ 32 రాజ్యాంగ పరిహార హక్కును ఇస్తుంది; హైకోర్టులకు ఆర్టికల్ 226 కింద ఇలాంటి అధికారం ఉంది.
హక్కుల తరాలు: మొదటి (పౌర, రాజకీయ), రెండో (ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక), మూడో (అభివృద్ధి, పర్యావరణం వంటి సంఘీభావ హక్కులు).
మానవ హక్కుల విద్య గౌరవం, సమానత్వం, అహింసను నేర్పుతుంది, ఇతరుల హక్కులను గౌరవించేలా పిల్లలను సిద్ధం చేస్తుంది. ఉపాధ్యాయులు కథలు, రోల్ ప్లే, హక్కులు-విధుల ఆధారంగా తరగతి నియమాలు, శిక్షలేని పాఠశాల వాతావరణాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

1. ఆర్టికల్ 21A 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వయసుకు హక్కు ఇస్తుంది; ఆర్టికల్ 45 ఇప్పుడు 6 ఏళ్లలోపు బాల్య సంరక్షణను కవర్ చేస్తుంది.
2. RTE చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది 2010లో, 2009లో కాదు (ఆమోదం 2009లో).
3. RTI సమాధాన గడువు 30 రోజులు; ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛ విషయంలో 48 గంటలు.
4. POCSO బిడ్డను 18 ఏళ్లలోపు వారిగా నిర్వచిస్తుంది, ఇది లింగ తటస్థం.
5. JJB చట్టంతో ఘర్షణలో ఉన్న పిల్లలను చూస్తుంది; CWC సంరక్షణ అవసరమైన పిల్లలను చూస్తుంది.
6. 16 నుంచి 18 ఏళ్ల బిడ్డను ఘోర నేరానికి మాత్రమే, అంచనా తర్వాత, పెద్దవారిలా విచారించవచ్చు.
7. NHRC మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం 1993 కింద ఏర్పడింది; NCPCR 2005 చట్టం కింద.
8. ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో 25% రిజర్వేషన్ ప్రవేశ స్థాయికి మాత్రమే వర్తిస్తుంది, సెక్షన్ 12(1)(c).

వన్-లైనర్లు

1. ఆర్టికల్ 21Aను 86వ సవరణ, 2002 చేర్చింది.
2. RTE చట్టం 2010 ఏప్రిల్ 1న అమల్లోకి వచ్చింది.
3. RTE సెక్షన్ 28 ఉపాధ్యాయుల ప్రైవేట్ ట్యూషన్‌ను నిషేధిస్తుంది.
4. RTE సెక్షన్ 17 శారీరక శిక్షను నిషేధిస్తుంది.
5. RTI చట్టం 2005లో రూపొందింది.
6. RTI కింద మొదటి అప్పీలు సెక్షన్ 19(1) కింద.
7. UNCRC 1989లో ఆమోదం పొందింది.
8. NCPCR 2007లో ఏర్పాటైంది.
9. POCSO చట్టం 2012 నవంబర్ 14న అమల్లోకి వచ్చింది.
10. JJ చట్టం 2015 2000 చట్టాన్ని భర్తీ చేసింది.
11. UDHR 1948 డిసెంబర్ 10న ఆమోదం పొందింది.
12. NHRC 1993లో ఏర్పాటైంది.

సాధన ప్రశ్నలు

RTE చట్టం ఎప్పుడు అమల్లోకి వచ్చింది?
1. 2012 నవంబర్ 14
2. 2009 ఆగస్టు 15
3. 1950 జనవరి 26
4. 2010 ఏప్రిల్ 1
సమాధానం
D. 2010 ఏప్రిల్ 1
The RTE Act came into force on
1. 14 November 2012
2. 15 August 2009
3. 26 January 1950
4. 1 April 2010
ఆర్టికల్ 21Aని చేర్చినది
1. 44వ సవరణ
2. 73వ సవరణ
3. 42వ సవరణ
4. 86వ రాజ్యాంగ సవరణ
సమాధానం
D. 86వ రాజ్యాంగ సవరణ
Article 21A was inserted by the
1. 44th Amendment
2. 73rd Amendment
3. 42nd Amendment
4. 86th Constitutional Amendment
ఆర్టికల్ 21A ఏ వయస్సు పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను అందిస్తుంది?
1. 3 నుండి 14 సంవత్సరాలు
2. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
3. 6 నుండి 18 సంవత్సరాలు
4. 0 నుండి 6 సంవత్సరాలు
సమాధానం
B. 6 నుండి 14 సంవత్సరాలు
Article 21A provides free and compulsory education for children aged
1. 3 to 14 years
2. 6 to 14 years
3. 6 to 18 years
4. 0 to 6 years
శారీరక దండన, మానసిక వేధింపులను నిషేధించే RTE సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 13
2. సెక్షన్ 17
3. సెక్షన్ 30
4. సెక్షన్ 28
సమాధానం
B. సెక్షన్ 17
Which RTE section bans physical punishment and mental harassment?
1. Section 13
2. Section 17
3. Section 30
4. Section 28
RTE సెక్షన్ 13 దేనిని నిషేధిస్తుంది?
1. ఉపాధ్యాయ శిక్షణ
2. మధ్యాహ్న భోజనం
3. పాఠశాల భవనాలు
4. క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ విధానం
సమాధానం
D. క్యాపిటేషన్ ఫీజు, స్క్రీనింగ్ విధానం
RTE Section 13 prohibits
1. teacher training
2. mid-day meals
3. school buildings
4. capitation fee and screening procedure
RTE కింద పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీలో కనీసం ఎంత వంతు తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకులు ఉండాలి?
1. సగం
2. నాలుగింట మూడు వంతులు
3. నాలుగో వంతు
4. సభ్యులందరూ
సమాధానం
B. నాలుగింట మూడు వంతులు
The School Management Committee under RTE must have at least what share of parents or guardians?
1. One-half
2. Three-fourths
3. One-fourth
4. All members
RTE కింద ప్రాథమిక దశకు నిర్దేశించిన విద్యార్థి–ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి
1. 40:1
2. 50:1
3. 20:1
4. 30:1
సమాధానం
D. 30:1
The pupil-teacher ratio prescribed for the primary stage under RTE is
1. 40:1
2. 50:1
3. 20:1
4. 30:1
దేనిని పూర్తి చేసే వరకు ఏ బోర్డు పరీక్ష నిర్వహించకూడదు?
1. 12వ తరగతి
2. ప్రాథమికోన్నత (ఎలిమెంటరీ) విద్య
3. 5వ తరగతి
4. 10వ తరగతి
సమాధానం
B. ప్రాథమికోన్నత (ఎలిమెంటరీ) విద్య
No board examination is to be held till completion of
1. Class 12
2. elementary education
3. Class 5
4. Class 10
RTE సెక్షన్ 12(1)(c) ప్రకారం ప్రైవేటు అన్‌ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో ప్రవేశ స్థాయి సీట్లలో వెనుకబడిన పిల్లలకు ఎంత శాతం రిజర్వ్ చేస్తారు?
1. 33 శాతం
2. 10 శాతం
3. 25 శాతం
4. 50 శాతం
సమాధానం
C. 25 శాతం
RTE Section 12(1)(c) reserves what share of entry-level seats in private unaided schools for disadvantaged children?
1. 33 per cent
2. 10 per cent
3. 25 per cent
4. 50 per cent
బడి బయట ఉన్న పిల్లవాడిని వయస్సుకు తగిన తరగతిలో చేర్చుకోవడానికి అనుమతించే RTE సెక్షన్ ఏది?
1. సెక్షన్ 3
2. సెక్షన్ 25
3. సెక్షన్ 31
4. సెక్షన్ 4
సమాధానం
D. సెక్షన్ 4
Which RTE section allows admission of an out-of-school child in an age-appropriate class?
1. Section 3
2. Section 25
3. Section 31
4. Section 4
RTE 2019 సవరణ ఏ నియమాన్ని మార్చింది?
1. పాఠశాల భవనాలు
2. విద్యార్థి–ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి
3. క్యాపిటేషన్ ఫీజు
4. నో-డిటెన్షన్ విధానం
సమాధానం
D. నో-డిటెన్షన్ విధానం
The 2019 amendment of RTE changed the rule on
1. school buildings
2. pupil-teacher ratio
3. capitation fee
4. no-detention policy
RTE కింద బాలల విద్యా హక్కును పర్యవేక్షించే సంస్థ ఏది?
1. NCPCR, రాష్ట్ర కమిషన్లు
2. NCTE
3. UGC
4. CBSE
సమాధానం
A. NCPCR, రాష్ట్ర కమిషన్లు
Which body monitors the child's right to education under RTE?
1. NCPCR and State Commissions
2. NCTE
3. UGC
4. CBSE
సమాచార హక్కు (RTI) చట్టం ఎప్పుడు రూపొందింది?
1. 1993
2. 2005
3. 2012
4. 2009
సమాధానం
B. 2005
The RTI Act was enacted in
1. 1993
2. 2005
3. 2012
4. 2009
RTI దరఖాస్తుకు సమాధానం ఇవ్వడానికి సాధారణ గడువు
1. 7 రోజులు
2. 15 రోజులు
3. 30 రోజులు
4. 60 రోజులు
సమాధానం
C. 30 రోజులు
Normal time limit for reply to an RTI request is
1. 7 days
2. 15 days
3. 30 days
4. 60 days
RTI సమాచారం ఒక వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించినదైతే ఎంత సమయంలో ఇవ్వాలి?
1. 48 గంటలు
2. 7 రోజులు
3. 15 రోజులు
4. 24 గంటలు
సమాధానం
A. 48 గంటలు
If RTI information concerns the life or liberty of a person, it must be given within
1. 48 hours
2. 7 days
3. 15 days
4. 24 hours
RTI చట్టం కింద మొదటి అప్పీలును ఎవరికి చేస్తారు?
1. లోక్‌సభ స్పీకర్
2. సుప్రీంకోర్టు
3. అదే ప్రభుత్వ సంస్థలోని సీనియర్ అధికారి
4. ప్రధానమంత్రి
సమాధానం
C. అదే ప్రభుత్వ సంస్థలోని సీనియర్ అధికారి
The first appeal under the RTI Act is made to
1. the Lok Sabha Speaker
2. the Supreme Court
3. a senior officer in the same public authority
4. the Prime Minister
RTI రెండో అప్పీలు ఎవరి వద్దకు వెళుతుంది?
1. జిల్లా కలెక్టర్
2. ముందుగా హైకోర్టు
3. గ్రామసభ
4. సమాచార కమిషన్
సమాధానం
D. సమాచార కమిషన్
The second appeal under RTI lies with the
1. District Collector
2. High Court first
3. Gram Sabha
4. Information Commission
ప్రభుత్వ సంస్థలు స్వచ్ఛందంగా సమాచారం వెల్లడించాలనే నిబంధన RTI ఏ సెక్షన్‌లో ఉంది?
1. 8
2. 4
3. 24
4. 6
సమాధానం
B. 4
Proactive disclosure of information by public bodies is required under RTI Section
1. 8
2. 4
3. 24
4. 6
RTI కింద సమాచార వెల్లడి నుండి మినహాయింపులు ఏ సెక్షన్‌లో ఉన్నాయి?
1. 4
2. 6
3. 8
4. 19
సమాధానం
C. 8
Exemptions from disclosure under RTI are listed in Section
1. 4
2. 6
3. 8
4. 19
UNCRCని ఐక్యరాజ్యసమితి ఎప్పుడు ఆమోదించింది?
1. 1989
2. 1948
3. 1959
4. 1966
సమాధానం
A. 1989
UNCRC was adopted by the UN in
1. 1989
2. 1948
3. 1959
4. 1966
UNCRC కింద బాలల హక్కుల నాలుగు వర్గాలలో లేనిది ఏది?
1. మనుగడ
2. రక్షణ
3. భాగస్వామ్యం
4. పన్ను విధింపు
సమాధానం
D. పన్ను విధింపు
Which is NOT one of the four categories of children's rights under UNCRC?
1. Survival
2. Protection
3. Participation
4. Taxation
అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసే హక్కు, సంఘాలు ఏర్పరచుకునే హక్కు బాలల ___ హక్కు.
1. మనుగడ
2. భాగస్వామ్య
3. రక్షణ
4. వికాస
సమాధానం
B. భాగస్వామ్య
The right to express views and form associations is a ___ right of the child.
1. survival
2. participation
3. protection
4. development
NCPCR ఎప్పుడు ఏర్పాటైంది?
1. 1993
2. 2012
3. 2007
4. 2019
సమాధానం
C. 2007
NCPCR was set up in
1. 1993
2. 2012
3. 2007
4. 2019
భారతదేశంలో బాలల దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
1. నవంబర్ 14
2. డిసెంబర్ 10
3. నవంబర్ 20
4. సెప్టెంబర్ 5
సమాధానం
A. నవంబర్ 14
Children's Day in India is observed on
1. 14 November
2. 10 December
3. 20 November
4. 5 September
2006 చట్టం ప్రకారం భారతదేశంలో బాలికలకు కనీస వివాహ వయస్సు
1. 16 సంవత్సరాలు
2. 21 సంవత్సరాలు
3. 20 సంవత్సరాలు
4. 18 సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. 18 సంవత్సరాలు
The minimum legal age of marriage for girls in India under the 2006 Act is
1. 16 years
2. 21 years
3. 20 years
4. 18 years
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 24 దేనిని నిషేధిస్తుంది?
1. ప్రైవేటు పాఠశాలలు
2. ఫ్యాక్టరీలు, గనులు వంటి ప్రమాదకర పనులలో 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలను నియమించడం
3. పిల్లల దత్తత
4. పిల్లలకు అన్ని రకాల విద్య
సమాధానం
B. ఫ్యాక్టరీలు, గనులు వంటి ప్రమాదకర పనులలో 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలను నియమించడం
Article 24 of the Constitution prohibits
1. private schools
2. employment of children below 14 in hazardous work such as factories and mines
3. child adoption
4. all education for children
POCSO చట్టం ఏ వయస్సు లోపు వ్యక్తిని బాలుడిగా నిర్వచిస్తుంది?
1. 18 సంవత్సరాలు
2. 21 సంవత్సరాలు
3. 16 సంవత్సరాలు
4. 14 సంవత్సరాలు
సమాధానం
A. 18 సంవత్సరాలు
POCSO Act defines a child as a person below
1. 18 years
2. 21 years
3. 16 years
4. 14 years
POCSO చట్టం ఎప్పుడు అమల్లోకి వచ్చింది?
1. 2015
2. 1986
3. 2005
4. 2012
సమాధానం
D. 2012
POCSO Act came into force in
1. 2015
2. 1986
3. 2005
4. 2012
POCSO లింగ తటస్థమైనది (జెండర్ న్యూట్రల్). అంటే
1. బాలురు, బాలికలు ఇద్దరినీ రక్షిస్తుంది
2. బాలికలను మాత్రమే రక్షిస్తుంది
3. బాలురను మాత్రమే రక్షిస్తుంది
4. పెద్దలను మాత్రమే రక్షిస్తుంది
సమాధానం
A. బాలురు, బాలికలు ఇద్దరినీ రక్షిస్తుంది
POCSO is gender neutral, which means it
1. protects both boys and girls
2. protects only girls
3. protects only boys
4. protects only adults
ఒక పిల్లవాడు లైంగిక వేధింపులకు గురవుతున్నాడని తెలిసిన ఉపాధ్యాయుడు ఏమి చేయాలి?
1. రుజువు లేకుండా ఏమీ చేయకూడదు
2. పోలీసులకు లేదా ప్రత్యేక బాలల పోలీసు విభాగానికి తెలియజేయాలి
3. తల్లిదండ్రుల నిర్ణయం కోసం వేచి ఉండాలి
4. నిందితుడితో ఏకాంతంగా మాట్లాడాలి
సమాధానం
B. పోలీసులకు లేదా ప్రత్యేక బాలల పోలీసు విభాగానికి తెలియజేయాలి
A teacher who learns that a child is being sexually abused should
1. do nothing without proof
2. report it to the police or Special Juvenile Police Unit
3. wait for the parents' decision
4. talk to the abuser privately
POCSO కింద ప్రత్యేక కోర్టులలో విచారణ వీలైనంత వరకు ఎంత కాలంలో పూర్తి చేయాలి?
1. మూడు సంవత్సరాలు
2. ఐదు సంవత్సరాలు
3. ఒక సంవత్సరం
4. ఒక నెల
సమాధానం
C. ఒక సంవత్సరం
Trial under POCSO in Special Courts should be completed, as far as possible, within
1. three years
2. five years
3. one year
4. one month
బాలల న్యాయ (సంరక్షణ, పరిరక్షణ) చట్టం 2015 ఏ సంవత్సరపు చట్టం స్థానంలో వచ్చింది?
1. 1986
2. 2005
3. 2000
4. 1992
సమాధానం
C. 2000
The Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act of 2015 replaced the Act of
1. 1986
2. 2005
3. 2000
4. 1992
చట్టంతో విభేదించిన బాలల వ్యవహారాలను చూసేది
1. గ్రామ పంచాయతీ
2. బాలల న్యాయ మండలి (Juvenile Justice Board)
3. పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ
4. బాలల సంక్షేమ కమిటీ
సమాధానం
B. బాలల న్యాయ మండలి (Juvenile Justice Board)
Children in conflict with law are dealt with by the
1. Gram Panchayat
2. Juvenile Justice Board
3. School Management Committee
4. Child Welfare Committee
సంరక్షణ, పరిరక్షణ అవసరమైన బాలలు ఎవరి ముందుకు వస్తారు?
1. నేరుగా హైకోర్టు
2. బాలల న్యాయ మండలి
3. లోక్ అదాలత్
4. బాలల సంక్షేమ కమిటీ (Child Welfare Committee)
సమాధానం
D. బాలల సంక్షేమ కమిటీ (Child Welfare Committee)
Children in need of care and protection come before the
1. High Court directly
2. Juvenile Justice Board
3. Lok Adalat
4. Child Welfare Committee
JJ చట్టం 2015 ప్రకారం, ఘోరమైన నేరం ఆరోపణ ఎదుర్కొనే 16 నుండి 18 ఏళ్ల బాలుడిని
1. నేరుగా మరణశిక్ష విధించవచ్చు
2. అంచనా వేసి, పెద్దవాడిగా విచారించే అవకాశం ఉంది
3. విదేశాలకు పంపుతారు
4. ఎప్పుడూ విచారించరు
సమాధానం
B. అంచనా వేసి, పెద్దవాడిగా విచారించే అవకాశం ఉంది
Under the JJ Act 2015, a child aged 16 to 18 accused of a heinous offence may be
1. given the death penalty directly
2. assessed and possibly tried as an adult
3. sent abroad
4. never tried
భారతదేశంలో దత్తతకు సంబంధించిన జాతీయ అధికార సంస్థ
1. NHRC
2. NCPCR
3. యునిసెఫ్
4. CARA
సమాధానం
D. CARA
The national authority for adoption in India is
1. NHRC
2. NCPCR
3. UNICEF
4. CARA
ఆపదలో ఉన్న పిల్లల కోసం చైల్డ్‌లైన్ టెలిఫోన్ నంబర్
1. 100
2. 108
3. 1098
4. 112
సమాధానం
C. 1098
Childline telephone number for children in distress is
1. 100
2. 108
3. 1098
4. 112
మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (UDHR) ఎప్పుడు ఆమోదించబడింది?
1. 1948 డిసెంబర్ 10
2. 1950 జనవరి 26
3. 1947 ఆగస్టు 15
4. 1989 నవంబర్ 14
సమాధానం
A. 1948 డిసెంబర్ 10
The Universal Declaration of Human Rights was adopted on
1. 10 December 1948
2. 26 January 1950
3. 15 August 1947
4. 14 November 1989
జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ ఏ సంవత్సరపు మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం కింద ఏర్పడింది?
1. 1950
2. 1986
3. 1993
4. 2005
సమాధానం
C. 1993
The National Human Rights Commission was set up under the Protection of Human Rights Act of
1. 1950
2. 1986
3. 1993
4. 2005
విద్యా హక్కుకు సంబంధించిన UDHR ఆర్టికల్ ఏది?
1. ఆర్టికల్ 3
2. ఆర్టికల్ 21
3. ఆర్టికల్ 1
4. ఆర్టికల్ 26
సమాధానం
D. ఆర్టికల్ 26
Which UDHR article deals with the right to education?
1. Article 3
2. Article 21
3. Article 1
4. Article 26
రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు ఏ ఆర్టికల్ కింద ఉంది?
1. 32
2. 14
3. 21A
4. 45
సమాధానం
A. 32
Right to Constitutional Remedies is under Article
1. 32
2. 14
3. 21A
4. 45
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. RTE ఉపాధ్యాయులు ప్రైవేటు ట్యూషన్లు చెప్పడాన్ని నిషేధిస్తుంది. 2. RTE ప్రవేశానికి స్క్రీనింగ్ పరీక్షలను నిషేధిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. RTE bans private tuition by teachers. 2. RTE bans screening tests for admission. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. RTI సమాధాన గడువు 30 రోజులు. 2. RTI చట్టం ప్రైవేటు కంపెనీలకు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. The RTI reply time is 30 days. 2. The RTI Act applies only to private companies. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. POCSO 18 ఏళ్లలోపు బాలికలను మాత్రమే రక్షిస్తుంది. 2. POCSO ప్రకారం నేరాన్ని నివేదించడం తప్పనిసరి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements: 1. POCSO protects only girls below 18. 2. POCSO makes reporting of an offence mandatory. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. సంరక్షణ, పరిరక్షణ అవసరమైన బాలల వ్యవహారాలను JJB చూస్తుంది. 2. చట్టంతో విభేదించిన బాలల వ్యవహారాలను CWC చూస్తుంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements: 1. JJB deals with children in need of care and protection. 2. CWC deals with children in conflict with law. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice