విద్యా దృక్పథాలు మరియు విద్యా విధానం · Chapter 6

సమకాలీన అంశాలు II

గుర్తుంచుకోవలసినవి

జీవన నైపుణ్యాలు, విలువలు కౌమారదశలోని వారిని నిజ జీవితానికి సిద్ధం చేస్తాయి. WHO పది ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలను పేర్కొంది; కౌమారదశ వేగంగా మార్పులు వచ్చే కాలం, దీనికి శిక్ష కాదు మార్గదర్శనం కావాలి.
ఆరోగ్యం, శారీరక విద్య, సమ్మిళిత విద్య ప్రతి పాఠశాలకూ చెందుతాయి. వైకల్యం ఉన్న బిడ్డతో సహా ప్రతి బిడ్డకూ సాధారణ తరగతి గదిలో మద్దతుతో నేర్చుకునే హక్కు ఉంది.
1991 సంస్కరణలు (LPG), NEP 2020 విద్యా రంగాన్ని మార్చాయి. ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ, సాంకేతికత ఇప్పుడు పాఠశాలలు ఏమి బోధిస్తాయో, ఎలా బోధిస్తాయో నిర్ణయిస్తున్నాయి.

జీవన నైపుణ్యాలు

జీవన నైపుణ్యాలు అంటే రోజువారీ జీవితంలోని డిమాండ్లను, సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడే అనుకూల, సానుకూల ప్రవర్తనా సామర్థ్యాలు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఐదు జతలుగా పది ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలను పేర్కొంది.

రంగం	నైపుణ్యాలు
ఆలోచన	విమర్శనాత్మక ఆలోచన, సృజనాత్మక ఆలోచన
నిర్ణయం	నిర్ణయం తీసుకోవడం, సమస్య పరిష్కారం
సామాజిక	సమర్థవంతమైన సంభాషణ, వ్యక్తుల మధ్య సంబంధం
వ్యక్తిగత	స్వీయ అవగాహన, సహానుభూతి
ఎదుర్కొనడం	ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనడం, భావోద్వేగాలను ఎదుర్కొనడం

స్వీయ అవగాహన: తన బలాలు, బలహీనతలు, భావాలు, విలువలను తెలుసుకోవడం.
సహానుభూతి (Empathy): మరొకరి భావాలను, దృక్పథాన్ని అర్థం చేసుకోవడం.
విమర్శనాత్మక ఆలోచన: సమాచారాన్ని, అనుభవాన్ని నిష్పాక్షికంగా విశ్లేషించడం.
ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనడం: ఒత్తిడికి మూలాన్ని గుర్తించి విశ్రాంతి, ఆట, మాట్లాడడం, సమయ ప్రణాళిక ద్వారా దానిని నిర్వహించడం.
జీవన నైపుణ్యాలను భాగస్వామ్య పద్ధతుల ద్వారా బోధిస్తారు: పాత్రాభినయం, సమూహ చర్చ, కేస్ స్టడీలు, ఆలోచనల మథనం, ఆటలు, కథలు. వీటిని ప్రత్యేక పేపర్‌గా బోధించడం కంటే అన్ని సబ్జెక్టుల్లో కలిపి నేర్పడం ఉత్తమం.
డెలోర్స్ నివేదిక (UNESCO, 1996) విద్య యొక్క నాలుగు స్తంభాలను వివరించింది: తెలుసుకోవడానికి నేర్చుకోవడం, చేయడానికి నేర్చుకోవడం, కలిసి జీవించడానికి నేర్చుకోవడం, ఉండడానికి నేర్చుకోవడం. జీవన నైపుణ్యాలు ఈ స్తంభాలతో దగ్గరగా ముడిపడి ఉన్నాయి.

కౌమారదశ

కౌమారదశ బాల్యానికి, యవ్వనానికి మధ్య దశ. WHO దీనిని 10 నుంచి 19 ఏళ్ల వయసుగా వర్ణిస్తుంది. ఇది యౌవనారంభంతో మొదలవుతుంది.

జి. స్టాన్లీ హాల్ (G. Stanley Hall) దీనిని "తుపాను, ఒత్తిడి" కాలం అన్నాడు.
ఎరిక్సన్ (Erikson) దీని సంక్షోభాన్ని "గుర్తింపు vs పాత్ర గందరగోళం" అన్నాడు.
పియాజే (Piaget): అమూర్త, ఊహాత్మక ఆలోచనతో కూడిన ఫార్మల్ ఆపరేషనల్ దశ కనిపిస్తుంది.
మార్పులు: శారీరక పెరుగుదల, లైంగిక పరిపక్వత, భావోద్వేగ హెచ్చుతగ్గులు, సహచరులపై ఆసక్తి, స్వతంత్రం కోసం అన్వేషణ, శరీర రూపం, గుర్తింపు గురించిన ఆందోళన.
సమస్యలు: తోటివారి ఒత్తిడి, పరీక్షల ఒత్తిడి, ప్రమాదాలకు ఒడిగట్టడం, మత్తు పదార్థాల వాడకం, బెదిరింపు, ఆన్‌లైన్ ప్రమాదాలు, చిన్న వయసు సంబంధాలు, తక్కువ ఆత్మగౌరవం.
ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: స్నేహితునిగా, మార్గదర్శిగా ఉండాలి, తీర్పు చెప్పకుండా వినాలి, సరైన సమాచారం ఇవ్వాలి, సురక్షిత వాతావరణం కల్పించాలి, తల్లిదండ్రులతో కలిసి పనిచేయాలి, తీవ్రమైన కేసులను కౌన్సెలర్‌కు సిఫార్సు చేయాలి.
కౌమార విద్యా కార్యక్రమం (AEP) 2005 ప్రాంతంలో అప్పటి మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ, NCERT, జాతీయ ఎయిడ్స్ నియంత్రణ సంస్థ (National AIDS Control Organisation)తో కలిసి ఉన్నత మాధ్యమిక తరగతుల్లో ఎదుగుదల, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం, HIV, జీవన నైపుణ్యాలపై సరైన సమాచారం ఇవ్వడానికి ప్రవేశపెట్టింది.
మార్గదర్శనం మరియు కౌన్సెలింగ్ కౌమారదశలోని వారికి వ్యక్తిగత, విద్యా, వృత్తి ఎంపికల్లో సహాయపడతాయి. కౌన్సెలింగ్ గోప్యంగా, నిర్దేశరహితంగా ఉండాలి.

విలువల విద్య

విలువలు అంటే ఏది మంచిదో, చేయదగినదో అనే స్థిరమైన నమ్మకాలు. విలువల విద్య నైతిక, సామాజిక, ఆధ్యాత్మిక, పౌర విలువలను పెంపొందిస్తుంది.

విలువల రకాలు: వ్యక్తిగత, సామాజిక, నైతిక, ఆధ్యాత్మిక, ప్రజాస్వామ్య, సౌందర్య, పర్యావరణ.
ఉదాహరణలు: సత్యం, నిజాయితీ, అహింస, గౌరవం, సహనం, సహకారం, బాధ్యత, శాస్త్రీయ దృక్పథం, జాతీయ సమైక్యత.
నైతిక వికాసం: పియాజే రెండు దశలను వివరించాడు (పరాధీన నైతికత, స్వయంప్రతిపత్త నైతికత). కోల్బర్గ్ (Kohlberg) ఆరు దశలతో మూడు స్థాయులను ప్రతిపాదించాడు (సంప్రదాయ పూర్వ, సంప్రదాయ, సంప్రదాయ అనంతర).
పద్ధతులు: ఉపాధ్యాయుడు ఆదర్శంగా ఉండడం, కథలు, జీవిత చరిత్రలు, సమూహ పని, సమాజ సేవ, ప్రార్థనా సమావేశం, నైతిక సందిగ్ధాల చర్చ, విలువలతో కూడిన పాఠశాల వాతావరణం.
విధానాలు: విలువలను పాఠశాల దైనందిన జీవితంలో, అన్ని సబ్జెక్టుల్లో పెంపొందించడం ఉత్తమం, కేవలం నీతి శాస్త్ర పీరియడ్‌లో కాదు. NCF 2005, NEP 2020 రెండూ కృత్యాలు, నీతి, రాజ్యాంగ విలువల ద్వారా విలువలకు మద్దతు ఇస్తాయి.
ప్రాథమిక విధులు (ఆర్టికల్ 51A) విలువల విద్యకు మంచి ఆధారం.

ఆరోగ్యం మరియు శారీరక విద్య

ఆరోగ్యం అంటే సంపూర్ణ శారీరక, మానసిక, సామాజిక శ్రేయస్సు స్థితి (WHO), కేవలం వ్యాధి లేకపోవడం కాదు.

పాఠశాల ఆరోగ్య కార్యక్రమం: ఆరోగ్య పరీక్షలు, టీకాలు, నులిపురుగుల నివారణ, ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ సప్లిమెంట్లు, శుభ్రమైన తాగునీరు, మరుగుదొడ్లు, చేతులు కడుక్కోవడం, ప్రథమ చికిత్స.
రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) పుట్టుక నుంచి 18 ఏళ్ల వరకు పిల్లల్లో లోపాలు, లేమిలు, వ్యాధులు, ఎదుగుదల ఆలస్యాలను గుర్తించడానికి పరీక్షిస్తుంది.
వారపు ఐరన్, ఫోలిక్ యాసిడ్ సప్లిమెంటేషన్ (WIFS) రక్తహీనతను నివారించడానికి కౌమారదశలోని వారి కోసం.
మధ్యాహ్న భోజనం / PM POSHAN పోషణ ఇస్తుంది, కొత్త ప్రణాళికల కింద పాఠశాల ఆరోగ్య, సంక్షేమ రాయబారులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
శారీరక విద్య: శరీరం, దేహదార్ఢ్యం, జట్టు స్ఫూర్తి, క్రమశిక్షణ, క్రీడా స్ఫూర్తిని పెంపొందిస్తుంది. ఇందులో ఆటలు, అథ్లెటిక్స్, యోగా, డ్రిల్, జిమ్నాస్టిక్స్ ఉన్నాయి.
జాతీయ కార్యక్రమాలు: క్రీడా సంస్కృతి నిర్మాణానికి ఖేలో ఇండియా (2018); దేహదార్ఢ్యం ప్రోత్సాహానికి ఫిట్ ఇండియా ఉద్యమం (2019). అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం జూన్ 21.
ఉపాధ్యాయుని విధి: బాలికలు, వైకల్యం ఉన్న పిల్లలతో సహా అందరికీ ఆటలు ప్రణాళిక చేయాలి, భద్రతను నిర్ధారించాలి, శారీరక విద్యను ఖాళీ పీరియడ్‌గా కాక సాధారణ సబ్జెక్టుగా పరిగణించాలి.
ఆరోగ్య విద్యా అంశాలు: పరిశుభ్రత, పోషణ, ప్రథమ చికిత్స, సంక్రమిత వ్యాధులు, మత్తు పదార్థాల దుర్వినియోగం, మానసిక ఆరోగ్యం, రహదారి భద్రత, వ్యక్తిగత భద్రత.

సమ్మిళిత విద్య

సమ్మిళిత విద్య అంటే సామర్థ్యం, నేపథ్యం, భాష ఏదైనా సరే పిల్లలందరూ తగిన మద్దతుతో ఒకే పొరుగు పాఠశాలలో కలిసి నేర్చుకోవడం.

పదం	అర్థం
వేర్పాటు (Segregation)	వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో బోధన
ఏకీకరణ (Integration)	బిడ్డను సాధారణ పాఠశాలలో చేరుస్తారు కానీ బిడ్డే దానికి అనుగుణంగా మారాలి
సమ్మిళితం (Inclusion)	బిడ్డ అవసరాలకు తగినట్లు పాఠశాల మారుతుంది

UNESCO సలమాంకా ప్రకటన (1994) సమ్మిళిత విద్యకు, "అందరికీ పాఠశాలలు"కు ప్రపంచ మద్దతు ఇచ్చింది.
IEDC (వికలాంగ పిల్లలకు సమీకృత విద్య, 1974) తొలి పథకం; IEDSS మాధ్యమిక దశ కోసం. సమ్మిళిత విద్య ఇప్పుడు సమగ్ర శిక్షలో భాగం.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 1995 చట్టాన్ని భర్తీ చేసింది, 21 రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది, సమ్మిళిత విద్యను కోరుతుంది. RPwD చట్టం బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం ఉన్నవారికి ఉన్నత విద్యలో సీట్లను కూడా రిజర్వ్ చేస్తుంది.
RTE చట్టం వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను చేరుస్తుంది; 2012 సవరణ వారిని "వెనుకబడిన వర్గాలకు చెందిన పిల్లలు"గా పరిగణిస్తుంది, తీవ్ర వైకల్యానికి ఇంటి ఆధారిత విద్యకు అవకాశం కల్పిస్తుంది.
భారత పునరావాస మండలి (RCI), 1992 ప్రత్యేక విద్యా ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ ఇచ్చి, నమోదు చేస్తుంది.
తరగతి గది వ్యూహాలు: భిన్నీకృత బోధన, అభ్యసనకు సార్వత్రిక రూపకల్పన, సహచర బోధన, వనరుల గది, సహాయక పరికరాలు, అనుకూలీకరించిన పరీక్షలు, ర్యాంపులు, అడ్డంకులు లేని అందుబాటు, నివారణ మద్దతు.
ప్రతిభావంతులైన పిల్లలు, నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారు, అట్టడుగు వర్గాల పిల్లలు, భాషా ఇబ్బంది ఉన్న పిల్లలు కూడా సమ్మిళితంలో భాగమే, కేవలం వైకల్యం కాదు.
వైఖరి: ప్రతి బిడ్డ నేర్చుకోగలడనే ఉపాధ్యాయుని నమ్మకంతో సమ్మిళిత విద్య మొదలవుతుంది.

LPG మరియు విద్య

LPG అంటే సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ (Liberalisation, Privatisation, Globalisation); 1991లో భారతదేశంలో మొదలైన ఆర్థిక సంస్కరణలు.

సరళీకరణ: ప్రభుత్వ నియంత్రణలు, లైసెన్సులను తగ్గిస్తుంది.
ప్రైవేటీకరణ: పాఠశాలలు, కళాశాలలు, సేవల్లో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం పెరుగుతుంది.
ప్రపంచీకరణ: ప్రపంచవ్యాప్తంగా వస్తువులు, మూలధనం, సేవలు, ఆలోచనలు, ప్రజల స్వేచ్ఛా ప్రవాహం; ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO), దాని సేవల వాణిజ్యంపై సాధారణ ఒప్పందం (GATS) విద్యను వర్తకం చేయదగిన సేవగా చేర్చాయి.

సానుకూల ప్రభావాలు	ప్రతికూల ప్రభావాలు
ఎక్కువ పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ఎక్కువ ఎంపిక	పెరుగుతున్న ఫీజులు, వాణిజ్యీకరణ
ICT, ప్రపంచ జ్ఞాన వినియోగం	ధనిక, పేద పాఠశాలల మధ్య అంతరం
నైపుణ్యాధారిత, ఉద్యోగోన్ముఖ కోర్సులు	విలువలు, మానవీయ శాస్త్రాలు, స్థానిక భాషల నిర్లక్ష్యం
విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుల మార్పిడి; విదేశీ సహకారాలు	మేధో వలస (brain drain), సాంస్కృతిక గుర్తింపు కోల్పోవడం
కొన్ని చోట్ల పోటీ ప్రమాణాలను పెంచుతుంది	మార్కుల ఒత్తిడి, కోచింగ్ సంస్కృతి

సమన్యాయం, విలువలు, స్థానిక సంస్కృతిని కాపాడుతూనే పిల్లలు ప్రయోజనాలను (నైపుణ్యాలు, సాంకేతికత, ఆంగ్లం, ఇతర భాషలు) వాడుకునేలా సహాయం చేయడం ఉపాధ్యాయుని పాత్ర.

విద్యలో ప్రస్తుత ధోరణులు

NEP 2020 (2020 జూలైలో విడుదలైంది) 1986 విధానాన్ని (1992లో సవరించినది) భర్తీ చేస్తుంది. ముఖ్యాంశాలు: 10+2 స్థానంలో 5+3+3+4 నిర్మాణం; 3 ఏళ్ల వయసు నుంచి పునాది దశ; కనీసం 5వ తరగతి వరకు, వీలైతే 8వ తరగతి వరకు మాతృభాష లేదా ఇంటి భాష మాధ్యమం; ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్స్ మధ్య కఠిన విభజన లేదు; సరళమైన, సామర్థ్యాధారిత మూల్యాంకనం; మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ పేరు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖగా మార్పు; ఏకైక నియంత్రణ సంస్థగా భారత ఉన్నత విద్యా కమిషన్; బహుళ విభాగ విశ్వవిద్యాలయాలు; పాఠశాల, ఉన్నత విద్యలో అధిక నమోదు లక్ష్యం.
నిపుణ్ భారత్ మిషన్ (2021) 3వ తరగతి నాటికి పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
డిజిటల్ అభ్యసనం: DIKSHA, SWAYAM, PM eVidya, తరగతి గదుల్లో ట్యాబ్లెట్లు, స్మార్ట్‌బోర్డుల వాడకం.
బట్టీ పట్టే విధానం బదులు సామర్థ్యాధారిత విద్య, సమగ్ర రిపోర్ట్ కార్డులు, బహుళ మూల్యాంకనం.
మధ్య దశ నుంచి వృత్తి విద్య, ఇంటర్న్‌షిప్‌లు.
PARAKH NEP 2020 కింద జాతీయ మూల్యాంకన కేంద్రం; APAAR విద్యార్థులకు విద్యా గుర్తింపు సంఖ్య.
ఇతర ధోరణులు: అభ్యసనంలో కృత్రిమ మేధ (artificial intelligence), మిశ్రమ అభ్యసనం, జీవితకాల అభ్యసనం, ఆనందంతో నేర్చుకోవడం (ఆట ఆధారిత, కృత్య ఆధారిత విధానాలు), బ్యాగ్ రహిత రోజులు, మానసిక ఆరోగ్యంపై దృష్టి.
సవాళ్లు: డిజిటల్ అంతరం, ఉపాధ్యాయ సన్నద్ధత, భాషా సమస్యలు, అసమాన నాణ్యత. AP లో వరుస ప్రభుత్వాలు పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాలు, భాషా ప్రయోగశాలలు, డిజిటల్ తరగతి గదుల పథకాలను ప్రవేశపెట్టాయి; పేర్లు మారుతుంటాయి, తాజా అధికారిక జాబితాను చూడండి.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

1. WHO పది జీవన నైపుణ్యాల్లో సహానుభూతి, ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనడం ఉన్నాయి; "నాయకత్వం", "జ్ఞాపకశక్తి" లేవు.
2. హాల్: తుపాను, ఒత్తిడి; ఎరిక్సన్: గుర్తింపు vs పాత్ర గందరగోళం; వీటిని కలపవద్దు.
3. ఏకీకరణ అంటే బిడ్డ అనుగుణంగా మారడం; సమ్మిళితం అంటే పాఠశాల అనుగుణంగా మారడం.
4. RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను పేర్కొంటుంది; ముందటి 1995 చట్టం తక్కువ పేర్కొంది.
5. సలమాంకా ప్రకటన 1994; డెలోర్స్ నివేదిక 1996.
6. ఇక్కడ LPG అంటే 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు, వంట గ్యాస్ కాదు.
7. NEP 2020 5+3+3+4 ఇస్తుంది; పాత విధానం 10+2.
8. ఖేలో ఇండియా క్రీడల గురించి; ఫిట్ ఇండియా అందరి దేహదార్ఢ్యం గురించి; RBSK ఆరోగ్య పరీక్ష గురించి.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

1. WHO పది ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలను వివరించింది.
2. కౌమారదశ సుమారు 10 నుంచి 19 ఏళ్ల వయసు.
3. స్టాన్లీ హాల్ కౌమారదశను తుపాను, ఒత్తిడి కాలం అన్నాడు.
4. కోల్బర్గ్ సిద్ధాంతంలో నైతిక వికాసానికి మూడు స్థాయులు, ఆరు దశలు ఉన్నాయి.
5. సలమాంకా ప్రకటన సమ్మిళిత విద్యకు మద్దతు ఇస్తుంది.
6. RPwD చట్టం 2016 21 వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది.
7. RCI 1992 చట్టం కింద ఏర్పడింది.
8. భారతదేశంలో LPG సంస్కరణలు 1991లో మొదలయ్యాయి.
9. NEP 2020 5+3+3+4 నిర్మాణాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
10. నిపుణ్ భారత్ పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
11. అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం జూన్ 21.
12. RBSK పుట్టుక నుంచి 18 ఏళ్ల వరకు పిల్లలను పరీక్షిస్తుంది.

సాధన ప్రశ్నలు

WHO పేర్కొన్న ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలు ఎన్ని?
1. ఐదు
2. ఏడు
3. పన్నెండు
4. పది
సమాధానం
D. పది
How many core life skills were listed by the WHO?
1. Five
2. Seven
3. Twelve
4. Ten
WHO ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలలో భాగమైన జంట ఏది?
1. సంపద, కీర్తి
2. సానుభూతి (ఎంపతీ), స్వీయ అవగాహన
3. జ్ఞాపకశక్తి, వేగం
4. నాయకత్వం, విధేయత
సమాధానం
B. సానుభూతి (ఎంపతీ), స్వీయ అవగాహన
Which pair is part of the WHO core life skills?
1. Wealth and fame
2. Empathy and self-awareness
3. Memory and speed
4. Leadership and obedience
ఇతరుల భావాలను, దృక్పథాన్ని అర్థం చేసుకోవడం
1. దృఢంగా చెప్పడం (అసర్షన్)
2. స్వీయ అవగాహన
3. ఒత్తిడి
4. సానుభూతి (ఎంపతీ)
సమాధానం
D. సానుభూతి (ఎంపతీ)
Understanding another person's feelings and viewpoint is
1. assertion
2. self-awareness
3. stress
4. empathy
ఒకరి బలాలు, బలహీనతలు, భావాలను గుర్తించడం
1. స్వీయ అవగాహన
2. సమస్యా పరిష్కారం
3. సానుభూతి (ఎంపతీ)
4. సహచరుల ఒత్తిడి
సమాధానం
A. స్వీయ అవగాహన
Recognising one's strengths, weaknesses and feelings is
1. self-awareness
2. problem solving
3. empathy
4. peer pressure
జీవన నైపుణ్యాలను బోధించడానికి ఉత్తమ పద్ధతి
1. నిర్వచనాలు బట్టీ పట్టడం
2. పాత్రాభినయం, సమూహ చర్చ
3. డిక్టేషన్
4. నోట్స్ కాపీ చేయడం
సమాధానం
B. పాత్రాభినయం, సమూహ చర్చ
The best method to teach life skills is
1. memorising definitions
2. role play and group discussion
3. dictation
4. copying notes
WHO ప్రకారం కౌమారదశ ఏ వయస్సు వర్గం?
1. 14 నుండి 25 సంవత్సరాలు
2. 20 నుండి 30 సంవత్సరాలు
3. 10 నుండి 19 సంవత్సరాలు
4. 5 నుండి 10 సంవత్సరాలు
సమాధానం
C. 10 నుండి 19 సంవత్సరాలు
According to WHO, adolescence covers the age group of
1. 14 to 25 years
2. 20 to 30 years
3. 10 to 19 years
4. 5 to 10 years
కౌమారదశను 'తుఫాను, ఒత్తిడి' (storm and stress) కాలంగా వర్ణించింది ఎవరు?
1. పియాజే
2. ఎరిక్సన్
3. కోల్‌బర్గ్
4. జి. స్టాన్లీ హాల్
సమాధానం
D. జి. స్టాన్లీ హాల్
Who described adolescence as a period of 'storm and stress'?
1. Piaget
2. Erikson
3. Kohlberg
4. G. Stanley Hall
కౌమార దశకు సంబంధించి ఎరిక్సన్ చెప్పిన సంక్షోభం
1. గుర్తింపు – పాత్ర గందరగోళం
2. చొరవ – అపరాధ భావన
3. శ్రమ – న్యూనత
4. నమ్మకం – అపనమ్మకం
సమాధానం
A. గుర్తింపు – పాత్ర గందరగోళం
Erikson's crisis for the adolescent stage is
1. identity versus role confusion
2. initiative versus guilt
3. industry versus inferiority
4. trust versus mistrust
నైరూప్య, ఊహాత్మక ఆలోచన ఏ దశలో ప్రారంభమవుతుంది?
1. పూర్వ ప్రచాలక దశ
2. మూర్త ప్రచాలక దశ
3. అమూర్త (ఫార్మల్) ప్రచాలక దశ
4. ఇంద్రియ చాలక దశ
సమాధానం
C. అమూర్త (ఫార్మల్) ప్రచాలక దశ
Abstract and hypothetical thinking begins in the stage called
1. pre-operational
2. concrete operational
3. formal operational
4. sensorimotor
9వ తరగతి విద్యార్థి ఆందోళనగా, ముభావంగా ఉన్నాడని ఉపాధ్యాయుడు గమనించాడు. మొదట చేయవలసిన ఉత్తమ చర్య
1. మౌనంగా ఉన్నందుకు శిక్షించడం
2. విద్యార్థి చెప్పేది ఏకాంతంగా వినడం, అవసరమైతే కౌన్సెలర్ దగ్గరికి పంపడం
3. తరగతి ముందు ప్రకటించడం
4. పరీక్షలు ముగిసే వరకు పట్టించుకోకపోవడం
సమాధానం
B. విద్యార్థి చెప్పేది ఏకాంతంగా వినడం, అవసరమైతే కౌన్సెలర్ దగ్గరికి పంపడం
A teacher notices a Class 9 student is anxious and withdrawn. The best first step is to
1. punish the student for silence
2. listen to the student privately and refer to a counsellor if needed
3. announce it before the class
4. ignore it until exams end
కౌమార విద్యా కార్యక్రమం (Adolescence Education Programme) దేని గురించి సమాచారం ఇస్తుంది?
1. క్రీడా నియమాలు
2. పన్నులు, బ్యాంకింగ్
3. కంప్యూటర్ భాషలు
4. ఎదుగుదల, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం, జీవన నైపుణ్యాలు
సమాధానం
D. ఎదుగుదల, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం, జీవన నైపుణ్యాలు
The Adolescence Education Programme gives information about
1. sports rules
2. tax and banking
3. computer languages
4. growing up, reproductive health and life skills
కోల్‌బర్గ్ నైతిక వికాస సిద్ధాంతంలో ఉన్నవి
1. నాలుగు స్థాయిలు, ఎనిమిది దశలు
2. ఐదు స్థాయిలు, పది దశలు
3. రెండు స్థాయిలు, నాలుగు దశలు
4. మూడు స్థాయిలు, ఆరు దశలు
సమాధానం
D. మూడు స్థాయిలు, ఆరు దశలు
Kohlberg's theory of moral development has
1. four levels and eight stages
2. five levels and ten stages
3. two levels and four stages
4. three levels and six stages
పియాజే చెప్పిన నైతిక వికాసపు రెండు దశలు
1. పరాధీన నైతికత, స్వాధీన నైతికత
2. నమ్మకం, అపనమ్మకం
3. పూర్వ సంప్రదాయ, సంప్రదాయ
4. ఇంద్రియ, చాలక
సమాధానం
A. పరాధీన నైతికత, స్వాధీన నైతికత
Piaget's two stages of moral development are
1. heteronomous and autonomous morality
2. trust and mistrust
3. pre-conventional and conventional
4. sensory and motor
పిల్లలలో విలువలను పెంపొందించడానికి అత్యంత బలమైన పద్ధతి
1. నినాదాలు కాపీ చేయడం
2. ఉపాధ్యాయుడు ఆదర్శంగా నిలవడం
3. నైతికతపై పొడవైన ఉపన్యాసాలు
4. శిక్ష భయం చూపడం
సమాధానం
B. ఉపాధ్యాయుడు ఆదర్శంగా నిలవడం
Which is the strongest method of building values in children?
1. Copying slogans
2. Teacher as a role model
3. Long lectures on morals
4. Threat of punishment
పౌరుల ప్రాథమిక విధులు ఏ ఆర్టికల్‌లో ఉన్నాయి?
1. 45
2. 32
3. 51A
4. 21A
సమాధానం
C. 51A
The Fundamental Duties of citizens are given in Article
1. 45
2. 32
3. 51A
4. 21A
డెలోర్స్ నివేదికలోని విద్య యొక్క నాలుగు స్తంభాలలో ఉన్నది
1. సంపాదన కోసం నేర్చుకోవడం
2. కలిసి జీవించడం నేర్చుకోవడం
3. పోటీ పడటం నేర్చుకోవడం
4. విధేయత నేర్చుకోవడం
సమాధానం
B. కలిసి జీవించడం నేర్చుకోవడం
The four pillars of education in the Delors Report include
1. learning to earn
2. learning to live together
3. learning to compete
4. learning to obey
RBSK (రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం) పుట్టినప్పటి నుండి ఏ వయస్సు వరకు పిల్లలకు పరీక్షలు నిర్వహిస్తుంది?
1. 6 సంవత్సరాలు
2. 10 సంవత్సరాలు
3. 25 సంవత్సరాలు
4. 18 సంవత్సరాలు
సమాధానం
D. 18 సంవత్సరాలు
RBSK screens children from birth to
1. 6 years
2. 10 years
3. 25 years
4. 18 years
వారానికోసారి ఐరన్ ఫోలిక్ యాసిడ్ సప్లిమెంటేషన్ దేనిని నివారించడానికి?
1. రక్తహీనత
2. రికెట్స్
3. గాయిటర్
4. రేచీకటి
సమాధానం
A. రక్తహీనత
Weekly Iron and Folic Acid Supplementation is meant to prevent
1. anaemia
2. rickets
3. goitre
4. night blindness
ఫిట్ ఇండియా ఉద్యమం ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 1986
2. 2022
3. 2019
4. 2005
సమాధానం
C. 2019
The Fit India Movement was launched in
1. 1986
2. 2022
3. 2019
4. 2005
అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
1. అక్టోబర్ 2
2. జూన్ 21
3. జూన్ 5
4. మార్చి 21
సమాధానం
B. జూన్ 21
International Yoga Day is observed on
1. 2 October
2. 21 June
3. 5 June
4. 21 March
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఆరోగ్యాన్ని ఎలా నిర్వచిస్తుంది?
1. సంపూర్ణ శారీరక, మానసిక, సామాజిక శ్రేయస్సు
2. కేవలం వ్యాధి లేకపోవడం
3. మంచి ఆకలి
4. వేగంగా పరుగెత్తగల సామర్థ్యం
సమాధానం
A. సంపూర్ణ శారీరక, మానసిక, సామాజిక శ్రేయస్సు
The World Health Organization defines health as
1. complete physical, mental and social well-being
2. absence of disease only
3. good appetite
4. ability to run fast
1994 సలమాంకా ప్రకటన (Salamanca Statement) దేనికి మద్దతు ఇస్తుంది?
1. వయోజన విద్య
2. సమ్మిళిత విద్య
3. వృత్తి పాఠశాలలు మాత్రమే
4. ప్రైవేటు ట్యూషన్
సమాధానం
B. సమ్మిళిత విద్య
The Salamanca Statement of 1994 supports
1. adult education
2. inclusive education
3. vocational schools only
4. private tuition
సమ్మిళిత విద్యలో
1. పిల్లవాడు పాఠశాలకు అనుగుణంగా మారాలి
2. పిల్లవాడిని వేరే పాఠశాలకు పంపుతారు
3. ప్రతి బిడ్డ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా పాఠశాల మారుతుంది
4. పిల్లవాడిని వెనక్కి ఆపుతారు
సమాధానం
C. ప్రతి బిడ్డ అవసరాలకు తగ్గట్టుగా పాఠశాల మారుతుంది
In inclusive education the
1. child must adapt to the school
2. child is sent to a separate school
3. school adapts to meet the needs of every child
4. child is held back
పాఠశాలలో ఎటువంటి మార్పు చేయకుండా దివ్యాంగ బిడ్డను సాధారణ పాఠశాలలో చేర్చడం
1. సమ్మిళితం (ఇన్‌క్లూజన్)
2. వేర్పాటు (సెగ్రిగేషన్)
3. బహిష్కరణ (ఎక్స్‌క్లూజన్)
4. ఏకీకరణ (ఇంటిగ్రేషన్)
సమాధానం
D. ఏకీకరణ (ఇంటిగ్రేషన్)
Placing a child with disability in a regular school without changing the school is
1. inclusion
2. segregation
3. exclusion
4. integration
దివ్యాంగ పిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో వేరుగా బోధించడం
1. ఏకీకరణ (ఇంటిగ్రేషన్)
2. సమ్మిళితం (ఇన్‌క్లూజన్)
3. ప్రధాన స్రవంతిలో చేర్చడం (మెయిన్‌స్ట్రీమింగ్)
4. వేర్పాటు (సెగ్రిగేషన్)
సమాధానం
D. వేర్పాటు (సెగ్రిగేషన్)
Teaching children with disabilities in separate special schools is
1. integration
2. inclusion
3. mainstreaming
4. segregation
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ఎన్ని రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది?
1. 21
2. 7
3. 14
4. 30
సమాధానం
A. 21
The Rights of Persons with Disabilities Act 2016 recognises how many types of disability?
1. 21
2. 7
3. 14
4. 30
భారత పునరావాస మండలి (Rehabilitation Council of India) ఏ సంవత్సరపు చట్టం కింద ఏర్పడింది?
1. 1975
2. 2009
3. 1992
4. 1950
సమాధానం
C. 1992
The Rehabilitation Council of India was set up under an Act of
1. 1975
2. 2009
3. 1992
4. 1950
సాధారణ పాఠశాలల్లో దివ్యాంగ పిల్లల కోసం ప్రారంభంలో వచ్చిన కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం ఏది?
1. NMMSS
2. PM POSHAN
3. IEDC
4. RAA
సమాధానం
C. IEDC
Which scheme was an early centrally sponsored scheme for disabled children in regular schools?
1. NMMSS
2. PM POSHAN
3. IEDC
4. RAA
తక్కువ దృష్టి ఉన్న విద్యార్థికి ఉపాధ్యాయుడు పెద్ద అక్షరాలు, ర్యాంపులు, అదనపు సమయం ఇస్తున్నాడు. ఇది
1. ట్రాకింగ్
2. భేదాత్మక, సమ్మిళిత బోధనా విధానం
3. శిక్ష
4. వేర్పాటు (సెగ్రిగేషన్)
సమాధానం
B. భేదాత్మక, సమ్మిళిత బోధనా విధానం
A teacher uses large print, ramps and extra time for a student with low vision. This is
1. tracking
2. differentiated, inclusive practice
3. punishment
4. segregation
భారత ఆర్థిక సంస్కరణల సందర్భంలో LPG అంటే
1. అక్షరాస్యత, ప్రణాళిక, వృద్ధి
2. చట్టం, విధానం, పాలన
3. శ్రమ, ఉత్పత్తి, లాభం
4. సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ
సమాధానం
D. సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ
LPG in the context of Indian economic reforms stands for
1. Literacy, Planning, Growth
2. Law, Policy, Governance
3. Labour, Production, Gain
4. Liberalisation, Privatisation, Globalisation
భారతదేశంలో LPG ఆర్థిక సంస్కరణలు ఎప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయి?
1. 1991
2. 1947
3. 2005
4. 1965
సమాధానం
A. 1991
Economic reforms of LPG began in India in
1. 1991
2. 1947
3. 2005
4. 1965
విద్యను వర్తకం చేయదగిన సేవగా పరిగణించేది
1. సార్క్ ఒప్పందం
2. యునిసెఫ్ చార్టర్
3. WTO యొక్క GATS
4. క్యోటో ప్రోటోకాల్
సమాధానం
C. WTO యొక్క GATS
Education is treated as a tradable service under
1. SAARC treaty
2. UNICEF charter
3. GATS of the WTO
4. Kyoto protocol
విద్యా ప్రైవేటీకరణ యొక్క ప్రతికూల ప్రభావం ఏది?
1. ICT వినియోగం పెరగడం
2. రుసుములు పెరగడం, వాణిజ్యీకరణ
3. ఆలోచనల మార్పిడి
4. నైపుణ్య కోర్సులు పెరగడం
సమాధానం
B. రుసుములు పెరగడం, వాణిజ్యీకరణ
Which is a negative effect of privatisation of education?
1. More use of ICT
2. Rising fees and commercialisation
3. Exchange of ideas
4. More skill courses
NEP 2020 10+2 నిర్మాణం స్థానంలో తెచ్చినది
1. 5+3+3+4
2. 8+4
3. 6+3+3
4. 10+3+3
సమాధానం
A. 5+3+3+4
NEP 2020 replaced the 10+2 structure with
1. 5+3+3+4
2. 8+4
3. 6+3+3
4. 10+3+3
NEP 2020 ప్రకారం కనీసం 5వ తరగతి వరకు బోధనా మాధ్యమం ఏది ఉండాలి?
1. ఇంగ్లీష్ మాత్రమే
2. సంస్కృతం మాత్రమే
3. ఇంటి భాష లేదా మాతృభాష
4. ఏదైనా విదేశీ భాష
సమాధానం
C. ఇంటి భాష లేదా మాతృభాష
NEP 2020 prefers the medium of instruction up to at least Grade 5 to be
1. English only
2. Sanskrit only
3. the home language or mother tongue
4. any foreign language
నిపుణ్ భారత్ మిషన్ దేనిపై దృష్టి పెడుతుంది?
1. క్రీడా శిక్షణ
2. కళాశాల ప్రవేశాలు
3. ఉపాధ్యాయుల బదిలీలు
4. పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానం
సమాధానం
D. పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానం
NIPUN Bharat Mission focuses on
1. sports training
2. college admissions
3. teacher transfers
4. foundational literacy and numeracy
NEP 2020 కింద PARAKH అనేది
1. హాస్టల్ కార్యక్రమం
2. క్రీడా పురస్కారం
3. బాలికల పథకం
4. జాతీయ మూల్యాంకన కేంద్రం
సమాధానం
D. జాతీయ మూల్యాంకన కేంద్రం
PARAKH under NEP 2020 is a
1. hostel programme
2. sports award
3. girls' scheme
4. national assessment centre
ఖేలో ఇండియా ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
1. 2011
2. 2018
3. 2005
4. 2023
సమాధానం
B. 2018
Khelo India was launched in
1. 2011
2. 2018
3. 2005
4. 2023
పరీక్షల ఆందోళనను ఎదుర్కోవడానికి విద్యార్థికి ఏ జీవన నైపుణ్యం సహాయపడుతుంది?
1. ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడం
2. వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాలు
3. సృజనాత్మక ఆలోచన
4. సానుభూతి (ఎంపతీ)
సమాధానం
A. ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడం
Which life skill helps a student handle examination anxiety?
1. Coping with stress
2. Interpersonal relationship
3. Creative thinking
4. Empathy
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. సమ్మిళితం (ఇన్‌క్లూజన్) అంటే పిల్లవాడు పాఠశాలకు అనుగుణంగా మారాలి. 2. ఏకీకరణ (ఇంటిగ్రేషన్) అంటే పిల్లవాడి కోసం పాఠశాల మారడం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements: 1. Inclusion means the child must adapt to the school. 2. Integration means the school changes for the child. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. WHO ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడాన్ని జీవన నైపుణ్యంగా పేర్కొంది. 2. WHO విమర్శనాత్మక ఆలోచనను జీవన నైపుణ్యంగా పేర్కొంది. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. WHO lists coping with stress as a life skill. 2. WHO lists critical thinking as a life skill. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. స్టాన్లీ హాల్ కౌమారదశను తుఫాను, ఒత్తిడి కాలమని అన్నాడు. 2. ఎరిక్సన్ చెప్పిన కౌమార సంక్షోభం నమ్మకం – అపనమ్మకం. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. Stanley Hall called adolescence a time of storm and stress. 2. Erikson's adolescent crisis is trust versus mistrust. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. NEP 2020 5+3+3+4 పాఠశాల నిర్మాణాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది. 2. LPG సంస్కరణలు 2020లో ప్రవేశపెట్టారు. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements: 1. NEP 2020 proposes a 5+3+3+4 school structure. 2. LPG reforms were introduced in 2020. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. కోల్‌బర్గ్ నైతిక వికాసానికి ఆరు దశలను ప్రతిపాదించాడు. 2. శారీరక విద్యలో ఆటలు, యోగా, అథ్లెటిక్స్ ఉంటాయి. ఏది/ఏవి సరైనవి?
1. 1 మాత్రమే
2. 2 మాత్రమే
3. 1 మరియు 2 రెండూ
4. 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements: 1. Kohlberg proposed six stages of moral development. 2. Physical education includes games, yoga and athletics. Which is/are correct?
1. 1 only
2. 2 only
3. Both 1 and 2
4. Neither 1 nor 2

Page 1 of 1

Finished reading?

Test yourself in 10 minutes

A free 10-question mini-mock on your exam's real pattern, with negative marking and an instant score. अपनी तैयारी 10 मिनट में जाँचें।

Take a free mini-mock →Topic-wise practice