విజ్ఞానశాస్త్ర స్వభావం, నిర్మాణం మరియు మహా శాస్త్రవేత్తలు
గుర్తుంచుకోవలసినవి
- విజ్ఞానశాస్త్రం జ్ఞాన సముదాయం (ఉత్పాదనం) కూడా, దానిని కనుగొనే పద్ధతి (ప్రక్రియ) కూడా; శాస్త్రీయ దృక్పథం దీనికి మార్గదర్శి. మంచి సైన్స్ ఉపాధ్యాయుడు వాస్తవాలనే కాకుండా ఈ మూడింటినీ బోధిస్తాడు.
- విజ్ఞానశాస్త్రం తాత్కాలికమైనది, పరీక్షించదగినది, సంచితమైనది, సార్వత్రికమైనది. దీని నిర్మాణంలో అడుగున వాస్తవాలు, వాటి పైన భావనలు, సూత్రాలు, నియమాలు, సిద్ధాంతాలు ఉంటాయి.
- ఆర్యభట్ట, భాస్కరాచార్య, న్యూటన్, ఐన్స్టీన్, సి.వి. రామన్ శతాబ్దాల పాటు భావనలు ఎలా పెరుగుతాయో చూపుతారు. ప్రతి ఒక్కరూ కొత్త భావనను, పద్ధతిని లేదా ఆవిష్కరణను జోడించారు, తరువాతి శాస్త్రవేత్తలు వాటి పైన నిర్మించారు.
విజ్ఞానశాస్త్ర అర్థం మరియు స్వభావం
"సైన్స్" అనే పదం లాటిన్ పదం *scientia* నుండి వచ్చింది, దాని అర్థం "జ్ఞానం". పాఠశాలలో, విజ్ఞానశాస్త్రం అంటే పరిశీలన, ప్రయోగం, తర్కం ద్వారా పొందిన ప్రకృతి గురించిన క్రమబద్ధమైన జ్ఞానం.
విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని మూడు రకాలుగా చూడవచ్చు:
- ఉత్పాదనంగా విజ్ఞానశాస్త్రం: పుస్తకాలలో రాసిన వాస్తవాలు, భావనలు, సూత్రాలు, నియమాలు, సిద్ధాంతాలు.
- ప్రక్రియగా విజ్ఞానశాస్త్రం: గమనించడం, కొలవడం, వర్గీకరించడం, అనుమానించడం (inferring), ఊహించడం (predicting), ప్రయోగాలు చేయడం వంటి జ్ఞానాన్ని కనుగొనే దశలు.
- దృక్పథంగా విజ్ఞానశాస్త్రం: కుతూహలం, నిజాయితీ వంటి శాస్త్రవేత్త మానసిక అలవాట్లు.
విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రధాన లక్షణాలు:
- 1. ఇది క్రమబద్ధమైనది: జ్ఞానం ఒక క్రమంలో అమర్చబడి ఉంటుంది.
- 2. ఇది నిష్పాక్షికమైనది: ఫలితం వ్యక్తి ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడదు.
- 3. ఇది ధృవీకరించదగినది: ఎవరైనా ప్రయోగాన్ని పునరావృతం చేసి పరిశీలించవచ్చు.
- 4. ఇది తాత్కాలికమైనది: కొత్త ఆధారాలు వచ్చినప్పుడు సిద్ధాంతం మారవచ్చు.
- 5. ఇది సంచితమైనది: పాత జ్ఞానంపై కొత్త జ్ఞానం చేరుతుంది.
- 6. ఇది సార్వత్రికమైనది: ఒకే నియమం ప్రతి చోటా పనిచేస్తుంది.
- 7. ఇది ఊహనం (prediction) ఇస్తుంది: ఇచ్చిన పరిస్థితులలో ఏమి జరుగుతుందో చెప్పడానికి సహాయపడుతుంది.
విజ్ఞానశాస్త్రం, సాంకేతికశాస్త్రం ఒకటి కావు. విజ్ఞానశాస్త్రం ప్రకృతిని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, సాంకేతికశాస్త్రం ఆ అవగాహనను వాడి పనిముట్లు చేసి, సమస్యలు పరిష్కరిస్తుంది. విజ్ఞానశాస్త్రం కపట విజ్ఞానం (ఉదా: జ్యోతిషం) కంటే కూడా భిన్నమైనది, ఎందుకంటే కపట విజ్ఞానాన్ని పరీక్షించలేము, ఆధారాలు వ్యతిరేకంగా వచ్చినా అది మారదు.
విజ్ఞానశాస్త్ర నిర్మాణం
విజ్ఞానశాస్త్ర నిర్మాణంలో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి.
- పదార్థ నిర్మాణం (Substantive structure): విషయ సారం, అంటే వాస్తవాలు, భావనలు, సూత్రాలు, నియమాలు, సిద్ధాంతాలు.
- వాక్య నిర్మాణం (Syntactic structure): శాస్త్రవేత్తలు జ్ఞానాన్ని పొందడానికి, పరీక్షించడానికి వాడే పద్ధతులు, నియమాలు, అంటే పరికల్పన, ప్రయోగం, రుజువు.
| స్థాయి | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| వాస్తవం | ప్రత్యక్ష పరిశీలనతో తెలిసిన సత్యం | మంచు నీటిపై తేలుతుంది |
| భావన | వాస్తవాలను సమూహపరచి ఏర్పరచిన ఆలోచన | సాంద్రత |
| సూత్రం | భావనలను కలిపే ప్రకటన | ఆర్కిమెడిస్ సూత్రం |
| నియమం | ఎల్లప్పుడూ నిజమై, తెలిసిన మినహాయింపు లేని సూత్రం | న్యూటన్ చలన నియమాలు |
| సిద్ధాంతం | అనేక వాస్తవాలకు బాగా పరీక్షించబడిన వివరణ | సాపేక్ష సిద్ధాంతం |
| పరికల్పన | ఇంకా పరీక్షించాల్సిన ప్రయత్న సమాధానం | "కాంతిలో మొక్కలు వేగంగా పెరుగుతాయి" |
అనేక పరీక్షల తరువాతే పరికల్పన సిద్ధాంతంగా మారుతుంది. ఎక్కువ రుజువు రావడం వల్ల సిద్ధాంతం "నియమం" కాదు; అవి వేర్వేరు రకాల ప్రకటనలు. నియమం ఏమి జరుగుతుందో వివరిస్తుంది, సిద్ధాంతం అది ఎందుకు జరుగుతుందో వివరిస్తుంది.
శాస్త్రీయ దృక్పథం మరియు ప్రక్రియా నైపుణ్యాలు
శాస్త్రీయ దృక్పథంలో ఈ భాగాలు ఉన్నాయి: కుతూహలం, విశాల దృక్పథం (open-mindedness), విమర్శనాత్మక ఆలోచన, నిష్పాక్షికత, డేటా నివేదించడంలో నిజాయితీ, తీర్పును వాయిదా వేయడం (ఆధారాలకు ముందు నిర్ణయించకపోవడం), ఆధారాల పట్ల గౌరవం, తార్కిక ఆలోచన (మూఢనమ్మకాలను నమ్మకపోవడం), అభిప్రాయం మార్చుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉండటం.
ప్రాథమిక ప్రక్రియా నైపుణ్యాలు (ప్రాథమిక తరగతులలో వాడతారు): గమనించడం, వర్గీకరించడం, కొలవడం, సంఖ్యలను వాడటం, అనుమానించడం, ఊహించడం, సంభాషించడం.
సమీకృత ప్రక్రియా నైపుణ్యాలు (ఉన్నత తరగతులలో వాడతారు): చలరాశులను నియంత్రించడం, పరికల్పనలు ఏర్పరచడం, పదాలను ప్రచాలనాత్మకంగా (operations ద్వారా) నిర్వచించడం, ప్రయోగాలు చేయడం, డేటాను వ్యాఖ్యానించడం.
ఉపాధ్యాయుడు పిల్లలకు కృత్యాలు చేయనివ్వాలి, తద్వారా అభ్యాసంతో నైపుణ్యాలు పెరుగుతాయి.
విజ్ఞానశాస్త్ర చరిత్ర: భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు
ఆర్యభట్ట (జననం సుమారు క్రీ.శ. 476)
- అతడు *ఆర్యభటీయం* (సుమారు క్రీ.శ. 499) రాశాడు, అందులో గణితం, ఖగోళ శాస్త్రంపై భాగాలు ఉన్నాయి.
- భూమి తన అక్షంపై తిరుగుతుందని, నక్షత్రాల రోజువారీ స్పష్ట చలనం ఈ భ్రమణం వల్లనే అని అతడు చెప్పాడు.
- గ్రహణాలు రాక్షసుల వల్ల కాక, భూమి మరియు చంద్రుని నీడల వల్ల కలుగుతాయని అతడు వివరించాడు.
- అతడు పై (pi) యొక్క దాదాపు ఖచ్చితమైన విలువను (సుమారు 3.1416) ఇచ్చాడు, శూన్యాన్ని చూపే విధానంతో స్థాన విలువ పద్ధతిని వాడాడు.
- అతడు సైన్ పట్టికలపై, త్రిభుజ వైశాల్యంపై కృషి చేశాడు.
- భారతదేశ మొదటి ఉపగ్రహానికి (1975లో ప్రయోగించినది) అతని పేరు పెట్టారు.
భాస్కరాచార్య (భాస్కర II, జననం సుమారు క్రీ.శ. 1114)
- అతని ప్రధాన రచన *సిద్ధాంత శిరోమణి*, దానిలో నాలుగు భాగాలు ఉన్నాయి: *లీలావతి* (అంకగణితం), *బీజగణితం* (బీజగణితం - algebra), *గ్రహగణితం* (గ్రహాలు) మరియు *గోలాధ్యాయం* (గోళం, ఖగోళ శాస్త్రం).
- *లీలావతి* పద్యాలలో రాసిన అంకగణిత సమస్యల ప్రసిద్ధ పుస్తకం.
- గ్రహాల తక్షణ చలనం వంటి అవకలన గణితానికి దగ్గరైన భావనలపై అతడు కృషి చేశాడు.
- భూమికి వస్తువులపై ఆకర్షణ శక్తి ఉందని అతనికి తెలుసు.
- అతడు సున్నాతో భాగించడాన్ని అనంతంగా చూపే నియమాలు ఇచ్చాడు, కొన్ని సమీకరణాలను పూర్ణాంక సమాధానాలతో పరిష్కరించాడు.
ఉపాధ్యాయుడు పేరుతో తెలుసుకోవలసిన ఇతర ప్రాచీన భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు: చరక మరియు సుశ్రుత (వైద్యం, శస్త్రచికిత్స), బ్రహ్మగుప్త (సున్నా నియమాలతో గణితం), వరాహమిహిర (ఖగోళ శాస్త్రం) మరియు కణాద (పరమాణువుల ప్రాచీన భావన).
విజ్ఞానశాస్త్ర చరిత్ర: ప్రపంచ శాస్త్రవేత్తలు
ఐజాక్ న్యూటన్ (1643-1727)
- *ప్రిన్సిపియా* (1687) రాసిన ఇంగ్లిష్ శాస్త్రవేత్త.
- అతడు మూడు చలన నియమాలు, విశ్వ గురుత్వాకర్షణ నియమం ఇచ్చాడు.
- అతడు కలన గణిత (calculus) భావనలను రూపొందించాడు (లీబ్నిజ్ దానిని వేరుగా అభివృద్ధి చేశాడు).
- తెల్లని కాంతి అనేక రంగులతో ఏర్పడిందని చూపాడు, పరావర్తన దూరదర్శినిని నిర్మించాడు.
- కాంతిపై అతని పుస్తకం పేరు *ఆప్టిక్స్*.
ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్ (1879-1955)
- జర్మనీలో జన్మించిన భౌతిక శాస్త్రవేత్త.
- అతడు విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతం (1905), సాధారణ సాపేక్ష సిద్ధాంతం (1915) ఇచ్చాడు.
- అతడు ద్రవ్యరాశి-శక్తి సంబంధం E = mc² ఇచ్చాడు.
- అతడు కాంతి విద్యుత్ ప్రభావాన్ని (photoelectric effect) వివరించాడు, దానికే 1921లో భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి పొందాడు, సాపేక్షతకు కాదు.
సి.వి. రామన్ (1888-1970)
- తిరుచిరాపల్లిలో జన్మించాడు. అతడు కలకత్తాలో, తరువాత బెంగళూరులో పనిచేశాడు, అక్కడ రామన్ పరిశోధన సంస్థను స్థాపించాడు.
- పారదర్శక పదార్థం ద్వారా కాంతి పరిక్షేపణం చెందినప్పుడు దాని తరంగదైర్ఘ్యం మారుతుందని అతడు కనుగొన్నాడు. ఇదే రామన్ ప్రభావం (1928లో ప్రకటించాడు).
- అతడు 1930లో భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి పొందాడు. ఒక సైన్స్ విషయంలో నోబెల్ బహుమతి పొందిన మొదటి ఆసియా వ్యక్తి.
- ఆవిష్కరణ ప్రకటనకు గుర్తుగా ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 28న జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.
- అతడు వయోలిన్, తబలా వంటి వాద్య పరికరాల ధ్వనిని, ఆకాశం, సముద్రం రంగును కూడా అధ్యయనం చేశాడు.
| శాస్త్రవేత్త | కాలం | ముఖ్య కృషి |
|---|---|---|
| ఆర్యభట్ట | సుమారు క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దం | భూమి భ్రమణం, గ్రహణ కారణం, *ఆర్యభటీయం* |
| భాస్కరాచార్య | సుమారు క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం | *సిద్ధాంత శిరోమణి*, *లీలావతి* |
| న్యూటన్ | 1643-1727 | చలన నియమాలు, గురుత్వాకర్షణ |
| ఐన్స్టీన్ | 1879-1955 | సాపేక్షత, E = mc², కాంతి విద్యుత్ ప్రభావం |
| సి.వి. రామన్ | 1888-1970 | రామన్ ప్రభావం, నోబెల్ బహుమతి 1930 |
విజ్ఞానశాస్త్ర శాఖలు మరియు పరిధి
విజ్ఞానశాస్త్రం మొదట ప్రకృతి శాస్త్రం (భౌతిక శాస్త్రం మరియు జీవశాస్త్రం), సామాజిక శాస్త్రం గా విభజించబడింది. భౌతిక శాస్త్రంలో భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం, ఖగోళ శాస్త్రం, భూశాస్త్రం ఉన్నాయి. జీవశాస్త్రంలో వృక్షశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, సూక్ష్మజీవశాస్త్రం, జీవావరణ శాస్త్రం ఉన్నాయి. పాఠశాలలో, దిగువ మాధ్యమిక దశ వరకు "సాధారణ విజ్ఞానశాస్త్రం" వీటిని ఒకే సబ్జెక్టుగా కలుపుతుంది, తరువాత సబ్జెక్టులు వేరుగా బోధిస్తారు.
విజ్ఞానశాస్త్రం ఒక చక్రం ద్వారా పెరుగుతుంది: పరిశీలన, ప్రశ్న, పరికల్పన, ప్రయోగం, ఫలితం, సిద్ధాంతం, కొత్త ప్రశ్నలు. ప్రతి సమాధానం కొత్త ప్రశ్నలను తెరుస్తుంది, కాబట్టి విజ్ఞానశాస్త్ర కృషి ఎప్పటికీ ముగియదు. శాస్త్రవేత్తలు జర్నల్స్, సమావేశాల ద్వారా ఫలితాలను పంచుకుంటారు, ఇతర శాస్త్రవేత్తలు వాటిని పరిశీలిస్తారు. ఇతరులు చేసే ఈ పరిశీలనను సహచర సమీక్ష (peer review) అంటారు, ఇది విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని నిజాయితీగా ఉంచుతుంది.
విజ్ఞానశాస్త్రం కొన్ని ప్రాథమిక నమ్మకాలపై ఆధారపడుతుంది: ప్రకృతి క్రమాన్ని అనుసరిస్తుంది, సంఘటనలకు సహజ కారణాలు ఉంటాయి, ఒకే పరిస్థితులలో ఒకే కారణం ఒకే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఈ నమ్మకాలు నియమాలను, ఊహనాలను ఏర్పరచడానికి మనకు వీలు కల్పిస్తాయి.
తరగతి గది కోణం
- ఆసక్తిని పెంచడానికి, విజ్ఞానశాస్త్రం మానవ కృషి అని చూపడానికి శాస్త్రవేత్తల జీవిత కథలు చెప్పండి.
- శాస్త్రవేత్తలు విజయం సాధించడానికి ముందు తరచుగా అనేకసార్లు విఫలమయ్యారని చూపండి. ఇది ఓర్పును నేర్పుతుంది.
- జ్ఞానం మారుతుందని బోధించడానికి విజ్ఞానశాస్త్ర చరిత్రను వాడండి. ఉదాహరణకు, పరమాణు నిర్మాణంపై భావనలు అనేకసార్లు మారాయి.
- పిల్లలు విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రక్రియను అనుభవించేలా చిన్న పరిశోధనలు చేయనివ్వండి.
ఉపాధ్యాయుడికి విజ్ఞానశాస్త్ర చరిత్ర ఎందుకు ముఖ్యం
విజ్ఞానశాస్త్రం అంటే మూసివేసిన వాస్తవాల సమూహం అని విద్యార్థులు తరచుగా అనుకుంటారు. ఆర్యభట్ట, భాస్కరాచార్య, న్యూటన్, ఐన్స్టీన్, రామన్ కథలు ప్రతి ఆవిష్కరణ ఒక ప్రశ్నతో మొదలై, ఇతరులచే పరీక్షించబడి, తరువాత మెరుగుపరచబడిందని చూపుతాయి. స్థాన విలువ పద్ధతి, చలన నియమాలు లేదా కాంతి పరిక్షేపణ అధ్యయనం వంటి ప్రతి శాస్త్రవేత్త యొక్క ఇప్పటికీ వాడుతున్న ఒక భావనను కనుగొనమని ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను అడగవచ్చు. ఇది పూర్వ శాస్త్రవేత్తల కృషి పట్ల గౌరవాన్ని పెంచుతుంది, భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు ప్రపంచ జ్ఞానానికి ఎంతో అందించారని చూపిస్తుంది.
పరీక్షలో పొరపాట్లు
- 1. ఉత్పాదనం vs ప్రక్రియ: నియమాలు, సిద్ధాంతాలు ఉత్పాదనం; గమనించడం, ప్రయోగించడం ప్రక్రియ.
- 2. నియమం vs సిద్ధాంతం: సిద్ధాంతం నియమంగా మారదు. నియమం "ఏమిటో" చెబుతుంది, సిద్ధాంతం "ఎందుకో" చెబుతుంది.
- 3. పరికల్పన vs సిద్ధాంతం: పరికల్పన పరీక్షించబడనిది; సిద్ధాంతం బాగా పరీక్షించబడినది.
- 4. విజ్ఞానశాస్త్రం vs సాంకేతికశాస్త్రం: విజ్ఞానశాస్త్రం అవగాహన; సాంకేతికశాస్త్రం అనువర్తనం.
- 5. ఐన్స్టీన్ నోబెల్ బహుమతి కాంతి విద్యుత్ ప్రభావానికి, సాపేక్షతకు కాదు.
- 6. రామన్ ప్రభావం కాంతి పరిక్షేపణం గురించి, కాంతి వంగడం (వక్రీభవనం) లేదా కాంతి విభజన గురించి కాదు.
- 7. లీలావతి *సిద్ధాంత శిరోమణి*లో ఒక భాగం, అది అంకగణితం గురించి; బీజగణితం *బీజగణితం*.
- 8. పదార్థ నిర్మాణం vs వాక్య నిర్మాణం: పదార్థ నిర్మాణం విషయ సారం; వాక్య నిర్మాణం పద్ధతి.
ఒక్క వాక్యంలో
- 1. "సైన్స్" లాటిన్ పదం *scientia* నుండి వచ్చింది, దాని అర్థం జ్ఞానం.
- 2. విజ్ఞానశాస్త్రానికి రెండు నిర్మాణాలు ఉన్నాయి: పదార్థ మరియు వాక్య.
- 3. పరికల్పన అంటే ఇంకా పరీక్షించాల్సిన ప్రయత్న సమాధానం.
- 4. శాస్త్రీయ దృక్పథంలో కుతూహలం, విశాల దృక్పథం, నిష్పాక్షికత ఉంటాయి.
- 5. ఆర్యభట్ట *ఆర్యభటీయం* రాశాడు.
- 6. భూమి తన అక్షంపై తిరుగుతుందని ఆర్యభట్ట చెప్పాడు.
- 7. భాస్కరాచార్య *సిద్ధాంత శిరోమణి* రాశాడు.
- 8. *లీలావతి* పద్యాలలో అంకగణిత సమస్యలతో వ్యవహరిస్తుంది.
- 9. న్యూటన్ *ప్రిన్సిపియా* 1687లో ప్రచురించబడింది.
- 10. ఐన్స్టీన్ E = mc² ఇచ్చాడు.
- 11. సి.వి. రామన్ 1930లో భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి గెలుచుకున్నాడు.
- 12. జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవం ఫిబ్రవరి 28న.
సాధన ప్రశ్నలు
'సైన్స్' అనే పదం లాటిన్ పదం 'స్కియెంటియా' నుండి వచ్చింది; దాని అర్థం
- ప్రయోగం
- ప్రకృతి
- జ్ఞానం
- పరిశీలన
సమాధానం
C. జ్ఞానం
The word 'science' comes from the Latin word 'scientia', which means
- experiment
- nature
- knowledge
- observation
ఆర్యభటీయం రచించినవారు
- బ్రహ్మగుప్తుడు
- వరాహమిహిరుడు
- భాస్కరాచార్యుడు
- ఆర్యభటుడు
సమాధానం
D. ఆర్యభటుడు
The Aryabhatiya was written by
- Brahmagupta
- Varahamihira
- Bhaskaracharya
- Aryabhata
సిద్ధాంత శిరోమణి రచించినవారు
- సుశ్రుతుడు
- భాస్కరాచార్యుడు
- ఆర్యభటుడు
- చరకుడు
సమాధానం
B. భాస్కరాచార్యుడు
The Siddhanta Shiromani was written by
- Sushruta
- Bhaskaracharya
- Aryabhata
- Charaka
సిద్ధాంత శిరోమణిలో భాగమైన లీలావతి ప్రధానంగా దేని గురించి తెలుపుతుంది?
- అంకగణితం
- గ్రహాల చలనం
- బీజగణితం
- గోళం అధ్యయనం
సమాధానం
A. అంకగణితం
Lilavati, a part of the Siddhanta Shiromani, deals mainly with
- arithmetic
- the motion of planets
- algebra
- the study of the sphere
విశ్వగురుత్వాకర్షణ నియమాన్ని ఇచ్చినవారు
- సి.వి. రామన్
- ఐజాక్ న్యూటన్
- ఆర్యభటుడు
- ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్
సమాధానం
B. ఐజాక్ న్యూటన్
The law of universal gravitation was given by
- C.V. Raman
- Isaac Newton
- Aryabhata
- Albert Einstein
ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్కు భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి దేని వివరణకు లభించింది?
- కాంతి విద్యుత్ ప్రభావం
- విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతం
- కాంతి పరిక్షేపణం
- గురుత్వాకర్షణ నియమం
సమాధానం
A. కాంతి విద్యుత్ ప్రభావం
Albert Einstein received the Nobel Prize in Physics for his explanation of the
- photoelectric effect
- special theory of relativity
- scattering of light
- law of gravitation
రామన్ ప్రభావం దేనికి సంబంధించినది?
- కాంతి వక్రీభవనం
- కాంతి పరావర్తనం
- కాంతి వర్ణ విక్షేపణం
- కాంతి పరిక్షేపణం
సమాధానం
D. కాంతి పరిక్షేపణం
The Raman effect is related to the
- refraction of light
- reflection of light
- dispersion of light into colours
- scattering of light
భారతదేశంలో జాతీయ విజ్ఞాన దినోత్సవాన్ని జరుపుకునే తేదీ
- సెప్టెంబర్ 5
- ఆగస్టు 15
- ఫిబ్రవరి 28
- మే 11
సమాధానం
C. ఫిబ్రవరి 28
National Science Day in India is observed on
- 5 September
- 15 August
- 28 February
- 11 May
భారతదేశ మొదటి ఉపగ్రహానికి ఎవరి పేరు పెట్టారు?
- భాస్కరాచార్యుడు
- సి.వి. రామన్
- ఆర్యభటుడు
- న్యూటన్
సమాధానం
C. ఆర్యభటుడు
India's first satellite was named after
- Bhaskaracharya
- C.V. Raman
- Aryabhata
- Newton
కింది వాటిలో సైన్స్ యొక్క విషయ నిర్మాణం (సబ్స్టాంటివ్ స్ట్రక్చర్) ఏది?
- జిజ్ఞాస, నిజాయితీ
- వాస్తవాలు, భావనలు, సూత్రాలు
- పరికల్పన పరీక్ష, ప్రయోగం
- పరిశీలన, కొలత నైపుణ్యాలు
సమాధానం
B. వాస్తవాలు, భావనలు, సూత్రాలు
Which one of the following is the substantive structure of science?
- Curiosity and honesty
- Facts, concepts and principles
- Hypothesis testing and experiment
- Observation and measurement skills
పరికల్పన (హైపోథెసిస్)ను ఉత్తమంగా వర్ణించేది
- పూర్తిగా నిరూపితమైన సిద్ధాంతం
- అందరూ చూసిన వాస్తవం
- మినహాయింపు లేని నియమం
- ఇంకా పరీక్షించవలసిన తాత్కాలిక సమాధానం
సమాధానం
D. ఇంకా పరీక్షించవలసిన తాత్కాలిక సమాధానం
A hypothesis is best described as
- a theory that is fully proved
- a fact seen by all
- a law which has no exception
- a trial answer that is yet to be tested
విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించినవారు
- ఐన్స్టీన్
- న్యూటన్
- రామన్
- భాస్కరాచార్యుడు
సమాధానం
A. ఐన్స్టీన్
The special theory of relativity was proposed by
- Einstein
- Newton
- Raman
- Bhaskaracharya
భాస్కరాచార్యుని రచన బీజగణితం (Bijaganita) దేని గురించిన గ్రంథం?
- వైద్యం
- అంకగణితం
- బీజగణితం
- గ్రహాల ఖగోళ శాస్త్రం
సమాధానం
C. బీజగణితం
Bijaganita, a work of Bhaskaracharya, is a book on
- medicine
- arithmetic
- algebra
- astronomy of planets
సి.వి. రామన్కు నోబెల్ బహుమతి ఏ రంగంలో లభించింది?
- భౌతికశాస్త్రం
- వైద్యశాస్త్రం
- రసాయనశాస్త్రం
- శాంతి
సమాధానం
A. భౌతికశాస్త్రం
C.V. Raman received the Nobel Prize in the field of
- Physics
- Medicine
- Chemistry
- Peace
పరావర్తన దూరదర్శినిని నిర్మించినవారు
- ఐన్స్టీన్
- రామన్
- ఆర్యభటుడు
- న్యూటన్
సమాధానం
D. న్యూటన్
The reflecting telescope was built by
- Einstein
- Raman
- Aryabhata
- Newton
ద్రవ్యరాశి-శక్తి సంబంధం E = mc² ను ఇచ్చినవారు
- రామన్
- ఐన్స్టీన్
- భాస్కరాచార్యుడు
- న్యూటన్
సమాధానం
B. ఐన్స్టీన్
The mass-energy relation E = mc² was given by
- Raman
- Einstein
- Bhaskaracharya
- Newton
శస్త్రచికిత్సకు ప్రసిద్ధుడైన ప్రాచీన భారతీయ వైద్యుడు
- వరాహమిహిరుడు
- ఆర్యభటుడు
- కణాదుడు
- సుశ్రుతుడు
సమాధానం
D. సుశ్రుతుడు
The ancient Indian physician known for surgery is
- Varahamihira
- Aryabhata
- Kanada
- Sushruta
కాంతి, రంగుల గురించి చర్చించే న్యూటన్ గ్రంథం పేరు
- లీలావతి
- ఆర్యభటీయం
- ఆప్టిక్స్ (Opticks)
- ప్రిన్సిపియా
సమాధానం
C. ఆప్టిక్స్ (Opticks)
Newton's book that deals with light and colours is called
- Lilavati
- Aryabhatiya
- Opticks
- Principia
ఒక విద్యార్థి తన సహవిద్యార్థి చేసిన ప్రయోగాన్ని పునరావృతం చేసి అదే ఫలితాన్ని పొందాడు. ఇది శాస్త్రీయ జ్ఞానం ఎలాంటిదో సూచిస్తుంది
- ధృవీకరించదగినది
- మార్పు చెందనిది
- తాత్కాలికమైనది
- వ్యక్తిగతమైనది
సమాధానం
A. ధృవీకరించదగినది
A pupil repeats a classmate's experiment and gets the same result. This shows that scientific knowledge is
- verifiable
- unchangeable
- tentative
- subjective
ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులను కొన్ని ఆకులను కొలిచి, వర్గీకరించి, అనుమానం (ఇన్ఫరెన్స్) చేయమని అడిగాడు. ఉపాధ్యాయుడు సైన్స్ను ప్రధానంగా దేనిగా భావిస్తున్నాడు?
- ఉత్పత్తి
- ప్రక్రియ
- విశ్వాసం
- సాంకేతికత
సమాధానం
B. ప్రక్రియ
A teacher asks pupils to measure, classify and infer from a set of leaves. The teacher is treating science mainly as a
- product
- process
- belief
- technology
అనేక వాస్తవాలను కలిపే చక్కగా పరీక్షించబడిన వివరణను ఏమంటారు?
- పరికల్పన
- వాస్తవం
- ఊహ
- సిద్ధాంతం
సమాధానం
D. సిద్ధాంతం
A well-tested explanation that links many facts is called a
- hypothesis
- fact
- guess
- theory
ఒక విద్యార్థి ఒక పుకారును పరీక్షించే వరకు అంగీకరించడు. ఇది ఏ వైఖరిని సూచిస్తుంది?
- నిర్ణయాన్ని వాయిదా వేయడం
- గుడ్డి నమ్మకం
- మార్పు పట్ల భయం
- సంకుచిత ఆలోచన
సమాధానం
A. నిర్ణయాన్ని వాయిదా వేయడం
A pupil refuses to accept a rumour until it is tested. This shows the attitude of
- suspended judgement
- blind faith
- fear of change
- narrow thinking
వడపోత జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి నీటి శుద్ధి యంత్రాన్ని తయారు చేయడం దేనికి ఉదాహరణ?
- శాస్త్రీయ నియమం
- సాంకేతికత
- పరికల్పన
- స్వచ్ఛ విజ్ఞానం
సమాధానం
B. సాంకేతికత
Making a water purifier using knowledge of filtration is an example of
- a scientific law
- technology
- a hypothesis
- pure science
కింది వాటిలో సైన్స్ లక్షణం కానిది ఏది?
- ఇది సార్వత్రికమైనది
- ఇది ధృవీకరించదగినది
- ఇది వ్యక్తిగత నమ్మకంపై ఆధారపడుతుంది
- ఇది సంచయన స్వభావం కలది
సమాధానం
C. ఇది వ్యక్తిగత నమ్మకంపై ఆధారపడుతుంది
Which of the following is NOT a characteristic of science?
- It is universal
- It is verifiable
- It depends on personal belief
- It is cumulative
ఒక విద్యార్థి ఆకు పసుపు రంగులోకి మారడం చూసి, 'మొక్కకు తగినంత నీరు అందలేదు' అన్నాడు. ఈ దశ
- కొలత
- వర్గీకరణ
- పరిశీలన
- అనుమానం (ఇన్ఫరెన్స్)
సమాధానం
D. అనుమానం (ఇన్ఫరెన్స్)
A pupil sees a leaf turn yellow and says, 'The plant did not get enough water.' This step is
- a measurement
- a classification
- an observation
- an inference
జ్యోతిషాన్ని అపశాస్త్రం (సూడోసైన్స్) అనడానికి ప్రధాన కారణం అది
- పరీక్షించలేనిది, సాక్ష్యాలతో మారనిది
- గణితాన్ని ఉపయోగిస్తుంది
- చాలా మందికి నచ్చుతుంది
- చాలా పురాతనమైనది
సమాధానం
A. పరీక్షించలేనిది, సాక్ష్యాలతో మారనిది
Astrology is called a pseudoscience mainly because it
- cannot be tested and does not change with evidence
- uses mathematics
- is liked by many people
- is very old
గ్రహణాలు దేని వల్ల ఏర్పడతాయని ఆర్యభటుడు వివరించాడు?
- రాక్షసుడు సూర్యుని మింగడం
- భూమి, చంద్రుల నీడలు
- సూర్యుడు తన కాంతిని కోల్పోవడం
- మేఘాలు సూర్యుని కప్పడం
సమాధానం
B. భూమి, చంద్రుల నీడలు
Aryabhata explained that eclipses are caused by
- a demon swallowing the Sun
- the shadows of the Earth and the Moon
- the Sun losing its light
- clouds covering the Sun
'నియమం ఏమి జరుగుతుందో చెబుతుంది, సిద్ధాంతం ఎందుకు జరుగుతుందో చెబుతుంది.' వీటిలో నియమం ఏది?
- పరమాణు సిద్ధాంతం
- సాపేక్ష సిద్ధాంతం
- న్యూటన్ చలన నియమం
- మొక్కల పెరుగుదలపై ఒక పరికల్పన
సమాధానం
C. న్యూటన్ చలన నియమం
'A law tells what happens, a theory tells why it happens.' Which of these is a law?
- Atomic theory
- Theory of relativity
- Newton's law of motion
- A hypothesis on plant growth
ప్రయోగంలో చరరాశులను నియంత్రించడం దేని కింద వస్తుంది?
- ప్రాథమిక ప్రక్రియా నైపుణ్యం
- సమీకృత ప్రక్రియా నైపుణ్యం
- శాస్త్రీయ నియమం
- సాంకేతికత
సమాధానం
B. సమీకృత ప్రక్రియా నైపుణ్యం
Controlling variables in an experiment is classed as an
- basic process skill
- integrated process skill
- scientific law
- technology
'ప్రకృతి నియమాలు ప్రతి చోటా ఒకే విధంగా పనిచేస్తాయి' అనేది సైన్స్ ఎలాంటిదో చూపుతుంది
- స్థానికమైనది
- తాత్కాలికమైనది
- వ్యక్తిగతమైనది
- సార్వత్రికమైనది
సమాధానం
D. సార్వత్రికమైనది
'The same laws of nature work in every place' shows that science is
- local
- tentative
- subjective
- universal
తరగతిలో శాస్త్రవేత్తల జీవిత కథలు చెప్పడం ప్రధానంగా సైన్స్ ఎలాంటిదో చూపడానికి సహాయపడుతుంది
- కాలంతో మారే మానవ ప్రయత్నం
- స్థిరమైన వాస్తవాల సమూహం
- మేధావులకు మాత్రమే ఉద్దేశించినది
- తప్పులు లేనిది
సమాధానం
A. కాలంతో మారే మానవ ప్రయత్నం
Telling the life stories of scientists in the class mainly helps to show that science is
- a human effort which changes over time
- a fixed set of facts
- meant only for geniuses
- free from mistakes
ఐన్స్టీన్, రామన్ గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. ఐన్స్టీన్కు సాపేక్ష సిద్ధాంతానికి భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. 2. సైన్స్ విభాగంలో నోబెల్ బహుమతి పొందిన మొదటి ఆసియావాసి సి.వి. రామన్. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
B. 2 మాత్రమే
Consider the statements about Einstein and Raman. 1. Einstein received the Nobel Prize in Physics for the theory of relativity. 2. C.V. Raman was the first Asian to receive a Nobel Prize in a science subject. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సైన్స్ స్వభావం గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. పరికల్పన అనేక పరీక్షలలో నెగ్గిన తర్వాత సిద్ధాంతంగా మారుతుంది. 2. నియమం అంటే ప్రత్యక్ష పరిశీలనలో చూసిన వాస్తవమే. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the nature of science. 1. A hypothesis becomes a theory after it passes many tests. 2. A law is the same thing as a fact seen by direct observation. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
భాస్కరాచార్యుని గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. లీలావతి సిద్ధాంత శిరోమణిలో భాగం. 2. బీజగణితం అంకగణితం గురించిన భాగం. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about Bhaskaracharya. 1. Lilavati is a part of the Siddhanta Shiromani. 2. Bijaganita is the part on arithmetic. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సైన్స్ బోధన గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. ఉత్పత్తిగా సైన్స్ అంటే వాస్తవాలు, నియమాలు, సిద్ధాంతాలు. 2. ప్రక్రియగా సైన్స్ అంటే జ్ఞానాన్ని కనుగొనడానికి ఉపయోగించే పద్ధతులు. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about science teaching. 1. Science as a product means the facts, laws and theories. 2. Science as a process means the methods used to find knowledge. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
ఆర్యభటీయం గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. భూమి తన అక్షంపై తిరుగుతుందని ఇది చెబుతుంది. 2. దీనిని భాస్కరాచార్యుడు రచించాడు. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the Aryabhatiya. 1. It says that the Earth rotates on its axis. 2. It was written by Bhaskaracharya. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
న్యూటన్ గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. ఆయన ప్రిన్సిపియా రచించాడు. 2. ఆయన విశిష్ట సాపేక్ష సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చాడు. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about Newton. 1. He wrote the Principia. 2. He gave the special theory of relativity. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సైన్స్, సాంకేతికత గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. సైన్స్ లక్ష్యం ప్రకృతిని అర్థం చేసుకోవడం. 2. సాంకేతికత శాస్త్రీయ జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి పనిముట్లను తయారు చేస్తుంది. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about science and technology. 1. Science aims at understanding nature. 2. Technology uses scientific knowledge to make tools. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
శాస్త్రీయ వైఖరి గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. సాక్ష్యాలు మారినప్పుడు అభిప్రాయాన్ని మార్చుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉండటమే విశాల హృదయం (ఓపెన్-మైండెడ్నెస్). 2. నిష్పాక్షికత (ఆబ్జెక్టివిటీ) అంటే వ్యక్తిగత భావాల ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
A. 1 మాత్రమే
Consider the statements about the scientific attitude. 1. Open-mindedness means being ready to change an opinion when evidence changes. 2. Objectivity means taking decisions on the basis of personal feelings. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సైన్స్ నిర్మాణం గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. విషయ నిర్మాణం (సబ్స్టాంటివ్ స్ట్రక్చర్) అంటే విచారణ పద్ధతులు. 2. వాక్య నిర్మాణం (సింటాక్టిక్ స్ట్రక్చర్) అంటే సైన్స్ విషయ సారం. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
D. 1 లేదా 2 కాదు
Consider the statements about the structure of science. 1. Substantive structure refers to the methods of enquiry. 2. Syntactic structure refers to the content of science. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
రామన్ ప్రభావం గురించిన ప్రకటనలను పరిశీలించండి. 1. ద్రవాల ద్వారా కాంతి పరిక్షేపణాన్ని అధ్యయనం చేస్తుండగా ఇది కనుగొనబడింది. 2. ఇది పరిక్షిప్త కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంలో మార్పుకు సంబంధించినది. ఈ ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి?
- 1 మాత్రమే
- 2 మాత్రమే
- 1 మరియు 2 రెండూ
- 1 లేదా 2 కాదు
సమాధానం
C. 1 మరియు 2 రెండూ
Consider the statements about the Raman effect. 1. It was discovered while studying the scattering of light by liquids. 2. It concerns the change in wavelength of scattered light. Which of the statements is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
శాస్త్రవేత్తను అతని రచనతో జతపరచండి: (A) ఆర్యభటుడు (B) భాస్కరాచార్యుడు (C) న్యూటన్ (D) ఐన్స్టీన్; (1) ప్రిన్సిపియా (2) లీలావతి (3) ఆర్యభటీయం (4) E = mc²
- A-3, B-2, C-4, D-1
- A-1, B-2, C-3, D-4
- A-2, B-3, C-1, D-4
- A-3, B-2, C-1, D-4
సమాధానం
D. A-3, B-2, C-1, D-4
Match the scientist with the work: (A) Aryabhata (B) Bhaskaracharya (C) Newton (D) Einstein; (1) Principia (2) Lilavati (3) Aryabhatiya (4) E = mc²
- A-3, B-2, C-4, D-1
- A-1, B-2, C-3, D-4
- A-2, B-3, C-1, D-4
- A-3, B-2, C-1, D-4
పదాన్ని దాని అర్థంతో జతపరచండి: (A) వాస్తవం (B) భావన (C) పరికల్పన (D) సిద్ధాంతం; (1) తాత్కాలిక సమాధానం (2) వాస్తవాలను సమూహపరచడం ద్వారా ఏర్పడిన ఆలోచన (3) చక్కగా పరీక్షించబడిన వివరణ (4) ప్రత్యక్ష పరిశీలన
- A-2, B-4, C-1, D-3
- A-4, B-2, C-1, D-3
- A-4, B-1, C-2, D-3
- A-4, B-2, C-3, D-1
సమాధానం
B. A-4, B-2, C-1, D-3
Match the term with its meaning: (A) Fact (B) Concept (C) Hypothesis (D) Theory; (1) trial answer (2) idea formed by grouping facts (3) well-tested explanation (4) direct observation
- A-2, B-4, C-1, D-3
- A-4, B-2, C-1, D-3
- A-4, B-1, C-2, D-3
- A-4, B-2, C-3, D-1
శాస్త్రవేత్తను రంగంతో జతపరచండి: (A) చరకుడు (B) బ్రహ్మగుప్తుడు (C) వరాహమిహిరుడు (D) సుశ్రుతుడు; (1) ఖగోళశాస్త్రం (2) శస్త్రచికిత్స (3) వైద్యం (4) సున్నా నియమాలు
- A-4, B-3, C-2, D-1
- A-2, B-4, C-1, D-3
- A-3, B-1, C-4, D-2
- A-3, B-4, C-1, D-2
సమాధానం
D. A-3, B-4, C-1, D-2
Match the scientist with the area: (A) Charaka (B) Brahmagupta (C) Varahamihira (D) Sushruta; (1) astronomy (2) surgery (3) medicine (4) rules for zero
- A-4, B-3, C-2, D-1
- A-2, B-4, C-1, D-3
- A-3, B-1, C-4, D-2
- A-3, B-4, C-1, D-2
నైపుణ్యాన్ని దాని ఉదాహరణతో జతపరచండి: (A) పరిశీలన (B) వర్గీకరణ (C) ముందుగా చెప్పడం (D) సమాచార ప్రసారం; (1) మొక్కలను ఓషధులు, పొదలుగా సమూహపరచడం (2) మంట రంగును గమనించడం (3) నివేదిక రాయడం (4) మంచును వేడి చేస్తే ఏమవుతుందో చెప్పడం
- A-2, B-1, C-3, D-4
- A-1, B-2, C-4, D-3
- A-2, B-1, C-4, D-3
- A-4, B-1, C-2, D-3
సమాధానం
C. A-2, B-1, C-4, D-3
Match the skill with its example: (A) Observing (B) Classifying (C) Predicting (D) Communicating; (1) grouping plants as herbs and shrubs (2) noting the colour of a flame (3) writing a report (4) saying what will happen when ice is heated
- A-2, B-1, C-3, D-4
- A-1, B-2, C-4, D-3
- A-2, B-1, C-4, D-3
- A-4, B-1, C-2, D-3