←
సైన్స్ బోధనా పద్ధతులు (భౌతిక మరియు జీవ శాస్త్రాలు) · Chapter 6

బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM), మెరుగుపరచిన సహాయ సామగ్రి మరియు డేల్ అనుభవ శంఖువు

గుర్తుంచుకోవలసినవి

  • TLM అనేవి అమూర్త సైన్స్ భావనలను మూర్తం చేసే సాధనాలు. మంచి సహాయ సామగ్రి సరళంగా, తక్కువ ఖర్చుతో, సురక్షితంగా, కచ్చితంగా ఉండాలి; కేవలం ప్రదర్శించడం కాకుండా సరైన సమయంలో వాడాలి.
  • డేల్ అనుభవ శంఖువు మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి సాగుతుంది. పునాది ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం; శిఖరం శబ్ద సంకేతాలు (పదాలు). మంచి బోధన శంఖువు పైకి, కిందికి ప్రయాణిస్తుంది.
  • మెరుగుపరచిన సహాయ సామగ్రిని (improvised aids) ఉపాధ్యాయుడు, పిల్లలు వ్యర్థాలతో, స్థానికంగా దొరికే వస్తువులతో తయారు చేస్తారు. ఇవి నైపుణ్యాన్ని పెంచుతాయి, డబ్బు ఆదా చేస్తాయి, సైన్స్‌ను దైనందిన జీవితానికి దగ్గరగా ఉంచుతాయి.

TLM అర్థం మరియు అవసరం

బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) అంటే ఒక అంశాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపాధ్యాయుడు వాడే ప్రతి వస్తువు, చిత్రం, నమూనా, పరికరం లేదా మాధ్యమం. పాత పదం "బోధనా సహాయ సామగ్రి (teaching aid)". సైన్స్‌లో పిల్లలు నేరుగా చూడలేనివి ఎన్నో ఉన్నాయి: కణం, గుండె, సౌర కుటుంబం, రసాయన మార్పు. TLM ఈ భావనలను పిల్లలకు దగ్గర చేస్తాయి.

TLM ప్రధాన ప్రయోజనాలు:

  • అవి అభ్యసనాన్ని మూర్తం చేస్తాయి, కాబట్టి పదం నేర్చుకునే ముందే పిల్లవాడికి స్పష్టమైన ఆలోచన ఏర్పడుతుంది.
  • శ్రద్ధను నిలుపుతాయి, ఆసక్తిని, ప్రేరణను పెంచుతాయి.
  • సమయాన్ని ఆదా చేస్తాయి, పొడవైన వివరణలను తగ్గిస్తాయి.
  • ఒకే సమయంలో అనేక ఇంద్రియాలకు (చూపు, స్పర్శ, వినికిడి) తోడ్పడతాయి, కాబట్టి జ్ఞాపకం మెరుగ్గా ఉంటుంది.
  • నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారికి, వేగంగా నేర్చుకునేవారికి వారి సొంత వేగంతో పని చేయడానికి సహాయపడతాయి.
  • బట్టీ పట్టడం నుంచి చేయడం, పరిశీలించడం ద్వారా నేర్చుకోవడానికి మారడంలో ఉపాధ్యాయుడికి సహాయపడతాయి.

సహాయ సామగ్రిని వాడే నియమాలు:

  • 1. పాఠం ఉద్దేశానికి సరిపోయేలా ఎంచుకోండి; దానికి వ్యతిరేకంగా కాదు.
  • 2. తరగతికి ముందే అది పనిచేస్తోందో, కచ్చితంగా ఉందో చూసుకోండి.
  • 3. అవసరమైనప్పుడే చూపండి; ముందు దాచి ఉంచండి, తర్వాత తీసేయండి.
  • 4. పిల్లలు సామగ్రిని ముట్టుకోనివ్వండి, పరిశీలించనివ్వండి, ప్రశ్నించనివ్వండి.
  • 5. దాన్ని పూర్వ జ్ఞానంతో, పాఠం తదుపరి దశతో అనుసంధానించండి.
  • 6. అది ఎంతవరకు సహాయపడిందో మూల్యాంకనం చేయండి.

మంచి సహాయ సామగ్రి లక్షణాలు

మంచి TLM అంశానికి సంబంధించినది, సైన్స్ పరంగా కచ్చితమైనది, అర్థం చేసుకోవడానికి సులభమైనది, అందరికీ కనిపించేంత పెద్దది, రంగు, రూపకల్పనలో ఆకర్షణీయమైనది, మన్నికైనది, చవకైనది, వాడటానికి సులభమైనది, సురక్షితమైనది అయి ఉండాలి. పిల్లలు పాల్గొనడానికి సహాయపడాలి, తరగతి వయసుకు, స్థాయికి తగినదిగా ఉండాలి.

సహాయ సామగ్రి వర్గీకరణ

సహాయ సామగ్రిని అనేక విధాలుగా సమూహపరుస్తారు. సాధారణమైనది వాడే ఇంద్రియం ఆధారంగా చేసేది.

రకంఅర్థంఉదాహరణలు
దృశ్య సామగ్రి (Visual aids)కంటి ద్వారా వాడేవిచాక్‌బోర్డు, చార్టులు, నమూనాలు, నమూనా వస్తువులు (specimens), పటాలు, పోస్టర్లు, చిత్రాలు, ఫ్లాష్ కార్డులు
శ్రవ్య సామగ్రి (Audio aids)చెవి ద్వారా వాడేవిరేడియో, ఆడియో రికార్డింగులు, టేప్ లేదా వాయిస్ రికార్డర్
శ్రవణ-దృశ్య సామగ్రి (Audio-visual aids)కన్ను, చెవి రెండింటినీ వాడేవిటెలివిజన్, సినిమాలు, వీడియో క్లిప్పులు, కంప్యూటర్ ఆధారిత పాఠాలు, యానిమేషన్లు
కృత్య లేదా ప్రాయోగిక సామగ్రిపిల్లవాడు నిజమైన వస్తువులతో పని చేస్తాడుసైన్స్ కిట్, ప్రయోగాలు, పిల్లలు తయారు చేసిన నమూనాలు

మరో వర్గీకరణలో ప్రొజెక్టెడ్ సామగ్రి (స్లైడ్ ప్రొజెక్టర్, ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్, సినిమా, LCD ప్రొజెక్టర్, స్మార్ట్ బోర్డు), నాన్-ప్రొజెక్టెడ్ సామగ్రి (చాక్‌బోర్డు, చార్టులు, నమూనాలు, స్పెసిమెన్లు, ఫ్లానెల్ బోర్డు, బులెటిన్ బోర్డు) వేరు చేయబడ్డాయి.

సాధారణ సైన్స్ సహాయ సామగ్రి, వాటి వాడకం:

  • చాక్‌బోర్డు (బ్లాక్‌బోర్డు): అత్యంత పురాతనమైన, ఎక్కువగా వాడే సామగ్రి. శీర్షికలు, చిత్రాలు, సారాంశాలకు వాడండి. పెద్ద, స్పష్టమైన అక్షరాలతో రాయండి, బోర్డును శుభ్రంగా ఉంచండి.
  • చార్టులు మరియు పోస్టర్లు: ప్రక్రియలు, వర్గీకరణలు, జీవిత చక్రాలను చూపుతాయి. చార్టుకు శీర్షిక, పెద్ద లేబుళ్లు, తక్కువ భావాలు ఉండాలి.
  • నమూనాలు (Models): స్థిర నమూనాలు (మానవ కన్ను నమూనా), పనిచేసే నమూనాలు (నీటి పంపు నమూనా) లేదా అడ్డుకోత నమూనాలు (గుండె లేదా పువ్వు లోపలి భాగం) కావచ్చు.
  • నిజమైన వస్తువులు మరియు స్పెసిమెన్లు: జీవశాస్త్రంలో ఉత్తమ సహాయ సామగ్రి. ఉదాహరణలు మొక్కలు, విత్తనాలు, ఎముకలు, నిల్వ చేసిన జంతువులు, రాతి నమూనాలు. హెర్బేరియం అంటే ఎండబెట్టి నొక్కిన మొక్కల సేకరణ.
  • సజీవ సేకరణలు: అక్వేరియం నీటి జంతువులను, మొక్కలను ఉంచుతుంది, టెర్రేరియం చిన్న భూమి మొక్కలను, జంతువులను ఉంచుతుంది, వివేరియం సహజ పరిసరాల వంటి వాతావరణంలో జంతువులను ఉంచుతుంది.
  • ఫ్లానెల్ బోర్డు మరియు అయస్కాంత బోర్డు: ముక్కలు బోర్డుకు అంటుకుంటాయి, కాబట్టి ఉపాధ్యాయుడు చిత్రాన్ని దశలవారీగా నిర్మించి, మార్చవచ్చు.
  • బులెటిన్ బోర్డు: వార్తలు, పిల్లల పని, సైన్స్ కార్యక్రమాలను ప్రదర్శిస్తుంది.
  • స్లైడ్లు, ఫిల్మ్‌స్ట్రిప్లు, OHP, LCD ప్రొజెక్టర్: పెద్ద సమూహం కోసం చిత్రాలను లేదా పాఠ్యాన్ని పెద్దవి చేసి చూపుతాయి.
  • రేడియో, టెలివిజన్, ఇంటర్నెట్, విద్యా సాఫ్ట్‌వేర్: నిపుణులను, సంఘటనలను, ప్రదేశాలను తరగతిలోకి తెస్తాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అనేక పాఠశాలల్లో డిజిటల్ కంటెంట్, స్మార్ట్ తరగతులను వాడుతున్నారు.
  • సైన్స్ కిట్: సాధారణ పరికరాల పెట్టె. పూర్తి ప్రయోగశాల లేని పాఠశాలల్లో కూడా ప్రయోగాలు చేయడానికి కిట్లు వీలు కల్పిస్తాయి.

మెరుగుపరచిన (తక్కువ ఖర్చు, ఖర్చులేని) సహాయ సామగ్రి

తయారుచేసిన పరికరాలు అందుబాటులో లేనప్పుడు, ఉపాధ్యాయుడు, పిల్లలు వ్యర్థ వస్తువులతో లేదా చవకైన సామగ్రితో తయారు చేస్తారు. దీన్ని ఇంప్రొవైజేషన్ అంటారు. చాలా పాఠశాలల వద్ద నిధులు తక్కువగా ఉండటం వల్ల భారతదేశంలో సైన్స్ బోధనలో ఇది ముఖ్యమైన ఆలోచన.

ప్రయోజనాలు:

  • చాలా తక్కువ ఖర్చు; స్థానిక సామగ్రిని వాడుతుంది.
  • పిల్లలు రూపకల్పన చేయడం, నిర్మించడం, బాగుచేయడం నేర్చుకుంటారు, దీంతో నైపుణ్యాలు, సృజనాత్మకత పెరుగుతాయి.
  • సైన్స్‌కు ఖరీదైన పరికరాలు అవసరం లేదని పిల్లవాడు చూస్తాడు.
  • సామగ్రి ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉంటుంది, కాబట్టి ప్రయోగాలు మానేయరు.
  • పునర్వినియోగం, పర్యావరణం పట్ల శ్రద్ధ అనే అలవాటును పెంపొందిస్తుంది.

మెరుగుపరచిన సామగ్రి ఉదాహరణలు:

అవసరంమెరుగుపరచిన సామగ్రి
పరీక్ష నాళిక లేదా బీకరుగాజు సీసా, టంబ్లర్, కత్తిరించిన ప్లాస్టిక్ సీసా
స్పిరిట్ దీపంనూనె, కాటన్ వత్తితో చిన్న సీసా
గరాటు (Funnel)ప్లాస్టిక్ సీసా పై భాగం కత్తిరించినది
కొలత సిలిండర్గుర్తులు వేసిన ప్లాస్టిక్ సీసా లేదా మందు సీసా
డ్రాపర్వాడిన పెన్ రీఫిల్ లేదా మందు డ్రాపర్
సరళ సూక్ష్మదర్శిని లేదా భూతద్దంపలుచటి పారదర్శక షీటుపై నీటి చుక్క, లేదా భూతద్దం
పిన్‌హోల్ కెమెరాచిన్న రంధ్రం, పలుచటి కాగితపు తెరతో మూసిన పెట్టె
వర్షమాపకం (Rain gauge)స్కేలుతో కూడిన స్థూపాకార పాత్ర
విద్యుత్ వలయంటార్చ్ సెల్, బల్బు, తీగ, స్విచ్‌గా సేఫ్టీ పిన్
అయస్కాంత కృత్యంబొమ్మలు లేదా స్పీకర్ల నుంచి పాత అయస్కాంతాలు
త్రాసు (Balance)కర్ర, దారం, రెండు కప్పులతో స్కేలు
ఊపిరితిత్తుల నమూనాసీసా, బెలూన్లు, స్ట్రా

జాగ్రత్తలు: మెరుగుపరచిన పరికరాలు కూడా సురక్షితంగా, కచ్చితంగా ఉండాలి. గాజు ముక్కలకు పదునైన అంచులు ఉండకూడదు, వేడి లేదా విద్యుత్తుతో కూడిన వాటిని ఉపాధ్యాయుడు పరిశీలించాలి.

ఎడ్గర్ డేల్ అనుభవ శంఖువు (Cone of Experience)

ఎడ్గర్ డేల్ అమెరికన్ విద్యావేత్త. మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి మార్గాన్ని చూపడానికి ఆయన అభ్యసన అనుభవాలను శంఖువులో ఉంచారు. శంఖువు పునాదిలో అత్యధిక ప్రత్యక్ష అనుభవం ఉంటుంది; పైకి వెళ్లేకొద్దీ అనుభవం మరింత సంకేతాత్మకం అవుతుంది. ఒక స్థాయి "మెరుగైనది" అనే నియమం ఈ శంఖువు కాదు; అమూర్త అభ్యసనం మూర్త అనుభవాల పునాదిపై ఆధారపడాలని ఇది ఉపాధ్యాయుడికి చెబుతుంది.

పునాది నుంచి శిఖరం వరకు (సాధారణంగా చూపే క్రమం):

స్థాయి (కింది నుంచి పైకి)అర్థం
ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవాలుపిల్లవాడు నిజమైన వస్తువులను చేస్తాడు, ముట్టుకుంటాడు, ఉదా: మొక్క పెంచడం
కృత్రిమ అనుభవాలు (Contrived)నిజమైన వస్తువులకు ప్రతినిధిగా ఉండే నమూనాలు, మాక్-అప్‌లు, స్పెసిమెన్లు
నాటకీయ అనుభవాలుపాత్ర పోషణ, నాటకం, సిమ్యులేషన్లు
ప్రదర్శనలుఏదైనా ఎలా చేస్తారో ఉపాధ్యాయుడు చూపడం
క్షేత్ర పర్యటనలు (అధ్యయన యాత్రలు)పొలం, కర్మాగారం, మ్యూజియం లేదా ఉద్యానవనం సందర్శన
ప్రదర్శన వస్తువులు (Exhibits)ప్రదర్శనలు, సైన్స్ ఫెయిర్ అంశాలు
విద్యా టెలివిజన్టెలివిజన్ తెరపై చూసేది
చలన చిత్రాలుసినిమాలు, వీడియో
రికార్డింగులు, రేడియో, స్థిర చిత్రాలుధ్వని రికార్డింగులు, ఫోటోలు
దృశ్య సంకేతాలుచార్టులు, పటాలు, రేఖాచిత్రాలు
శబ్ద సంకేతాలుమాట్లాడిన లేదా రాసిన పదాలు

శంఖువు గురించి ముఖ్యమైన భావాలు:

  • ఇది "చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం"ను, సైన్స్‌లో కృత్య ఆధారిత విధానాన్ని సమర్థిస్తుంది.
  • కింది స్థాయిలు సుసంపన్న ఇంద్రియ అనుభవం ఇస్తాయి; పై స్థాయిలు పెద్ద సమూహాలకు, నేరుగా చూపలేని భావాలకు సమర్థవంతమైనవి.
  • ఉపాధ్యాయుడు ఒక యూనిట్‌లో అనేక స్థాయులను వాడాలి; కేవలం పైభాగంలో (ఉపన్యాసం, పాఠ్యపుస్తకం) ఉండకూడదు.
  • శంఖువును తరచుగా మూడు బృందాలుగా సమూహపరుస్తారు: చేయడం, గమనించడం, సంకేతాత్మకం.
  • శంఖువుపై కొన్నిసార్లు గీసే శాతాల సంఖ్యలు (ఉదాహరణకు "మనం చదివినదానిలో 10 శాతం గుర్తుంచుకుంటాము") డేల్ కృషిలో భాగం కావు, అవి నమ్మదగినవి కావు.

పరీక్షలో ఉచ్చులు

  • 1. బోధనా సహాయ సామగ్రి - TLM: ఆచరణలో రెండూ ఒకటే; TLM ఆధునిక పదం.
  • 2. దృశ్య - శ్రవణ-దృశ్య: చార్టు దృశ్యం; టెలివిజన్, సినిమా శ్రవణ-దృశ్యం; రేడియో శ్రవ్యం.
  • 3. ప్రొజెక్టెడ్ - నాన్-ప్రొజెక్టెడ్: OHP, LCD ప్రొజెక్టర్, స్లైడ్లు ప్రొజెక్టెడ్; చార్టు, నమూనా, చాక్‌బోర్డు కావు.
  • 4. అక్వేరియం - టెర్రేరియం - వివేరియం: నీరు - చిన్న భూమి ఆవాసం - జంతువులకు సహజ ఆవాసం వంటిది.
  • 5. హెర్బేరియం - మ్యూజియం స్పెసిమెన్: హెర్బేరియంలో ఎండబెట్టి నొక్కిన మొక్కలు ఉంటాయి.
  • 6. శంఖువు పునాది - శిఖరం: పునాది ప్రత్యక్ష ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం; శిఖరం శబ్ద సంకేతాలు, టెలివిజన్ కాదు.
  • 7. మూర్తం నుంచి అమూర్తం అనేది శంఖువు కింది నుంచి పైకి దిశ; దీన్ని తిప్పి చెప్పవద్దు.
  • 8. మెరుగుపరచిన సామగ్రి - తయారీ కిట్: మెరుగుపరచినది అంటే ఉపాధ్యాయుడు లేదా పిల్లలు స్థానిక లేదా వ్యర్థ సామగ్రితో తయారు చేసినది.

ఒక్క వాక్య సారాంశాలు

  • 1. TLM అంటే Teaching-Learning Material (బోధనాభ్యసన సామగ్రి).
  • 2. భారతీయ తరగతులలో చాక్‌బోర్డు అత్యంత సాధారణంగా వాడే దృశ్య సామగ్రి.
  • 3. రేడియో శ్రవ్య సామగ్రి; టెలివిజన్ శ్రవణ-దృశ్య సామగ్రి.
  • 4. పనిచేసే నమూనా ఒక యంత్రం లేదా అవయవం ఎలా పనిచేస్తుందో చూపుతుంది.
  • 5. ఫ్లానెల్ బోర్డు వస్త్రానికి, ముక్కల వెనుక భాగాలకు మధ్య ఘర్షణ వల్ల ముక్కలను స్థిరంగా ఉంచుతుంది.
  • 6. హెర్బేరియం అంటే ఎండబెట్టి, నొక్కి, లేబుల్ వేసిన మొక్కల సేకరణ.
  • 7. అక్వేరియం నీటి జంతువులను, మొక్కలను అధ్యయనం చేయడానికి వాడతారు.
  • 8. డేల్ శంఖువు పునాదిలో ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం ఉంటుంది.
  • 9. డేల్ శంఖువు శిఖరంలో శబ్ద సంకేతాలు ఉంటాయి.
  • 10. మెరుగుపరచిన పరికరాలను తక్కువ ఖర్చు లేదా వ్యర్థ సామగ్రితో తయారు చేస్తారు.
  • 11. పెట్టె, చిన్న రంధ్రం, కాగితపు తెరతో పిన్‌హోల్ కెమెరా తయారు చేయవచ్చు.
  • 12. మంచి సహాయ సామగ్రిని సరైన సమయంలో వాడి, తర్వాత కనపడకుండా తీసివేస్తారు.

సాధన ప్రశ్నలు

  1. డేల్ అనుభవ శంఖువులో అడుగున ఉండే స్థాయి ఏది?

    1. విద్యా దూరదర్శన్
    2. ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవాలు
    3. మౌఖిక సంకేతాలు
    4. దృశ్య సంకేతాలు
    సమాధానం

    B. ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవాలు

    In Dale's Cone of Experience, which level is at the base?

    1. Educational television
    2. Direct, purposeful experiences
    3. Verbal symbols
    4. Visual symbols

  2. డేల్ అనుభవ శంఖువులో పైన ఉండే స్థాయి ఏది?

    1. కృత్రిమ అనుభవాలు
    2. ప్రదర్శన వస్తువులు (ఎగ్జిబిట్స్)
    3. ప్రదర్శనలు (డెమాన్‌స్ట్రేషన్స్)
    4. మౌఖిక సంకేతాలు
    సమాధానం

    D. మౌఖిక సంకేతాలు

    Which level is at the top of Dale's Cone of Experience?

    1. Contrived experiences
    2. Exhibits
    3. Demonstrations
    4. Verbal symbols

  3. కింది వాటిలో శ్రవణ సాధనం ఏది?

    1. ఫ్లానెల్ బోర్డు
    2. దూరదర్శన్
    3. రేడియో
    4. చార్టు
    సమాధానం

    C. రేడియో

    Which of the following is an audio aid?

    1. Flannel board
    2. Television
    3. Radio
    4. Chart

  4. కింది వాటిలో దృశ్య-శ్రవణ సాధనం ఏది?

    1. చాక్‌బోర్డు
    2. రేడియో
    3. విద్యా దూరదర్శన్
    4. హెర్బేరియం
    సమాధానం

    C. విద్యా దూరదర్శన్

    Which of the following is an audio-visual aid?

    1. Chalkboard
    2. Radio
    3. Educational television
    4. Herbarium

  5. ఎండబెట్టి, ఒత్తిడి చేసి, లేబుల్ వేసిన మొక్కల సేకరణను ఏమంటారు?

    1. టెర్రేరియం
    2. వివేరియం
    3. అక్వేరియం
    4. హెర్బేరియం
    సమాధానం

    D. హెర్బేరియం

    A collection of dried, pressed and labelled plants is called a

    1. terrarium
    2. vivarium
    3. aquarium
    4. herbarium

  6. అధ్యయనం కోసం నీటి జంతువులను, మొక్కలను ఉంచే గాజు తొట్టి

    1. హెర్బేరియం
    2. అక్వేరియం
    3. ప్లానెటోరియం
    4. టెర్రేరియం
    సమాధానం

    B. అక్వేరియం

    A glass tank used to keep water animals and plants for study is a(n)

    1. herbarium
    2. aquarium
    3. planetarium
    4. terrarium

  7. పరిశీలన కోసం మట్టి, చిన్న భూమి మొక్కలు ఉంచిన పాత్ర

    1. అక్వేరియం
    2. హెర్బేరియం
    3. మ్యూజియం
    4. టెర్రేరియం
    సమాధానం

    D. టెర్రేరియం

    A container with soil and small land plants kept for observation is a

    1. aquarium
    2. herbarium
    3. museum
    4. terrarium

  8. కింది వాటిలో ప్రక్షేపితం కాని సాధనం ఏది?

    1. LCD ప్రొజెక్టర్
    2. చార్టు
    3. ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్
    4. స్లైడ్ ప్రొజెక్టర్
    సమాధానం

    B. చార్టు

    Which of the following is a non-projected aid?

    1. LCD projector
    2. Chart
    3. Overhead projector
    4. Slide projector

  9. కింది వాటిలో ప్రక్షేపిత సాధనం ఏది?

    1. నమూనా
    2. ఫ్లానెల్ బోర్డు
    3. ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్
    4. బులెటిన్ బోర్డు
    సమాధానం

    C. ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్

    Which of the following is a projected aid?

    1. Model
    2. Flannel board
    3. Overhead projector
    4. Bulletin board

  10. ఉపాధ్యాయుడు, పిల్లలు వ్యర్థ పదార్థాలు లేదా స్థానిక పదార్థాలతో తయారు చేసిన సాధనాన్ని ఏమంటారు?

    1. తయారీ కిట్
    2. మెరుగుపరచిన (ఇంప్రూవైజ్డ్) సాధనం
    3. వాణిజ్య నమూనా
    4. ప్రామాణిక చార్టు
    సమాధానం

    B. మెరుగుపరచిన (ఇంప్రూవైజ్డ్) సాధనం

    An aid made by the teacher and children from waste or local material is called

    1. a readymade kit
    2. an improvised aid
    3. a commercial model
    4. a standard chart

  11. TLM అనే సంక్షిప్త పదానికి పూర్తి రూపం

    1. Teaching Level Measure
    2. Textbook Learning Material
    3. Total Learning Method
    4. Teaching-Learning Material
    సమాధానం

    D. Teaching-Learning Material

    The abbreviation TLM stands for

    1. Teaching Level Measure
    2. Textbook Learning Material
    3. Total Learning Method
    4. Teaching-Learning Material

  12. బట్టపై అంటించడం ద్వారా చిత్రంలోని భాగాలను అంచెలంచెలుగా చేర్చి, మార్చడానికి వీలు కల్పించే బోర్డు ఏది?

    1. నోటీసు బోర్డు
    2. చాక్‌బోర్డు
    3. ఫ్లానెల్ బోర్డు
    4. బులెటిన్ బోర్డు
    సమాధానం

    C. ఫ్లానెల్ బోర్డు

    Which board allows pieces of a diagram to be added and changed step by step by sticking them on cloth?

    1. Notice board
    2. Chalkboard
    3. Flannel board
    4. Bulletin board

  13. కింది వాటిలో ఏది ప్రయోగశాలలో మెరుగుపరచిన స్పిరిట్ లాంప్‌గా ఉపయోగపడుతుంది?

    1. ప్లాస్టిక్ ట్రే
    2. రబ్బరు గొట్టం
    3. దూది వత్తి, నూనె ఉన్న చిన్న సీసా
    4. నీటితో ఉన్న గాజు గరాటు
    సమాధానం

    C. దూది వత్తి, నూనె ఉన్న చిన్న సీసా

    Which of these can be used as an improvised spirit lamp?

    1. A plastic tray
    2. A rubber tube
    3. A small bottle with a cotton wick and oil
    4. A glass funnel with water

  14. ప్రయోగశాలలో గరాటుకు బదులుగా ఉపయోగించగల మెరుగుపరచిన పదార్థం ఏది?

    1. కార్క్ మూత
    2. కత్తిరించిన ప్లాస్టిక్ సీసా పైభాగం
    3. పేపర్ క్లిప్
    4. గాజు కడ్డీ
    సమాధానం

    B. కత్తిరించిన ప్లాస్టిక్ సీసా పైభాగం

    Which improvised material can replace a funnel in a laboratory?

    1. A cork stopper
    2. Cut top of a plastic bottle
    3. A paper clip
    4. A glass rod

  15. గుండె గదులను చూపడానికి కోసిన గుండె నమూనాను ఉపాధ్యాయుడు చూపిస్తున్నాడు. ఇది

    1. పనిచేసే నమూనా
    2. నమూనా పదార్థం (స్పెసిమెన్)
    3. ఫ్లాష్ కార్డు
    4. అడ్డుకోత నమూనా
    సమాధానం

    D. అడ్డుకోత నమూనా

    A teacher shows a model of a heart cut open to display its chambers. This is a

    1. working model
    2. specimen
    3. flash card
    4. cross-section model

  16. భాగాలు ఎలా కదులుతాయో చూపే నీటి పంపు నమూనా

    1. స్థిర నమూనా
    2. పనిచేసే నమూనా
    3. హెర్బేరియం
    4. చార్టు
    సమాధానం

    B. పనిచేసే నమూనా

    A model of a water pump that shows how the parts move is a

    1. still model
    2. working model
    3. herbarium
    4. chart

  17. తరగతిలో సాధనాన్ని ఉపయోగించడానికి మంచి నియమం ఏది?

    1. పాఠంలో అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే చూపాలి
    2. రోజంతా ప్రదర్శించాలి
    3. దృష్టిని ఆకర్షించడానికి పాఠం మొదలయ్యే ముందే ఉపయోగించాలి
    4. ముందుగా తనిఖీ చేయకుండా ఉపయోగించాలి
    సమాధానం

    A. పాఠంలో అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే చూపాలి

    Which of the following is a good rule for using an aid in the classroom?

    1. Show it only when it is needed in the lesson
    2. Display it for the whole day
    3. Use it before the lesson starts to attract attention
    4. Use it without checking it earlier

  18. పాఠ ఉద్దేశ్యానికి సరిపోతుందని ఉపాధ్యాయుడు ఒక ఫిల్మ్ క్లిప్‌ను ఎంచుకున్నాడు. ఏ సూత్రం పాటించబడింది?

    1. సాధనాలను ఖర్చు ఆధారంగానే ఎంచుకుంటారు
    2. సాధనాలు ఉపాధ్యాయుడిని భర్తీ చేస్తాయి
    3. సాధనాలను అలంకరణ కోసం ఉపయోగిస్తారు
    4. సాధనాలను ఉద్దేశ్యానికి ఉపయోగపడేలా ఎంచుకుంటారు
    సమాధానం

    D. సాధనాలను ఉద్దేశ్యానికి ఉపయోగపడేలా ఎంచుకుంటారు

    A teacher selects a film clip because it matches the objective of the lesson. Which principle is followed?

    1. Aids are chosen by cost alone
    2. Aids replace the teacher
    3. Aids are used for decoration
    4. Aids are chosen to serve the objective

  19. డేల్ శంఖువులో పంటలను పరిశీలించడానికి పొలానికి వెళ్లే పాఠశాల సందర్శనను ఏమంటారు?

    1. మౌఖిక సంకేతం
    2. చలన చిత్రం
    3. క్షేత్ర పర్యటన
    4. దృశ్య సంకేతం
    సమాధానం

    C. క్షేత్ర పర్యటన

    In Dale's Cone, a school visit to a farm to observe crops is called a

    1. verbal symbol
    2. motion picture
    3. field trip
    4. visual symbol

  20. డేల్ శంఖువులో మూర్తం నుండి అమూర్తం వైపు వెళ్లే క్రమం ఏది?

    1. ప్రదర్శన వస్తువులు, మౌఖిక సంకేతాలు, ప్రదర్శనలు, చలన చిత్రాలు
    2. చలన చిత్రాలు, ప్రదర్శనలు, మౌఖిక సంకేతాలు, ప్రదర్శన వస్తువులు
    3. మౌఖిక సంకేతాలు, చలన చిత్రాలు, ప్రదర్శన వస్తువులు, ప్రదర్శనలు
    4. ప్రదర్శనలు, ప్రదర్శన వస్తువులు, చలన చిత్రాలు, మౌఖిక సంకేతాలు
    సమాధానం

    D. ప్రదర్శనలు, ప్రదర్శన వస్తువులు, చలన చిత్రాలు, మౌఖిక సంకేతాలు

    Which sequence in Dale's cone goes from more concrete to more abstract?

    1. Exhibits, verbal symbols, demonstrations, motion pictures
    2. Motion pictures, demonstrations, verbal symbols, exhibits
    3. Verbal symbols, motion pictures, exhibits, demonstrations
    4. Demonstrations, exhibits, motion pictures, verbal symbols

  21. డేల్ శంఖువు ఉపాధ్యాయులకు సూచించేది

    1. వివిధ అనుభవాలను ఉపయోగించి, అమూర్త ఆలోచనలను మూర్త అనుభవాలపై ఆధారపెట్టాలి
    2. ఉపన్యాసాల ద్వారా మాత్రమే బోధించాలి
    3. పెద్ద పిల్లలకు మూర్త అనుభవాలను నివారించాలి
    4. మౌఖిక వివరణలు మాత్రమే ఇవ్వాలి
    సమాధానం

    A. వివిధ అనుభవాలను ఉపయోగించి, అమూర్త ఆలోచనలను మూర్త అనుభవాలపై ఆధారపెట్టాలి

    Dale's cone suggests that teachers should

    1. use a variety of experiences and rest abstract ideas on concrete ones
    2. teach only through lectures
    3. avoid concrete experiences for older children
    4. give only verbal explanations

  22. ప్రతిబింబ ఏర్పాటును వివరించడానికి ఉపాధ్యాయుడు పెట్టెతో చేసిన పిన్‌హోల్ కెమెరాను ఉపయోగిస్తున్నాడు. దీని ప్రధాన ప్రయోజనం ఏమిటంటే ఇది

    1. ఖరీదైన పరికరాలు అవసరం
    2. ఏ ప్రయోగాత్మక పనినీ నివారిస్తుంది
    3. తక్కువ ఖర్చు పదార్థాలను ఉపయోగించి ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని ఇస్తుంది
    4. ప్రశ్నల అవసరాన్ని తొలగిస్తుంది
    సమాధానం

    C. తక్కువ ఖర్చు పదార్థాలను ఉపయోగించి ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని ఇస్తుంది

    A teacher uses a pinhole camera made from a box to explain image formation. The main advantage of this is that it

    1. needs expensive apparatus
    2. avoids any practical work
    3. uses low-cost material and gives direct experience
    4. removes the need for questions

  23. చాక్‌బోర్డును ఒక్కటే సాధనంగా ఉపయోగించడంలో పరిమితి ఏది?

    1. విద్యుత్ అవసరం
    2. నిజమైన వస్తువులను లేదా చలనాన్ని చూపలేదు
    3. ఖరీదైనది
    4. మళ్లీ ఉపయోగించలేం
    సమాధానం

    B. నిజమైన వస్తువులను లేదా చలనాన్ని చూపలేదు

    Which is a limitation of a chalkboard as the only aid?

    1. It needs electricity
    2. It cannot show real objects or motion
    3. It is costly
    4. It cannot be reused

  24. ఉపాధ్యాయుడు సీసా, బెలూన్లు, స్ట్రాతో ఊపిరితిత్తుల నమూనా తయారు చేస్తున్నాడు. ఈ కృత్యాన్ని ఉత్తమంగా వర్ణించేది

    1. ప్రక్షేపిత సాధనం వినియోగం
    2. శ్రవణ సాధనం
    3. క్షేత్ర పర్యటన
    4. వ్యర్థ పదార్థాలతో మెరుగుపరచడం (ఇంప్రూవైజేషన్)
    సమాధానం

    D. వ్యర్థ పదార్థాలతో మెరుగుపరచడం (ఇంప్రూవైజేషన్)

    A teacher makes a model of lungs with a bottle, balloons and a straw. This activity is best described as

    1. use of a projected aid
    2. an audio aid
    3. a field trip
    4. improvisation with waste material

  25. జీవశాస్త్ర పాఠంలో అక్వేరియం యొక్క ఉత్తమ ఉపయోగం ఏది?

    1. ధ్వనిని రికార్డు చేయడానికి
    2. నీటి జంతువుల ప్రవర్తనను ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించడానికి
    3. రసాయనాలను నిల్వ చేయడానికి
    4. రాత్రి ఆకాశాన్ని చూపడానికి
    సమాధానం

    B. నీటి జంతువుల ప్రవర్తనను ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించడానికి

    Which is the best use of an aquarium in a biology lesson?

    1. To record sound
    2. To observe the behaviour of water animals directly
    3. To store chemicals
    4. To show the night sky

  26. కింది వాటిలో మంచి TLM లక్షణం కానిది ఏది?

    1. ఇది సురక్షితమైనది, మన్నికైనది
    2. ఇది సరళమైనది, ఖచ్చితమైనది
    3. ఇది సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది, పిల్లలు దాని అర్థాన్ని ఊహించాలి
    4. ఇది పిల్లల వయసుకు తగినది
    సమాధానం

    C. ఇది సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది, పిల్లలు దాని అర్థాన్ని ఊహించాలి

    Which of the following is NOT a quality of a good TLM?

    1. It is safe and durable
    2. It is simple and accurate
    3. It is complex so that children must guess its meaning
    4. It is suited to the age of children

  27. సజీవ కప్ప లేనప్పుడు పెద్ద తరగతికి కప్ప జీవిత చక్రాన్ని బోధించడానికి అత్యంత తగిన సాధనం ఏది?

    1. స్పష్టంగా లేబుల్ చేసిన చార్టు లేదా వీడియో
    2. ఖాళీ బోర్డు
    3. ఒక్క పొడవైన ఉపన్యాసం
    4. రసాయన తూనిక
    సమాధానం

    A. స్పష్టంగా లేబుల్ చేసిన చార్టు లేదా వీడియో

    Which is the most suitable aid to teach the life cycle of a frog to a large class when a live frog is not available?

    1. A clear labelled chart or video
    2. A blank board
    3. A long lecture alone
    4. A chemical balance

  28. ఉపాధ్యాయుడు ఒక భావనను పాత్రాభినయం (రోల్ ప్లే) ద్వారా చూపాలని ప్రణాళిక వేశాడు. డేల్ శంఖువులో ఇది దేనికి దగ్గరగా ఉంది?

    1. మౌఖిక సంకేతాలు
    2. నాటకీకరించిన అనుభవం
    3. విద్యా దూరదర్శన్
    4. దృశ్య సంకేతాలు
    సమాధానం

    B. నాటకీకరించిన అనుభవం

    A teacher plans to show a concept by role-play. On Dale's cone this is closest to

    1. verbal symbols
    2. dramatized experience
    3. educational television
    4. visual symbols

  29. ఉపాధ్యాయుడు విత్తనాలను ఇచ్చి, పిల్లలను వాటిని పెంచి పరిశీలనలను నమోదు చేయమని అడిగినప్పుడు, ఆ అనుభవం ఏ రకానికి చెందినది?

    1. ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం
    2. మౌఖిక సంకేతాలు
    3. దృశ్య సంకేతాలు
    4. రికార్డింగులు
    సమాధానం

    A. ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం

    When a teacher hands out seeds and asks children to grow them and record observations, the experience belongs to

    1. direct, purposeful experience
    2. verbal symbols
    3. visual symbols
    4. recordings

  30. డేల్ శంఖువు గురించి కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. శంఖువు అడుగున ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవం ఉంటుంది. 2. శంఖువు పైన ప్రదర్శనలు ఉంటాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct about Dale's Cone? 1. The base of the cone has direct, purposeful experience. 2. The top of the cone has demonstrations.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  31. కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. రేడియో దృశ్య-శ్రవణ సాధనం. 2. హెర్బేరియం అంటే ఎండిన మొక్కల సేకరణ.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Radio is an audio-visual aid. 2. A herbarium is a collection of dried plants.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  32. మెరుగుపరచిన సాధనాల గురించి కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. వాటిని తక్కువ ఖర్చు లేదా వ్యర్థ పదార్థాలతో తయారు చేస్తారు. 2. అవి పిల్లలలో సృజనాత్మకతను, నైపుణ్యాలను పెంపొందిస్తాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct about improvised aids? 1. They are made from low-cost or waste material. 2. They help children to develop creativity and skills.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  33. కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. ఓవర్‌హెడ్ ప్రొజెక్టర్లు, LCD ప్రొజెక్టర్లు ప్రక్షేపితం కాని సాధనాలు. 2. చార్టులు, నమూనాలు ప్రక్షేపితం కాని సాధనాలు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Overhead projectors and LCD projectors are non-projected aids. 2. Charts and models are non-projected aids.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  34. కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. అభ్యసనానికి అమూర్త అనుభవం ఒక్కటే చాలని డేల్ శంఖువు చూపుతుంది. 2. డేల్ శంఖువు మూర్తం నుండి అమూర్తం వైపు కదలికను చూపుతుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Dale's cone shows that abstract experience alone is enough for learning. 2. Dale's cone shows a movement from concrete to abstract.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  35. సాధనాల వినియోగం గురించి కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. తరగతికి ముందే సాధనాన్ని తనిఖీ చేయాలి. 2. ఉపాధ్యాయుని పాత్రను భర్తీ చేయడానికి సాధనాన్ని ఉపయోగించాలి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct about the use of aids? 1. An aid should be checked before the class. 2. An aid should be used to replace the teacher's role.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  36. కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. అక్వేరియం జంతువులను, మొక్కలను నీటిలో ఉంచుతుంది. 2. టెర్రేరియం జంతువులను, మొక్కలను నీటిలో ఉంచుతుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. An aquarium keeps animals and plants in water. 2. A terrarium keeps animals and plants in water.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  37. కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. ఫ్లాష్ కార్డులు శ్రవణ సాధనాలు. 2. రేడియో దృశ్య సాధనం.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Which of the following statements is/are correct? 1. Flash cards are audio aids. 2. Radio is a visual aid.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  38. మంచి చార్టు గురించి కింది ప్రకటనలలో సరైనవి ఏవి? 1. దానికి శీర్షిక, స్పష్టమైన లేబుళ్లు ఉండాలి. 2. ఒకే షీటులో వీలైనన్ని ఎక్కువ ఆలోచనలు ఉండాలి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct about a good chart? 1. It should have a title and clear labels. 2. It should include as many ideas as possible on one sheet.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

  39. సాధనాన్ని దాని రకంతో జతపరచండి. P. రేడియో Q. చార్టు R. ఫిల్మ్ S. నమూనా పదార్థం

    1. P-దృశ్య-శ్రవణం, Q-దృశ్యం, R-శ్రవణం, S-దృశ్యం
    2. P-శ్రవణం, Q-దృశ్య-శ్రవణం, R-దృశ్యం, S-శ్రవణం
    3. P-దృశ్యం, Q-శ్రవణం, R-దృశ్య-శ్రవణం, S-శ్రవణం
    4. P-శ్రవణం, Q-దృశ్యం, R-దృశ్య-శ్రవణం, S-నిజ వస్తువు (దృశ్యం)
    సమాధానం

    D. P-శ్రవణం, Q-దృశ్యం, R-దృశ్య-శ్రవణం, S-నిజ వస్తువు (దృశ్యం)

    Match the aid with its type. P. Radio Q. Chart R. Film S. Specimen

    1. P-audio-visual, Q-visual, R-audio, S-visual
    2. P-audio, Q-audio-visual, R-visual, S-audio
    3. P-visual, Q-audio, R-audio-visual, S-audio
    4. P-audio, Q-visual, R-audio-visual, S-real object (visual)

  40. ఆవాస సాధనాన్ని దాని ఉపయోగంతో జతపరచండి. P. అక్వేరియం Q. టెర్రేరియం R. హెర్బేరియం

    1. P-చిన్న భూమి ఆవాసం, Q-ఎండిన మొక్కలు, R-నీటి జీవులు
    2. P-ఎండిన మొక్కలు, Q-నీటి జీవులు, R-చిన్న భూమి ఆవాసం
    3. P-నీటి జీవులు, Q-చిన్న భూమి ఆవాసం, R-ఎండిన మొక్కలు
    4. P-నీటి జీవులు, Q-ఎండిన మొక్కలు, R-చిన్న భూమి ఆవాసం
    సమాధానం

    C. P-నీటి జీవులు, Q-చిన్న భూమి ఆవాసం, R-ఎండిన మొక్కలు

    Match the habitat aid with its use. P. Aquarium Q. Terrarium R. Herbarium

    1. P-small land habitat, Q-dried plants, R-water life
    2. P-dried plants, Q-water life, R-small land habitat
    3. P-water life, Q-small land habitat, R-dried plants
    4. P-water life, Q-dried plants, R-small land habitat

  41. మెరుగుపరచిన వస్తువును అది భర్తీ చేసే ప్రామాణిక పరికరంతో జతపరచండి. P. కత్తిరించిన ప్లాస్టిక్ సీసా పైభాగం Q. పెన్ రీఫిల్ R. వత్తి, నూనె ఉన్న సీసా

    1. P-గరాటు, Q-స్పిరిట్ లాంప్, R-డ్రాపర్
    2. P-డ్రాపర్, Q-గరాటు, R-స్పిరిట్ లాంప్
    3. P-గరాటు, Q-డ్రాపర్, R-స్పిరిట్ లాంప్
    4. P-స్పిరిట్ లాంప్, Q-గరాటు, R-డ్రాపర్
    సమాధానం

    C. P-గరాటు, Q-డ్రాపర్, R-స్పిరిట్ లాంప్

    Match the improvised item with the standard apparatus it replaces. P. Cut plastic bottle top Q. Pen refill R. Bottle with wick and oil

    1. P-funnel, Q-spirit lamp, R-dropper
    2. P-dropper, Q-funnel, R-spirit lamp
    3. P-funnel, Q-dropper, R-spirit lamp
    4. P-spirit lamp, Q-funnel, R-dropper

  42. డేల్ శంఖువులో వీటిని అడుగు నుండి పైకి అమర్చండి: 1 ప్రదర్శన 2 మౌఖిక సంకేతాలు 3 ప్రత్యక్ష అనుభవం 4 చలన చిత్రాలు

    1. 3, 4, 1, 2
    2. 2, 4, 1, 3
    3. 1, 3, 2, 4
    4. 3, 1, 4, 2
    సమాధానం

    D. 3, 1, 4, 2

    Arrange these in Dale's cone from base to top: 1 Demonstration 2 Verbal symbols 3 Direct experience 4 Motion pictures

    1. 3, 4, 1, 2
    2. 2, 4, 1, 3
    3. 1, 3, 2, 4
    4. 3, 1, 4, 2

  43. కింది వాటిలో దృశ్య సాధనం, ప్రక్షేపితం కాని సాధనం రెండూ అయినది ఏది?

    1. రేడియో ప్రసంగం
    2. ఫిల్మ్ స్ట్రిప్
    3. పువ్వు అడ్డుకోత నమూనా
    4. ఓవర్‌హెడ్ ట్రాన్స్‌పరెన్సీ
    సమాధానం

    C. పువ్వు అడ్డుకోత నమూనా

    Which of the following is both a visual and a non-projected aid?

    1. A radio talk
    2. A film strip
    3. A cross-section model of a flower
    4. An overhead transparency

  44. జీవశాస్త్రంలో నిజమైన వస్తువులు విలువైనవి ఎందుకో ఉత్తమంగా వివరించేది ఏది?

    1. వాటికి సంరక్షణ అవసరం లేదు
    2. అవి ఎల్లప్పుడూ చార్టుల కంటే చౌక
    3. పేర్ల అవసరాన్ని తొలగిస్తాయి
    4. నిర్మాణం గురించి ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాన్ని ఇస్తాయి
    సమాధానం

    D. నిర్మాణం గురించి ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాన్ని ఇస్తాయి

    Which of the following best explains why real objects are valuable in biology?

    1. They need no care
    2. They are always cheaper than charts
    3. They remove the need for names
    4. They give direct sensory experience of structure

  45. సైన్స్ బోధనలో మెరుగుపరచడం (ఇంప్రూవైజేషన్) ముఖ్యంగా ఎలాంటి పాఠశాలల్లో ముఖ్యం?

    1. పూర్తిగా సౌకర్యాలు ఉన్న ప్రయోగశాల మాత్రమే ఉన్న
    2. పరికరాలకు పరిమిత నిధులు ఉన్న
    3. సైన్స్ బోధించని
    4. ఎలాంటి కృత్యాలు వాడని
    సమాధానం

    B. పరికరాలకు పరిమిత నిధులు ఉన్న

    Improvisation in science teaching is especially important in schools that

    1. have a fully equipped laboratory only
    2. have limited funds for apparatus
    3. do not teach science
    4. use no activities
Page 1 of 1
‹
›