యూనిట్ పరీక్ష: దృశా శాస్త్రం (Unit Test: Optics)
సమయం: 50 నిమిషాలు. 45 ప్రశ్నలు. మార్కులు: సరైన జవాబుకు +4, తప్పు జవాబుకు −1, వదిలేస్తే 0. కార్టీజియన్ సంజ్ఞా సాంప్రదాయాన్ని వాడండి.
1. 12 cm నాభ్యంతరం గల పుటాకార దర్పణం ముందు 18 cm దూరంలో వస్తువు ఉంది. ప్రతిబింబం ఏర్పడేది (a) దర్పణం వెనుక 7.2 cm వద్ద (b) దర్పణం ముందు 36 cm వద్ద (c) దర్పణం వెనుక 36 cm వద్ద (d) దర్పణం ముందు 7.2 cm వద్ద
2. 50 cm వక్రతా వ్యాసార్ధం గల కుంభాకార దర్పణం ముందు 25 cm దూరంలో వస్తువు ఉంది. ఆవర్ధనం (a) 2 (b) −0.5 (c) 1 (d) 0.5
3. రెండు సమతల దర్పణాలు 40° కోణంలో ఉన్నాయి, వస్తువు వాటి మధ్య కోణ సమద్విఖండన రేఖపై ఉంది. ప్రతిబింబాల సంఖ్య (a) 8 (b) 9 (c) 10 (d) 7
4. ఒక ట్యాంకులో 3.6 m లోతు వరకు నీరు (n = 4/3) ఉంది. నేరుగా పైనుంచి చూసితే అడుగు కనిపించే లోతు (a) 4.8 m (b) 3.6 m (c) 2.7 m (d) 0.9 m
5. గాలి పరంగా 2 వక్రీభవన గుణకం గల యానకానికి సందిగ్ధ కోణం (a) 60° (b) 30° (c) 45° (d) 90°
6. దృశా తంతువులో కాంతి కోర్ లోపలే ఉండడానికి కారణం (a) కోర్కు వెండి పూత ఉంది (b) ఆచ్ఛాదనం దారితప్పిన కాంతిని శోషిస్తుంది (c) కోర్ వక్రీభవన గుణకం ఆచ్ఛాదనం కంటే తక్కువ (d) కోర్ వక్రీభవన గుణకం ఆచ్ఛాదనం కంటే ఎక్కువ, కాంతి సరిహద్దును సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువ కోణంతో తాకుతుంది
7. ఒక ద్విసమకుంభాకార కటకం (n = 1.6) రెండు వక్రతా వ్యాసార్ధాలు 24 cm. దాని నాభ్యంతరం (a) 20 cm (b) 40 cm (c) 12 cm (d) 24 cm
8. 15 cm నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకం నుంచి 10 cm దూరంలో వస్తువు ఉంది. ప్రతిబింబం (a) నిజ, తలకిందులు, కటకం వెనుక 30 cm వద్ద (b) మిథ్యా, నిటారు, కటకం నుంచి 6 cm (c) మిథ్యా, నిటారు, మూడు రెట్లు పెద్దది, వస్తువు వైపు 30 cm వద్ద (d) నిజ, నిటారు, మూడు రెట్లు పెద్దది
9. −20 cm నాభ్యంతరం గల కటకం సామర్థ్యం (a) +5 D (b) −5 D (c) −0.05 D (d) −20 D
10. +6 D, −2 D సామర్థ్యం గల కటకాలు స్పర్శలో ఉన్నాయి. జత నాభ్యంతరం (a) 12.5 cm (b) −25 cm (c) 50 cm (d) 25 cm
11. గాలిలో 30 cm నాభ్యంతరం గల గాజు కటకం (n = 1.5) 1.25 గుణకం గల ద్రవంలో ఉంటే నాభ్యంతరం (a) 75 cm (b) 37.5 cm (c) 60 cm (d) −75 cm
12. 24 cm వక్రతా వ్యాసార్ధం గల వక్ర తలం ఉన్న సమతల-కుంభాకార కటకం (n = 1.5) వక్ర తలానికి వెండి పూత పూశారు. అది పుటాకార దర్పణంలా పనిచేసే నాభ్యంతరం (a) 24 cm (b) 12 cm (c) 8 cm (d) 6 cm
13. √2 గుణకం గల 60° పట్టకం కనిష్ఠ విచలన స్థితిలో ఉంది. పతన కోణం (a) 30° (b) 45° (c) 60° (d) 15°
14. 1.5 గుణకం గల గాజుతో చేసిన 8° కోణం గల పలుచని పట్టకం కలిగించే విచలనం (a) 12° (b) 8° (c) 2° (d) 4°
15. ఒక కిరణం 60° పట్టకంపై 50° వద్ద పడి 40° వద్ద బయటకు వస్తుంది. విచలనం (a) 30° (b) 50° (c) 90° (d) 10°
16. 4 cm నాభ్యంతరం గల కటకాన్ని, ప్రతిబింబం సమీప బిందువు (25 cm) వద్ద ఉండేలా సరళ సూక్ష్మదర్శినిగా వాడారు. ఆవర్ధన సామర్థ్యం (a) 6.25 (b) 5.25 (c) 7.25 (d) 29
17. ఒక ఖగోళ దూరదర్శినిలో fo = 90 cm, fe = 3 cm. సాధారణ సర్దుబాటులో దాని పొడవు (a) 87 cm (b) 93 cm (c) 30 cm (d) 270 cm
18. సంయుక్త సూక్ష్మదర్శిని వస్తుకటకం వస్తువుకు 12 రెట్లు నిజ ప్రతిబింబాన్ని ఇస్తుంది. అక్షికటకం నాభ్యంతరం 5 cm, చివరి ప్రతిబింబం అనంతం వద్ద. ఆవర్ధన సామర్థ్యం పరిమాణం (a) 17 (b) 72 (c) 2.4 (d) 60
19. కాంతి గాలి నుంచి 2 × 10^8 m/s వడి ఉండే యానకంలోకి 30° పతన కోణంతో వెళుతుంది. వక్రీభవన కోణం (a) sin⁻¹(1/3) (b) sin⁻¹(3/4) (c) 20° (d) sin⁻¹(2/3)
20. ఒక చిన్న దీపం నుంచి 3 m వద్ద తీవ్రత 9 ప్రమాణాలు. 9 m వద్ద అది (a) 3 ప్రమాణాలు (b) 1/3 ప్రమాణం (c) 1 ప్రమాణం (d) 1/9 ప్రమాణం
21. యంగ్ ప్రయోగంలో d = 0.25 mm, D = 1 m, λ = 500 nm. పట్టీ వెడల్పు (a) 1 mm (b) 2 mm (c) 0.5 mm (d) 4 mm
22. రెండు సంబద్ధ జనకాల తీవ్రతల నిష్పత్తి 1 : 9. Imax/Imin నిష్పత్తి (a) 9 (b) 3 (c) 10 (d) 4
23. యంగ్ ప్రయోగంలో తెరపై ఒక బిందువు వద్ద పథ భేదం 3λ/2. ఆ బిందువు ఉండేది (a) 2వ చీకటి పట్టీపై (b) 1వ ప్రకాశవంత పట్టీపై (c) 2వ ప్రకాశవంత పట్టీపై (d) 3వ చీకటి పట్టీపై
24. 5 μm మందం, 1.5 గుణకం గల పొరను ఒక చీలికపై ఉంచారు. λ = 500 nm కు జరిగే పట్టీల సంఖ్య (a) 10 (b) 2.5 (c) 5 (d) 15
25. గాలిలో పట్టీ వెడల్పు 3 mm. పరికరాన్ని 1.5 గుణకం గల ద్రవంలో ఉంచితే అది (a) 4.5 mm (b) 2 mm (c) 3 mm (d) 1.5 mm
26. 600 nm కాంతి 0.3 mm వెడలుగల చీలికపై పడుతుంది, తెర 2 m దూరంలో ఉంది. కేంద్ర గరిష్ఠం వెడల్పు (a) 4 mm (b) 2 mm (c) 12 mm (d) 8 mm
27. I0 తీవ్రత గల ధ్రువణం చెందని కాంతి అక్షాలు 30° వద్ద ఉన్న రెండు పోలరాయిడ్ల గుండా వెళుతుంది. నిర్గమ తీవ్రత (a) 3I0/8 (b) 3I0/4 (c) I0/8 (d) I0/4
28. నీటికి (n = 4/3) బ్రూస్టర్ కోణం సుమారుగా (a) 48.6° (b) 36.9° (c) 53.1° (d) 60°
29. 4 cm మందం గల గాజు పలక (n = √3) పై ఒక కిరణం 60° వద్ద పడుతుంది. పార్శ్వ స్థానభ్రంశం సుమారుగా (a) 4 cm (b) 2.3 cm (c) 1.2 cm (d) 3.5 cm
30. ఒక సమతల దర్పణం స్థిర వస్తువు నుంచి 2 m/s వడితో దూరంగా కదులుతుంది. భూమి పరంగా ప్రతిబింబం వడి (a) 2 m/s (b) 1 m/s (c) సున్నా (d) 4 m/s
31. 8 cm మందం గల గాజు పలక (n = 1.6) ను ఒక అచ్చు పదంపై ఉంచారు. పదం ఎంత పైకి లేచినట్లు కనిపిస్తుంది? (a) 3 cm (b) 5 cm (c) 1.6 cm (d) 4.8 cm
32. ఒక్కొక్కటి 20 cm నాభ్యంతరం గల రెండు కుంభాకార కటకాలు 10 cm దూరంలో ఉన్నాయి. సమాన నాభ్యంతరం సుమారుగా (a) 10 cm (b) 20 cm (c) 13.3 cm (d) 40 cm
33. స్థానభ్రంశ పద్ధతిలో (displacement method) వస్తువు, తెర మధ్య దూరం 80 cm, కటకం రెండు స్థానాల మధ్య దూరం 40 cm. నాభ్యంతరం (a) 20 cm (b) 15 cm (c) 10 cm (d) 25 cm
34. ఒక దూరదర్శినిలో fo = 100 cm, fe = 5 cm. చివరి ప్రతిబింబం 25 cm వద్ద ఉంటే ఆవర్ధన సామర్థ్యం (a) 20 (b) 16 (c) 25 (d) 24
35. ఒక వస్తువు అక్షం వెంట 10 cm నాభ్యంతరం గల పుటాకార దర్పణం వైపు 4 cm/s వడితో కదులుతుంది. అది దర్పణం నుంచి 20 cm వద్ద ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం (a) 4 cm/s వడితో దర్పణానికి దూరంగా (b) 4 cm/s వడితో దర్పణం వైపు (c) 16 cm/s వడితో దర్పణానికి దూరంగా (d) 1 cm/s వడితో దర్పణం వైపు కదులుతుంది
36. nv = 1.56, nr = 1.52 గల 5° కోణం గల పలుచని పట్టకం. కోణీయ విక్షేపణం (a) 2.7° (b) 0.04° (c) 0.2° (d) 0.4°
37. 1.6 గుణకం గల గాజు లోపల కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం 375 nm. శూన్యంలో దాని తరంగదైర్ఘ్యం (a) 234 nm (b) 600 nm (c) 375 nm (d) 450 nm
38. యంగ్ ప్రయోగంలో λ1 కు 3వ ప్రకాశవంత పట్టీ, 450 nm కు 4వ ప్రకాశవంత పట్టీతో ఏకీభవిస్తుంది. అప్పుడు λ1 (a) 338 nm (b) 500 nm (c) 450 nm (d) 600 nm
39. 589 nm కాంతి 0.589 mm వెడలుగల చీలికపై పడుతుంది. కేంద్ర గరిష్ఠం కోణీయ వెడల్పు (a) 2 × 10^−3 rad (b) 1 × 10^−3 rad (c) 4 × 10^−3 rad (d) 0.5 × 10^−3 rad
40. లంబంగా ఉన్న రెండు పోలరాయిడ్ల మధ్య, మొదటిదానికి 22.5° వద్ద అక్షం గల ఒక పోలరాయిడ్ ఉంచారు. ధ్రువణం చెందని I0 కాంతికి నిర్గమ తీవ్రత (a) I0/8 (b) I0/4 (c) I0/16 (d) సున్నా
41. 5/3 గుణకం గల ద్రవం ఉపరితలం కింద 2.4 m లోతులో ఒక చిన్న దీపం ఉంది. కాంతి ఉపరితలం నుంచి బయటకు వచ్చే వృత్తం వ్యాసార్ధం (a) 3.2 m (b) 1.8 m (c) 2.4 m (d) 1.44 m
42. f నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకం నుంచి 3f దూరంలో ఒక నిజ వస్తువు ఉంది. ఆవర్ధనం (a) −2 (b) +0.5 (c) −1 (d) −0.5
43. ప్రతిపాదన (A): వజ్రం సందిగ్ధ కోణం గాజు సందిగ్ధ కోణం కంటే చాలా తక్కువ. కారణం (R): వజ్రం వక్రీభవన గుణకం గాజు కంటే చాలా ఎక్కువ. (a) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
44. ప్రతిపాదన (A): సూర్యుని దిశకు 90° వద్ద చూసిన స్వచ్ఛమైన ఆకాశం నుంచి వచ్చే కాంతి సమతల ధ్రువణం చెందిఉంటుంది. కారణం (R): కాంతి అనుదైర్ఘ్య తరంగం. (a) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది
45. వాక్యం I: కుంభాకార కటకానికి పలుచని కటక సూత్రం 1/v + 1/u = 1/f. వాక్యం II: కటక సామర్థ్యం డయాప్టర్లలో, మీటర్లలోని నాభ్యంతరానికి విలోమం. (a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది
జవాబులు మరియు కారణాలు
| Q | Ans | కారణం |
|---|---|---|
| 1 | b | 1/v = −1/12 + 1/18 = −1/36 |
| 2 | d | v = +12.5 cm, m = 12.5/25 |
| 3 | a | 360/40 = 9 (బేసి), సమద్విఖండన రేఖపై: 9 − 1 |
| 4 | c | 3.6 × 3/4 = 2.7 m |
| 5 | b | sin C = 1/2 |
| 6 | d | కోర్–ఆచ్ఛాదన సరిహద్దు వద్ద TIR కు సాంద్రతర కోర్ కావాలి |
| 7 | a | 1/f = 0.6 × 2/24 = 1/20 |
| 8 | c | v = −30 cm, m = (−30)/(−10) = +3 |
| 9 | b | P = 1/(−0.2 m) |
| 10 | d | P = +4 D, f = 0.25 m |
| 11 | a | f, 0.5/0.2 = 2.5 రెట్లు పెరుగుతుంది |
| 12 | c | F = R/(2n) = 24/3 |
| 13 | b | r = 30°, sin i = √2 × 0.5 |
| 14 | d | 0.5 × 8° |
| 15 | a | δ = 50 + 40 − 60 |
| 16 | c | 1 + 25/4 = 7.25 |
| 17 | b | fo + fe = 93 cm |
| 18 | d | 12 × 25/5 = 60 |
| 19 | a | sin r = (1/2)(2/3) = 1/3 |
| 20 | c | విలోమ వర్గ నియమం: 9/9 |
| 21 | b | 5 × 10^−7 × 1/2.5 × 10^−4 = 2 mm |
| 22 | d | (1 + 3)²/(3 − 1)² = 4 |
| 23 | a | (2 − ½)λ అంటే 2వ చీకటి పట్టీ |
| 24 | c | 0.5 × 5 × 10^−6/5 × 10^−7 = 5 |
| 25 | b | 3/1.5 = 2 mm |
| 26 | d | 2 × 6 × 10^−7 × 2/3 × 10^−4 = 8 mm |
| 27 | a | (I0/2) cos² 30° = 3I0/8 |
| 28 | c | tan⁻¹(4/3) ≈ 53.1° |
| 29 | b | r = 30°, d = 4 sin 30°/cos 30° = 4/√3 |
| 30 | d | v(ప్రతిబింబం) = 2v(దర్పణం) − v(వస్తువు) = 4 m/s |
| 31 | a | 8(1 − 1/1.6) = 3 cm |
| 32 | c | 1/F = 1/20 + 1/20 − 10/400 = 3/40 |
| 33 | b | (6400 − 1600)/320 = 15 cm |
| 34 | d | 20(1 + 5/25) = 24 |
| 35 | a | వస్తువు C వద్ద: m = −1, ప్రతిబింబ వడి m² × 4, వ్యతిరేక దిశ |
| 36 | c | 0.04 × 5° = 0.2° |
| 37 | b | 375 × 1.6 = 600 nm |
| 38 | d | 3λ1 = 4 × 450 nm |
| 39 | a | 2λ/a = 2 × 10^−3 rad |
| 40 | c | (I0/8) sin² 45° = I0/16 |
| 41 | b | tan C = 3/4; 2.4 × 3/4 = 1.8 m |
| 42 | d | m = f/(f + u) = f/(f − 3f) = −1/2 |
| 43 | a | sin C = 1/n, కాబట్టి n ఎక్కువైతే C తక్కువ |
| 44 | c | A సరైనది; కాంతి తిర్యక్ తరంగం, కాబట్టి R తప్పు |
| 45 | d | I తప్పు (సరైనది 1/v − 1/u); II సరైనది |