Chapter 4 of 13 · 33 min read

అధ్యాయం 2: సమతల తలాల వద్ద వక్రీభవనం మరియు సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం (Refraction at Plane Surfaces and Total Internal Reflection)

మీరు ఏమి నేర్చుకుంటారు

  • స్నెల్ నియమం, వక్రీభవన గుణకం (Refractive index), కాంతి ఒక యానకంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఏవి మారతాయి, ఏవి మారవు.

  • గాజు పలక ద్వారా పార్శ్వ స్థానభ్రంశం (Lateral shift).

  • నిజ లోతు, దృశ్య లోతు (Real and apparent depth) — జరుగు సూత్రం, పొరలుగా ఉన్న యానకాలతో.

  • సందిగ్ధ కోణం (Critical angle), సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం (Total internal reflection) కు రెండు నిబంధనలు.

  • అనువర్తనాలు: దృశా తంతువులు, వజ్రాలు, సంపూర్ణ పరావర్తన పట్టకాలు, ఎండమావి.

2.1 వక్రీభవనం మరియు స్నెల్ నియమం

ఒక గ్లాసు నీళ్లలో స్టీలు చెంచా ఉంచితే అది నీటి ఉపరితలం వద్ద వంగినట్లు కనిపిస్తుంది. కాంతి ఒక యానకం నుంచి మరో యానకంలోకి వెళ్లేటప్పుడు దిశ మారుతుంది. దీనినే వక్రీభవనం (Refraction) అంటారు. వేర్వేరు యానకాలలో కాంతి వేర్వేరు వడులతో ప్రయాణించడం వల్ల ఇది జరుగుతుంది.

వక్రీభవన నియమాలు:

  1. పతన కిరణం, వక్రీభవన కిరణం, పతన బిందువు వద్ద లంబం ఒకే తలంలో ఉంటాయి.

  2. స్నెల్ నియమం: ఇచ్చిన రెండు యానకాలకు, ఇచ్చిన రంగుకు sin i / sin r స్థిరాంకం.

n1sin⁡i=n2sin⁡rn_1 \sin i = n_2 \sin r

ఒక యానకం యొక్క స్వత్వ (నిరపేక్ష) వక్రీభవన గుణకం శూన్యంలో కాంతి వడిని ఆ యానకంలోని వడితో పోలుస్తుంది:

n=cvn = \frac{c}{v}

యానకం 1 పరంగా యానకం 2 యొక్క సాపేక్ష వక్రీభవన గుణకం:

n21=n2n1=v1v2,n12=1n21n_{21} = \frac{n_2}{n_1} = \frac{v_1}{v_2}, \qquad n_{12} = \frac{1}{n_{21}}

ఎక్కువ n ఉన్న యానకాన్ని దృశా సాంద్రతర యానకం (Optically denser) అంటారు. సాంద్రతర యానకంలోకి వెళ్లే కాంతి లంబం వైపు వంగుతుంది. విరళ యానకంలోకి వెళ్లే కాంతి లంబం నుంచి దూరంగా వంగుతుంది. దృశా సాంద్రత అంటే ద్రవ్యరాశి సాంద్రత కాదు: కిరోసిన్ నీటి కంటే తేలికైనది, కానీ దృశా సాంద్రతరమైనది.

ఏవి మారతాయి, ఏవి మారవు. పౌనఃపున్యం (Frequency) జనకం పై ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి అది ఏ యానకంలోనైనా ఒకేలా ఉంటుంది. వడి c/n కి తగ్గుతుంది, కాబట్టి తరంగదైర్ఘ్యం (Wavelength) కూడా తగ్గుతుంది.

రాశిశూన్యంలోn గుణకం ఉన్న యానకంలో
పౌనఃపున్యంνν (మారదు)
వడిcc/n
తరంగదైర్ఘ్యంλλ/n
రంగుపౌనఃపున్యంతో నిర్ణయమవుతుందిమారదు

n గుణకం ఉన్న యానకంలో d దూరం ప్రయాణించడానికి పట్టే సమయం, శూన్యంలో nd దూరానికి పట్టే సమయానికి సమానం. nd లబ్ధాన్ని దృశా పథం (Optical path) అంటారు.

2.2 గాజు పలక ద్వారా వక్రీభవనం

సమాంతర భుజాలు గల పలకలోకి ప్రవేశించే కిరణం మొదటి తలం వద్ద లంబం వైపు వంగుతుంది. రెండో తలం వద్ద అంతే మొత్తంలో దూరంగా వంగుతుంది. కాబట్టి వెలువడి కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరంగా ఉంటుంది, కానీ పక్కకు జరిగి ఉంటుంది.

పలక మందం t, పతన కోణం i, వక్రీభవన కోణం r అనుకోండి. పలక లోపల పథం పొడవు t/cos r. వెలువడి కిరణం అసలు రేఖ నుంచి ఈ లంబ దూరం జరుగుతుంది:

d=tsin⁡(i−r)cos⁡rd = \frac{t \sin(i - r)}{\cos r}

లంబ పతనం (i = 0) వద్ద జరుగు ఉండదు. చిన్న i కి జరుగు సుమారు t·i(1 − 1/n), i రేడియన్లలో.

2.3 నిజ లోతు మరియు దృశ్య లోతు

నీళ్ళ బకెట్లోకి నేరుగా కిందకి చూస్తే అడుగు పైకి లేచినట్లు కనిపిస్తుంది. అడుగున ఉన్న నాణెం నిజంగా ఉన్నదానికంటే దగ్గరగా కనిపిస్తుంది.

ఉత్పాదన. వస్తువు O ఉపరితలం కింద h నిజ లోతులో ఉందనుకోండి. O నుంచి వచ్చే కిరణం ఉపరితలాన్ని A వద్ద తాకుతుంది; A అనేది O కి నేరుగా పైన ఉన్న N బిందువు నుంచి చిన్న దూరం x వద్ద ఉంది. నీటిలో కిరణం లంబంతో i కోణం చేస్తుంది. గాలిలో అది r కోణానికి దూరంగా వంగుతుంది. వెనక్కి గీస్తే, కిరణం N కింద h' దృశ్య లోతులో ఉన్న I నుంచి వస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.

tan⁡i=xh,tan⁡r=xh′\tan i = \frac{x}{h}, \qquad \tan r = \frac{x}{h'}

A వద్ద స్నెల్ నియమం (నీరు నుంచి గాలికి): n sin i = sin r. దాదాపు లంబంగా చూసినప్పుడు కోణాలు చిన్నవి, tan ≈ sin:

hh′=tan⁡rtan⁡i≈sin⁡rsin⁡i=n⇒h′=hn\frac{h}{h'} = \frac{\tan r}{\tan i} \approx \frac{\sin r}{\sin i} = n \quad\Rightarrow\quad h' = \frac{h}{n}

ప్రతిబింబం ఈ లంబ జరుగు మేరకు పైకి లేస్తుంది:

Δ=h−h′=h(1−1n)\Delta = h - h' = h\left(1 - \frac{1}{n}\right)

ఒక గుర్తుపై t మందం ఉన్న పలక ఉంచినా ఇదే జరుగు వర్తిస్తుంది: చూసేవారు ఎంత దూరంలో ఉన్నా గుర్తు t(1 − 1/n) పైకి లేస్తుంది.

అనేక పొరలు. t1, t2, … మందాలు, n1, n2, … గుణకాలు ఉన్న పొరలను గాలి నుంచి చూసినప్పుడు:

h′=t1n1+t2n2+⋯h' = \frac{t_1}{n_1} + \frac{t_2}{n_2} + \cdots

వ్యతిరేక దిశలో చూసినప్పుడు. నీటిలోని చేప పైన ఉన్న పక్షిని చూసినప్పుడు అది నిజంగా ఉన్నదానికంటే ఎత్తులో కనిపిస్తుంది. పక్షి నీటికి y ఎత్తులో ఉంటే, చేపకు అది ny ఎత్తులో కనిపిస్తుంది. నియమం: విరళ యానకంలోని వస్తువును సాంద్ర యానకం నుంచి చూస్తే అది n రెట్లు దూరంగా కనిపిస్తుంది.

2.4 సందిగ్ధ కోణం మరియు సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం

సాంద్ర యానకం (ఉదా: నీరు) నుంచి విరళ యానకం (గాలి) వైపు కాంతిని పంపండి. వక్రీభవన కిరణం లంబం నుంచి దూరంగా వంగుతుంది, కాబట్టి r, i కంటే ఎక్కువ. i పెరిగే కొద్దీ r ముందుగా 90° కి చేరుతుంది. r = 90° అయ్యే పతన కోణమే సందిగ్ధ కోణం C.

n1sin⁡C=n2sin⁡90∘⇒sin⁡C=n2n1n_1 \sin C = n_2 \sin 90^\circ \quad\Rightarrow\quad \sin C = \frac{n_2}{n_1}

గాలితో సరిహద్దు ఉన్న n గుణక యానకానికి sin C = 1/n.

i, C కంటే ఎక్కువైతే వక్రీభవన కిరణమే ఉండదు. కాంతి మొత్తం సాంద్ర యానకంలోకి తిరిగి పరావర్తనం చెందుతుంది. ఇదే సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం (TIR). వెండి పూత దర్పణం వద్ద పరావర్తనంలా కాకుండా, ఇక్కడ దాదాపు కాంతి ఏమాత్రం నష్టపోదు.

చిత్రం 2.1 · వక్రీభవనం, సందిగ్ధ కోణం వద్ద తలాన్ని తాకుతూ వెళ్లే కిరణం, సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం
చిత్రం 2.1 · వక్రీభవనం, సందిగ్ధ కోణం వద్ద తలాన్ని తాకుతూ వెళ్లే కిరణం, సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం

పతన కోణం పెరిగే కొద్దీ వక్రీభవన కిరణం తలానికి దగ్గరగా వంగుతుంది; C వద్ద అది తలాన్ని తాకుతూ వెళుతుంది, C దాటితే కాంతి మొత్తం నీటిలోకే తిరిగి పరావర్తనం చెందుతుంది.

TIR కు రెండు నిబంధనలు:

  1. కాంతి సాంద్ర యానకం నుంచి విరళ యానకం వైపు ప్రయాణించాలి.

  2. పతన కోణం సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి.

యానకం (గాలితో)nసందిగ్ధ కోణం
నీరు1.33సుమారు 48.6°
క్రౌన్ గాజు1.5సుమారు 41.8°
వజ్రం2.42సుమారు 24.4°

గాజులో ఎరుపు కాంతికి n ఊదా కాంతి కంటే తక్కువ, కాబట్టి ఎరుపుకు సందిగ్ధ కోణం ఎక్కువ.

కాంతి వృత్తం. నీటిలో h లోతులో ఉన్న దీపం ఉపరితలంలో ఒక వృత్తాకార భాగాన్ని మాత్రమే వెలిగిస్తుంది. దాని బయట కిరణాలు C కంటే ఎక్కువ కోణంతో ఉపరితలాన్ని తాకి సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందుతాయి. ఆ వృత్తం వ్యాసార్థం

R=htan⁡C=hn2−1R = h \tan C = \frac{h}{\sqrt{n^2 - 1}}

చేప నీటి పై ఉన్న ప్రపంచమంతటినీ C అర్ధ కోణం గల ఈ శంకువులోనే కుదించినట్లు చూస్తుంది.

2.5 సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం అనువర్తనాలు

వజ్రం. దీని సందిగ్ధ కోణం సుమారు 24.4° మాత్రమే. నైపుణ్యం గల కట్టర్ పైనుంచి ప్రవేశించిన కాంతి బయటకు వెళ్లే ముందు అనేకసార్లు సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందేలా ముఖాలను తీర్చిదిద్దుతాడు. అందుకే అదే ఆకారంలోని గాజు కంటే వజ్రం చాలా ఎక్కువగా మెరుస్తుంది.

సంపూర్ణ పరావర్తన పట్టకాలు. లంబకోణ సమద్విబాహు గాజు పట్టకం (కోణాలు 90°, 45°, 45°) కిరణాన్ని 90° లేదా 180° తిప్పగలదు. కాంతి ఒక ముఖంలోకి లంబంగా ప్రవేశించి కర్ణంపై 45° వద్ద తాకుతుంది. 45°, గాజు సందిగ్ధ కోణం (సుమారు 41.8°) కంటే ఎక్కువ కాబట్టి కిరణం సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందుతుంది. పెరిస్కోప్‌లు, బైనాక్యులర్లలో దర్పణాలకు బదులు ఇలాంటి పట్టకాలను వాడతారు — ఇవి ఎక్కువ ప్రకాశవంతమైన ప్రతిబింబాలను ఇస్తాయి, మసకబారవు. నిబంధన: n, √2 కంటే ఎక్కువ ఉండాలి.

ఎండమావి (Mirage). వేడి మధ్యాహ్నం తారు రోడ్డు దాని పైన ఉన్న గాలిని వేడి చేస్తుంది. అట్టడుగు గాలి పొరలు అతి వేడిగా, అతి విరళంగా ఉంటాయి, కాబట్టి ఎత్తు పెరిగే కొద్దీ n క్రమంగా పెరుగుతుంది. ఆకాశం నుంచి వచ్చే కాంతి ఈ పొరల గుండా కిందకి వెళ్తూ ఇంకా ఇంకా వంగుతుంది. రోడ్డు దగ్గర పతన కోణం సందిగ్ధ కోణాన్ని మించి, కాంతి పైకి తిరుగుతుంది. డ్రైవర్‌కు రోడ్డుపై ఆకాశం యొక్క తలకిందులు ప్రతిబింబం కనిపిస్తుంది, అది నీటి గుంటలా అనిపిస్తుంది. అతి చల్లని ప్రాంతాలలో దీనికి వ్యతిరేకంగా జరిగి, ఓడలు గాలిలో తేలుతున్నట్లు కనిపిస్తాయి (looming).

దృశా తంతువులు (Optical fibres). తంతువులో n1 గుణకం గల సన్నని గాజు కోర్ (core), దాని చుట్టూ కొంచెం తక్కువ గుణకం n2 గల ఆచ్ఛాదనం (cladding) ఉంటాయి. కోర్‌లోకి ప్రవేశించిన కాంతి కోర్–ఆచ్ఛాదన సరిహద్దును C కంటే ఎక్కువ కోణాల్లో తాకుతుంది. అది మళ్లీ మళ్లీ సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెంది, వంపుల్లో కూడా తంతువును అనుసరిస్తుంది, నష్టం చాలా తక్కువ. తంతువులు ఫోన్, ఇంటర్నెట్ సంకేతాలను మోసుకెళ్తాయి; వైద్యులు ఎండోస్కోప్‌లలో తంతువు కట్టలను వాడతారు.

స్వీకరణ కోణం (Acceptance angle). గాలి నుంచి కిరణం θ కోణంతో తంతువు చివరలోకి ప్రవేశించి, కోర్ లోపల r కోణానికి వక్రీభవనం చెందుతుందనుకోండి. అప్పుడు అది పక్క గోడను (90° − r) కోణంతో తాకుతుంది. TIR కోసం sin(90° − r) = cos r కనీసం n2/n1 ఉండాలి. అప్పుడు

sin⁡θ=n1sin⁡r≤n11−n22n12⇒sin⁡θmax⁡=n12−n22\sin\theta = n_1 \sin r \le n_1\sqrt{1 - \frac{n_2^2}{n_1^2}} \quad\Rightarrow\quad \sin\theta_{\max} = \sqrt{n_1^2 - n_2^2}

sin θmax ను తంతువు యొక్క సంఖ్యాత్మక ద్వారం (Numerical aperture) అంటారు.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.1: గాలిలోని కిరణం √2 వక్రీభవన గుణకం గల యానకాన్ని 45° వద్ద తాకుతుంది. వక్రీభవన కోణం కనుక్కోండి.

సాధన: sin r = sin 45° / √2 = (1/√2)/√2 = 1/2. కాబట్టి r = 30°.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.2: గాలిలో 600 nm తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి నీటిలోకి (n = 4/3) ప్రవేశిస్తుంది. నీటిలో దాని వడి, తరంగదైర్ఘ్యం, పౌనఃపున్యం కనుక్కోండి.

సాధన: వడి = c/n = 3 × 10^8 × 3/4 = 2.25 × 10^8 m/s. తరంగదైర్ఘ్యం = 600/(4/3) = 450 nm. పౌనఃపున్యం = c/λ = 3 × 10^8 / (600 × 10^−9) = 5 × 10^14 Hz, గాలిలోనూ నీటిలోనూ అదే.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.3: 1.2 m లోతు ఉన్న నీటి ట్యాంకు అడుగున ఒక నాణెం ఉంది. నేరుగా పైనుంచి చూసినప్పుడు అది ఎంత లోతులో కనిపిస్తుంది, ఎంత పైకి లేచినట్లు కనిపిస్తుంది?

సాధన: దృశ్య లోతు = 1.2/(4/3) = 0.9 m. జరుగు = 1.2 − 0.9 = 0.3 m.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.4: ఒక బీకర్‌లో 12 cm నీరు (n = 4/3), దానిపై 9 cm నూనె పొర (n = 1.5) తేలుతూ ఉంది. పైనుంచి చూసినప్పుడు అడుగు దృశ్య లోతు కనుక్కోండి.

సాధన: ప్రతి పొర దృశ్య మందాలను కలపండి: 9/1.5 + 12/(4/3) = 6 + 9 = 15 cm. నిజ లోతు 21 cm.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.5: (i) గాజు (n = 1.5), గాలి (ii) గాజు, నీరు (n = 4/3) కు సందిగ్ధ కోణం కనుక్కోండి.

సాధన: (i) sin C = 1/1.5 = 2/3, కాబట్టి C ≈ 41.8°. (ii) sin C = (4/3)/(3/2) = 8/9, కాబట్టి C ≈ 62.7°. రెండు గుణకాలు దగ్గరగా ఉంటే సందిగ్ధ కోణం పెరుగుతుంది.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.6: 6 cm మందం గల గాజు పలకను (n = √3) ఒక కిరణం 60° వద్ద తాకుతుంది. పార్శ్వ స్థానభ్రంశం కనుక్కోండి.

సాధన: sin r = sin 60°/√3 = 1/2, కాబట్టి r = 30°.

d=tsin⁡(i−r)cos⁡r=6×sin⁡30∘cos⁡30∘=6tan⁡30∘=23 cm≈3.46 cmd = \frac{t\sin(i - r)}{\cos r} = \frac{6 \times \sin 30^\circ}{\cos 30^\circ} = 6 \tan 30^\circ = 2\sqrt{3}\ \text{cm} \approx 3.46\ \text{cm}

సాధించిన ఉదాహరణ 2.7: 5/3 వక్రీభవన గుణకం గల ద్రవం ఉపరితలం కింద 1.2 m వద్ద ఒక చిన్న బల్బు ఉంది. కాంతి బయటకు వచ్చే ఉపరితలంపైని వృత్తం వ్యాసార్థం కనుక్కోండి.

సాధన: sin C = 3/5, కాబట్టి tan C = 3/4. వ్యాసార్థం = h tan C = 1.2 × 3/4 = 0.9 m.

సాధించిన ఉదాహరణ 2.8 (NEET కఠినం): ఒక దృశా తంతువు కోర్ గుణకం 1.50, ఆచ్ఛాదన గుణకం 1.44. గాలి నుంచి కాంతి ప్రవేశించి ఇంకా మార్గనిర్దేశం పొందగల అక్షంతో గరిష్ఠ కోణం కనుక్కోండి.

సాధన:

sin⁡θmax⁡=1.502−1.442=2.25−2.0736=0.1764=0.42\sin\theta_{\max} = \sqrt{1.50^2 - 1.44^2} = \sqrt{2.25 - 2.0736} = \sqrt{0.1764} = 0.42

కాబట్టి θmax ≈ 24.8°. ఈ శంకువు లోపల ప్రవేశించే కిరణాలు కోర్‌లోనే చిక్కుకుపోతాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

  • స్నెల్ నియమం: n1 sin i = n2 sin r. n = c/v.

  • వక్రీభవనంలో పౌనఃపున్యం ఎన్నడూ మారదు; వడి, తరంగదైర్ఘ్యం n రెట్లు తగ్గుతాయి.

  • గాజు పలక: వెలువడి కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరం; పార్శ్వ స్థానభ్రంశం d = t sin(i − r)/cos r.

  • దృశ్య లోతు = నిజ లోతు/n (గాలి నుంచి లంబంగా చూసినప్పుడు). జరుగు = t(1 − 1/n). పొరలు t/n గా కలుస్తాయి.

  • సాంద్ర యానకం లోపల నుంచి చూస్తే గాలిలోని వస్తువులు n రెట్లు దూరంగా కనిపిస్తాయి.

  • sin C = n2/n1 (గాలితో = 1/n). TIR కు సాంద్ర నుంచి విరళం వైపు ప్రయాణం, i > C అవసరం.

  • కాంతి వృత్తం: R = h/√(n² − 1). తంతువు: sin θmax = √(n1² − n2²).

NEET లో సాధారణ తప్పులు

  • కాంతి గాజులోకి ప్రవేశించినప్పుడు పౌనఃపున్యం మారుతుందని అనుకోవడం. మారేది తరంగదైర్ఘ్యం.

  • గాలి నుంచి చూసిన నీటి అడుగు వస్తువుకు దృశ్య లోతు = n × నిజ లోతు అని వాడటం. అది నిజ లోతు/n.

  • గాజు నుంచి గాలికి వెళ్లే కాంతికి sin C = n అని రాయడం. sin C = 1/n, ఎప్పుడూ 1 కంటే తక్కువ.

  • గాలి నుంచి నీటిలోకి వెళ్లే కాంతికి TIR ఆశించడం. TIR కు కాంతి సాంద్ర నుంచి విరళం వైపు వెళ్లాలి.

  • తంతువులో ఆచ్ఛాదన గుణకం కోర్ గుణకం కంటే ఎక్కువ అని తీసుకోవడం. కోర్ సాంద్రతరంగా ఉండాలి.

  • ఎండమావిని నీటి నుంచి పరావర్తనం అనడం. అది నేల దగ్గర వేడి, విరళ గాలి పొరలలో TIR.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2

స్థాయి 1: భావన పరీక్ష

1. ఒక గాజు వక్రీభవన గుణకం 1.5. దానిలో కాంతి వడి (a) 4.5 × 10^8 m/s (b) 2 × 10^8 m/s (c) 1.5 × 10^8 m/s (d) 3 × 10^8 m/s

2. కాంతి గాలి నుంచి నీటిలోకి వెళ్లినప్పుడు మారని రాశి (a) పౌనఃపున్యం (b) తరంగదైర్ఘ్యం (c) వడి (d) ఏటవలు పతనంలో దిశ

3. సందిగ్ధ కోణం కంటే తక్కువ కోణంతో సాంద్ర యానకం నుంచి విరళ యానకంలోకి వెళ్లే కిరణం (a) లంబం వైపు వంగుతుంది (b) సరళంగా వెళ్తుంది (c) లంబం నుంచి దూరంగా వంగుతుంది (d) సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందుతుంది

4. గాలి పరంగా √2 వక్రీభవన గుణకం గల యానకం సందిగ్ధ కోణం (a) 30° (b) 60° (c) 90° (d) 45°

5. సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం జరగగలిగేది కాంతి (a) సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువ కోణంతో గాజు నుంచి గాలికి వెళ్లినప్పుడు (b) ఏ కోణంతోనైనా గాలి నుంచి గాజుకు (c) పెద్ద కోణంతో గాలి నుంచి నీటికి (d) ఏ కోణంతోనైనా గాజు నుంచి గాలికి

6. నీటి అడుగున ఉన్న నాణెం పైకి లేచినట్లు కనిపించడానికి కారణం (a) పరావర్తనం (b) వక్రీభవనం (c) వివర్తనం (d) విక్షేపణం

7. బాగా కోసిన వజ్రం మెరవడానికి ముఖ్య కారణం (a) దాని అధిక సాంద్రత (b) విక్షేపణం ఒక్కటే (c) దాని ముఖాల వద్ద సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం (d) పలుచని పొరలలో వ్యతికరణం

8. వేడి రోడ్డుపై కనిపించే ఎండమావికి కారణం (a) నీటి పొర నుంచి పరావర్తనం (b) ధూళి వల్ల వివర్తనం (c) సూర్యకాంతి వికిరణం (d) వేడి గాలి పొరలలో సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం

9. శూన్యంలో 600 nm తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి 1.5 వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. యానకంలో దాని తరంగదైర్ఘ్యం (a) 900 nm (b) 400 nm (c) 600 nm (d) 300 nm

10. సమాంతర భుజాల గాజు పలక నుంచి వెలువడి కిరణం (a) పతన కిరణానికి సమాంతరం, కానీ పక్కకు జరిగినది (b) పతన కిరణం ఉన్న అదే రేఖపై (c) ఆధారం వైపు వంగినది (d) పతన కిరణానికి లంబంగా

స్థాయి 2: NEET ప్రమాణం

11. గాజు, నీటి వక్రీభవన గుణకాలు 3/2, 4/3. నీటి పరంగా గాజు వక్రీభవన గుణకం (a) 2 (b) 8/9 (c) 9/8 (d) 1/2

12. 24 cm లోతు ఉన్న కుండ నిండా నీరు (n = 4/3) ఉంది. పైనుంచి చూసినప్పుడు అడుగు పైకి లేచినట్లు కనిపించే దూరం (a) 18 cm (b) 8 cm (c) 3 cm (d) 6 cm

13. ఒక సిరా చుక్కపై 4.5 cm మందం గల గాజు పలక (n = 1.5) ఉంచారు. చుక్క పైకి లేచినట్లు కనిపించే దూరం (a) 1.5 cm (b) 3 cm (c) 4.5 cm (d) 0.5 cm

14. గాజు (n = 1.5) నుంచి నీటికి (n = 4/3) వెళ్లే కాంతికి సందిగ్ధ కోణం సైన్ (a) 9/8 (b) 8/9 (c) 2/3 (d) 3/4

15. గాలిలోని కిరణం ఒక యానకాన్ని 60° వద్ద తాకి 30° వద్ద వక్రీభవనం చెందుతుంది. యానకం వక్రీభవన గుణకం (a) 1.5 (b) √2 (c) √3 (d) 2

16. కాంతి యానకం A లో 2 × 10^8 m/s, యానకం B లో 2.5 × 10^8 m/s వడితో ప్రయాణిస్తుంది. A నుంచి B కి వెళ్లే కాంతికి సందిగ్ధ కోణం (a) sin⁻¹(5/4) (b) sin⁻¹(2/5) (c) sin⁻¹(1/2) (d) sin⁻¹(4/5)

17. ఒక లకుముక్కు పక్షి చెరువు పై 6 m ఎత్తులో ఎగురుతోంది. ఉపరితలం కింద 4 m వద్ద ఉన్న చేప నేరుగా పైకి చూస్తుంది. చేప నుంచి పక్షి దృశ్య దూరం (n = 4/3) (a) 12 m (b) 10 m (c) 8.5 m (d) 14 m

18. ఒక దృశా తంతువు కోర్ గుణకం 1.3, ఆచ్ఛాదన గుణకం 1.2. మార్గనిర్దేశిత కాంతికి గాలి నుంచి గరిష్ఠ ప్రవేశ కోణం (a) 45° (b) 30° (c) 60° (d) 15°

19. 3 cm మందం గల గాజు పలకను (n = √3) కిరణం 60° వద్ద తాకుతుంది. పార్శ్వ స్థానభ్రంశం (a) 3 cm (b) 1.5 cm (c) √3 cm (d) 2√3 cm

20. కాంతి 3 mm మందం గల గాజు పలకను (n = 1.5) లంబ పతనంతో దాటుతుంది. పట్టే సమయం (a) 1 × 10^−11 s (b) 4.5 × 10^−11 s (c) 0.67 × 10^−11 s (d) 1.5 × 10^−11 s

21. గాజు దిమ్మ (n = 1.5) లోపల ఒక కిరణం గాజు–గాలి సరిహద్దును 45° వద్ద తాకుతుంది. ఆ కిరణం (a) సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందుతుంది (b) తలాన్ని తాకుతూ బయటకు వస్తుంది (c) లంబం వైపు వంగి బయటకు వస్తుంది (d) విచలనం లేకుండా బయటకు వస్తుంది

22. 5/3 వక్రీభవన గుణకం గల ద్రవం ఉపరితలం కింద 60 cm వద్ద ఒక చిన్న దీపం ఉంది. కాంతి ఉపరితలం నుంచి బయటకు వచ్చే వృత్తం వ్యాసార్థం (a) 80 cm (b) 45 cm (c) 36 cm (d) 60 cm

స్థాయి 3: సవాలు

23. ఒక ట్యాంకులో 20 cm నీరు (n = 4/3), దానిపై 10 cm తేలికపాటి ద్రవం (n = 1.25) తేలుతూ ఉంది. పైనుంచి చూసినప్పుడు అడుగు కనిపించే లోతు (a) 30 cm (b) 25 cm (c) 23 cm (d) 21 cm

24. కాంతి గాజులో (n = 1.5) 4 cm, తర్వాత నీటిలో (n = 4/3) 6 cm ప్రయాణిస్తుంది. అదే సమయంలో శూన్యంలో కాంతి ప్రయాణించే దూరం (a) 14 cm (b) 10 cm (c) 12 cm (d) 16 cm

25. ఒక సూక్ష్మదర్శినిని బల్లపై ఉన్న గీతపై కేంద్రీకరించారు. గీతపై 6 cm మందం గల గాజు పలక ఉంచినప్పుడు మళ్లీ కేంద్రీకరించడానికి సూక్ష్మదర్శినిని 2 cm పైకి లేపాలి. గాజు వక్రీభవన గుణకం (a) 1.33 (b) 3 (c) 1.2 (d) 1.5

26. గాలి పరంగా ఒక యానకం సందిగ్ధ కోణం 30°. ఆ యానకంలో కాంతి వడి (a) 6 × 10^8 m/s (b) 1.5 × 10^8 m/s (c) 2.6 × 10^8 m/s (d) 1 × 10^8 m/s

27. లంబకోణ సమద్విబాహు పట్టకం ఒక చిన్న ముఖంలోకి కాంతి లంబంగా ప్రవేశిస్తుంది. కర్ణం వద్ద సంపూర్ణ పరావర్తనం జరగడానికి కనీస వక్రీభవన గుణకం (a) 1.33 (b) 1.5 (c) √2 (d) √3

28. 12 cm లోతు వరకు నీరు (n = 4/3) నిండిన ట్యాంకు అడుగున ఒక సమతల దర్పణం ఉంది. నీటి ఉపరితలం పై 9 cm వద్ద ఒక చిన్న వస్తువు ఉంది. నేరుగా పైనుంచి చూసినప్పుడు దర్పణం ఏర్పరిచిన ప్రతిబింబం నీటి ఉపరితలం కింద కనిపించే లోతు (a) 21 cm (b) 36 cm (c) 24 cm (d) 27 cm

29. ప్రతిపాదన (A): దృశా తంతువు వక్ర మార్గంలో కూడా చాలా తక్కువ నష్టంతో కాంతిని మోసుకెళ్తుంది. కారణం (R): ఆచ్ఛాదన వక్రీభవన గుణకం కోర్ గుణకం కంటే ఎక్కువ. (a) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరిస్తుంది (b) రెండూ సరైనవి, R, A ను వివరించదు (c) A సరైనది, R తప్పు (d) A తప్పు, R సరైనది

30. వాక్యం I: పైనుంచి చూసిన చెరువు నిజంగా ఉన్నదానికంటే లోతుగా కనిపిస్తుంది. వాక్యం II: నీరు–గాలి సందిగ్ధ కోణం గాజు–గాలి సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువ. (a) రెండూ సరైనవి (b) రెండూ తప్పు (c) I సరైనది, II తప్పు (d) I తప్పు, II సరైనది

జవాబులు మరియు కారణాలు

QAnsకారణం
1bv = c/n = 3 × 10^8/1.5
2aపౌనఃపున్యం జనకంతో నిర్ణయమవుతుంది
3cవిరళ యానకంలోకి వెళ్లినప్పుడు r, i కంటే ఎక్కువ
4dsin C = 1/√2
5aసాంద్ర నుంచి విరళం, i > C అవసరం
6bఉపరితలం వద్ద వక్రీభవనం దృశ్య లోతును తగ్గిస్తుంది
7cచిన్న సందిగ్ధ కోణం వల్ల మళ్లీ మళ్లీ TIR
8dరోడ్డు దగ్గరి వేడి, విరళ గాలి వల్ల TIR
9bλ/n = 600/1.5
10aరెండు తలాల వద్ద సమాన, వ్యతిరేక వంపు
11c(3/2)/(4/3) = 9/8
12dదృశ్య లోతు 18 cm, జరుగు 24 − 18 = 6 cm
13a4.5(1 − 1/1.5) = 1.5 cm
14bsin C = (4/3)/(3/2) = 8/9
15csin 60°/sin 30° = √3
16dsin C = nB/nA = vA/vB = 0.8
17aపక్షి 4/3 × 6 = 8 m ఎత్తులో కనిపిస్తుంది; 8 + 4 = 12 m
18bsin θ = √(1.69 − 1.44) = 0.5
19cr = 30°, d = 3 sin 30°/cos 30° = √3 cm
20dt = nd/c = 1.5 × 3 × 10^−3/3 × 10^8
21asin 45° = 0.707, sin C = 0.667 కంటే ఎక్కువ
22btan C = 3/4, R = 60 × 3/4 = 45 cm
23c10/1.25 + 20/(4/3) = 8 + 15 = 23 cm
24aదృశా పథం = 1.5 × 4 + (4/3) × 6 = 14 cm
25d6(1 − 1/n) = 2 నుంచి n = 1.5
26bn = 1/sin 30° = 2, v = c/2
27cకర్ణం వద్ద పతన కోణం 45°; sin 45° ≥ 1/n కావాలి
28dదర్పణానికి వస్తువు దాని పై 12 + 12 = 24 cm వద్ద; ప్రతిబింబం నీటిలో ఉపరితలం కింద 36 cm, కనిపించేది 36 × 3/4 = 27 cm
29cA సరైనది; కోర్ ఆచ్ఛాదనం కంటే సాంద్రతరం, కాబట్టి R తప్పు
30dI తప్పు (లోతు తక్కువగా కనిపిస్తుంది); II సరైనది (48.6° vs 41.8°)

అధ్యాయం 2 పునశ్చరణ పత్రం

ఒక పేజీ సారాంశం

  • స్నెల్ నియమం: n1 sin i = n2 sin r; పతన కిరణం, వక్రీభవన కిరణం, లంబం ఒకే తలంలో ఉంటాయి.

  • స్వత్వ గుణకం n = c/v; సాపేక్ష గుణకం n21 = n2/n1 = v1/v2.

  • వక్రీభవనంలో పౌనఃపున్యం అలాగే ఉంటుంది; వడి, తరంగదైర్ఘ్యం రెండూ n రెట్లు తగ్గుతాయి.

  • సాంద్రతర యానకంలోకి వెళ్లేటప్పుడు కిరణం లంబం వైపు వంగుతుంది.

  • గాజు పలక: వెలువడి కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరం; పార్శ్వ స్థానభ్రంశం d = t sin(i − r)/cos r, లంబ పతనం వద్ద సున్నా.

  • దృశ్య లోతు (గాలి నుంచి దాదాపు లంబంగా చూసినప్పుడు) = నిజ లోతు/n; జరుగు = t(1 − 1/n).

  • అనేక పొరలు: దృశ్య లోతు = (ti/ni) ల మొత్తం.

  • నీటి లోపల నుంచి చూసిన గాలిలోని వస్తువు దూరంగా కనిపిస్తుంది: దృశ్య ఎత్తు = n × నిజ ఎత్తు.

  • సందిగ్ధ కోణం: sin C = n2/n1 (సాంద్ర నుంచి విరళం); యానకం నుంచి గాలికి sin C = 1/n.

  • TIR కు రెండు నిబంధనలు: కాంతి సాంద్ర నుంచి విరళం వైపు వెళ్లాలి, i > C.

  • ఊదాకు n ఎక్కువ, కాబట్టి దాని సందిగ్ధ కోణం ఎరుపు కంటే తక్కువ.

  • నీటిలో h లోతులోని దీపం R = h tan C = h/√(n² − 1) వ్యాసార్థం గల వృత్తాన్ని వెలిగిస్తుంది.

  • TIR ఉపయోగాలు: వజ్రం మెరుపు (C సుమారు 24°), సంపూర్ణ పరావర్తన పట్టకాలు, ఎండమావి, దృశా తంతువులు.

  • దృశా తంతువు: కోర్ గుణకం n1 > ఆచ్ఛాదన n2; గాలి నుంచి ప్రవేశానికి సంఖ్యాత్మక ద్వారం sin θmax = √(n1² − n2²).

తప్పక గుర్తుంచుకోవలసినవి

అంశంసూత్రం లేదా విలువగమనిక
వక్రీభవన గుణకంn = c/vప్రమాణం లేదు
స్నెల్ నియమంn1 sin i = n2 sin rఏ సరిహద్దుకైనా
దృశ్య లోతుh' = h/nగాలి నుంచి దాదాపు లంబంగా
పలక లంబ జరుగుt(1 − 1/n)చూసేవారి వైపు
పార్శ్వ స్థానభ్రంశంt sin(i − r)/cos ri = 0 వద్ద సున్నా
సందిగ్ధ కోణంsin C = 1/nనీరు 48.6°, గాజు 41.8°, వజ్రం 24.4°
కాంతి వృత్తంR = h/√(n² − 1)నీరు: R = 3h/√7
సంఖ్యాత్మక ద్వారం√(n1² − n2²)గాలిలో తంతువు

జ్ఞాపక సూత్రాలు

  • "FIX the F": వక్రీభవనంలో Frequency (పౌనఃపున్యం) స్థిరం; వడి, తరంగదైర్ఘ్యం మాత్రమే మారతాయి.

  • "Dense Draws to normal": Denser (సాంద్రతర) యానకంలోకి వెళ్లే కిరణం లంబం వైపు Drawn (లాగబడుతుంది).

  • TIR కు "DR-GC": Denser నుంచి Rarer (సాంద్ర నుంచి విరళం), కోణం Greater than Critical (సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువ).

  • "నిజం భాగించు n": గాలి నుంచి ద్రవంలోకి చూసినప్పుడు దృశ్య లోతు = నిజ లోతు ÷ n.

  • "Violet Very small C": Violet (ఊదా) కు n ఎక్కువ, కాబట్టి సందిగ్ధ కోణం Very small (అతి చిన్నది).

భావనల అనుసంధానం

  • స్నెల్ నియమాన్ని ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయం 7 లో తరంగాగ్రాలతో నిరూపిస్తాం; ఇది భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 10: డోలనాలు మరియు తరంగాలలోని తరంగ వడి భావనతో అనుసంధానమవుతుంది.

  • యానకంలో కాంతి వడి c/n, భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 15: విద్యుత్ అయస్కాంత తరంగాలలోని EM తరంగాల వడితో ముడిపడి ఉంది.

  • ట్రావెలింగ్ మైక్రోస్కోప్‌తో దృశ్య లోతు రీడింగులు — భౌతిక శాస్త్రం పుస్తకం 20: ప్రాయోగిక నైపుణ్యాలలోని ప్రయోగం.

అభ్యాస బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు (MCQs): అధ్యాయం 2, స్థాయి 4 (కొత్త NEET సరళి)

31. జాబితా I లోని యానకాన్ని గాలి పరంగా దాని సందిగ్ధ కోణంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: (A) నీరు, n = 4/3 (B) గాజు, n = 1.5 (C) వజ్రం, n = 2.42 (D) n = √2 గల యానకం
జాబితా II: (i) 45° (ii) సుమారు 24.4° (iii) సుమారు 41.8° (iv) సుమారు 48.6°
(a) A-iii, B-iv, C-ii, D-i (b) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (c) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (d) A-i, B-iii, C-ii, D-iv

32. జాబితా I లోని ప్రభావాన్ని దాని వెనుక ఉన్న భౌతిక శాస్త్రంతో (జాబితా II) జతపరచండి.
జాబితా I: (A) వేడి రోడ్డుపై ఎండమావి (B) వజ్రం మెరుపు (C) దృశా తంతువు (D) నీళ్ళ గ్లాసులో నాణెం పైకి లేచినట్లు కనిపించడం
జాబితా II: (i) సమతల తలం వద్ద వక్రీభవనం మాత్రమే (ii) ఎత్తుతో n మారే గాలి పొరలలో TIR (iii) అతి చిన్న సందిగ్ధ కోణం సహాయంతో TIR (iv) ఆచ్ఛాదనం కంటే ఎక్కువ గుణకం గల కోర్‌లో పునరావృత TIR
(a) A-iii, B-ii, C-iv, D-i (b) A-ii, B-iv, C-iii, D-i (c) A-i, B-iii, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iii, C-iv, D-i

33. గాలిలో 660 nm తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి 3 cm మందం గల గాజు పలకలోకి (n = 1.5) లంబంగా ప్రవేశిస్తుంది. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: (A) గాజులో పౌనఃపున్యం (B) గాజులో వడి (C) గాజులో తరంగదైర్ఘ్యం (D) పలకను దాటడానికి పట్టే సమయం
జాబితా II: (i) 440 nm (ii) 1.5 × 10⁻¹⁰ s (iii) గాలిలో ఉన్నట్లే (iv) 2 × 10⁸ m/s
(a) A-iii, B-iv, C-i, D-ii (b) A-iv, B-iii, C-i, D-ii (c) A-iii, B-i, C-iv, D-ii (d) A-ii, B-iv, C-i, D-iii

34. నీరు n = 4/3, గాజు n = 3/2 తీసుకోండి; దాదాపు లంబంగా చూస్తారు. జాబితా I ని జాబితా II తో జతపరచండి.
జాబితా I: (A) గాలి నుంచి చూసినప్పుడు నీటి కింద 12 cm వద్ద ఉన్న నాణెం దృశ్య లోతు (B) నీటికి 30 cm పైన ఉన్న పక్షి చేపకు కనిపించే ఎత్తు (C) 6 cm గాజు పలక వల్ల లంబ జరుగు (D) 6 cm గాజుపై 8 cm నీరు ఉన్న పాత్ర అడుగు దృశ్య లోతు (గాలి నుంచి)
జాబితా II: (i) 10 cm (ii) 2 cm (iii) 40 cm (iv) 9 cm
(a) A-iv, B-ii, C-iii, D-i (b) A-i, B-iii, C-ii, D-iv (c) A-iv, B-iii, C-ii, D-i (d) A-iii, B-iv, C-i, D-ii

35. సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం గురించి కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. కాంతి సాంద్ర యానకం నుంచి విరళ యానకం వైపు ప్రయాణించాలి.
B. పతన కోణం సందిగ్ధ కోణం కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి.
C. గాజులో ఊదా కాంతి సందిగ్ధ కోణం ఎరుపు కాంతి కంటే ఎక్కువ.
D. ఆదర్శంగా, కాంతి మొత్తం సాంద్ర యానకంలోకి తిరిగి పరావర్తనం చెందుతుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

36. గాలిలో ఉన్న సమాంతర భుజాల గాజు పలక గురించి సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. లంబ పతనంలో పార్శ్వ స్థానభ్రంశం సున్నా.
B. ఇచ్చిన పతన కోణానికి మందం పెరిగే కొద్దీ పార్శ్వ స్థానభ్రంశం పెరుగుతుంది.
C. వెలువడి కిరణం పతన కిరణానికి సమాంతరం.
D. పార్శ్వ స్థానభ్రంశం పలక వక్రీభవన గుణకంపై ఆధారపడదు.
(a) A, C మాత్రమే (b) A, B, C మాత్రమే (c) B, C, D మాత్రమే (d) A, B, C, D

37. గాజు n = 1.5, నీరు n = 4/3. సరైన వాక్యాల సమూహాన్ని ఎంచుకోండి.
A. నీటి పరంగా గాజు వక్రీభవన గుణకం 9/8.
B. కాంతి గాజు కంటే నీటిలో వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది.
C. గాజు–నీరు సరిహద్దుకు sin C = 8/9.
D. కాంతి నీటి నుంచి గాజులోకి వెళ్లినప్పుడు TIR జరగవచ్చు.
(a) A, B మాత్రమే (b) B, D మాత్రమే (c) A, C, D మాత్రమే (d) A, B, C మాత్రమే

38. కోర్ గుణకం 1.6, ఆచ్ఛాదన గుణకం 1.5 గల దృశా తంతువును గాలిలో వాడుతున్నారు. కింది వాక్యాలలో ఎన్ని సరైనవి?
A. కోర్ గుణకం ఆచ్ఛాదనం కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి.
B. సంఖ్యాత్మక ద్వారం సుమారు 0.56.
C. చివరి ముఖంలోకి ఏ కోణంతో ప్రవేశించిన కాంతైనా తంతువు వెంబడి మార్గనిర్దేశం పొందుతుంది.
D. తంతువు ఏ పరావర్తనం లేకుండా కేవలం వక్రీభవనం ద్వారా పనిచేస్తుంది.
(a) 1 (b) 2 (c) 3 (d) 4

39. గాలి నుంచి పారదర్శక యానకంలోకి వెళ్లే కాంతికి sin r (y-అక్షం) ను sin i (x-అక్షం) కి వ్యతిరేకంగా గీసిన గ్రాఫ్ మూలబిందువు గుండా పోయే సరళ రేఖ, వాలు 0.6. యానకంలో కాంతి వడి (a) 1.8 × 10⁸ m/s (b) 5 × 10⁸ m/s (c) 2.0 × 10⁸ m/s (d) 1.2 × 10⁸ m/s

40. పట్టిక మూడు యానకాలలో కాంతి వడిని ఇస్తుంది.

యానకంABC
వడి (× 10⁸ m/s)2.252.001.25

సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం సాధ్యమయ్యేది కాంతి (a) A నుంచి B కి (b) A నుంచి C కి (c) C నుంచి B కి (d) B నుంచి C కి వెళ్లినప్పుడు

41. ఒక ద్రవానికి, గాలి నుంచి చూసినప్పుడు, దృశ్య లోతు (y-అక్షం) ను నిజ లోతు (x-అక్షం) కి వ్యతిరేకంగా గీసిన గ్రాఫ్ మూలబిందువు గుండా పోయే సరళ రేఖ, వాలు 0.8. ద్రవం వక్రీభవన గుణకం, సందిగ్ధ కోణం (a) 1.25, సుమారు 53° (b) 0.8, సుమారు 53° (c) 1.6, సుమారు 39° (d) 1.25, సుమారు 37°

Q42–Q43 కు సందర్భం: 2 m లోతు గల తోట కొలను అడుగున ఒక చిన్న వాటర్‌ప్రూఫ్ బల్బు ఉంది. పైనుంచి చూస్తే కాంతి నీటి ఉపరితలంపై ఒక ప్రకాశవంతమైన వృత్తం ద్వారా మాత్రమే బయటకు వస్తుంది (నీరు n = 4/3).

42. ప్రకాశవంతమైన వృత్తం వ్యాసార్థం సుమారుగా (a) 1.5 m (b) 2.27 m (c) 2.67 m (d) 3.0 m

43. కొలను ఖాళీ చేసి, n = 5/4 గల స్వచ్ఛమైన ద్రవంతో అదే లోతు వరకు నింపుతారు. కొత్త వ్యాసార్థం సుమారుగా (a) 2.27 m (b) 2.0 m (c) 2.67 m (d) 3.33 m

44. గాజు (n = 1.5) లోపలి ఒక కిరణం గాజు–నీరు సరిహద్దును (నీరు n = 4/3) 60° పతన కోణంతో తాకుతుంది. ఆ కిరణం (a) సంపూర్ణ అంతర పరావర్తనం చెందుతుంది (b) సుమారు 41.8° వద్ద నీటిలోకి వక్రీభవనం చెందుతుంది (c) సుమారు 60° వద్ద నీటిలోకి వక్రీభవనం చెందుతుంది (d) సుమారు 77° వద్ద నీటిలోకి వక్రీభవనం చెందుతుంది

45. ఒక చేప నీటి ఉపరితలం కింద 12 cm వద్ద, ఒక లకుముక్కు పక్షి దానికి 18 cm పైన, ఒకే నిలువు రేఖపై ఉన్నాయి (నీరు n = 4/3). చేపకు కనిపించే పక్షి దూరం, పక్షికి కనిపించే చేప దూరం వరుసగా (a) 27 cm, 36 cm (b) 36 cm, 27 cm (c) 30 cm, 30 cm (d) 42 cm, 24 cm

స్థాయి 4 జవాబులు

QAnsకారణం
31bC = sin⁻¹(1/n): 48.6°, 41.8°, 24.4°, 45°
32dఎండమావి: క్రమంగా మారే గాలి పొరలు; వజ్రం: చిన్న C; తంతువు: పునరావృత TIR; నాణెం: కేవలం వక్రీభవనం
33af మారదు; v = c/1.5; λ = 660/1.5 = 440 nm; t = 0.03/(2 × 10⁸)
34c12 × 3/4 = 9; 30 × 4/3 = 40; 6(1 − 2/3) = 2; 6 + 4 = 10
35cC తప్పు: ఊదాకు n ఎక్కువ, కాబట్టి C తక్కువ
36bజరుగు r ద్వారా n పై ఆధారపడుతుంది, కాబట్టి D తప్పు
37dTIR కు సాంద్ర నుంచి విరళం అవసరం; నీరు నుంచి గాజు విరళం నుంచి సాంద్రం
38bA, B సరైనవి (√(2.56 − 2.25) = 0.557); స్వీకరణ శంకువు లోపలి కిరణాలే మార్గనిర్దేశం పొందుతాయి
39aవాలు = 1/n = 0.6, కాబట్టి v = c/n = 0.6c
40cn = c/v: A 1.33, B 1.5, C 2.4; TIR ఎక్కువ n నుంచి తక్కువ n కి మాత్రమే; ఇచ్చినవాటిలో C నుంచి B ఒక్కటే అలా ఉంది
41aవాలు = 1/n నుంచి n = 1.25; sin C = 0.8, C = 53.1°
42bR = h/√(n² − 1) = 2/(√7/3) = 2.27 m
43c√(25/16 − 1) = 3/4, R = 2/(3/4) = 2.67 m
44dsin C = 8/9 నుంచి C = 62.7° > 60°; sin r = (1.5 × 0.866)/(4/3) = 0.974
45bచేపకు పక్షి 12 + 18 × 4/3 = 36 cm; పక్షికి చేప 18 + 12 × 3/4 = 27 cm
33 min left
‹
›