కుటుంబ నియంత్రణ మరియు సంక్షేమం

గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

• కుటుంబ నియంత్రణ దంపతులు పిల్లల సంఖ్యను, మధ్య వ్యవధిని నిర్ణయించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. పద్ధతులు రెండు రకాలు: వ్యవధి (తాత్కాలిక) పద్ధతులు, పరిమితి (శాశ్వత) పద్ధతులు.
• ANM దంపతులకు కౌన్సెలింగ్ ఇస్తుంది, అర్హత చూసి సరైన పద్ధతిని ఇస్తుంది, దుష్ప్రభావాలను వివరిస్తుంది, తదుపరి పర్యవేక్షణను ఏర్పాటు చేస్తుంది.
• Cu-T, మాత్రలు, ఇంజెక్షన్, అత్యవసర మాత్ర, ట్యూబెక్టమీ, వాసెక్టమీ ప్రతి పద్ధతి మోతాదు, కాల వ్యవధి, సమయ పరిమితి తెలుసుకోవాలి.

ప్రాథమిక పదాలు మరియు సూచికలు

• అర్హులైన దంపతులు: భార్య ప్రత్యుత్పత్తి వయస్సులో (15 నుండి 49 సంవత్సరాలు) ఉన్న వివాహిత దంపతులు.
• దంపతుల రక్షణ రేటు (CPR): గర్భనిరోధకం ద్వారా సమర్థవంతంగా రక్షణ పొందుతున్న అర్హులైన దంపతుల శాతం.
• మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (TFR): ప్రస్తుత వయస్సు ఆధారిత రేట్ల ప్రకారం ఒక మహిళ తన జీవితకాలంలో కనే సగటు పిల్లల సంఖ్య. ప్రతిస్థాపన స్థాయి సంతానోత్పత్తి అంటే సుమారు 2.1 TFR.
• ముడి జనన రేటు: ఒక సంవత్సరంలో 1,000 జనాభాకు సజీవ జననాలు.
• పెర్ల్ ఇండెక్స్: ఒక పద్ధతి వైఫల్య రేటు = (ప్రమాదవశాత్తు గర్భాల సంఖ్య × 1,200) ÷ మొత్తం బహిర్గత నెలలు. ఇది 100 మహిళా-సంవత్సరాలకు గర్భాల సంఖ్యను ఇస్తుంది.
• ఉదాహరణ: 2,400 మహిళా-నెలల వాడకంలో 6 గర్భాలు ఉంటే 6 × 1,200 ÷ 2,400 = 100 మహిళా-సంవత్సరాలకు 3.
• ఆదర్శ గర్భనిరోధకం: సురక్షితం, సమర్థవంతం, ఆమోదయోగ్యం, చౌక, తిరిగి మామూలు స్థితికి వచ్చేది (రివర్సిబుల్), వాడటానికి సులభం, లైంగిక కోరికపై ప్రభావం లేనిది.
• కుటుంబ సంక్షేమం: భారతదేశంలో ఈ కార్యక్రమం 1952లో కుటుంబ నియంత్రణ కార్యక్రమంగా ప్రారంభమైంది. తరువాత "కుటుంబ సంక్షేమం" అని పేరు మార్చారు. 2000 జాతీయ జనాభా విధానం గర్భనిరోధకం కోసం తీరని అవసరాలను, ఆరోగ్య సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలను, ప్రత్యుత్పత్తి ఆరోగ్య సేవలను తీర్చడం ద్వారా జనాభాను స్థిరీకరించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• ANM మొదటి కాన్పుకు ఆదర్శ వయస్సు (21 సంవత్సరాల తరువాత), పిల్లల మధ్య కనీసం 3 సంవత్సరాల వ్యవధిని కూడా ప్రోత్సహిస్తుంది.

పద్ధతుల వర్గీకరణ

అడ్డు పద్ధతులు

• పురుష కండోమ్: స్తంభించిన పురుషాంగంపై తొడిగే సన్నని లేటెక్స్ తొడుగు. ఇది గర్భాన్ని, HIVతో సహా లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులను నివారిస్తుంది. ప్రతిసారీ కొత్తది వాడాలి. వేడికి దూరంగా నిల్వ ఉంచాలి. కార్యక్రమం కింద ఉచితంగా సరఫరా చేస్తారు, ఉదాహరణకు నిరోధ్ బ్రాండ్.
• స్త్రీ కండోమ్ యోనిలో ఉంచే పాలియురేథేన్ తొడుగు.
• డయాఫ్రమ్ గర్భాశయ ముఖద్వారంపై ఉంచే రబ్బరు గుమ్మటం, స్పెర్మిసైడ్‌తో కలిపి వాడతారు.
• స్పెర్మిసైడ్‌లు శుక్రకణాలను చంపే ఫోమ్ మాత్రలు, జెల్లీ లేదా క్రీమ్. ఒంటరిగా వాడితే వైఫల్య రేటు ఎక్కువ.

హార్మోన్ల పద్ధతులు

• కంబైన్డ్ ఓరల్ గర్భనిరోధక మాత్రలు (COC): ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టిన్ ఉంటాయి. ఉచితంగా సరఫరా చేసే మాత్ర మాలా-N: రోజుకు ఒక మాత్ర 21 రోజులు, తరువాత 7 రోజులు ఐరన్ మాత్రలు; కాబట్టి విరామం లేకుండా తీసుకుంటారు. నెలసరి 1 నుండి 5వ రోజులో ప్రారంభించాలి.
• మరచిన మాత్ర: గుర్తుకు వచ్చిన వెంటనే వేసుకోవాలి, తరువాతది మామూలు సమయంలో వేసుకోవాలి. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మరచిపోతే 7 రోజులు కండోమ్ వాడాలి.
• పనిచేసే విధానం: అండోత్సర్గాన్ని ఆపుతుంది, గర్భాశయ ముఖద్వార శ్లేష్మాన్ని చిక్కబరుస్తుంది, గర్భాశయ పొరను (గర్భం నిలవడానికి) అనువుగా ఉండకుండా చేస్తుంది.
• వీరిలో వాడకూడదు: మొదటి ఆరు నెలల్లో చనుబాలు ఇచ్చే తల్లులు, 35 ఏళ్లు పైబడిన ధూమపానం చేసేవారు, రక్తం గడ్డకట్టే సమస్య ఉన్నవారు, తీవ్ర అధిక రక్తపోటు, కాలేయ వ్యాధి లేదా రొమ్ము క్యాన్సర్ ఉన్నవారు.
• ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే మాత్రలు చనుబాలు ఇచ్చే కాలంలో సురక్షితం.
• సెంట్‌క్రోమాన్ (ఛాయ) నాన్-స్టెరాయిడల్ వారపు మాత్ర: 3 నెలలు వారానికి రెండుసార్లు, తరువాత వారానికి ఒకసారి.
• ఇంజెక్షన్ గర్భనిరోధకం (అంతర, DMPA): ప్రతి 3 నెలలకు 150 mg మెడ్రాక్సీప్రొజెస్టెరాన్ అసిటేట్ కండరంలోకి. ప్రసవానంతర కాలంలో ఇవ్వవచ్చు. సాధారణ దుష్ప్రభావాలు: క్రమం తప్పిన నెలసరి, సంతానోత్పత్తి తిరిగి రావడంలో ఆలస్యం. తదుపరి డోసుకు 4 వారాల వరకు ఆలస్యం అనుమతించబడుతుంది.
• అత్యవసర గర్భనిరోధం: లెవోనోర్జెస్ట్రెల్ 1.5 mg ఒక్క మాత్ర, రక్షణ లేని సంభోగం తరువాత 72 గంటల్లోపు, వీలైనంత త్వరగా. 120 గంటల వరకు కూడా ఇవ్వవచ్చు, కానీ ప్రభావం తక్కువ. క్రమం తప్పకుండా వాడటానికి ఉద్దేశించింది కాదు.

గర్భాశయ గర్భనిరోధక పరికరాలు (IUCD)

• కాపర్ T 380A 10 సంవత్సరాల పాటు ప్రభావవంతం. Cu T 375 5 సంవత్సరాల పాటు ప్రభావవంతం. జాతీయ కార్యక్రమంలో సరఫరా చేసే పరికరాలు ఇవే.
• పనిచేసే విధానం: రాగి అయాన్లు శుక్రకణాలకు విషపూరితం, ఫలదీకరణాన్ని నివారిస్తాయి. ఇది గర్భం నిలవడాన్ని (ఇంప్లాంటేషన్) కూడా ఆపుతుంది.
• అమర్చే సమయం: నెలసరి ముగిసిన తరువాత ఇంటర్వెల్ అమరిక (చక్రం మొదటి 12 రోజుల్లో అయితే ఆదర్శం), కాన్పు జరిగిన 48 గంటల్లోపు ప్రసవానంతర IUCD, మొదటి త్రైమాసికంలో సురక్షిత అబార్షన్ తరువాత వెంటనే అబార్షన్ అనంతర IUCD.
• వ్యతిరేక సూచనలు: గర్భం, కటి ప్రాంత ఇన్ఫెక్షన్, కారణం తెలియని యోని రక్తస్రావం, గర్భాశయ ముఖద్వార లేదా గర్భాశయ క్యాన్సర్.
• దుష్ప్రభావాలు: ఎక్కువ నెలసరి రక్తస్రావం, స్పాటింగ్, తిమ్మిర్లు, బయటకు జారిపోవడం. హెచ్చరిక సంకేతాలు (PAINS): నెలసరి ఆలస్యం లేదా తప్పడం, కడుపు నొప్పి, ఇన్ఫెక్షన్ లేదా స్రావం, అనారోగ్యంగా అనిపించడం లేదా జ్వరం, దారం కనిపించకపోవడం.
• ప్రతి నెలసరి తరువాత మహిళ దారాలను పరీక్షించుకోవాలి. తదుపరి సందర్శన మొదటి నెలసరి తరువాత లేదా 4 నుండి 6 వారాల్లో.
• రక్షణ లేని సంభోగం తరువాత 5 రోజుల్లోపు అమరిస్తే కాపర్ T ను అత్యవసర గర్భనిరోధంగా వాడవచ్చు.

సహజ పద్ధతులు

• లాక్టేషనల్ అమెనోరియా పద్ధతి (LAM): బిడ్డ వయస్సు 6 నెలల లోపు ఉండి, పగలు రాత్రి పూర్తిగా తల్లిపాలే తాగుతూ, తల్లికి నెలసరి తిరిగి రాకపోతే ప్రభావవంతం.
• క్యాలెండర్ పద్ధతి: అండోత్సర్గం తదుపరి నెలసరికి సుమారు 14 రోజుల ముందు జరుగుతుంది. సంతానోత్పత్తి అవకాశం ఉన్న రోజులను నివారిస్తారు. క్రమరహిత చక్రాల్లో ఈ పద్ధతి నమ్మదగినది కాదు.
• స్టాండర్డ్ డేస్ పద్ధతి 26 నుండి 32 రోజుల చక్రాలకు పూసలను (CycleBeads) వాడుతుంది; సురక్షితం కాని రోజులు 8 నుండి 19 రోజులు.
• విత్‌డ్రాయల్ వైఫల్య రేటు ఎక్కువ.

శాశ్వత పద్ధతులు

• వాసెక్టమీ తరువాత వీర్యం శుక్రకణ రహితం కావడానికి సుమారు 3 నెలలు (లేదా 20 స్ఖలనాలు) పడుతుంది, కాబట్టి వీర్య పరీక్షలో శుక్రకణాలు లేవని తేలే వరకు కండోమ్ వాడతారు.
• వాసెక్టమీ ట్యూబెక్టమీ కంటే సులభం, సురక్షితం, చౌక, తక్కువ సమస్యలు ఉన్నది. ఇది లైంగిక కోరికను తగ్గించదు.
• స్టెరిలైజేషన్ శాశ్వతంగా ఉద్దేశించినదని కౌన్సెలింగ్ ఇవ్వాలి; అంగీకారం స్వచ్ఛందంగా, లిఖితపూర్వకంగా ఉండాలి.
• దంపతులు అర్హులై ఉండాలి: సాధారణంగా మహిళ వయస్సు 22 నుండి 49 సంవత్సరాలు, 1 సంవత్సరం కంటే పెద్ద బిడ్డ కనీసం ఒకరు ఉండాలి (ప్రమాణాలు మారవచ్చు; ప్రస్తుత మార్గదర్శకాలను అనుసరించండి).

ప్రసవానంతర మరియు అబార్షన్ అనంతర గర్భనిరోధం

• కాన్పు తరువాత నెలసరి రాకముందే సంతానోత్పత్తి తిరిగి రావచ్చు; కాబట్టి ఒక పద్ధతిని త్వరగా ప్రారంభించాలి.
• ప్రసవానంతర ఎంపికలు: LAM, కండోమ్‌లు, ప్రొజెస్టిన్ పద్ధతులు, ఇంజెక్షన్, PPIUCD మరియు ట్యూబెక్టమీ.
• వ్యవధి కౌన్సెలింగ్: సజీవ జననం తరువాత కనీసం 24 నెలల వ్యవధి సూచించండి.

కుటుంబ సంక్షేమానికి సంబంధించిన చట్టాలు

• వైద్య గర్భ విచ్ఛిత్తి (MTP) చట్టం, 1971: నమోదిత వైద్యుడు ఆమోదిత సదుపాయంలో చేసే అబార్షన్‌ను చట్టబద్ధం చేస్తుంది. 2021లో సవరించబడింది; అత్యాచార బాధితులు, మైనర్లు వంటి కొన్ని వర్గాలకు ఎక్కువ పరిమితులు ఇచ్చారు.
• గర్భధారణ పూర్వ మరియు ప్రసవ పూర్వ రోగనిర్ధారణ పద్ధతుల (PCPNDT) చట్టం, 1994: గర్భస్థ శిశువు లింగ నిర్ధారణను నిషేధిస్తుంది.
• బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2006: కనీస వివాహ వయస్సు బాలికలకు 18, బాలురకు 21.
• కార్యక్రమాలు: మిషన్ పరివార్ వికాస్ అధిక సంతానోత్పత్తి ఉన్న జిల్లాలపై దృష్టి పెడుతుంది; స్టెరిలైజేషన్ పథకం వేతన నష్టానికి పరిహారం ఇస్తుంది; కుటుంబ నియంత్రణ నష్టపరిహార పథకం వైఫల్యం లేదా సమస్య వచ్చినప్పుడు బీమా ఇస్తుంది.

కుటుంబ నియంత్రణలో కౌన్సెలింగ్ (GATHER)

G: క్లయింట్‌ను పలకరించండి (Greet). A: అవసరాల గురించి అడగండి (Ask). T: పద్ధతుల గురించి చెప్పండి (Tell). H: ఎంచుకోవడంలో సహాయం చేయండి (Help). E: ఎలా వాడాలో వివరించండి (Explain). R: తిరిగి రావడానికి ప్రణాళిక వేయండి (Return visit).

పరీక్షలో ఉచ్చులు

• Cu T 380A 10 సంవత్సరాలు, Cu T 375 5 సంవత్సరాలు ఉంటుంది.
• అత్యవసర మాత్ర 72 గంటల్లోపు (ఉత్తమం), 7 రోజులు కాదు.
• DMPA ఇంజెక్షన్ ప్రతి 3 నెలలకు, ప్రతి నెలా కాదు.
• సెంట్‌క్రోమాన్ నాన్-స్టెరాయిడల్; ఇది కంబైన్డ్ మాత్ర కాదు.
• కండోమ్‌లు లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధుల (STI) నుండి రక్షిస్తాయి. మాత్రలు రక్షించవు.
• పెర్ల్ ఇండెక్స్ నెలలకు 1,200 వాడుతుంది (100 × 12).
• LAM పూర్తిగా తల్లిపాలు ఇచ్చే 6 నెలల వరకే పనిచేస్తుంది.
• వాసెక్టమీ వెంటనే ప్రభావం చూపదు; వీర్యం శుక్రకణ రహితం కావడానికి సుమారు 3 నెలలు పడుతుంది.
• PCPNDT లింగ నిర్ధారణను నిషేధిస్తుంది, MTP అబార్షన్‌ను చట్టబద్ధం చేస్తుంది.
• 35 ఏళ్లు పైబడిన ధూమపానం చేసేవారిలో కంబైన్డ్ మాత్రలు వాడరు, కానీ ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే మాత్రలు వాడవచ్చు.

ఒక్క వాక్యం సారాంశాలు

• 1. ప్రతిస్థాపన స్థాయి సంతానోత్పత్తి సుమారు 2.1.
• 2. Cu T 380A 10 సంవత్సరాలు ప్రభావవంతం.
• 3. DMPA మోతాదు ప్రతి 3 నెలలకు 150 mg.
• 4. అత్యవసర మాత్ర: లెవోనోర్జెస్ట్రెల్ 1.5 mg, 72 గంటల్లోపు.
• 5. PPIUCD: కాన్పు తరువాత 48 గంటల్లోపు.
• 6. పెర్ల్ ఇండెక్స్ = వైఫల్యాలు × 1,200 ÷ బహిర్గత నెలలు.
• 7. వాడుకలో ఉన్న వాసెక్టమీ పద్ధతి: నో-స్కాల్పెల్ వాసెక్టమీ.
• 8. MTP చట్టం 1971లో వచ్చింది.
• 9. PCPNDT చట్టం 1994లో వచ్చింది.
• 10. LAM: బిడ్డ 6 నెలల లోపు, పూర్తిగా తల్లిపాలు.
• 11. చట్టంలో వివాహ వయస్సు: బాలికలకు 18, బాలురకు 21.
• 12. అండోత్సర్గం తదుపరి నెలసరికి సుమారు 14 రోజుల ముందు.

సాధన ప్రశ్నలు

1. కాపర్ T 380A ఎంతకాలం ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది?

   1. 5 సంవత్సరాలు
   2. 1 సంవత్సరం
   3. 3 సంవత్సరాలు
   4. 10 సంవత్సరాలు
   సమాధానం

   D. 10 సంవత్సరాలు

   Copper T 380A is effective for:

   1. 5 years
   2. 1 year
   3. 3 years
   4. 10 years

2. కాపర్ T 375 ఎంతకాలం ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది?

   1. 10 సంవత్సరాలు
   2. 5 సంవత్సరాలు
   3. 2 సంవత్సరాలు
   4. 15 సంవత్సరాలు
   సమాధానం

   B. 5 సంవత్సరాలు

   Copper T 375 is effective for:

   1. 10 years
   2. 5 years
   3. 2 years
   4. 15 years

3. ఇంజెక్షన్ గర్భనిరోధకం DMPA (అంతరా) ఎంత కాలానికి ఒకసారి ఇస్తారు?

   1. 3 నెలలకు
   2. 1 సంవత్సరానికి
   3. 1 నెలకు
   4. 6 నెలలకు
   సమాధానం

   A. 3 నెలలకు

   The injectable contraceptive DMPA (Antara) is given every:

   1. 3 months
   2. 1 year
   3. 1 month
   4. 6 months

4. ఇంజెక్షన్ గర్భనిరోధకంలో మెడ్రాక్సీప్రొజెస్టెరాన్ అసిటేట్ మోతాదు:

   1. 300 mg
   2. 15 mg
   3. 50 mg
   4. 150 mg
   సమాధానం

   D. 150 mg

   The dose of medroxyprogesterone acetate in the injectable contraceptive is:

   1. 300 mg
   2. 15 mg
   3. 50 mg
   4. 150 mg

5. అత్యవసర గర్భనిరోధక మాత్ర (లెవోనార్జెస్ట్రెల్ 1.5 mg) రక్షణ లేని సంభోగం తర్వాత ఎంత సమయంలోపు వేసుకోవడం ఉత్తమం?

   1. 72 గంటలు
   2. 7 రోజులు
   3. 2 వారాలు
   4. కేవలం 12 గంటలు
   సమాధానం

   A. 72 గంటలు

   The emergency contraceptive pill (levonorgestrel 1.5 mg) is best taken within:

   1. 72 hours of unprotected intercourse
   2. 7 days
   3. 2 weeks
   4. 12 hours only

6. ప్రసవానంతర IUCDని ఎంత సమయంలోపు అమరుస్తారు?

   1. 6 వారాలు
   2. 3 నెలలు
   3. 7 రోజులు
   4. ప్రసవం అయిన 48 గంటలలోపు
   సమాధానం

   D. ప్రసవం అయిన 48 గంటలలోపు

   Post-partum IUCD is inserted within:

   1. 6 weeks
   2. 3 months
   3. 7 days
   4. 48 hours of delivery

7. ప్రతిస్థాపన స్థాయి సంతానోత్పత్తి అంటే మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు సుమారు:

   1. 4.0
   2. 3.5
   3. 2.1
   4. 1.0
   సమాధానం

   C. 2.1

   Replacement level fertility is a total fertility rate of about:

   1. 4.0
   2. 3.5
   3. 2.1
   4. 1.0

8. పెర్ల్ ఇండెక్స్ (Pearl index) దేనిని కొలుస్తుంది?

   1. శిశు మరణాలను
   2. గర్భనిరోధక పద్ధతి వైఫల్య రేటును
   3. సంతానోత్పత్తి రేటును
   4. జనన రేటును
   సమాధానం

   B. గర్భనిరోధక పద్ధతి వైఫల్య రేటును

   The Pearl index measures:

   1. infant mortality
   2. failure rate of a contraceptive method
   3. fertility rate
   4. birth rate

9. అండోత్సర్గం సాధారణంగా ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

   1. చక్రంతో సంబంధం లేకుండా 28వ రోజున
   2. తదుపరి ఋతుస్రావానికి సుమారు 14 రోజుల ముందు
   3. ఋతుస్రావం 1వ రోజున
   4. తదుపరి ఋతుస్రావం తర్వాత 14 రోజులకు
   సమాధానం

   B. తదుపరి ఋతుస్రావానికి సుమారు 14 రోజుల ముందు

   Ovulation usually occurs about:

   1. on day 28 regardless of the cycle
   2. 14 days before the next menstrual period
   3. on day 1 of the period
   4. 14 days after the next period

10. వారానికోసారి వేసుకునే స్టెరాయిడ్ కాని గర్భనిరోధక మాత్ర (ఛాయా) లో ఉండేది:

    1. సెంట్‌క్రోమాన్ (Centchroman)
    2. నోరెథిస్టెరాన్
    3. లెవోనార్జెస్ట్రెల్
    4. మెడ్రాక్సీప్రొజెస్టెరాన్
    సమాధానం

    A. సెంట్‌క్రోమాన్ (Centchroman)

    The non-steroidal weekly contraceptive pill (Chhaya) contains:

    1. centchroman
    2. norethisterone
    3. levonorgestrel
    4. medroxyprogesterone

11. వైద్య గర్భ విచ్ఛిత్తి (MTP) చట్టం ఎప్పుడు ఆమోదించారు?

    1. 1952
    2. 2006
    3. 1971
    4. 1994
    సమాధానం

    C. 1971

    The Medical Termination of Pregnancy Act was passed in:

    1. 1952
    2. 2006
    3. 1971
    4. 1994

12. PCPNDT చట్టం, 1994 దేనిని నిషేధిస్తుంది?

    1. పురుష స్టెరిలైజేషన్‌ను
    2. అన్ని సందర్భాలలో గర్భస్రావాన్ని
    3. కండోమ్‌ల వాడకాన్ని
    4. గర్భస్థ శిశువు లింగ నిర్ధారణను
    సమాధానం

    D. గర్భస్థ శిశువు లింగ నిర్ధారణను

    The PCPNDT Act, 1994 prohibits:

    1. sterilisation of men
    2. abortion in all cases
    3. use of condoms
    4. sex determination of the foetus

13. బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం, 2006 ప్రకారం బాలికల చట్టబద్ధమైన కనీస వివాహ వయసు:

    1. 15 సంవత్సరాలు
    2. 16 సంవత్సరాలు
    3. 21 సంవత్సరాలు
    4. 18 సంవత్సరాలు
    సమాధానం

    D. 18 సంవత్సరాలు

    The legal minimum age of marriage for girls under the Prohibition of Child Marriage Act, 2006 is:

    1. 15 years
    2. 16 years
    3. 21 years
    4. 18 years

14. లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్ల నుండి కూడా రక్షణ ఇచ్చే పద్ధతి ఏది?

    1. Cu T 380A
    2. పురుష కండోమ్
    3. ఇంజెక్షన్ DMPA
    4. కంబైన్డ్ మాత్ర
    సమాధానం

    B. పురుష కండోమ్

    Which method also protects against sexually transmitted infections?

    1. Cu T 380A
    2. Male condom
    3. Injectable DMPA
    4. Combined pill

15. సాధారణంగా ఉపయోగించే వేసెక్టమీ రకం:

    1. ట్యూబల్ లైగేషన్
    2. గర్భాశయ తొలగింపు (Hysterectomy)
    3. నో-స్కాల్పెల్ వేసెక్టమీ
    4. లాపరోస్కోపిక్ సాల్పింజెక్టమీ మాత్రమే
    సమాధానం

    C. నో-స్కాల్పెల్ వేసెక్టమీ

    The type of vasectomy commonly used is:

    1. tubal ligation
    2. hysterectomy
    3. no-scalpel vasectomy
    4. laparoscopic salpingectomy only

16. వేసెక్టమీ తర్వాత దంపతులు ఎప్పటి వరకు కండోమ్ వాడాలి?

    1. వీర్య పరీక్షలో శుక్రకణాలు లేవని తేలే వరకు, సుమారు 3 నెలలు
    2. 1 వారం
    3. మరుసటి రోజు
    4. భార్య తదుపరి ఋతుస్రావం వరకు
    సమాధానం

    A. వీర్య పరీక్షలో శుక్రకణాలు లేవని తేలే వరకు, సుమారు 3 నెలలు

    After a vasectomy, a couple should use a condom until:

    1. semen is tested and found free of sperm, about 3 months
    2. 1 week
    3. the next day
    4. the wife's next period

17. లాక్టేషనల్ అమెనోరియా పద్ధతి ఎప్పుడు మాత్రమే ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది?

    1. శిశువు వయసు 1 సంవత్సరం కంటే ఎక్కువ ఉంటే
    2. శిశువు వయసు 6 నెలల లోపు, కేవలం తల్లిపాలే తాగుతూ, ఋతుస్రావం తిరిగి రాకపోతే
    3. తల్లి ఐరన్ మాత్రలు వేసుకుంటే
    4. శిశువు పైపాలు తాగితే
    సమాధానం

    B. శిశువు వయసు 6 నెలల లోపు, కేవలం తల్లిపాలే తాగుతూ, ఋతుస్రావం తిరిగి రాకపోతే

    The Lactational Amenorrhoea Method is effective only if:

    1. the baby is above 1 year
    2. the baby is under 6 months, exclusively breastfed, and periods have not returned
    3. the mother takes iron tablets
    4. the baby takes top feed

18. మాలా-N మాత్రల ప్యాక్‌లో ఉండేవి:

    1. 28 హార్మోన్ మాత్రలు
    2. 21 హార్మోన్ మాత్రలు మరియు 7 ఐరన్ మాత్రలు
    3. 7 హార్మోన్ మాత్రలు మరియు 21 ఐరన్ మాత్రలు
    4. కేవలం 14 హార్మోన్ మాత్రలు
    సమాధానం

    B. 21 హార్మోన్ మాత్రలు మరియు 7 ఐరన్ మాత్రలు

    Mala-N pill pack contains:

    1. 28 hormone pills
    2. 21 hormone pills and 7 iron tablets
    3. 7 hormone pills and 21 iron tablets
    4. 14 hormone pills only

19. పెర్ల్ ఇండెక్స్ సూత్రంలో 1,200 గుణకం ఎలా వస్తుంది?

    1. 100 × 10
    2. 365 × 3
    3. 1,000 × 1.2
    4. 100 స్త్రీ-సంవత్సరాలు × 12 నెలలు
    సమాధానం

    D. 100 స్త్రీ-సంవత్సరాలు × 12 నెలలు

    In the Pearl index formula, the multiplier 1,200 comes from:

    1. 100 × 10
    2. 365 × 3
    3. 1,000 × 1.2
    4. 100 woman-years × 12 months

20. ఒక పద్ధతిని 2,400 స్త్రీ-నెలలు వాడగా 6 గర్భాలు వచ్చాయి. పెర్ల్ ఇండెక్స్:

    1. 6
    2. 0.5
    3. 12
    4. 3
    సమాధానం

    D. 3

    A method was used for 2,400 woman-months and 6 pregnancies occurred. The Pearl index is:

    1. 6
    2. 0.5
    3. 12
    4. 3

21. ఒక పద్ధతిని 6,000 స్త్రీ-నెలలు వాడగా 5 గర్భాలు వచ్చాయి. పెర్ల్ ఇండెక్స్:

    1. 1
    2. 5
    3. 0.5
    4. 2
    సమాధానం

    A. 1

    A method was used for 6,000 woman-months and 5 pregnancies occurred. The Pearl index is:

    1. 1
    2. 5
    3. 0.5
    4. 2

22. ప్రసవం తర్వాత 6 వారాలైన స్త్రీ కేవలం తల్లిపాలు ఇస్తోంది, ఈస్ట్రోజెన్ లేని పద్ధతి కోరుతోంది. తగిన ఎంపిక:

    1. కంబైన్డ్ నోటి మాత్ర
    2. ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే పద్ధతి లేదా Cu T
    3. ఏ పద్ధతులూ సురక్షితం కావు
    4. ఈస్ట్రోజెన్ ఇంజెక్షన్
    సమాధానం

    B. ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే పద్ధతి లేదా Cu T

    A woman 6 weeks after delivery is exclusively breastfeeding and wants a method without oestrogen. A suitable choice is:

    1. combined oral pill
    2. progestin-only method or Cu T
    3. none of the methods are safe
    4. oestrogen injection

23. ఒక స్త్రీ ఒక కంబైన్డ్ మాత్ర వేసుకోవడం మరచిపోయింది. సరైన సలహా:

    1. ప్యాక్ ఆపేయడం
    2. మూడు రోజులు రెట్టింపు మోతాదు వేసుకోవడం
    3. గుర్తుకు వచ్చిన వెంటనే వేసుకొని, తర్వాతి దాన్ని రోజూ వేసుకునే సమయానికి కొనసాగించడం
    4. తదుపరి ఋతుస్రావం వరకు వేచి ఉండటం
    సమాధానం

    C. గుర్తుకు వచ్చిన వెంటనే వేసుకొని, తర్వాతి దాన్ని రోజూ వేసుకునే సమయానికి కొనసాగించడం

    A woman missed one combined pill. The correct advice is to:

    1. stop the pack
    2. double the dose for three days
    3. take it as soon as she remembers and continue the next at the usual time
    4. wait for her next period

24. ఒక స్త్రీ 3 రోజుల క్రితం రక్షణ లేకుండా సంభోగం చేసింది, ఏ పద్ధతీ వాడటం లేదు. ఉత్తమ సలహా:

    1. ఇప్పుడు కేవలం క్యాలెండర్ పద్ధతి వాడటం
    2. తదుపరి ఋతుస్రావం వరకు వేచి ఉండటం
    3. రేపటి నుండి కంబైన్డ్ మాత్ర ప్యాక్ మొదలుపెట్టడం
    4. వీలైనంత త్వరగా అత్యవసర గర్భనిరోధకం వాడటం
    సమాధానం

    D. వీలైనంత త్వరగా అత్యవసర గర్భనిరోధకం వాడటం

    A woman had unprotected sex 3 days ago and is not on a method. The best advice is:

    1. use only a calendar method now
    2. wait for the next period
    3. start a combined pill pack tomorrow
    4. emergency contraception as early as possible

25. Cu T వాడుతున్న స్త్రీకి దారం కనిపించడం లేదు. ఆమె ఏమి చేయాలి?

    1. పట్టించుకోకూడదు
    2. తానే తీసివేయాలి
    3. ఆరోగ్య కేంద్రాన్ని సందర్శించాలి; ఈలోగా కండోమ్ వాడాలి
    4. ఎవరికీ చెప్పకుండా అన్ని గర్భనిరోధకాలు ఆపేయాలి
    సమాధానం

    C. ఆరోగ్య కేంద్రాన్ని సందర్శించాలి; ఈలోగా కండోమ్ వాడాలి

    A woman using Cu T notices a missing string. She should:

    1. ignore it
    2. remove it herself
    3. visit the health centre; use a condom meanwhile
    4. stop all contraception without telling anyone

26. 38 ఏళ్ల ధూమపానం చేసే స్త్రీ గర్భనిరోధకం కోరుతోంది. ఏ పద్ధతి తగినది కాదు?

    1. కండోమ్
    2. కంబైన్డ్ నోటి మాత్ర
    3. Cu T
    4. ప్రొజెస్టిన్-మాత్రమే మాత్ర
    సమాధానం

    B. కంబైన్డ్ నోటి మాత్ర

    A 38-year-old smoker wants contraception. Which method is not suitable?

    1. condom
    2. combined oral pill
    3. Cu T
    4. progestin-only pill

27. యువ దంపతులు మొదటి బిడ్డను రెండు సంవత్సరాలు వాయిదా వేయాలనుకుంటున్నారు. తగిన కాల వ్యవధి పద్ధతి:

    1. కండోమ్‌లు లేదా నోటి మాత్రలు
    2. వేసెక్టమీ
    3. ట్యూబెక్టమీ
    4. ప్రసవానంతర స్టెరిలైజేషన్
    సమాధానం

    A. కండోమ్‌లు లేదా నోటి మాత్రలు

    A young couple wants to delay the first child by two years. A reasonable spacing method is:

    1. condoms or oral pills
    2. vasectomy
    3. tubectomy
    4. post-partum sterilisation

28. జతపరచండి: ఏ జత సరైనది?

    1. సెంట్‌క్రోమాన్: సంవత్సరానికి ఒకసారి
    2. అత్యవసర మాత్ర: ప్రతిరోజూ
    3. ఇంజెక్షన్: ప్రతి 3 నెలలకు
    4. Cu T 380A: 3 నెలలు
    సమాధానం

    C. ఇంజెక్షన్: ప్రతి 3 నెలలకు

    Match: Which pairing is correct?

    1. Centchroman: yearly
    2. Emergency pill: daily
    3. Injectable: every 3 months
    4. Cu T 380A: 3 months

29. జతపరచండి: చట్టం మరియు అంశం యొక్క ఏ జత సరైనది?

    1. MTP చట్టం: చట్టబద్ధ గర్భ విచ్ఛిత్తి
    2. బాల్య వివాహ చట్టం: స్టెరిలైజేషన్
    3. నమోదు చట్టం: మాత్రలు
    4. PCPNDT చట్టం: గర్భనిరోధకాల సరఫరా
    సమాధానం

    A. MTP చట్టం: చట్టబద్ధ గర్భ విచ్ఛిత్తి

    Match: Which pairing of law and subject is correct?

    1. MTP Act: legal termination of pregnancy
    2. Child Marriage Act: sterilisation
    3. Registration Act: pills
    4. PCPNDT Act: contraception supply

30. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. కండోమ్‌లు గర్భధారణ నుండి, అనేక STIల నుండి కూడా రక్షిస్తాయి. 2. కంబైన్డ్ మాత్రలు HIV నుండి రక్షిస్తాయి.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Condoms protect against both pregnancy and many STIs. 2. Combined pills protect against HIV.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

31. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. Cu T 380A 10 సంవత్సరాలు పనిచేస్తుంది. 2. Cu T హార్మోన్లను విడుదల చేయడం ద్వారా పనిచేస్తుంది.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Cu T 380A acts for 10 years. 2. Cu T acts by releasing hormones.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

32. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. వేసెక్టమీ లైంగిక కోరికను తగ్గిస్తుంది. 2. ట్యూబెక్టమీ కంటే వేసెక్టమీ సులభం.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Vasectomy reduces sexual desire. 2. Vasectomy is simpler than tubectomy.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

33. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. ప్రతిస్థాపన TFR సుమారు 2.1. 2. భార్య వయసు 15 నుండి 49 సంవత్సరాలు ఉన్న జంటను అర్హ జంట అంటారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. The replacement TFR is about 2.1. 2. The eligible couple is one in which the wife is aged 15 to 49 years.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

34. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. పురుష స్టెరిలైజేషన్ పద్ధతిని ట్యూబెక్టమీ అంటారు. 2. స్త్రీ స్టెరిలైజేషన్ పద్ధతిని వేసెక్టమీ అంటారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    D. 1 లేదా 2 కాదు

    Which of the following statements is/are correct? 1. The male sterilisation method is called tubectomy. 2. The female sterilisation method is called vasectomy.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

35. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. DMPA ఇంజెక్షన్‌ను ప్రసవానంతర కాలంలో ఇవ్వవచ్చు. 2. DMPAను ప్రతి నెల ఇస్తారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. DMPA injection can be given in the postpartum period. 2. DMPA is given every month.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

36. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. అత్యవసర మాత్ర క్రమం తప్పకుండా వాడటానికి ఉద్దేశించినది. 2. Cu Tని 5 రోజులలోపు అత్యవసర గర్భనిరోధకంగా వాడవచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. The emergency pill is meant for regular use. 2. Cu T can be used as emergency contraception within 5 days.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

37. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. క్రమరహిత చక్రాలు ఉన్నా క్యాలెండర్ పద్ధతి నమ్మదగినది. 2. బేసల్ బాడీ టెంపరేచర్ మరియు గర్భాశయ ముఖద్వార శ్లేష్మం సహజ పద్ధతులు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    B. 2 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. The calendar method is reliable even with irregular cycles. 2. Basal body temperature and cervical mucus are natural methods.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

38. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. మిషన్ పరివార్ వికాస్ అధిక సంతానోత్పత్తి ఉన్న జిల్లాలపై దృష్టి పెడుతుంది. 2. జాతీయ జనాభా విధానాన్ని 2000లో ప్రకటించారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. Mission Parivar Vikas focuses on districts with high fertility. 2. The National Population Policy was announced in 2000.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

39. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. స్టెరిలైజేషన్‌ను స్వచ్ఛంద లిఖిత సమ్మతితో శాశ్వత పద్ధతిగా సూచించాలి. 2. కుటుంబంలో ఎక్కువ మంది పిల్లలు ఉంటే స్టెరిలైజేషన్‌ను బలవంతంగా చేయవచ్చు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    A. 1 మాత్రమే

    Which of the following statements is/are correct? 1. Sterilisation should be advised as a permanent method with voluntary written consent. 2. Sterilisation can be forced when a family has many children.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

40. కింది ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి? 1. PPIUCDని ప్రసవం అయిన 48 గంటలలోపు అమరుస్తారు. 2. సురక్షితమైన మొదటి త్రైమాసిక గర్భస్రావం తర్వాత గర్భస్రావానంతర IUCDని అమరుస్తారు.

    1. 1 మాత్రమే
    2. 2 మాత్రమే
    3. 1 మరియు 2 రెండూ
    4. 1 లేదా 2 కాదు
    సమాధానం

    C. 1 మరియు 2 రెండూ

    Which of the following statements is/are correct? 1. PPIUCD is inserted within 48 hours of delivery. 2. A post-abortion IUCD is inserted after a safe first-trimester abortion.

    1. 1 only
    2. 2 only
    3. Both 1 and 2
    4. Neither 1 nor 2

41. 'దంపతుల రక్షణ రేటు' (couple protection rate) అంటే:

    1. 1,000 మందికి జననాల సంఖ్య
    2. స్టెరిలైజేషన్ చేయించుకున్న పురుషుల సంఖ్య
    3. గర్భవతులైన స్త్రీల శాతం
    4. గర్భనిరోధకం ద్వారా సమర్థవంతంగా రక్షణ పొందిన అర్హ జంటల శాతం
    సమాధానం

    D. గర్భనిరోధకం ద్వారా సమర్థవంతంగా రక్షణ పొందిన అర్హ జంటల శాతం

    The meaning of 'couple protection rate' is the:

    1. number of births per 1,000 people
    2. number of sterilised men
    3. percentage of women who are pregnant
    4. percentage of eligible couples effectively protected by contraception

42. కౌన్సెలింగ్ దశలైన GATHERలో 'T' అంటే:

    1. గణితం బోధించండి
    2. ఇన్ఫెక్షన్‌కు చికిత్స చేయండి
    3. క్లయింట్‌ను పరీక్షించండి
    4. పద్ధతుల గురించి చెప్పండి
    సమాధానం

    D. పద్ధతుల గురించి చెప్పండి

    The 'T' in the counselling steps GATHER stands for:

    1. Teach mathematics
    2. Treat the infection
    3. Test the client
    4. Tell about methods

43. Cu T హెచ్చరిక సంకేతాలైన PAINSలో 'P' అంటే:

    1. మాత్రలు వేసుకోకపోవడం
    2. కాళ్లలో నొప్పి
    3. ఋతుస్రావం ఆలస్యం కావడం లేదా రాకపోవడం
    4. నాడీ వేగం ఎక్కువగా ఉండటం
    సమాధానం

    C. ఋతుస్రావం ఆలస్యం కావడం లేదా రాకపోవడం

    The Cu T warning sign 'P' in PAINS stands for:

    1. pills not taken
    2. pain in the legs
    3. period late or missed
    4. pulse rate high

44. లాక్టేషనల్ అమెనోరియా పద్ధతిలో శిశువు తప్పనిసరిగా:

    1. రాత్రిపూట పైపాలు ఇవ్వాలి
    2. పగలూ రాత్రీ కేవలం తల్లిపాలే తాగాలి
    3. 8 నెలల కంటే పెద్దవాడై ఉండాలి
    4. రోజుకు రెండుసార్లు ఘన ఆహారం తినాలి
    సమాధానం

    B. పగలూ రాత్రీ కేవలం తల్లిపాలే తాగాలి

    In the lactational amenorrhoea method, the baby must be:

    1. given top milk at night
    2. fed breast milk only, day and night
    3. above 8 months
    4. fed solids twice daily